2351824 College van B&W - Prestatieafspraken Delft 2024-2031 Woningcorporaties-Huurdersraden-Gemeente

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Prestatieafspraken Delft 2024-2031 Woningcorporaties-Huurdersraden-Gemeente

Portefeuillehouder

K. Schrederhof

Voorstel ingediend door

B. van Rosmalen, bvrosmalen@delft.nl

Registratienummer

5693051

Datum

5 december 2023

Concept-besluit(en) n.v.t.

Waarom nu? In de jaarlijkse cyclus doen corporaties voor 1 juli een bod op de gemeentelijke woonvisie. Vervolgens gaan Huurdersraden, corporaties en de gemeente het gesprek aan over de te maken afspraken. Doel is om voor 15 december tot ondertekening over te gaan. Dit is de uiterste datum dat corporaties hun voornemens kenbaar moeten maken aan het Rijk. De ondertekening in Delft is voorzien op 14 december 2023. Inhoud Introductie Gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties maken op gelijkwaardige basis wederkerige afspraken over hun volkshuisvestelijke opgave in hun werkgebied. Deze afspraken worden vastgelegd in prestatieafspraken. In de Woningwet is het proces vastgelegd rondom het maken van de prestatieafspraken. Dit wordt ook wel een ‘tripartite’ genoemd. Het staat de tripartite vrij om een lokaal passend proces in te richten. De basis van de prestatieafspraken zijn de in de Woningwet vastgelegde kerntaken zoals bouwen van woningen, inzet voor leefbaarheid, kwaliteit en duurzaamheid van haar woningen en de directe omgeving, betaalbaarheid en bereikbaarheid voor de doelgroepen en huisvesting bijzondere doelgroepen. In de prestatieafspraken voor de jaarschijf 2023 was al opgenomen dat we in 2023 werken aan minder afspraken en dat we die waar mogelijk meerjarig willen laten zijn.

Bijvoorbeeld door een streefvoorraad sociale huurwoningen voor 2031 te benoemen waar we naar toe willen werken. En door de onderwerpen te benoemen die meerjarig spelen en in de kolom ernaast het te monitoren resultaat voor 2024 te benoemen. Daarbij leefde een sterke wens om het traject te versnellen, te vereenvoudigen en om de hoeveelheid afspraken te beperken tot datgene waarmee we écht het verschil maken en wat niet al elders geregeld is of als het regulier werk betreft dat ook zonder afspraken gebeurt. Hierover hebben we de gemeenteraad in mei 2023 geïnformeerd. Werkwijze In het bestuurlijk tripartite overleg is afgesproken om de afspraken voor 2023 kritisch te bezien en daaruit de 25 belangrijkste afspraken te halen die ook voor de volgende jaren van belang zijn. We hebben de raad aan de voorkant gevraagd welke onderwerpen prioriteit hebben bij de te maken afspraken over 2024. Daartoe hadden we onderwerpen die vanuit de negen ondertekende partijen prioriteit hebben kenbaar aan u gemaakt. De gemeenteraad heeft in de commissievergadering SDW van 7 september en de daaropvolgende raadsvergadering twee moties aangenomen en ons twintig issues meegegeven om in te brengen aan de gesprekstafel.

De inzet van de vier grote in Delft actief zijnde corporaties (DUWO, Stedelink, Vidomes en Woonbron), hun huurdersraden en de gemeente was om in één sessie na de zomer tot afspraken te komen. We hebben dat vanuit de gemeente geeffectueerd via één interne brede ambtelijke sessie (ophalen informatie), één dag overleg met corporaties en huurdersraden, en één bestuurlijk moment om richting te geven aan zaken waar op ambtelijk niveau niet tot één lijn was gekomen. Pagina 1 van 5

Lastig punt in het overleg was dat de woonvisie minder ver gevorderd was dan dat we eind 2022 voor ogen hadden. Op het moment dat de corporaties hun bod uitbrachten (juni 2023) lag er nog geen vastgestelde woonvisie. Wel waren de corporaties en de huurdersraden meegenomen in het maakproces van de woonvisie. Een ander punt dat we expliciet willen benoemen is dat twee corporaties in 2023 hun woningvoorraadbeleid aan het herijken waren: Woonbron en de nieuwe corporatie Stedelink (één van de drie rechtsopvolgers van Vestia). Stedelink heeft ook nog geen ondernemingsplan. Hierdoor is er in deze afspraken nog geen sprake van op elkaar afgestemd woningvoorraadbeleid. Dat is onderwerp van vervolggesprek in de eerste helft van 2024, gerelateerd aan de streefvoorraad sociale huurwoningen die we in deze afspraken vastleggen en het proces om tot (versnelling) realisatie nieuwbouw te komen. Het maakproces van de prestatieafspraken resulteerde in 25 prestatieafspraken. Deze treft u aan in de bijlage. De meeste issues die de raad aan de voorkant aan ons heeft meegegeven, hebben in de prestatieafspraken een plek gekregen. Deze issues lichten we toe: • Motie 7.5.1 Maak werk van alternatieve manieren om woonruimte te verdelen. Woningloten heeft een plek gekregen in de prestatieafspraken.

