2351825 Voorstel van het college aan de raad inzake Besteding middelen energietoeslag

Oplegger raad Raadsvoorstel Onderwerp

Besteding middelen energietoeslag

Portefeuillehouder

Wethouder Gooijer, Wethouder Zwart

Voorstel ingediend door

Maarten Buddingh, Jiska van der Sar & Suzan Mannens

Registratienummer

5710382

Datum

19 december 2023

Concept-besluit(en) De raad: 1. besluit € 3.5 miljoen uit de reserve beleid en uitvoering beschikbaar te stellen voor: a) Het verhogen van de energietoeslag met € 200 voor de doelgroep tot 120% van de bijstandsnorm (max. €1.32 miljoen) b) Een energietoeslag van €500 voor de doelgroep 120%-150% van de bijstandsnorm (max.€1.75 miljoen) c) Het resterende bedrag in te zetten voor ondersteuning bij isolatiemaatregelen voor VvE’s. Dit bedrag wordt beschikbaar gesteld voor de komende 4 jaar. Het bedrag is minimaal € 430.000 en kan nog worden opgehoogd met resterende middelen uit punt 1 onderdeel a en punt 1 onderdeel b. 2. besluit de Programmabegroting 2024 overeenkomstig de bijgevoegde vijfde begrotingswijziging van 2024 te wijzigen. Waarom nu? Vanuit het budget van de eenmalige energietoeslag (2022 + 2023) is er een overschot van € 3.5 miljoen. Dit budget is bij de najaarsrapportage 2023 toegevoegd aan de reserve beleid & uitvoering. De raad heeft in de motie ‘Waarborgen toekenning Energietoeslagen’ (M. 8.2.10) het college opgedragen eventuele resterende middelen in te zetten voor de bestrijding van de energiearmoede voor huishoudens met lage inkomens. Bijvoorbeeld met zowel een vergoeding voor basisisolatie als een energietoeslag. De beleidsregel eenmalige energietoeslag 2023 is inmiddels vastgesteld.

Vanaf 2024 vervalt het prijsplafond en kunnen de kosten voor aardgas en elektriciteit weer stijgen. Daarom doet het college nu een voorstel voor de besteding van de overgebleven middelen. Versnellingsverzoek Bij een positief besluit van de raad, is het raadzaam de voorgestelde uitbreiding van de eenmalige energietoeslag zo snel mogelijk uitvoeren, omdat de energietoeslag tot en met 31 mei 2024 kan worden aangevraagd. Daarom verzoekt de wethouder u als gemeenteraad dit voorstel direct door te geleiden naar de overlegvergadering van de commissie Sociaal Domein en Wonen op donderdag 25 januari 2024, waarna de raad in de raadsvergadering van donderdag 1 februari 2024 een besluit kan nemen over het voorstel. Inhoud Aanleiding In 2022 en 2023 heeft de gemeente een eenmalige energietoeslag verstrekt aan Delftse inwoners met een laag inkomen. Hiervoor zijn vanuit het rijk, het college en de raad middelen beschikbaar gesteld. Vanuit deze middelen is er een overschot van € 3,5 miljoen dat tijdens de najaarsrapportage 2023 is toegevoegd aan de reserve beleid en uitvoering. De raad heeft in de motie ‘Waarborgen toekenning Energietoeslagen’ (M. 8.2.10) het college opgedragen eventuele resterende middelen in te zetten voor de bestrijding van de energiearmoede voor huishoudens met lage inkomens. Bijvoorbeeld met zowel een vergoeding voor basisisolatie als een energietoeslag.

De besteding van deze middelen is een bevoegdheid van de raad. Gelet op de eerdergenoemde motie heeft het college verschillende mogelijkheden voor de besteding van deze middelen uitgewerkt. De mogelijkheden betreffen Pagina 1 van 5

