2406075 College van B&W - caseloadverlaging jeugdbescherming en jeugdreclassering

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Caseloadverlaging jeugdbescherming en jeugdreclassering

Portefeuillehouder

Wethouder Gooijer

Voorstel ingediend door

Dianne Slingerland – dslingerland@delft.nl

Registratienummer

5739051

Datum

23 januari 2024

Concept-besluit(en) n.v.t. Waarom nu? Aanleiding voor het landelijk akkoord In de afgelopen jaren is de uitvoering van de jeugdbescherming onder grote druk komen te staan, onder meer door personeelstekorten, interne wachtlijsten en het gebrek aan tijdige en passende jeugdhulp. Hierdoor krijgen kinderen en gezinnen niet de goede zorg en is de caseload voor de jeugdbeschermers aanzienlijk toegenomen hetgeen ook tot een verhoogde uitstroom uit de jeugdbescherming en/of de sector heeft geleid. Er wordt dan ook al enige tijd gesproken van een crisis in de jeugdbescherming. Zoals ook bleek uit de publicatie van het rapport ‘Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd’ van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) in november 2019. De impact van de crisis is dermate dat de IGJ sinds september 2022 aangeeft niet meer te kunnen handhaven omdat de randvoorwaarden voor verlenen van kwalitatief goede jeugdbescherming niet zijn vervuld: een te hoge caseload, een ontoereikend aanbod van jeugdbescherming en jeugdhulp. Over de aanleiding voor het landelijk akkoord bent u eerder geïnformeerd met een aantal raadsinformatiebrieven, de laatste van juli jl. (RIS2327404, RIS 2242530, RIS2210137 en RIS2127561). Inhoud Met deze brief informeren wij u dat de regio Zuidwest1 instemt met het landelijk akkoord voor de caseloadverlaging van de jeugdbescherming (en jeugdreclassering2).

Hiermee ontstaat weer perspectief voor de jeugdbescherming in onze regio en kunnen de Gecertificeerde Instellingen (GI’s) vanuit een gezonde werkbelasting toewerken naar het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over het landelijk akkoord. Daarbij schetsen wij eerst de aanleiding om daarna in te gaan op de inhoud van het landelijk akkoord en de regionale besluitvorming. Daarna zal worden ingegaan op het plan van aanpak van de jeugdbeschermingsregio ZW zodat duidelijk is waarop in 2024 de accenten liggen van de samenwerking met de GI’s. Tot slot gaat deze raadsinformatiebrief in op enkele ontwikkelingen binnen de regio Haaglanden.

1 In Nederland zijn 12 jeugdbeschermingsregio’s gevormd die uit één of meerdere jeugdhulpregio’s bestaan. Regio ZW bestaat uit Holland Rijnland, Holland

Midden, Zuid Holland zuid en Haaglanden. Wethouder Bredemeijer (gemeente Den Haag) is q.q. de accounthoudende wethouder. 2 In het vervolg wordt alleen over jeugdbescherming gesproken maar wordt ook jeugdreclassering bedoeld.

Pagina 1 van 5

Wat verandert er? Het landelijk akkoord caseloadverlaging Het Rijk en de VNG hebben op 23 oktober jl. de handtekening gezet onder een set bestuurlijke afspraken en de “Handreiking Landelijk tarief jeugdbescherming en jeugdreclassering” (beide stukken zijn als bijlage bijgevoegd) om daarmee een caseloadverlaging mogelijk te maken. Op die manier komt er voor de jeugdbeschermers voldoende tijd en ruimte beschikbaar om de meest kwetsbare kinderen die in hun ontwikkeling worden bedreigd, goed te beschermen en deze gezinnen te ondersteunen. Om deze redenen heeft ook het college van burgemeester en Wethouders Delft op 23 januari 2024 besloten in te stemmen met het landelijke tarief, conform de bevoegdheid van het college. Rijk en gemeenten investeren daarvoor gezamenlijk structureel €60 miljoen per jaar en dragen daarvan elk de helft bij. De gemeenten dekken hun bijdrage door het budget dat zij in 2022 hebben uitgegeven aan jeugdbescherming en jeugdreclassering constant te houden. Doordat het aantal cliënten in de jeugdbescherming in 2023 daalt in regio Haaglanden, ontstaat bij gelijkblijvende budgetten ruimte om het tarief te verhogen. Landelijk zal nauwgezet worden gemonitord of de volumedaling voldoende en bestendig is.

