2345707 College van B&W - stand van zaken Duurzaam Zoneren

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Stand van zaken Duurzaam Zoneren

Portefeuillehouder

Wethouder Huijsmans

Voorstel ingediend door

K. Elmi Anaraki (kelmianaraki@delft.nl)/B. Coremans (bcoremans@delft.nl)

Registratienummer

5656869

Datum

31 oktober 2023

Concept-besluit(en) Niet van toepassing. Waarom nu? Met Duurzaam Zoneren verbeteren we de leefbaarheid en luchtkwaliteit in de (binnen)stad door het verkeer en de leefomgeving beter op elkaar af te stemmen. Op 1 januari 2025 voert het college door het nog te nemen verkeersbesluit in de binnenstad een nul-emissiezone in voor stadslogistiek. In de aanloopperiode treffen we de nodige voorbereidingen, waaronder de juridische borging, handhaving en communicatie met belanghebbenden. Gedurende dit proces zullen we regelmatig (minimaal éénmaal per jaar) updates verstrekken over de voortgang. Inhoud Aanleiding Luchtverontreiniging vormt een ernstig gezondheidsrisico voor Nederland, met name als gevolg van schadelijke stoffen zoals fijnstof en stikstofdioxide, die de volksgezondheid en het milieu aantasten. De gemeente Delft heeft in samenwerking met nationale en regionale partners al geruime tijd gewerkt aan het verbeteren van de luchtkwaliteit als reactie op deze zorgen. Dit omvat onder andere de ondertekening van het Schone Lucht Akkoord (SLA) door het College van Delft op 13 januari 2020.

Het SLA is een nationaal initiatief waarin Rijk, provincies en gemeenten zich inzetten om de luchtkwaliteit in Nederland significant te verbeteren, met als belangrijkste doelstelling de gezondheidswinst in 2030 met minstens 50% te vergroten ten opzichte van 2016, gericht op binnenlandse bronnen van luchtvervuiling. Gezien het substantiële aandeel van uitstoot van schadelijke gassen door het wegverkeer, speelt het Mobiliteitsprogramma Delft 2040 (MPD) een belangrijke rol bij het realiseren van deze doelstellingen. Dit programma behelst diverse mobiliteitsmaatregelen en initiatieven, zoals het stimuleren van lopen en fietsen, schonere voertuigen, snelheidsverlagingen en Duurzaam Zoneren, die allemaal bijdragen aan een schonere luchtkwaliteit in Delft, in lijn met de ambities van het SLA. Duurzaam Zoneren Delft kent drie zones die gericht zijn op het verminderden van impact van het verkeer op de leefomgeving. De milieuzone richt zich op schoon vrachtverkeer, de logistieke zone op efficiënter vrachtverkeer en het autoluwplusgebied op minder verkeer.

Met Duurzaam Zoneren zetten we ons de komende jaren in om steeds minder vervuilend verkeer in de stad te laten rijden door de bestaande milieuzone uit te breiden, de logistieke zone aan te scherpen en een nul-emissiezone in te stellen, met als doel: In 2030 is tenminste de logistiek in de binnenstad emissievrij, rijdt er zo min mogelijk zwaar verkeer en is geheel Delft een milieuzone voor in ieder geval het vrachtverkeer. Om dit doel te bereiken, focussen we, naast de regulering en handhaving daarvan op goede communicatie, participatie en flankerend beleid door het faciliteren en stimuleren van verandering. Onze aanpak op hoofdlijnen ziet er als volgt uit: Pagina 1 van 5

-

Gefaseerde aanscherping van de regelgeving: Het gefaseerd aanscherpen van de regelgeving vormt de rode draad van Duurzaam Zoneren. De basis voor deze fasering wordt bepaald door de gewenste verschoning van vervoersmiddelen. De belangrijkste mijlpalen zijn de invoering van een nul-emissiezone voor vrachtwagens en bestelauto's in de binnenstad in 2025, gevolgd door de uitbreiding van de milieuzone voor vrachtwagens over heel Delft.

-

Interne en externe monitoring en evaluatie: Via voortdurende monitoring en evaluatie wordt beoordeeld of het noodzakelijk is om andere vervoersmiddelen aan de regelgeving toe te voegen, zoals touringcars, taxi’s, personenauto's en brommers1. Dit doen we door het afnemen van interviews met zowel de interne als externe belanghebbenden waarbij we ook expliciet aandacht besteden aan vraagstukken als aanpassing van de venstertijden, de voorwaarden van de ontheffingen en het beperken van het aantal uit te geven ontheffingen.