Woonbron en Stedelink komen begin 2024 met een uitwerking om de slaagkans voor jongeren te vergroten via loting (5%-10% van vrijkomende woningen) dan wel labeling van vrijkomende woningen voor jongeren (afspraak 11). Wij vragen u deze motie als afgedaan te beschouwen. • Motie 7.5.2 Maak werk van woningdelen. Vidomes start in 2024 een pilot woningdelen voor reguliere huishoudens en statushouders. Bij de statushouders is voorwaardelijk dat de gemeente ervoor zorgt dat bij elkaar passende statushouders worden aangeleverd en dat er voldoende begeleiding is (contractueel vastgelegd) bij problemen tussen woning delende statushouders. Ook andere partijen verrichten inzet om de bestaande voorraad beter te benutten (afspraak 8). Wij vragen u deze motie als afgedaan te beschouwen. • Ook de door de gemeenteraad genoemde onderwerpen goede en veilige woningen, accent op realisatie van plannen, programma Langer en Weer Thuis, leefbaarheid Delft West, Keep it simple stupid (‘KISS’ in plaats van SMART) en gedeelde ruimtes in studentenhuisvesting hebben een plek gekregen in (de geest van) de prestatieafspraken. • Meedenken en -doen door bewoners, betaalbaarheidsrisico’s verkleinen en maatwerk zorg zijn niet expliciet opgenomen omdat we dat primair als een reguliere activiteit zien.

Bij de huurdersraden en de corporaties was geen draagvlak om meer in de prestatieafspraken op te nemen over de vocht- en schimmelaanpak door corporaties dan al in het gezamenlijk protocol van de corporaties is vastgelegd. De jaarlijkse rapportageplicht aan de gemeente is expliciet benoemd in de afspraken. • ‘Moeilijk contact kunnen krijgen met corporaties / openingstijden fysiek contact’ is niet opgenomen. Vanuit de corporaties wordt aangegeven dat het in zijn algemeenheid gaat om zichtbaarheid en toegankelijkheid van medewerkers corporaties in de wijken in combinatie met ook contact leggen via andere kanalen dan alleen de kantoor- en wijkbalies (e-mails, telefoon, Whatsapp). Voor de huurdersraden was het geen onderwerp voor prestatieafspraken. Gezamenlijke conclusie van het tripartite overleg was dat informatie voor raadsleden beter in een Kenniscafé past dan het op te nemen in prestatieafspraken en het vervolgens te monitoren. • ‘Voldoende betaalbare woningen voor Delftenaren’ vergt nuancering. Voldoende betaalbare woningen is prominent onderdeel van deze prestatieafspraken. Er is bij de partijen aan de overlegtafel echter geen draagvlak om voldoende betaalbare woningen exclusief of breed met voorrang voor Delftenaren te regelen.

Voldoende woningen geldt voor iedere woningzoekende die een plek in Delft zoekt, niet alleen Delftenaren (denk onder meer aan mantelzorg, behoefte aan nabijheid van familie of vrienden etc.). Ook het college is geen voorstander van de tendens op voorrangsposities voor lokale bewoners in een stedelijk netwerk met veel bovenlokale verhuizingen waarvan Delft deel uitmaakt. • ‘Mogelijkheid tot koop van de huurwoning door huurders om geld te genereren voor nieuwe woningen’ is niet opgenomen. Een kooprecht voor huurders kan niet in de prestatieafspraken landen. Er is behoefte aan extra sociale huurwoningen. Snelle uitbreiding via nieuwbouw als compensatie voor verkoop is uitermate weerbarstig vanwege bijvoorbeeld lange planvormingsprocessen, schaarste van de grond en hoge stichtingskosten. Ook geven de huurdersraden aan dat ze vast willen houden aan hun adviesrecht op toevoegingen van wooncomplexen aan de verkoopvijver.

•

De gemeenteraad zal jaarlijks via een Evaluatie prestatieafspraken op de hoogte gehouden worden. Dit item is niet in de afspraken zelf vastgelegd, maar zal wel plaatsvinden. Corporaties en de gemeente vullen

Pagina 2 van 5

hiertoe de monitor in. Deze dient als basis voor periodiek bestuurlijk overleg tussen de partijen en verantwoording achteraf door het college aan de gemeenteraad. Wat verandert er? Met deze nieuwe afspraken vernieuwen we in continuïteit de ingezette lijn van de Prestatieafspraken jaarschijf 2023, zoals Nationaal Programma Leefbaarheid & Veiligheid Delft West, de afspraken over verhuur van sociale huurwoningen (instroom, prijs) en de vorig jaar gemaakte landelijke prestatieafspraken. De belangrijkste inhoudelijke veranderingen zetten we op een rij: Het betreft waar mogelijk meerjarige afspraken. Op basis van de woonvisie hebben de gemeente, corporaties en huurdersraden een streefvoorraad voor de sociale huurvoorraad van corporaties benoemd: 17.000 – 17.500 sociale huurwoningen in 2031. In 2024 werken we de streefvoorraad nader kwalitatief uit. Doel is dat de corporaties in 2024 een op elkaar afgestemde woningportefeuillestrategie hebben die aanstuurt op een evenwichtige sociale voorraad van ten minste 33% in 2031 (exclusief studentenwoningen). Dit is in lijn met de Woonvisie 2023-2028. Corporaties herijken in 2024 met de gemeente hun inzet op middeldure huur of Verkoop onder Voorwaarden voor huishoudens met een middeninkomen. Een overzicht van de huidige woningen met een verkooplabel (‘verkoopvijver’) en de nieuwe voornemens is in de bijlagen van de afspraken toegevoegd.