In het geval dat de opbrengsten van de volumedaling onvoldoende zijn, dan kan dat een effect hebben op het meerjarig financieel kader voor de jeugdzorg dat is afgesproken in de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 (zie ook onder ‘financiën’). Voor Delft geldt dat in de gekozen referentieperiode sprake is van een volumegroei, waar geen specifieke oorzaak voor gevonden is. We zien over de jaren heen een grilligheid in de cijfers die niet altijd te duiden is. Daarnaast bepaalt niet de gemeente of er een kinderbeschermingsmaatregel ingezet moet worden, maar doet de kinderrechter dat. De bestaande zij-instroomregeling voor jeugdbeschermers is een succes en wordt daarom door het Rijk verhoogd en verlengd door daarvoor €5 miljoen extra vrij te maken in zowel 2024 als 2025, in totaal komt het budget voor zijinstromers uit op €10 miljoen in 2024 en €5 miljoen in 2025. Met deze regeling stimuleert het Rijk het aantrekken van zogenoemde ‘zij-instromers’ die met een intensief traject worden opgeleid tot SKJ-geregistreerde jeugdbeschermers. Ook de GI’s werkzaam in onze regio maken hiervan gebruik (zie ‘pilot zij-instromers jeugdhulp). Voor de jeugdreclassering wordt nog aan onderbouwing van de caseload gewerkt.

Omdat nu al duidelijk is dat de caseload voor jeugdreclassering stevig moet worden teruggebracht, is in het landelijk akkoord uitgegaan van de volgende tussenstand: de urennormen voor de jeugdreclasseringsmaatregelen, zoals die zijn genoemd in de VNGbrochure Tarieven 2014, zijn verhoogd met 20%. Het plan van aanpak van de regio ZW Nadat het interbestuurlijk toezicht op de jeugdbeschermingsregio Zuidwest (met daarin de jeugdhulpregio’s Haaglanden, Holland-Rijnland, Midden-Holland en Zuid-Holland-Zuid) in februari 2022 is opgeheven, is door de vier jeugdhulpregio’s besloten om gezamenlijk verdere actie op dit dossier te blijven inzetten. Er is een plan van aanpak gemaakt, waarvan de hoofdlijnen hieronder zijn weergegeven. Doorbraakaanpak Belangrijk onderdeel was de verdere doorontwikkeling van de doorbraakaanpak waar men door steeds langs dezelfde processtappen makkelijk en onderbouwd maatwerk kan leveren aan de jeugdige/ouders. In alle vier de regio's is inmiddels een experttafel gerealiseerd waar jeugdbeschermers terecht kunnen met vastlopende casuïstiek. Signalen die door de doorbraakaanpak naar boven komen over het niet aansluiten van het aanbod op de behoefte van de jeugdige/ouders worden samengebracht. Waar nodig zal er nieuw aanbod ontwikkeld worden of nadere afspraken met jeugdhulpaanbieders gemaakt worden over de inzet van zorg.

Bovenregionale Samenwerking Zowel ambtelijk, op directeuren en wethouders niveau is er regelmatig afstemming over relevante ontwikkelingen. Haaglanden, als accounthoudende regio, met gemeente Den Haag als vooruitgeschoven post, informeert de andere regio’s over actuele landelijke ontwikkelingen, zowel op beleids-, directeuren als wethouderniveau. In 2023 zijn de tarieven en de indexatie geharmoniseerd en voor de vier regio's zijn er eenduidige verantwoordingseisen. Inmiddels is er ook een bovenregionale controllersgroep die periodiek bij elkaar komt.

