2410126 College van B&W - subsidieaanvragen 2024 volkshuisvestingsfonds

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Subsidieaanvragen 2024 Volkshuisvestingsfonds

Portefeuillehouder

Maaike Zwart

Voorstel ingediend door

Hilde van Slooten hvslooten@delft.nl

Registratienummer

5777729

Datum

27 februari 2024

Concept-besluit(en) Niet van toepassing

Waarom nu? Het Rijk biedt gemeenten t/m 11 maart 2024 de mogelijkheid om subsidie aan te vragen bij het Volkshuisvestingsfonds. Voor het zuidelijke deel van Voorhof is in 2023 al een subsidieaanvraag ingediend voor 864 woningen, die gedeeltelijk is toegekend, namelijk voor 350 woningen. Met de nieuwe tekstueel verbeterde aanvraag wordt subsidie gevraagd voor de overige 514 woningen. Daarnaast wordt een aanvraag gedaan voor 137 woningen in particulier bezit in de Multatulibuurt (onderdeel van het Zuidelijke deel van Voorhof). Hier heeft afgelopen jaar een intensief participatietraject plaatsgevonden waarbij particuliere eigenaren zijn gestimuleerd om na te denken over verduurzaming. Met de subsidie is het mogelijk hen te stimuleren om verduurzamingsmaatregelen te nemen. Ten tijde van de eerste aanvraag waren deze berekeningen nog niet beschikbaar, nu wel. Inhoud Volkshuisvestingsfonds Tot en met 11 maart kunnen gemeenten een subsidieaanvraag indienen bij het Volkshuisvestingsfonds. Het Volkshuisvestingsfonds heeft als doel het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid van wijken. Dit door het verbeteren van de particuliere woningvoorraad, het verbeteren van de omliggende openbare ruimte (inclusief maatschappelijke voorzieningen) en het differentiëren van de woningvoorraad. Deze aanvraagronde omvat €175 miljoen. Er zijn verschillende maatregelen subsidiabel: 1.

Verbeteren openbare ruimte 2. Verbeteren maatschappelijk vastgoed 3. Verduurzamen woningvoorraad. De onrendabele top van de gekozen maatregelen is subsidiabel. Gemeenten kunnen maximaal € 28 mio aanvragen. Meerdere aanvragen in 1 ronde is toegestaan. Voorwaarden subsidieregeling Een aanvraag betreft één of meerdere projectgebieden die in totaal minimaal 100 woningen beslaat die verbeterd en/of verduurzaamd worden. Bij verduurzaming moet het gaan om woningen met een energielabel van D of lager. Een projectgebied kan bestaan uit meerdere wooncomplexen en/of straten die een logische samenhang hebben. Woningen van woningcorporaties komen niet in aanmerking voor subsidie. De aanvraag aan het Volkshuisvestingsfonds wordt gescoord op urgentie, doeltreffendheid, organisatorische kwaliteit en financiële onderbouwing.

Pagina 1 van 5

De gemeente moet een aanvraag indienen met de maatregelen die genomen gaan worden, een plan van aanpak en een begroting. Daarbij verwijzen we naar het Gebiedsplan Wij West (onder de opgave Delft West) als onderbouwing van de integrale aanpak die we hanteren. In de begroting moeten alle kosten en baten over de gehele planperiode worden opgenomen waarvoor een verplicht in te vullen excelbestand vanuit het Rijk is aangereikt (zie bijlagen). Het verschil tussen kosten en baten is de onrendabele top en dat is het deel dat subsidiabel is: 70% vanuit de Rijksregeling en 30% cofinanciering door de gemeente Delft. Deze cofinanciering moet bestaan uit nieuw geld dat de gemeente speciaal voor dit doel vrijmaakt. De uitvoering moet binnen 2 jaar starten en binnen 10 jaar gereed zijn. Focus aanvraag van de gemeente Delft Er is urgentie om verduurzaming van woningen ingrijpend aan te pakken in Delft-West. Met name in Buitenhof en Voorhof komen veel lage energielabels voor, terwijl de bewoners en particuliere eigenaren vaak een onder gemiddeld of laag inkomen hebben. Dit leidt tot energiearmoede, maar ook tot gezondheidsproblemen door stress en door tocht, vocht en soms schimmelvorming in de woning. In Buitenhof bevindt zich veel woningcorporatiebezit. Dit is uitgesloten van de subsidieregeling.

