240625 Bijlage 1 Toel. op Taakmutaties AU-DU-IU (meicirculaire 2024)

Bijlage 1 Toelichting taakmutaties (AU), decentralisatie-uitkeringen (DU’s) en integratieuitkeringen (IU’s) Leeswijzer Deze bijlage bevat een nadere toelichting op taakmutaties in de Algemene uitkering en nieuwe of gewijzigde decentralisatie- en integratie-uitkeringen. De toelichting gaat over de inhoud van de mutaties (aanleiding, omvang) en over de voorgestelde verwerking van de taakmutaties in de Najaarsrapportage 2023 en/of de Programmabegroting 2025-2028. Taakmutaties Specificatie Algemene uitkering

x €1.000

Taakmutaties 1. Handelsregister (voorstel: aanpassingbudget) 2. KetensystemenJeugd 3. Compensatieregelingniet beoogdekostenjeugdzorg 4. LandelijkeVreemdelingenVoorziening Taakmutaties: uitname 5. BasisregistratiePersonen(BRP) experiment (voorstel: aanpassingbudget) 6. Dienstverl. gemeentenaanpakarmoedeenschulden (voorstel: aanp. budget) 7. Correctieextrapolatieparticipatie (voorstel: aanpassingbudget) 8. Werkdrukverlagingjeugdbescherming (voorstel: aanpassingbudget) 9. Vrijval reserveringcompensatieregelingenVoogdij 18+ 10. Loon- enprijsbijstellingVoogdij 18+ 11. Besparingsverlies Jeugd 12. Wmohulpmiddelen (voorstel: aanpassingbudget) Taakmutaties: uitbreidingtakenpakket Totaal taakmutaties w.v. aanpassingbudget w.v. verrekeningmet algemenemiddelen

2024 -6 -4 -137 -99 -246 2 272 147 7 23 451

2025 -2 -4 -6 275 143 150 7 2.338 33 2.946

2026 -2 -2 260 134 140 7 541

2027 -2 -2 264 135 141 7 547

2028 -2 -2 269 47 136 143 7 602

205 438 -233

2.940 449 2.491

539 392 147

545 397 148

600 450 150

1. Handelsregister De Kamer van Koophandel beheert in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) het Handelsregister. Dit register is de basisregistratie waarin alle bedrijven en rechtspersonen ingeschreven staan. Daarnaast staan alle andere organisaties die deelnemen aan het economisch verkeer ook in dit register. Naast private organisaties kunnen ook gemeenten, provincies, ministeries, waterschappen en overige organisaties met een publieke taak gebruik maken van het Handelsregister. Sinds 1 januari 2014 is er sprake van inputfinanciering voor het overheidsgebruik van het Handelsregister waarbij gemeenten bijdragen in de kosten.

Verwerking: budget wordt verlaagd (structureel). 2. Ketensystemen jeugd In het Coördinerend beraad Jeugd, Justitie en Veiligheid van 2 november 2017 hebben alle betrokken ketenpartners ingestemd met een verdeelsleutel voor de kosten van het operationeel, tactisch en strategisch beheer van de ketensystemen (het betreft de systemen Middenvelder, CORV en IFM/LIJ). Als gevolg van de (herijkte) verdeelsleutel gaan gemeenten in 2024 en 2025 meer bijdragen voor het gebruik van de ketensystemen..

Verwerking: bijdrage ten laste van algemene middelen (incidenteel). 3. Compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg Voor het verlenen van de specifieke uitkering Compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg in 2024 wordt € 60 miljoen vanuit het gemeentefonds overgeboekt naar de begroting van het ministerie van VWS. Dit budget wordt ingezet om de gemeenten te compenseren voor de niet beoogde kosten van 2022 en 2023 na inwerkingtreding van de Wet wijziging woonplaatsbeginsel. Indien er in 2024 sprake is van onderuitputting binnen deze regeling, dan zullen de resterende middelen weer terugvloeien naar het gemeentefonds.