Pagina 2 van 5

Nieuwe onderwerpen in 2024 Naast het continueren van de punten zoals hiervoor aangegeven zal in 2024 extra inzet noodzakelijk zijn als gevolg van de caseloadverlaging, om dezelfde populatie te bedienen. Complexe scheidingen drukken erg op de caseload van de jeugdbeschermers. JB west start een inventarisatie van de eigen dossiers waarbij er wordt bekeken welk onderscheid gemaakt kan worden in bijvoorbeeld de doelgroep. Haaglanden verkent momenteel samen met JB west of er iets aan de grote instroom m.b.t. complexe scheidingen gedaan kan worden. Met name zaken waarin strijd tussen ouders is maar de veiligheid van de jeugdige niet in het geding is3. De ervaringen zullen worden gedeeld binnen de regio ZW. Met betrekking tot het Toekomstscenario is er regelmatige afstemming tussen de regio’s op zowel ambtelijk als projectleiders niveau. Tot slot: Het imago van de jeugdbescherming is in de buitenwereld niet al te positief. In oktober 2023 is een landelijke publiekscampagne gestart om het imago te verbeteren wat kan helpen bij het werven van nieuwe gekwalificeerde jeugdbeschermers in de huidige oververhitte arbeidsmarkt.

Enkele ontwikkelingen in de regio Haaglanden Preventieve jeugdbescherming William Schrikker Stichting (WSS) In de raadsinformatiebrief van afgelopen juli (RIS2327404) is gemeld dat de WSS vanaf juni 2023 niet kan aansluiten bij de jeugdbeschermingstafels in de regio Haaglanden vanwege gebrek aan capaciteit. Dat betekent dat aan gezinnen waarbij wordt besloten tot een onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming niet tijdens het onderzoek al een jeugdbeschermer wordt toegevoegd. Met ingang van 1 februari 2024 is de WSS weer voldoende op sterkte om deze vorm van preventieve jeugdbescherming weer in te gaan vullen. Proeftuin Haaglanden Door de crisis in de jeugdbescherming ontkomen het Rijk en alle betrokken partners er niet aan de beschermingsketen fundamenteel anders te organiseren. Hiertoe is, in opdracht van het Rijk, het Toekomstscenario ontworpen. In dit Toekomstscenario worden de organisaties Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) en de Gecertificeerde Instellingen (GI’s) samengevoegd in één Regionaal Veiligheidsteam (RVT) en krijgt het Lokaal Team een prominente rol als (langdurig) het vaste gezicht voor gezinnen. Om ons voor te bereiden op een nieuw, passend stelsel is in mei 2023 de Haaglandse proeftuin van start gegaan in het kader van het Toekomstscenario.

De proeftuin is een samenwerking tussen Jeugdbescherming west, William Schrikker Stichting, Veilig Thuis Haaglanden, Raad voor de Kinderbescherming, Perspektief, Impegno (volwassenen jeugd GGZ), de lokale teams van Delft, Den Haag, Westland en de gemeenten Delft, Den Haag, Westland (namens de regio Haaglanden). Zie hiervoor ook de eerdere raadsinformatiebrieven RIS2242530 en RIS2327404. Volgens de uitgangspunten van het Toekomstscenario wordt in de proeftuin een nieuwe, gezamenlijke werkwijze beproefd en ontwikkeld. Dit doen we door in de proeftuin groots te denken, en op kleine schaal te onderzoeken wat de effecten zijn, om daarna, zo snel mogelijk, de werkende elementen in de regio in te bedden. Daarbij is specifieke aandacht voor de verkorting van de keten, borging van bestaanszekerheid en integraliteit met de volwassenzorg (GGZ), Het team van de proeftuin bestaat uit 17 teamleden, van deze verschillende organisaties. Vanaf de zomer 2023 is het team gestart met casuïstiek. De eerste ervaringen zijn positief en het experimenteren met nieuwe manieren van samenwerken wordt als waardevol ervaren. De proeftuin loopt tot mei 2025. Regionale samenwerking HG en jeugd Vorig jaar zijn de Raden geïnformeerd over het verlengen van de regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Haaglanden tot uiterlijk 2026 (RIS2249633).

