2402013 Voorstel van het college aan de raad inzake begrotingswijziging decembercirculaire 2023

Oplegger raad Raadsvoorstel Onderwerp

Begrotingswijziging Decembercirculaire 2023

Portefeuillehouder

Wethouder Huijsmans

Voorstel ingediend door

Auke van der Heide (avdheide@delft.nl)

Registratienummer

5722664

Datum

9 januari 2024

Concept-besluit(en) 1. Vaststellen 6e begrotingswijziging 2024 met de financiële effecten uit hoofde van de Decembercirculaire 2023. Waarom nu? De decembercirculaire is gepubliceerd op 6 december 2023. De effecten in 2023 zijn onderdeel van de Jaarstukken 2023. Voor de meerjarige effecten vanaf 2024 is de 6e begrotingswijziging 2024 ter vaststelling door de gemeenteraad bijgevoegd. Inhoud Bestuurlijke samenvatting Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeenten. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar informatie over het gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. Op 6 december is de decembercirculaire gepubliceerd. De bestuurlijke reactie in deze oplegger gaat over de inhoud van de circulaire en de keuzes voor verwerking van de financiële effecten. In de circulaire zijn nieuwe decentralisatie-uitkeringen opgenomen voor de Energietoelage 2023 (Delft: € 5,895 miljoen in 2023) en de uitvoering Omgevingswet (Delft: € 0,433 miljoen in 2023). Tevens zijn bestaande decentralisatie-uitkeringen gewijzigd (Delft: + € 0,15 miljoen in 2023). Tenslotte stijgt de algemene uitkering door actualisering van de maatstaven Lage inkomens en Lage opleidingen (Delft: € 2 à € 3 miljoen structureel).

Zoals gemeld in (het erratum bij) de Najaarsrapportage 2023 zijn de extra middelen voor de Energietoelage in 2023 uitgekeerd NB: met het hiervoor benodigde budget was al vanaf de Kadernota 2023 rekening gehouden door middel van een stelpost. Voor de overige inkomsten waar een bestedingsdoel aan is gekoppeld, is het niet mogelijk om in 2023 nog uitgaven te doen. Deze middelen gaan mee in de resultaatbepaling en resultaatbestemming van het boekjaar 2023. De effecten voor 2023 e.v. zijn opgenomen in de 6e begrotingswijziging 2024. De stijging van de algemene uitkering is het gevolg van de aanlevering van actuele aantallen voor de maatstaf Huishoudens met een laag inkomen door het CBS bij het ministerie van BZK en door correctie van maatstaf Huishoudens met lage opleiding. De financiële effecten op basis van de circulaire verbeteren het begrotingssaldo (structureel) en zijn aanvullend aan het begrotings- en meerjarenbeeld dat is gepresenteerd in de Programmabegroting 2024-2027, de Najaarsrapportage 2023 (15e begrotingswijziging 2023) en de septembercirculaire 2023 (16e begrotingswijziging 2023).

Pagina 1 van 4

Saldo meerjarenbegroting Saldo Programmabegroting 2024-2027 Najaarsrapportage 2023 (15e begrotingswijziging 2023) Septembercirculaire 2023 (16e begrotingswijziging 2023) Saldo begrotings- en meerjarenbeeld Decembercirculaire 2023 (6e begrotingswijziging 2024) Saldo begrotings- en meerjarenbeeld

x € 1.000

2023 -5.902 899 4.265 -738 1.204 466

2024 34 -147 -253 -366 2.970 2.604

2025 50 -197 -255 -402 2.232 1.830

2026 -4.367 -197 -64 -4.628 2.154 -2.474

2027 -9.744 -197 3.972 -5.969 2.309 -3.660

De middelen in de decembercirculaire verbeteren het begrotings- en meerjarenbeeld. Wel is vanaf 2026 nog steeds sprake van tekorten. Mogelijk ontstaat een verbetering van het beeld omdat het (demissionaire) kabinet in bestuurlijke overleg met de VNG (op 1 september 2023 en op 21 november 2023) heeft toegezegd het afschaffen van de opschalingskorting te betrekken bij de Voorjaarsnota 2024 en om procesafspraken te maken over de normering vanaf 2026. Ook zijn bij de begrotingsbehandeling van het ministerie van BZK twee moties aangenomen die oproepen de opschalingskorting te bekijken bij de voorjaarsbesluitvorming (CDA/CU) en het ravijn te dichten (PvdA). Een verdere verbetering treedt op als gevolg van de afspraken die eind november zijn gemaakt door de VNG, provinciaal toezichthouders en het Rijk over het inboeken van de opbrengsten van de Hervormingsagenda jeugd. We volgen het overleg over aanpassing van de nieuwe financieringssystematiek nauwlettend en houden rekening met de uitkomsten bij de voorbereiding van de Kadernota 2024. Dan volgt ook een handelingsperspectief op basis van een nadere inschatting van de noodzaak om bij te sturen en van de mogelijkheden hiervoor. Toelichting decembercirculaire 2023 Het gemeentefonds omvat de algemene uitkering, decentralisatie-uitkeringen en integratie-uitkeringen1. Hierna volgt een overzicht van de mutaties in de decembercirculaire.