-

Optimaliseren van handhaving: Gezien de toevoeging van een nul-emissiezone, een grotere milieuzone en verdere aanscherping van de regels is het optimaliseren van handhaving zoals verdere automatisering van ontheffingsverlening, aanvullende eisen bij de nieuwe aanbesteding van het handhavingssysteem, herziening van het ontheffingenbeleid noodzakelijk.

-

Communicatie en participatie: Communicatie en betrokkenheid van belanghebbenden spelen een essentiële rol in onze gehele aanpak. We streven naar transparante communicatie en het betrekken van alle betrokkenen bij de ontwikkeling en uitvoering van Duurzaam Zoneren.

-

Flankerend beleid: Door middel van flankerend beleid zoals het stimuleren van slimme logistiek, het aanbieden van kosteloze adviesgesprekken, de onafhankelijke Commissie Bevoorrading Delft en het uitvoeren van pilots zoals de pilot elektrificatie Schieoevers helpen we ondernemers bij de veranderingen.

Stand van zaken De invoering van de nul-emissiezone en de uitbreiding van de milieuzone zijn opeenvolgende stappen. Actueel is de invoering van de nul-emissiezone die nu wordt voorbereid. In het bestuurlijk voornemen van d.d. 15-12-2020 is opgenomen dat het college met een verkeersbesluit per 1 januari 2025 een nul-emissiezone voor logistiek in wil stellen in de gehele binnenstad. Met het voornemen wordt invulling gegeven aan de afspraak uit het klimaatakkoord om in de 30-40 grootste gemeenten per die datum een nul-missiezone voor logistiek in te stellen. In een nulemissiezone voor logistiek mogen alleen bestelwagens en vrachtauto’s komen zonder uitstoot. Tot 2030 gelden er diverse overgangsregelingen voor de schoonste brandstofvoertuigen en zijn er diverse ontheffingen voor bijzondere voertuigen en om redenen als beschikbaarheid van voertuigen, levertijden en kosten. Gelijktijdig met de voorbereidingen voor de invoering van de nul-emissiezone wordt de monitoring & evaluatie uitgevoerd, is er sprake van actieve communicatie en werken we aan het flankerend beleid. In onderstaand overzicht is per onderdeel weergegeven wat de stand van zaken is.

Aanscherpen - voorbereiding invoering nul-emissiezone: Centraal Loket ontheffingen Er wordt een Centraal Loket Ontheffingen opgericht door de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) om ondernemers één plek te bieden voor het aanvragen van ontheffingen die geldig zijn in alle gemeenten met een nul-emissiezone. Dit loket is kostenneutraal voor de deelnemende gemeenten en wordt gefinancierd via de leges van uitgegeven ontheffingen. De gemeenten stellen het ontheffingenbeleid zelf vast en geven het centraal loket mandaat om de ontheffingen te verlenen. Aanvullend lokaal beleid is mogelijk. De voorbereidingen voor de oprichting van het centraal loket worden in nauw overleg met de deelnemende gemeenten en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat uitgevoerd. Het loket biedt ondernemers efficiëntie, omdat ze slechts één keer leges betalen en slechts één aanvraag hoeven te doen voor toegang tot alle nul-emissiezones, mits ze voldoen aan de criteria van de ontheffing. 30 oktober zal er een officieel tekenmoment plaatsvinden voor de intentieovereenkomst ter oprichting van het Centraal Loket Ontheffingen in aanwezigheid van demissionair staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, Vivianne Heijnen. Monitoring en evaluatie: algemeen

1 Zoals is in het verbod op tweetakt brommers.

Pagina 2 van 5

Met de monitoring en evaluatie brengen we de effecten van het beleid in beeld. De doen we door middel van verkeerstellingen (monitoring) en interviews met belanghebbenden (evaluatie). Aan de hand van de resultaten stellen we actiepunten vast voor de verdere uitvoering van Duurzaam Zoneren. Voor de uitvoering van zowel monitoring als evaluatie werken we nauw samen met de Commissie Bevoorrading Delft (CBD). Deze commissie voorziet het college van gevraagd en ongevraagd advies met betrekking tot zaken met betrekking tot de logistieke zone en stadslogistiek in Delft. De CBD bestaat uit verschillende leden, waaronder de binnenstadmanager, de marktmeester, vertegenwoordigers van brancheorganisaties TLN en evofenedex, bewoners, de gemeente Delft, en een onafhankelijke voorzitter. Monitoring en evaluatie: Verkeerstellingen Tijdens verkeerstellingen op 21 en 23 maart tussen 06:00 uur en 20:00 uur in de binnenstad zijn ruim 1500 unieke voertuigen geteld, waarvan 85% bestelwagens en 15% vrachtverkeer betrof. Ongeveer 90% van het vrachtverkeer behoort tot de schoonste diesel emissieklasse, terwijl bij bestelwagens dit percentage lager ligt, namelijk ruim 60%. Opvallend is dat slechts 50% van het vrachtverkeer beschikt over de juiste en geldige ontheffing voor toegang tot de logistieke zone. De tellingen worden jaarlijks herhaald en zijn onderdeel van de monitoring en evaluatie.