In Voorhof, meer specifiek het zuidelijke deel van Voorhof, is dit anders en spelen bovendien diverse zaken die relevant zijn voor het doen van een aanvraag. Al eerder is uw raad geïnformeerd over de aanvraag voor 6 VvE’s in het zuidelijke deel van Voorhof. Deze aanvraag is gedeeltelijk toegekend, namelijk voor 350 van de 864 woningen uit de aanvraag. Het Rijk heeft aangegeven dat een nieuwe aanvraag voor de resterende woningen kansrijk is, zeker als we de teksten aanscherpen op een aantal aangegeven punten. Afgelopen jaar heeft er daarnaast een intensief participatietraject plaatsgevonden in de Multatulibuurt waarbij particuliere eigenaren zijn gevraagd naar hun verduurzamingswensen. Op basis hiervan wordt een WarmteUitvoeringsplan opgesteld dat naar verwachting medio 2024 gereed is. Door nu subsidie aan te vragen voor de uitvoering van de verduurzamingsmaatregelen kunnen we - bij toekenning – particuliere eigenaren ook snel financieel ondersteunen om hun woningen beter te isoleren. Dit is noodzakelijk aangezien de particuliere eigenaren hier overwegend een laag inkomen hebben en een laag energielabel. Het is bovendien 1 van de 2 meest kwetsbare buurten in Voorhof. Hieronder worden andere relevante ontwikkelingen benoemd die tot deze keuze hebben geleid en die naar verwachting bijdragen aan een positieve beoordeling van de aanvraag.

Financierbaarheid van verduurzamen De woningen in Voorhof hebben veelal een relatief lage WOZ-waarde en de particuliere eigenaren vaak een lager dan gemiddeld inkomen. De woningen dateren van eind jaren ’60 en begin jaren ’70. Deze zijn meestal niet verduurzaamd en er is sprake van tocht, vocht en schimmel. Er is hier dus vaak sprake van een grote opgave, maar een tekort aan geld om de investeringen te doen. Tegelijkertijd zijn de hoge energielasten lastig op te brengen door de particuliere eigenaren. Overgang van gas naar een warmtenet De verduurzaming is daarnaast op termijn noodzakelijk om over te kunnen gaan op een ander verwarmingssysteem dan gas. In Voorhof en Buitenhof wordt het Open Warmtenet aangelegd. In de eerste fase van het warmtenet worden circa 5.000 woningen van woningcorporaties aangesloten. Hierna volgt naar verwachting een tweede fase waarin particulieren en VvE’s kunnen aansluiten. Het warmtenet zal opstarten met water van 90oC maar op lange termijn zal de temperatuur worden teruggebracht naar 70oC. Dan werkt het warmtenet efficiënter en goedkoper. Hiervoor dienen woningen wel geïsoleerd te worden. Concrete afspraken hierover zijn nog niet gemaakt. Dit volgt bij het doorlopen van de tweede fase van het warmtenet. Herinrichting openbare ruimte In het zuidelijke deel van Voorhof wordt vanaf 2025 gestart met de vervanging van de riolering.