zowel een directe, eenmalige uitkering van geld (energietoeslag) als een meer structurele aanpak om energiearmoede aan te pakken (witgoed en ondersteuning VvE’s). In deze raadsoplegger doet het college een voorstel voor de inzet van deze middelen. 1. Scenario 1: Inzet op de eenmalige energietoeslag Het college kan de €3,5 miljoen gebruiken om de eenmalige energietoeslag 2023 uit te breiden. Hiervoor zijn er verschillende opties. Deze bestaan uit het verhogen van het bedrag of het verbreden van de doelgroep (of een combinatie hiervan). Er is een aantal opties doorberekend. Bij de doelgroep tot 120% is er uitgegaan van 6600 huishoudens die in aanmerking komen voor de energietoeslag. 1. De € 800 ophogen naar € 1000 voor de doelgroep tot 120%; kosten: € 1.32 miljoen. 2. De € 800 ophogen naar € 1300 voor de doelgroep tot 120%; kosten € 3.3 miljoen 3. De doelgroep 120 – 150% € 500 energietoeslag geven; kosten: € 1.65 miljoen+ € 110.000 uitvoeringskosten 4. De doelgroep 120 – 150% € 750 energietoeslag geven; kosten: € 2.5 miljoen+ € 110.000 uitvoeringskosten 5. De doelgroep 100 – 130% een energietoeslag van € 1000 (of € 1500) geven; kosten € 3 miljoen Het college heeft in dit scenario een voorkeur voor het combineren van opties 1 en 3. Hierdoor krijgen Delftenaren met de laagste inkomens wat extra, maar wordt de doelgroep met een iets hoger inkomen ook bij de regeling betrokken.

Nadere uitwerking optie 1 en optie 3: 1.1 Verhoging van de reguliere eenmalige energietoeslag 2023 Het college besluit de energietoeslag 2023 voor huishoudens met een inkomen tussen de 100% en 120% van de toepasselijke bijstandsnorm met € 200 te verhogen. Hiermee heeft de doelgroep die de toeslag het hardst nodig heeft een extraatje om de extra kosten door de prijsstijgingen van aardgas en elektriciteit op te vangen. Het bereik van de eenmalige energietoeslag onder deze doelgroep is zeer hoog en de meeste huishoudens die onder de doelgroep vallen zullen de toeslag ambtshalve ontvangen. Daarmee is ook zeker dat het grootste gedeelte van de doelgroep ook daadwerkelijk zal worden bereikt met dit besluit. Dit betreft naar verwachting ongeveer 6600 huishoudens. 1.3 Uitbreiding doelgroep eenmalige energietoeslag 2023 Het college besluit, naast de verhoging van de reguliere energietoeslag 2023, ook inwoners met een inkomen tussen de 120% en 150% van de toepasselijke bijstandsnorm een energietoeslag te geven. Hiermee kunnen ongeveer 3300 huishoudens extra aanspraak maken op de eenmalige energietoeslag 2023. Dit zijn huishoudens die net te veel verdienen om voor de eenmalige energietoeslag in aanmerking te komen, maar wel worden geconfronteerd met de gestegen energiekosten.

Daarnaast ontvangt deze doelgroep door de hogere inkomsten ook minder toeslagen, waardoor zij een eenmalige energietoeslag goed kan gebruiken. De hoogte van deze energietoeslag bedraagt € 500. Hiermee wordt aansluiting gezocht bij de € 500 eenmalige energietoeslag die huishoudens met een inkomen van 120% tot 130% hebben ontvangen in 2022. 2. Scenario 2: Inzet op structurele bestrijding van de energiearmoede door middel van overige maatregelen Naast het toekennen van een eenmalige energietoeslag, wordt er ook gewerkt aan een aanpak energiearmoede vanuit het programma energietransitie. Zo zijn er onder andere energiehulpen die inwoners met een laag inkomen adviseren en kleine besparende maatregelen in de woning aanbrengen. Deze maatregelen zorgen voor een structurele besparing op de energierekening en brengen comfort in de woning. Het college kan de beschikbare middelen gebruiken voor een structurele aanpak energiearmoede. Hiervoor zijn er verschillende opties. 2.1. 2.2. 2.3.