Door de mutaties worden de uitkeringen hoger (zie paragraaf 1). Daarna volgt een toelichting op de verwerking van de mutaties (paragraaf 2). De gevolgen van de decembercirculaire zijn onderdeel van de voorbereiding van de Kadernota 2024. In een aparte bijlage staat een toelichting op de decentralisatie-uitkeringen. 1. Inhoud decembercirculaire 2023 De tabel hierna laat voor Delft de mutaties in het gemeentefonds zien ten opzichte van de vorige circulaire (i.c. septembercirculaire 2023). Uitkering Gemeentefonds Decembercirculaire 2023 Stand Gemeentefonds Septembercirculaire 2023

2023 260.177

2024 272.715

2025 275.776

2026 255.400

2027 257.779

w.v. Algemene uitkering

220.149

x € 1.000

219.096

234.050

237.320

217.578

w.v. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen

9.294

7.367

7.354

7.039

6.967

w.v. Integratie-uitkeringen Sociaal domein

31.787

31.299

31.101

30.783

30.663

734 27

3.115

2.232

2.154

2.309

3.115 275.830

2.232 278.008

2.154 257.554

2.309 260.088

Septembericirculaire 2023 1.

2.

Algemene uitkering Algemene mutaties Overige taakmutaties Decentralisatie- en Integratie-uitkeringen Nieuw: Energietoelage (DU) Nieuw: Invoeringskosten Omgevingswet (DU) Nieuw: Uitvoeringskosten gebiedsgerichte aanpak (DU) Overige aanpassingen DU's Totaal mutaties Decemb ercirculaire 2023 Gemeentefonds Decembercirculaire 2023

5.859 433 6 145 7.204 267.381

Toelichting:

1 De algemene uitkering wordt verdeeld op basis van maatstaven (bijv. inwonertal, oppervlakte gemeente).

Decentralisatie-uitkeringen zijn voor een bepaald doel en kennen een eigen verdeelsystematiek. Een integratie-uitkering kent ook een eigen verdeling en wordt op termijn overgeheveld naar de algemene uitkering. Pagina 2 van 4

Bovenaan de tabel staat de bijdrage uit het gemeentefonds voor Delft op basis van de septembercirculaire 20223 (inclusief een nadere uitsplitsing naar de verschillende uitkeringen). Daarna volgen de mutaties in de decembercirculaire 2023. 1. Algemene uitkering Algemene mutaties (maatstaven, uitkeringsfactor) Door actualisering van de maatstaven (met name Lage inkomens en Laag opleidingsniveau) ontstaat meerjarige een voordeel. Omdat de omvang van de algemene uitkering niet wijzigt, is de uitkeringsfactor2 verlaagd. Taakmutaties Taakmutaties hebben in principe gevolgen voor corresponderende uitgaven. Het staat gemeenten echter vrij om de daadwerkelijke besteding te bepalen. In de decembercirculaire zijn minimale bijstellingen opgenomen voor het gebruik van de Basisregistratie van Personen (BRP), compensatieregeling Voogdij 18+ en lagere kosten Hervormingsagenda jeugd. Vanwege het incidentele karakter en de beperkte omvang is geen aanpassing van budgetten benodigd. 2. Integratie- en decentralisatie-uitkeringen Extra middelen zijn opgenomen voor de nieuwe decentralisatie-uitkeringen Energietoelage (Delft: € 5,859 miljoen), Invoeringskosten Omgevingswet (Delft: € 0,433 miljoen) en Uitvoeringskosten gebiedsgerichte aanpak (Delft: € 6.000).