Dit moment wordt aangegrepen om de openbare ruimte opnieuw in te richten in samenspraak met de bewoners en rekening houdende met klimaatadaptatie, tegengaan van hittestress, vergroening, hogere kwaliteit groen en veiligheidsbeleving en voor het realiseren van ontmoetingsplaatsen. In dit gebied kunnen we de komende jaren dus grote stappen maken in het verbeteren van de kwaliteit van zowel de woningen als de openbare ruimte en daarmee ook in het verbeteren van het leefklimaat en de leefbaarheid en Pagina 2 van 5

veiligheid van de wijk. Doordat we dit in nauwe samenspraak met de bewoners doen verwachten we dat dit zal aansluiten bij hun wensen. Fasering Het aantal VvE’s dat mee kan doen wordt begrensd door de beschikbare cofinanciering bij de gemeente. Vandaar dat van de 13 VvE’s in het zuidelijke deel van Voorhof alleen 6 VvE's waar zowel sprake is van een laag energielabel als een lager dan gemiddeld inkomen zijn geselecteerd hiervoor. Dit past ook goed in de doelstellingen van het Volkshuisvestingsfonds en die van de gemeente zelf. Het gaat om in totaal 864 woningen. Hiervan is voor 350 woningen al subsidie ontvangen op basis van de aanvraag in 2023. De te nemen stappen om tot uitvoering te komen verschilt per VvE. Twee VvE’s kunnen in de eerste helft van 2024 tot besluitvorming in de ALV komen en een subsidieaanvraag bij de gemeente indienen. De uitvoering is vervolgens afhankelijk van de beschikbaarheid van aannemers om het werk uit te voeren. Vier andere VvE’s doorlopen in de eerste helft 2024 een proces met de leden (o.a. enquête) en laten zo nodig een (geüpdate) Maatwerk Energie advies opstellen voor hun panden. Afhankelijk van het beschikbaar komen van financiering op basis van deze nieuwe subsidieaanvraag bij het Volkshuisvestingsfonds nemen ze een besluit over het vervolgtraject. Cofinanciering door de gemeente Het Rijk vraagt 30% cofinanciering van de gemeente.

De lasten van dit voorstel ter grootte van € 3.798.084,komen voor € 148.510 uit de reservering Delft West en voor € 3.649.574,- ten laste van de reserve beleid en uitvoering, vanuit het deel dat bestemd is voor het isolatieprogramma. Dit maakt deel uit van de middelen die de raad beschikbaar heeft gesteld voor het verduurzamen van kwetsbare wijken in de motie Energie in de wijken in 2021. In 2023 heeft uw raad besloten hiervan € 7,5 miljoen te reserveren voor subsidies om het Isolatieplan ten uitvoer te brengen. In het Isolatieplan is toegelicht dat er € 5,5 miljoen subsidie voorzien wordt voor collectieve inkoopacties – hier zal deze cofinanciering onder vallen. Om diverse redenen is het gunstig om deze reserve in te zetten als cofinanciering voor het Volkshuisvestingsfonds: • Door de financiering vanuit het Rijk worden deze middelen vergroot: het Rijk legt ruim € 8,8 mio bovenop de € 3,8 mio; • We gaan direct met 651 woningen aan de slag en maken snelheid met de isolatie opgave; • De focus is gelegd op de kwetsbare Multatulibuurt en op VvE’s met slechte energielabels, lage inkomens en in de buurten waar het Open Warmtenet wordt aangelegd. • in de Multatulibuurt is gestart met het eerste warmte-uitvoeringsplan. Zo past dit voorstel binnen de 4 prioriteiten die in het Isolatieplan zijn gesteld.

Het voorstel zorgt – samen met de reeds toegekende subsidie voor 350 woningen - voor het bereiken van 1001 (350+514+137=1001) huishoudens, zoals beoogd in het Isolatieplan. Risico’s Aan het doen van de aanvraag en de uitvoering ervan zijn op voorhand diverse risico’s in kaart gebracht en beheersmaatregelen getroffen. Als de aanvragen worden goedgekeurd zien we in de uitvoering als belangrijkste risico dat de VvE’s toch niet in staat blijken om tot een besluit in de ALV te komen. Daarmee is uitvoering bij die VvE niet mogelijk en zal het betreffende deel van de subsidie teruggestort moeten worden naar het Rijk. Bij de particuliere eigenaren in de Multatulibuurt geldt hetzelfde. Het is aan de eigenaren zelf om te besluiten of ze wel/niet willen verduurzamen. Een 100% deelname zal moeilijk zijn. De subsidie wordt uitgekeerd via een SPUK. Als gevolg van de SISA-regeling is er dan altijd een terugbetalingsrisico op het moment dat de voorwaarden van de SPUK niet worden nageleefd. De uitvoering van met name de aanvraag voor de Multatulibuurt vereist verder een intensieve inzet van de gemeente en/of externe in te huren partijen. De particuliere eigenaren zijn namelijk lang niet altijd in staat om subsidie aan te vragen en offertes aan te vragen en te beoordelen.