Verwerking: bijdrage ten laste van algemene middelen (incidenteel). 4. Landelijke Vreemdelingen Voorziening Het pilotprogramma voor de Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) had oorspronkelijk een looptijd van 2019 tot en met 2021. In afwachting van een mogelijke structurele regeling heeft het kabinet, in overleg met de VNG, besloten de pilot te verlengen tot en met 31 december 2024.

1

Verwerking: bijdrage ten laste van algemene middelen (incidenteel). 5. Basisregistratie Personen (BRP) experiment In het najaar van 2023 is het besluit experimenten bijhouding BRP in werking getreden, en daarmee een experiment met het oogmerk de ingeschrevene in de BRP op het woonadres te informeren over de inschrijvingen op het betreffende adres. Dit experiment geeft uitvoering aan het door de Tweede Kamer aangenomen amendement Rajkowski c.s. en een toezegging van de staatssecretaris van het ministerie van BZK dat een experiment over het doen van meldingen aan ingeschrevenen op een woonadres over inschrijvingen op of adreswijzigingen naar het betreffende adres zal worden gehouden. Gemeenten (colleges) krijgen er daarmee een extra (verplichte) taak bij: zij moeten actief berichten gaan versturen aan ingezetenen van de gemeente over (nieuwe) inschrijvingen op een woonadres. Het experiment moet uitwijzen of de verplichting leidt tot een lastenverzwaring voor colleges in termen van uitvoering en kosten. De gemeenten ontvangen jaarlijks gedurende de looptijd van het experiment een vergoeding voor de verplichte medewerking aan de evaluatie.

Verwerking: budget wordt verhoogd (incidenteel). 6. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Vanuit de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet via het gemeentefonds € 40 miljoen aan structurele middelen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn voor 2023 incidenteel aan gemeenten beschikbaar gesteld. De toekenning vanaf 2024 zal structureel plaatsvinden om gemeenten verder in staat te stellen om strategisch en doelgericht te handelen en hun activiteiten uit te breiden zoals het verdubbelen van het gebruik van schuldhulpverlening en het bevorderen van activiteiten om armoede onder kinderen te bestrijden.

Verwerking: budget wordt verhoogd (structureel). 7. Correctie extrapolatie participatie In 2018 zijn door het ministerie van Financiën, het ministerie van BZK en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), afspraken gemaakt over de overheveling van de onderdelen Wajong en Regulier werk van de integratie-uitkering Participatie naar de algemene uitkering met ingang van 2023. Bij de overheveling zijn de departementen overeengekomen om de meerjarige oploop van deze twee onderdelen jaarlijks via een correctie op de extrapolatie te blijven compenseren.

Verwerking: budget wordt verhoogd (structureel). 8. Werkdrukverlaging jeugdbescherming In oktober 2023 hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) en de VNG een bestuurlijk akkoord gesloten over het verlagen van de werkdruk in de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering door de gecertificeerde instellingen (GI’s). Het bestuurlijk akkoord is van kracht, tot het moment dat een wettelijke regeling voor het Toekomstscenario of een wettelijke regeling voor een landelijk tarief voor maatregelen van jeugdbescherming en jeugdreclassering in werking treedt, al dan niet als onderdeel van een wettelijke regeling ter implementatie van de Hervormingsagenda. Met het bestuurlijk akkoord zijn afspraken gemaakt hoe gemeenten en GI’s aan de hand van het inlooppad stapsgewijs toewerken naar het landelijk tarief. Met dit inlooppad wordt het landelijk tarief en de daarbij passende werkdruk zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk 1 januari 2026 gerealiseerd. De middelen zijn nodig om de landelijke verplichte caseloadverlaging bij de gecertificeerde instellingen mogelijk te maken. Door caseloadverlaging bij de medewerkers hebben ze meer medewerkers nodig om de volledige caseload te kunnen dragen.