Destijds is aangegeven dat in 2023 zou worden ingezet op de verdere verbinding tussen de regiovisies Huiselijk Geweld en Kindermishandeling en De Toekomst is nu!, de regiovisie Jeugdzorg Haaglanden. Dit is gebeurd door onder andere het opleveren van de Routekaart naar Veiligheid, waarin ook de bouwstenen van Beter Samenspel zijn geïntegreerd. De Routekaart naar Veiligheid is voor alle professionals in de regio een hulpmiddel om gezamenlijk gefaseerd te werken aan veiligheid bij de aanpak van huiselijk geweld. Ook zijn er in 2023 mooie stappen gezet met de pilot Intensief Casemanagement. Deze pilot wordt

3 Kinderbeschermingsmaatregelen worden niet enkel op basis van veiligheidsvraagstukken uitgesproken. Ook als er sprake is van een ontwikkelingsbedreiging

kan de rechter het noodzakelijk achten een kinderbeschermingsmaatregel in te zetten.

Pagina 3 van 5

in 2024 voortgezet. Dus ook in 2024 kunnen gezinnen met een herhaald huisverbod nog instromen en wordt hen intensieve hulp geboden. De opbrengsten vanuit de aanpak huiselijk geweld, de Routekaart naar Veiligheid, het kwaliteitskader Werken aan Veiligheid voor lokale teams en gemeenten en de pilot ICM, verbinden we in 2024 regionaal met de opbrengsten en uitvoering van regiovisie Jeugdhulp (en ook de proeftuin). Dit betekent dat de lopende projecten vanuit de regiovisie huiselijk geweld organisatorisch onder het programmabureau Jeugd worden gehangen, zodat de verbinding nog meer tot stand kan komen. Op deze wijze willen we een integrale systeemgerichte benadering van huishoudens met veiligheidsuitdagingen, nog beter mogelijk te gaan maken. Pilot zij-instromers jeugdhulp De Haagse Hogeschool gaat samen met negen werkgevers in de jeugdhulp, waaronder de WSS, JB west, Veilig Thuis Haaglanden en Delft Support, een zij-instroom traject voor jeugdhulpprofessionals ontwikkelen. Onder de titel “De Hofvijver” gaan zij samenwerken om hiermee bij te dragen aan het verminderen van de arbeidskrapte in de jeugdhulp. Door professionals in een verkort programma op te leiden en de vereiste registratie te laten halen, kunnen meer mensen met een bredere werkervaring jeugdhulpprofessional worden.

Beleidskaders Regiovisie jeugdhulp Haaglanden

Financiën Recentelijk is er tussen het Rijk en de VNG overeenstemming bereikt over de invoering van een landelijk tarief voor jeugdbescherming. Dit heeft mogelijk financiële gevolgen voor de gemeente Delft. In tegenstelling tot de andere regiogemeenten laat gemeente Delft in de gekozen referentieperiode een volumegroei zien. De gekozen referentieperiode pakt voor Delft ongunstig uit maar is slechts een prognose. Deze mogelijke lasten kunnen niet worden gedekt binnen de huidige begroting. Bij de begroting is geen rekening gehouden met deze financiële impact, waardoor het effect wordt meegenomen in de kadernota. Daar wordt het tezamen met de gehele bijstelling op de jeugdhulpkosten bekeken o.b.v. een analyse op het jaarrekening resultaat, de verwachte groei en de definitieve indexatie 2024.

Vervolg n.v.t. Participatie De Geertificeerde Instellingen hebben advies uitgebracht over de invoering van het landelijk tarief.

Communicatie n.v.t. Bijlage(n) -

Handreiking landelijk tarief en bekostiging jeugdbescherming en jeugdreclassering Bestuurlijke afspraken landelijk tarief en bekostiging jeugdbescherming en jeugdreclassering

Pagina 4 van 5

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☒ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Maria Berger Loco-secretaris

Frank van Vliet, van Loco-burgemeester

Pagina 5 van 5