We starten daarom met het opstellen van een zo eenvoudig mogelijke subsidieregeling, waarbij we kijken naar voorbeelden in het land. In de regeling zal worden opgenomen dat minimaal 2 isolerende maatregelen genomen moeten worden om voor subsidie in aanmerking te komen. Ook wordt onderscheid gemaakt in de hoogte van het inkomen om de hoogte van de subsidie te bepalen. Een lager inkomen (b.v. tot 120% van het minimuminkomen) ontvangt een relatief hogere subsidiebijdrage, En waar mogelijk vragen we woningcorporaties in dit gebied om het voortouw te nemen voor gezamenlijke Pagina 3 van 5

verduurzamingsmaatregelen (bv. de daken). Voor de zaken waar particuliere eigenaren zelf aan de slag moeten ondersteunen we ze met subsidie, advies en indien nodig hulp bij het aanvragen ervan. De financiering van de ondersteuning van dit proces is onderdeel van de subsidieaanvraag bij het Volkshuisvestingsfonds. Relatief is dit hoger bij de Multatulibuurt dan bij de aanvraag voor de 4 VvE’s. Communicatief risico Het samen met eigenaren opstellen van een subsidieaanvraag leidt tot verwachtingen. Bij het niet doorgaan van de subsidie is dat een teleurstelling die “de overheid” wordt aangerekend. We hebben daarom in alle gesprekken aangegeven dat het risico bestaat dat de subsidie niet wordt toegekend. De VvE’s die in de 1e aanvraag hebben meegedaan zijn geïnformeerd over de redenen van de gedeeltelijke toekenning en de vervolgaanvraag die we gaan doen. Men heeft dusdanig veel vertrouwen in de nieuwe aanvraag dat ze ermee hebben ingestemd dat de 2 VvE’s die al verder zijn in hun besluitvormingstraject als eerste gebruik kunnen maken van de huidige subsidie. Dit kan uiteraard tot een teleurstelling leiden als de nieuwe aanvraag toch niet wordt toegekend. De bewoners in de Multatulibuurt zijn nog niet op de hoogte van de subsidieaanvraag.

Wat verandert er? Indien deze aanvragen door het Rijk worden toegekend wordt er komende jaren een grote slag gemaakt in het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in het zuidelijke deel van Voorhof, inclusief de Multatulibuurt. Dit door het verduurzamen van de particuliere woningvoorraad, waarmee het woonklimaat fors verbetert en de energielasten omlaaggaan. Door dit laatste wordt ook de energiearmoede in dit deel van de wijk verminderd en verbetert de bestedingsruimte van huishoudens. Beleidskaders • Deze aanvragen bij het Volkshuisvestingsfonds passen binnen de ambitie Delft Klimaat Neutraal 2050. De ambitie om te isoleren tot minimaal energielabel C is onderdeel van het Warmteplan Delft 2021. Het verduurzamen van de woningvoorraad in Voorhof Zuid past binnen het Isolatieplan dat in juni 2023 is vastgesteld. • Woonvisie 2023 - 2028 • Gebiedsvisie en Gebiedsplan Wij West • Gevel tot Gevelplan Financiën Bij de Rijksdienst voor Ondernemen (RVO) worden aanvragen gedaan ter hoogte van totaal € 8.862.195,- . De gemeente Delft is voornemens € 3.798.084,- te financieren waardoor de totale middelen van de beide projecten €12.660.279,- bedragen.