Verwerking: budget wordt verhoogd (structureel). 9. Vrijval reservering compensatieregelingen Voogdij 18+ In de meicirculaire 2022 is het budget van de integratie-uitkering Voogdij 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering. Op de integratie-uitkering is een reservering achtergebleven voor eventueel nog toe te kennen compensatieregelingen. Dit restbudget wordt nu voor 2025 en verder overgeheveld naar de algemene uitkering.

Verwerking: bijdrage ten gunste van algemene middelen (structureel).. 10. Loon- en prijsbijstelling Voogdij 18+ Op de integratie-uitkering Voogdij 18+ was in de ontwerpbegroting 2024 nog een reservering opgenomen voor eventueel nog toe te kennen compensatieregelingen. Over dat budget is, zoals te doen gebruikelijk, loon- en prijsbijstelling toegekend. Omdat het budget van de

2

reservering in deze circulaire wordt overgeheveld naar de algemene uitkering, wordt ook de toegekende loon- en prijsbijstelling toegevoegd aan de algemene uitkering.

Verwerking: bijdrage ten gunste van algemene middelen (structureel). 11. Besparingsverlies Jeugd In het coalitieakkoord Rutte IV is een aanvullende besparing in het kader van Jeugdzorg (jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering) oplopend naar structureel € 511 miljoen vanaf 2027 opgenomen. De geraamde besparing van € 500 miljoen in 2025 kan nog niet gerealiseerd worden, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Om die reden wordt in 2025 incidenteel € 500 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds.

Verwerking: bijdrage ten gunste van algemene middelen (incidenteel) en gelijktijdig de hiervoor geraamde stelpost afboeken (budgetneutraal). 12. Wmo hulpmiddelen Het scheiden van wonen en zorg in de wet Langdurige zorg (Wlz) leidt bij gemeenten tot meerkosten. Bepaalde hulpmiddelen die bij zorg met verblijf vanuit de Wlz worden gefinancierd, worden bij andere leveringsvormen vanuit de Wmo gefinancierd. De meerkosten van gemeenten worden gedekt vanuit de Wlz.

Verwerking: budget ophogen (incidenteel).

Decentralisatie- en integratie-uitkeringen x €1.000

Decentralisatie- enIntegratie-uitkeringen 1. JeugdhulpkinderenineenAZC(DU) (voorstel: aanpassingbudget) 2. Vrouwenopvang(DU) (voorstel: aanpassingbudget) 3. Voorschoolsevoorzieningpeuters (DU) (voorstel: aanpassingbudget) 4. LHBTI-emancipatiebeleid(DU) (voorstel: aanpassingbudget) 5. Eindeleninginburgeringsplichtig(DU) (voorstel: aanpassingbudget) 6. Armoedebestrijdingkinderen(DU) (voorstel: aanpassingbudget) 7. UitvoeringskostenOmgevingswet (DU) (voorstel: reservering) 8. Gemeentelijkeantidiscriminatievoorzieningen(DU) (voorstel: aanp. budget) 9. ExanteImpact analyseNPLV(DU) (voorstel: aanpassingbudget) 10. Nationaal actieplandakloosheid(DU) (voorstel: reservering) 11. BeschermdWonen(IUSociaal domein) (voorstel: aanpassingbudget) 12. Participatie(IUSociaal domein) (voorstel: aanpassingbudget) Totaal DU's enIU's w.v. aanpassingbudget w.v. reservering

2024 22 30 -1 20 4 299 15 12 379 1.081 1.381 3.242 2.564 678

2025 22 30 -1 20 -2 379 1.081 958 2.487 2.108 379

2026 22 27 -1 20 -2 379 1.081 947 2.473 2.094 379

2027 22 27 -1 -2 379 1.081 962 2.468 2.089 379

2028 22 27 -1 -2 379 1.081 958 2.464 2.085 379

1. Kinderen in een AZC Gemeenten zijn vanaf 2019 volledig verantwoordelijk voor de organisatie en financiering van jeugdhulp, inclusief de jeugd-ggz, aan kinderen in een AZC. De decentralisatie-uitkering is geactualiseerd.