Volkshuisvestingsfonds kosten: € 3,5 miljoen. Uitbreiding vouchers witgoedregeling: € 325.000. Ondersteuning bij isolatiemaatregelen voor VvE’s: va € 100.000 per jaar

Nadere uitwerking opties 2.1, 2.2 en 2.3 Pagina 2 van 5

2.1 Volkshuisvestingsfonds De gemeente deed in 2023 een aanvraag bij het volkshuisvestingsfonds (VHF) voor het meefinancieren van de (isolatie)maatregelen die nodig zijn om 864 woningen in het zuidelijke deel van Voorhof te verduurzamen. Het volkshuisvestingsfonds vraagt van betrokken partijen om minstens 30% van het financiële tekort te dekken. De € 3,5 miljoen kan als dekking dienen voor een nieuwe aanvraag bij het VHF in 2024. Met het gemeentegeld spelen we zo ruim 2 keer zoveel rijksmiddelen vrij. Dit is van waarde op de langere termijn. Het nadeel is dat het geld niet acuut geldproblemen bij bewoners oplost. Een tweede kanttekening is dat onzeker is of VHF een tweede aanvraag volledig toekent. 2.2 Uitbreiding vouchers witgoedregeling Huishoudens die energietoeslag ontvangen, kunnen ook een beroep doen op de witgoedregeling. Deze wordt via het Regionaal Energieloket (REL) aangeboden. Deze regeling houdt in dat met een voucher een nieuwe, energiezuinige wasmachine en/of koelkast kan worden aangeschaft. Een deel van de beschikbare middelen kan worden besteed aan het verdubbelen van het aantal beschikbare vouchers naar 1.000. Hier is ook aanleiding voor, omdat begin oktober de campagne energiehulp in samenwerking met de woningcorporaties is gestart. Dit leidt naar verwachting tot een aanzienlijke toename van de vraag naar vouchers.

De doelgroep voor de witgoedregeling breidt hiermee uit met inwoners die in een sociale huurwoning met een slecht energielabel wonen. 2.3 Isolatiemaatregelen voor VvE’s Conform de motie ‘waarborgen eenmalige energietoeslag’ kan een deel van het beschikbare bedrag ook worden ingezet om de komende 4 jaar Verenigingen van Eigenaren (VvE’s) te ondersteunen bij het nemen van isolatiemaatregelen. Het treffen van isolatiemaatregelen voor VvE’s is geen gemakkelijk opgave. Besluitvorming binnen VvE’s is ingewikkeld, en regelmatig komt het voor dat VvE’s een lage organisatiegraad hebben. Juist bij deze laatste groep komen gebrekkig onderhoud, gebrekkige isolatiegraad en energiearmoede voor. Om deze groep te helpen om maatregelen te nemen, hebben deze VvE-besturen meerjarig ondersteuning nodig. Met de beschikbare middelen kan proactief procesbegeleiding worden geboden aan VvE’s. Deze procesbegeleiding ondersteunt onder meer bij het verkrijgen van inzicht in de stappen die VvE's moeten zetten, ondersteunen bij het laten uitvoeren van de maatregelen en ondersteunen bij het aanvragen van (rijks)subsidies voor het nemen van isolatiemaatregelen. De kosten voor deze procesbegeleiding hangen af van de hoeveelheid VvE’s die we per jaar willen ondersteunen en het aantal fte dat hieraan gaat werken.

We gaan er nu vanuit dat er de komende vier jaar vanaf € 100.000 per jaar nodig is voor de begeleiding van 20 VvE’s per jaar. Het eventuele restant van de geraamde kosten voor de energietoeslag kunnen hieraan worden toegevoegd. Extra middelen leidt tot de procesondersteuning van meer VvE's. 3. Scenario 3: Inzet op een combinatie (voorkeursscenario) Wanneer er wordt gekozen om de middelen in te zetten voor scenario 1 (de opties 1 en 3 van de eenmalige energietoeslag), kost dat naar schatting maximaal € 3.07 miljoen. In dit scenario is er nog een overschot dat kan worden ingezet voor maatregelen met een structurele werking (scenario 2). Dit scenario heeft de voorkeur van het college, omdat de Delftenaren hierbij op verschillende manieren worden ondersteund bij de energietransitie conform de motie van de raad. Voor het inzetten op isolatiemaatregelen vanuit het resterende budget (scenario 2, onderdeel 2.3) kan hiervoor de komende vier jaar € 100.000 per jaar worden vrijgemaakt om deze ondersteuning vorm te geven. De benodigde middelen bedragen dan € 400.000. Voorstel Het college stelt voor om te kiezen voor een combinatie van de inzet op de eenmalige energietoeslag (scenario 1, onderdeel 1.1 en 1.3) en het overige beleid op energiearmoede, namelijk de isolatiemaatregelen voor VvE’s (scenario 2, onderdeel 2.3).