De lasten van dit besluit bedragen € 3.798.084,- en komen deels voor € 3.649.574,- ten laste van het deel van de reserve beleid en uitvoering dat gealloceerd is aan de opgave Energietransitie, taakveld 74 en deels voor €148.510,- ten laste van de overige reserves (deel gealloceerd aan opgave Delft-West). Dit laatste, omdat hiermee uitvoering wordt gegeven aan een deel van de Gebiedsvisie en het Gebiedsplan Wij West. De budgethouder geeft aan dat dit voorstel niet leidt tot een overschrijding van het budget van dit taakveld. Deze budgetten zijn taakstellend. Er is geen rekening gehouden met toekomstige prijsstijgingen in dit voorstel. Vervolg De aanvragen zijn ingediend bij het Rijk. Zodra er een positieve beschikking is van het Rijk ontvangt uw raad een oplegger waarmee wordt voorgesteld in te stemmen met de benodigde begrotingswijziging om de cofinanciering vrij te maken. Ondertussen wordt ook gewerkt aan een subsidieregeling voor de Multatulibuurt en informatie daarover voor hen. Participatie VvE’s Zuidelijk deel Voorhof De afgelopen maanden zijn er meerdere gesprekken geweest met de deelnemende VvE’s van particuliere eigenaren die meedoen in de aanvraag. Het gaat om VvE’s die energielabel D of lager scoren en waar het inkomen ondergemiddeld en laag is. Op basis van de gesprekken en de aangeleverde informatie is een subsidieaanvraag ingediend in oktober 2023.

Deze is gedeeltelijk gehonoreerd. De deelnemende VvE’s zijn hierover geïnformeerd. In januari organiseerde de gemeente een gezamenlijk overleg, zodat de VvE-besturen konden kennismaken met elkaar, ervaringen en leerpunten konden uitwisselen en mogelijk afspraken konden maken om samen te werken. Pagina 4 van 5

Voor dit laatste zijn er nu al een aantal VvE’s die vervolgafspraken hebben gemaakt met elkaar. Multatulibuurt In het najaar van 2022 is gestart met het opstellen van een Buurtpaspoort van de Multatulibuurt, een kwalitatief onderzoek naar de beleving van bewoners in de buurt. Sindsdien is brede participatie en communicatie opgezet vanuit de leefwereld van bewoners, is de gemeente laagdrempelig aanwezig in de buurt en worden initiatieven van bewoners gestimuleerd en ondersteund. Samen met woningeigenaren en onder begeleiding van een onafhankelijk bureau wordt een open proces doorlopen om te komen tot een keuze voor een duurzame toekomstige warmtetechniek en de maatregelen die daarvoor nodig zijn. Gezocht wordt naar de oplossing(en) die het meest recht doen aan de wensen en belangen van woningeigenaren en corporaties. Dit proces is naar verwachting zomer 2024 afgerond. Het is essentieel om met de ontstane betrokkenheid en het gewonnen vertrouwen door te pakken door samen vervolgstappen te zetten om de woningen te verduurzamen. Het verkrijgen van een subsidie bij het Volkshuisvestingsfonds maakt dit mogelijk. De mogelijkheid van deze subsidieregeling is nog niet met de particuliere eigenaren besproken, aangezien eerst onderzocht is of het aanvragen ervan haalbaar zou zijn i.v.m. de benodigde cofinanciering van de gemeente.

Er is pas heel recent duidelijk geworden dat het past in de beschikbare middelen. Particuliere eigenaren worden hierover geïnformeerd indien er een positieve beschikking komt van het Rijk.

Communicatie Deze aanvraag leidt niet tot communicatie anders dan hierboven genoemd onder participatie. Bijlage(n) • •

Regeling Volkshuisvestingsfonds Aanvraagformulieren

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Maria Berger Loco-secretaris

Martina Huijsmans Loco-Burgemeester Pagina 5 van 5