Verwerking: budget ophogen (structureel). 3. Vrouwenopvang Dit betreft een regionale samenwerking Regiovisie huiselijk geweld met afspraken dat de centrummiddelen voor de regio ingezet worden op de vrouwenopvang. De decentralisatie-uitkering is geactualiseerd.

Verwerking: budget ophogen (structureel). 3. Voorschoolse voorzieningen peuters De decentralisatie-uitkering voorschoolse voorzieningen peuters heeft als doel dat alle peuters, zonder recht op kinderopvangtoeslag of voorschoolse educatie, naar een voorschoolse voorziening kunnen gaan. De decentralisatie-uitkering voorschoolse voorzieningen is voor 2024 geactualiseerd.

Verwerking: budget verlagen (structureel).

3

4. LHBTI-beleid Regenboogsteden Regenboogsteden zetten zich in voor de gezamenlijke doelstelling de veiligheid, weerbaarheid en sociale acceptatie van LHBTI (Lesbische vrouwen, Homoseksuele mannen, Biseksuelen, Transgenderpersonen en Intersekse personen) verder te bevorderen. In totaal ontvangen 55 gemeenten een bijdragen voor de samenhangende aanpak van de Regenboogsteden voor lokaal LHBTI-beleid voor de periode 2023 tot en met 2026.

Verwerking: budget ophogen (incidenteel). 5. Einde lening inburgeringsplicht (ELIP) In het bestuurlijk overleg van april 2020 zijn tussen het ministerie van SZW en de VNG afspraken gemaakt over het ondersteunen van de zogenaamde ELIPs. Dit zijn inburgeraars die hun lening voor de inburgering (vrijwel) volledig hebben uitgeput, maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn. De afspraken zijn met ingang van 1 januari 2023 geformaliseerd in de regelgeving. In het besluit Inburgering is nu opgenomen dat gemeenten inburgeraars die onder de ELIP definitie gerekend worden, hulp en begeleiding kunnen aanbieden. Met deze formalisering is een grondslag gecreëerd op basis waarvan informatie-uitwisseling tussen DUO en gemeenten over deze doelgroep mogelijk is. Hiermee is een knelpunt voor gemeenten om deze doelgroep te bereiken weggenomen. Gemeenten gaan zelf over de wijze van invulling van de begeleiding. Via een decentralisatie-uitkering worden hiertoe middelen aan gemeenten beschikbaar gesteld voor begeleiding en het in een beperkt aantal gevallen financieel ondersteunen van ELIPs bij het betalen van extra cursusuren of examengelden.

Verwerking: budget ophogen (incidenteel). 6. Armoedebestrijding kinderen Vanaf 2017 is € 85 miljoen beschikbaar gesteld voor de bestrijding van de gevolgen van armoede onder kinderen. Jaarlijks vindt in de meicirculaire actualisatie plaats van de verdeling voor het jaar t+1 en verder.

Verwerking: budget verlagen (structureel). 7. Uitvoeringskosten Omgevingswet De financiële middelen vanuit het Coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV worden ingezet voor het bereiken van de doelen van de Omgevingswet. Hiermee kunnen de ontvangende partijen in hun transitie ervoor zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Er volgt nog een stelselevaluatie, waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten in kaart worden gebracht. Op de aanvullende post bij het ministerie van Financiën staat nog een reservering van in totaal ruim € 80 miljoen in 2025 voor gemeenten. Deze middelen zullen naar verwachting in een volgende circulaire worden toegevoegd aan het gemeentefonds. Verwerking: in eerste instantie storten in de reserve Automatisering. Lokaal moet eerst nader bepaald worden welke aanvullende ICT-kosten voor de Omgevingswet dit jaar gemaakt moeten worden. Bij de Najaarsrapportage 2024 volgt nadere verwerking voor het exact benodigde bedrag.. 8. Gemeentelijke anti discriminatie voorzieningen Gemeenten en hun antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) werken samen als het gaat om preventie van discriminatie op lokaal niveau. Voor de kerntaken van de ADV’s krijgen gemeenten sinds 2009 structureel middelen via het gemeentefonds.