De berekende kosten voor de eenmalige energietoeslag zijn de maximale kosten. Het is mogelijk dat de werkelijke kosten lager uit zullen vallen. Daarom adviseert het college de raad te besluiten het eventuele resterende budget ook in te zetten voor de ondersteuning aan de VvE’s voor de isolatiemaatregelen (scenario 2, onderdeel 2.3). Dit is verwerkt in het besluit 1 onder c. Op deze manier wordt een grote groep inwoners met een laag inkomen bereikt en krijgen zij middelen die zij direct kunnen inzetten voor de toegenomen kosten voor energie. Daarnaast wordt er met een deel van het budget ingezet Pagina 3 van 5

om energiebesparende maatregelen conform de motie van de raad, waarmee inwoners met energiearmoede ook op langere termijn zijn geholpen met een lagere energierekening en een comfortabele woning.

Wat verandert er? Het bedrag voor de eenmalige energietoeslag 2023 wordt voor de doelgroep met een inkomen van 100% – 120% van de bijstandsnorm verhoogd met € 200. Inwoners met een inkomen tussen de 120% en 150% van de bijstandsnorm komen in aanmerking voor € 500 energietoeslag. Resterend budget wordt ingezet voor het ondersteunen van VvE’s bij het nemen van isolatiemaatregelen. Beleidskaders Beleidsregel eenmalige energietoeslag 2023. Financiën De totale kosten voor de uitbreiding van de eenmalige energietoeslag en de isolatiemaatregelen voor de VvE’s worden geraamd op € 3,5 miljoen. Het voorstel wordt gedekt door het bedrag van € 3,5 miljoen dat bij de Najaarsrapportage 2023 in de reserve beleid & uitvoering is gestort. Wij stellen voor deze € 3,5 miljoen te onttrekken aan de reserve beleid en uitvoering. De kosten van het voorstel zijn als volgt: 1. 2.

3.

De doelgroep tot 120% van de bijstandsnorm bestaat uit ongeveer 6600 huishoudens. 6600 x 200 = € 1,32 miljoen; De doelgroep van 120% – 150% van de bijstandsnorm bestaat uit ongeveer 3500 huishoudens. Binnen deze groep hebben 214 huishoudens de € 500 al via de vooruitbetaling in mei ontvangen. Het gaat dan nog om 3286 huishoudens die het bedrag van € 500 nog moeten ontvangen; dit komt neer op een totaalbedrag van € 1,64 miljoen. De uitvoeringskosten in verband met de extra aanvragen die hieruit voort zullen komen bedragen naar schatting € 110.000. De ondersteuning van VvE’s met een lage organisatiegraad en die kampen met energiearmoede, kost de komende 4 jaar € 100.000 per jaar. Dit bedrag kan nog worden opgehoogd, als er middelen onder punt 1 en 2 over blijven.

Vervolg Na vaststelling door de raad: Worden de wijzigingen van de beleidsregel eenmalige energietoeslag ter besluitvorming aangeboden aan het college. Alle inwoners die de eenmalige energietoeslag hebben ontvangen, krijgen ambtshalve € 200 extra. Inwoners met een inkomen tussen de 120% en 150% van de bijstandsnorm kunnen ook een aanvraag indienen voor een eenmalige energietoeslag 2023. Wordt een uitvraag voor de procesbegeleiding van VvE’s in gang gezet. Participatie n.v.t.

Communicatie Zodra de beleidsregel eenmalige energietoeslag 2023 wordt aangepast, zal dit direct aan de inwoners worden gecommuniceerd. Alle inwoners die € 200 extra krijgen, ontvangen hierover een brief. De uitbreiding van de beleidsregel zal worden gedeeld via de stadskrant en sociale media. Ook partners zullen ervan op de hoogte worden gesteld. Zodra de procesbegeleiding voor VvE’s is ingericht, informeren we VvE’s via brieven en het communicatiekanaal Delft Doet Duurzaam. Bijlage(n) Pagina 4 van 5

-

Vijfde begrotingswijziging van de programmabegroting 2024.

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☒ Nee

☐ Niet van toepassing

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om de motie ‘Waarborgen toekenning Energietoeslagen (M. 8.2.10) als afgedaan te beschouwen

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Maria Berger Loco-secretaris

Joelle Gooijer - Medema Loco-burgemeester

Pagina 5 van 5