Monitoring en evaluatie: Externe evaluatie De firma &Morgen heeft ongeveer 50 interviews afgenomen, verspreid over diverse doelgroepen van belanghebbenden, waaronder binnenstadondernemers, bezoekers, bewoners en chauffeurs. Naast het verkrijgen van inzichten over het gevoerde beleid, dienen deze interviews ook als een middel om belanghebbenden te informeren en mogelijkheden tot participatie te bieden. Zowel de monitoring als de externe evaluatie worden jaarlijks herhaald om de voortgang te volgen en eventuele aanpassingen te kunnen doen. Communicatie: website gemeente Delft De landingspagina voor de nul-emissiezone van de Gemeente Delft is te vinden op de website Nul-emissiezone | Gemeente Delft. Deze pagina bevat informatie over de aankomende regelgeving en waar men de actuele regels kan vinden. Via deze website kan ook een adviesgesprek worden aangevraagd met de logistiek adviseur. In de aanloop naar de invoering van de nul-emissiezone zal de pagina verder worden uitgebreid om aanvullende informatie te verstrekken. Flankerend beleid: Inzet logistiek adviseur Onder het initiatief "Bereikbaar Zuid-Holland" van de Provincie Zuid-Holland, dat voortkomt uit het eerdere "Bereikbaar Haaglanden," hebben we de opdracht gegeven om een logistiek adviseur in te zetten.

Deze logistiek adviseur zal bedrijven kosteloos ondersteunen bij hun overgang naar nul-emissie transport door adviesgesprekken aan te bieden die zijn toegespitst op de specifieke situatie van elk bedrijf. De inzet van de logistiek adviseur wordt gecoördineerd in overleg met de accountmanager bedrijven en de omgevingsmanager Ruimte in de Binnenstad. Flankerend beleid: Onafhankelijke Commissie Bevoorrading Delft (CBD) De Commissie Bevoorrading Delft voorziet het college van gevraagd en ongevraagd advies over zaken met betrekking tot de logistieke zone en stadslogistiek in Delft. De CBD bestaat uit verschillende leden, waaronder de binnenstadmanager, de marktmeester, vertegenwoordigers van brancheorganisaties TLN en evofenedex, bewoners, de gemeente Delft, en een onafhankelijke voorzitter. Door de onafhankelijke opzet van de CBD is de commissie een uitstekende manier voor de achterban van de leden, zoals de markt, om bedenkingen kenbaar te maken, afwegingen te toetsen, te overleggen met de gemeente en direct het college te kunnen adviseren indien de leden van de CBD daar gezamenlijk toe besluiten. Communicatie en flankerend beleid: Aankondiging nul-emissiezone en probeervoucher stadslogistiek Fier Stadslogistiek zal nul-emissiezones aankondigen door middel van belettering op hun bakfietsen.

Bovendien zullen ze ondernemers in de binnenstad probeervouchers aanbieden om kennis te maken met het fulfillment concept van schone stadslogistiek. Deze initiatieven dragen bij aan de ondersteuning van de sociale stadshub van Fier, continuïteit in de communicatie over de aanstaande nul-emissiezone in de binnenstad en stimuleren van slimme logistieke oplossingen als alternatief voor frequente stadsritten met voertuigen die uitstoot produceren. Flankerend beleid: Pilot Schieoevers elektrisch We zijn ons ervan bewust dat de transitie naar elektrisch transport veel impact kan hebben op het elektriciteitsnet. Het is daarom van belang goede afwegingen te kunnen maken ten aanzien van de beschikbare capaciteit. In samenwerking met de Nationale Agenda Laadinfrastructuur, de Bedrijvenkring Schieoevers en Stedin zijn we Pagina 3 van 5