Vanaf dit jaar krijgen gemeenten middelen om samen met hun ADV’s méér aan preventie te kunnen doen. De decentralisatie-uitkering maakt het mogelijk om op lokaal niveau maatwerk te kunnen toepassen. De ADV’s kunnen gemeenten aan de hand van hun meldingscijfers adviseren over onderwerpen die hen zijn opgevallen binnen die gemeenten.

Verwerking: budget ophogen (incidenteel). 9. Ex ante Impact analyse NPLV Zeventien gemeenten ontvangen in het kader van het interbestuurlijke programma Leefbaarheid en Veiligheid een bijdrage voor het uitvoeren van een actualisatie van een eerder uitgevoerde ex ante impactanalyse. Voor elke gemeente is € 15.000 beschikbaar per Stedelijk Focusgebied.

Verwerking: budget ophogen (incidenteel). 10. Nationaal actieplan dakloosheid Vanaf 2024 wordt structureel € 55 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd en verstrekt aan centrumgemeenten Maatschappelijke Opvang/Beschermd Wonen via de decentralisatieuitkering Nationaal Actieplan Dakloosheid. Voor de verdeling aan

4

centrumgemeenten wordt het objectieve verdeelmodel van de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke Opvang gehanteerd. Verwerking: in eerste instantie storten in reserve Maatschappelijke Opvang-Beschermd Wonen. In overleg met regiogemeenten wordt nader bezien wat op basis van het meerjarig beeld nodig is en vervolgens bij volgende cyclusdocumenten het benodigde budget incl. juiste fasering verwerken. Daar zijn de kostenontwikkelingen per jaar in mee te nemen die in de tijd niet zo gelijklopen als de meicirculaire veronderstelt. Dit gebeurt in combinatie met het budget voor Beschermd wonen (zie 11). 11. Loon- en prijsbijstelling 2024 Beschermd wonen De omvang van de integratie-uitkering Beschermd wonen wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2024 Verwerking: in eerste instantie storten in reserve Maatschappelijke Opvang-Beschermd Wonen. In overleg met regiogemeenten wordt nader bezien wat op basis van het meerjarig beeld nodig is en vervolgens bij volgende cyclusdocumenten het benodigde budget incl. juiste fasering verwerken. Daar zijn de kostenontwikkelingen per jaar in mee te nemen die in de tijd niet zo gelijklopen als de meicirculaire veronderstelt. Dit gebeurt in combinatie met het budget voor dakloosheid (zie 10). 12.

Loon- en prijsbijstelling 2024 Participatie De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2024. De verdeling van de bedragen per gemeente wijzigt in de eerste plaats door actualisatie van de verdeling van de Wsw-middelen. Deze is gebaseerd op de gerealiseerde omvang van de sociale werkplaatspopulatie (gemeten in standaardeenheden (SE) per betalende gemeente) zoals die bekend is uit het voorgaande jaar en een inschatting van de blijfkansen in de sociale werkplaats. De Wsw-verdeling vanaf 2024 is geactualiseerd met de realisaties van het gemiddeld aantal SE in 2023 en de blijfkansen voor de jaren 2024 tot en met 2029. Daarnaast is sprake van wijzigingen in de verdeling van de bedragen per gemeente door aanpassing van de drempelbedragen in de verdeling van de middelen voor beschut werk. De drempelbedragen geven (afgerond op honderdtallen) weer wat het gemiddelde bedrag is dat in het betreffende jaar beschikbaar is voor de begeleiding van beschut werk. Iedere gemeente ontvangt ten minste budget voor de financiering van de begeleiding van één beschutte werkplek. De drempelbedragen zijn in deze circulaire aangepast vanwege de loon- en prijsbijstelling en de structurele verhoging.

Verwerking: budget ophogen (structureel).

5