Bijstellingen zijn verwerkt van de bestaande decentralisatie-uitkeringen Maatschappelijke begeleiding statushouders (Delft: + € 45.000), LHBTI-emancipatie (Delft: + € 20.000), Einde lening inburgeringsplichtig (Delft: + € 3.000) en Meerkosten Oekraïne sociaal domein (Delft: + € 77.000). 2. Financiële verwerking Decembercirculaire 2023 In de tabel hieronder is het voorstel voor verwerking van de decembercirculaire opgenomen. De effecten in 2023 worden verwerkt in de Jaarstukken 2023. Voor de meerjarige effecten vanaf 2023 is ter vaststelling de 6e begrotingswijziging 2024 bijgevoegd die een geactualiseerd begrotings- en meerjarenbeeld oplevert voor de Kadernota 2024. Effect Gemeentefonds op financieel meerjarenbeeld Decembercirculaire 2023 Totaal mutaties Decembercirculaire 2023 Uitwerking verdeling financiële ruimte 1. Algemene uitkering - Energietoeslag (stelpost KN 2023) 2. Budgetaanpassingen decentralisatie- en integratie-uitkeringen Totaal effect financieel meerjarenbeeld

x € 1.000

2023 7.204

2024 3.115

2025 2.232

2026 2.154

2027 2.309

-145 2.970

2.232

2.154

2.309

-6.000 1.204

Toelichting: 1.

2.

Algemene uitkering Energietoeslag (stelpost KN 2023) Eerder is op basis van informatie in de meicirculaire 2023 al € 6 miljoen geraamd als extra inkomsten om de tijdige uitbetaling van de energietoelage mogelijk te maken. Om een dubbeltelling te voorkomen, brengen we deze middelen nu in mindering op het positieve saldo van de decembercirculaire. Budgetaanpassingen decentralisatie- en integratie-uitkeringen De aanpassingen leiden tot een ophoging van lasten vanwege uitbreiding van het takenpakket. Hierbij is getoetst of middelen exact in deze omvang benodigd zijn. De extra middelen voor invoeringskosten Omgevingswet worden, in afwachting van een concreet bestedingsvoorstel, gestort in de reserve Beleid en uitvoering (resultaatbestemming Jaartukken 2023). De bijgevoegde 6e begrotingswijziging 2024 bevat de concrete voorstellen voor overige ophogingen van uitgavenbudgetten (met inachtneming van de begrotingsspelregels, zie Beleidskaders).

Wat verandert er? De decembercirculaire wordt verwerkt in de Jaarstukken 2023 (rekeningresultaat en bestemming van het resultaat) en het begrotings- en meerjarenbeeld van de Kadernota 2024 (6e begrotingswijziging 2024). Beleidskaders

2 De voor alle gemeenten gelijke vermenigvuldigingsfactor waarmee de berekende uitkering per gemeente wordt

aangepast aan de totale omvang van de algemene uitkering. Pagina 3 van 4

Het gemeentefonds bevat algemene dekkingsmiddelen. Voor de inzet van de middelen geldt lokale autonomie met achtneming van de begrotingsregels van het college. Dit betreft met name regel 12: “Voor (volledige) toekenning van budgetten uit hoofde van taakmutaties, integratie- en decentralisatie-uitkeringen vanuit het Gemeentefonds wordt - conform bestaand gebruik - om een onderbouwing gevraagd aan het betrokken organisatieonderdeel aan de hand van onderstaande aspecten: a) de gemeente heeft voor de aanvullende taak nog geen middelen (budget, uren) beschikbaar gesteld; b) de taak wordt gestart in het jaar waarin het budget beschikbaar wordt gesteld (hiervoor is of wordt voldoende capaciteit geregeld); de taak kan niet met de huidige beschikbare middelen worden uitgevoerd. Bij negatieve mutaties geldt het omgekeerde: deze worden in principe (volledig) gekort op het bestaande budget tenzij kan worden onderbouwd dat dit, eveneens volgens bovenstaande aspecten, onjuist zou zijn.”. Financiën Verwerking is onderdeel van de Jaarstukken 2023 (rekeningresultaat en bestemming van het resultaat) en het begrotings- en meerjarenbeeld van de Kadernota 2024 (6e begrotingswijziging 2024). Vervolg De uitkomsten worden verwerkt in de Jaarstukken 2023 en de Kadernota 2024. Participatie N.v.t. Communicatie N.v.t. Bijlage(n) 1. 2. 3.

Toelichting op Algemene uitkering, decentralisatie- en integratie-uitkeringen 6e Begrotingswijziging 2024 Raadsbesluit

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Niet van toepassing

☒ Nee

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Maria Berger Loco-secretaris

Martina Huijsmans Loco-Burgemeester Pagina 4 van 4