Aan de voorkant is vastgelegd wat de richtcijfers voor de instroom in sociale huurwoningen zijn voor de bijzondere groepen: uitstroom uit instellingen (circa 90) en 20 statushouders (circa 146). Daarnaast worden zoveel als nodig de woningzoekenden met een urgentiestatus gehuisvest. Corporaties en gemeente blijven met elkaar in gesprek om de instroom van deze groepen te optimaliseren, maar de druk op de sociale huurvoorraad blijft groot. Te groot om in de volledige wettelijke taakstelling voor huisvesting van statushouders te kunnen voorzien. In 2024 zullen aanvullende huisvestingsvormen nodig zijn om in de wettelijke taakstelling voor statushouders te kunnen voorzien. Corporaties en gemeente gaan intensiever samenwerken om het tempo van de nieuwbouw erin te houden. Dit is in lijn met de in maart 2023 ondertekende Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden. Ook zetten de corporaties en de gemeente de in 2023 ingezette lijn voort om samen te werken op de thema’s verduurzaming, isolatie, warmtetransitie, circulariteit, klimaat en natuur. Tevens is opgenomen dat de gemeente haar parkeernormen wil gaan verlagen. Woonbron en Stedelink komen begin 2024 met een voorstel voor woonruimteverdeling via loting. We willen de bestaande voorraad beter benutten. Vidomes start hiertoe in 2024 een pilot woningdelen voor reguliere huishoudens en statushouders.

De gemeente zorgt ervoor dat bij elkaar passende statushouders worden aangeleverd en dat er voldoende begeleiding is (contractueel vastgelegd) bij problemen tussen woning delende statushouders. Dit is voorwaardelijk voor het deel van de pilot dat woningdelen met statushouder betreft. De prestatieafspraken zijn in lijn met de Programmabegroting 2024. Op één punt is in de prestatieafspraken een nieuwe activiteit opgenomen die niet voorzien is. Dat betreft de pilot Woningdelen (zie ook Motie 7.5.2. Maak werk van woningdelen) voor zover er binnen deze pilot statushouders gehuisvest worden. In dat geval komen er extra kosten op de gemeente af voor afstemming met COA (ureninzet formatie) en kosten voor begeleiding woningdelers (nader te bepalen wat daar nodig is). Dit betrekken we bij de Kadernota 2024.

Beleidskaders Huisvesting van statushouders betreft een wettelijke taakstelling. Woonvisie Delft 2016-2023 Woonvisie Delft 2023-2028 Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden Financiën

Pagina 3 van 5

Op één onderdeel na is binnen de bestaande budgetten van programma Wonen en bouwen rekening gehouden met de gemoeide lasten. De exacte hoogte van de met pilot Woningdelen gemoeide lasten is - voor wat betreft het deel van de statushouders - nader onderwerp van studie bij de voorbereiding van de pilot. Deze lasten kunnen niet worden gedekt binnen de bestaande begroting en moeten, voordat met de uitvoering kan worden gestart, op de begroting van programma Wonen en bouwen worden gebracht met een besluit van de gemeenteraad. Het voorstel zal daartoe in het kader van integrale afweging worden betrokken bij de Kadernota 2024. Vervolg De gemeenteraad zal jaarlijks via een Evaluatie prestatieafspraken op de hoogte gehouden worden. Dit item is niet in de afspraken zelf vastgelegd, maar zal wel plaatsvinden. Corporaties en de gemeente vullen hiertoe de monitor in. Deze dient als basis voor periodiek bestuurlijk overleg tussen de partijen en verantwoording achteraf door het college aan de gemeenteraad. Participatie De huurdersraden, corporaties en de gemeente hebben op basis van gelijkwaardigheid en wederkerigheid aan deze afspraken gewerkt. Communicatie Berichten over de ondertekening van de prestatieafspraken via diverse kanalen, op basis van een persbericht. Bijlage(n) Prestatieafspraken Delft 2024 – 2031.

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Niet van toepassing

☒ Nee

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om motie 7.5.1 ‘Maak werk van alternatieve manieren om woonruimte te verdelen’, motie 7.5.2 ‘Maak werk van woningdelen’ en toezegging T230907.4.5.1 ‘Input meenemen in overleg prestatieafspraken’ als afgedaan te beschouwen.

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Pagina 4 van 5

Pagina 5 van 5