daarom begonnen met de pilot genaamd "Schieoevers Elektrisch." Deze pilot is gericht op het vraagstuk van het opladen van alle toekomstige elektrische voertuigen op het gehele bedrijventerrein. Op 10 oktober jongstleden vond de startbijeenkomst plaats voor de bedrijven op Schieoevers om dit initiatief te lanceren. De pilot richt zich nu op het verzamelen van zoveel mogelijk relevante data van de deelnemende bedrijven. Aansluitend gaan we met die data aan de slag om te onderzoeken hoe er aan de totale laadvraag op Schieoevers kan worden voldaan. Het resultaat van de pilot stelt ons in staat om de kennis ook elders toe te passen en ons goed voor te bereiden op de toenemende vraag naar elektrisch vermogen. Aanscherpen - voorbereiding invoering nul-emissiezone: Ambtelijke samenwerking ZE4 29 gemeenten hebben inmiddels bekend gemaakt voornemens te zijn om een nul-emissiezone in te voeren. Landelijk werken we met deze gemeenten en het ministerie samen in de werkgroep ZES. Door de omvang van de groep zijn dit vooral informatieve bijeenkomsten. Om meer in praktische zin samen te werken hebben we het regionale ambtelijke samenwerkingsverband de Ze4 opgericht. In de ZE4 werken we samen met de gemeenten Leiden, Alphen aan den Rijn en Gouda om de voorbereidingen voor de invoering van de nul-emissiezone te coördineren.

Deze samenwerking richt zich op kennisdeling, een efficiënte aanpak en het gezamenlijk optrekken in het landelijke proces van overleg en discussie. Wat verandert er? Dit voorstel geeft een overzicht van de huidige status van Duurzaam Zoneren en heeft geen directe impact op bestaand beleid of lopende activiteiten. Beleidskaders De basis voor de invoering van de milieuzone gaat terug tot het Convenant milieuzonering en stimulering schone vrachtauto's uit 2010. Dit convenant is inmiddels beëindigd, en de ambitie ervan is opgenomen in het Schone Lucht Akkoord. De grondslag voor de nul-emissiezone vindt zijn oorsprong in de ondertekening van de Green Deal Zero Emissie Stadslogistiek in 2014, waarin de ambitie is vastgelegd. Deze ambitie is in 2019 overgenomen in het klimaatakkoord. Op 15 december 2020 heeft het College van B&W het bestuurlijk voornemen vastgelegd om de nul-emissiezone per 1 januari 2025 in te voeren in de binnenstad. De uitvoering van het Duurzaam Zoneren-project is opgenomen in de Adaptieve Mobiliteitsagenda Delft 2040 en het uitvoeringsprogramma van het Schone Lucht Akkoord. Financiën In de meerjarenbegroting wordt jaarlijks, bij de behandeling van de programmabegroting, investeringsbudget beschikbaar gesteld voor de Adaptieve Mobiliteitsagenda.

De benodigde middelen voor Duurzaam Zoneren maken integraal deel uit van de Adaptieve Mobiliteitsagenda en zijn in lijn met het voorstel bij de Programmabegroting 2024-2027 als onderdeel van het programma "Bereikbare Stad". Vervolg Voor het vervolg van Duurzaam Zoneren zijn, naast de voortzetting van het werk zoals hierboven beschreven, onder meer de volgende werkzaamheden voorzien: -

Opstellen van een bordenplan en verkeersbesluit voor de nul-emissiezone Actualiseren en aanscherpen van het ontheffingenbeleid voor toegang tot de zones. Opstellen van resultaten en actiepunten op basis van monitoring en evaluatie. Intensiveren van communicatie met onder andere directe brieven aan belanghebbenden en gerichte communicatie op plekken waar de belanghebbenden komen, fysiek en digitaal. Opzetten van handhaving met ANPR-camera's. Oriënterende gesprekken aanliggende gemeenten, Rijkswaterstaat en de provincie over grenzen toekomstige grote milieuzone. Besluitvorming ten aanzien van andere modaliteiten toevoegen aan de regulering

Participatie Duurzaam Zoneren werkt nauw samen met de Commissie Bevoorrading Delft (CBD), waardoor we direct in contact staan met binnenstadondernemers, bewoners en brancheorganisaties van vervoerders en verladers. Als lid van de

Pagina 4 van 5

CBD betrekt de gemeente de voorzitter van de CBD regelmatig bij de overleggen van Duurzaam Zoneren, waardoor de leden van de CBD geïnformeerd en geraadpleegd worden. Daarnaast zullen logistiek makelaars worden ingezet om bedrijven te adviseren over de komende regelgeving en hoe ze aan deze regelgeving kunnen voldoen. Deze logistiek makelaars worden ingehuurd via Bereikbaar ZuidHolland, opgericht door de Provincie Zuid-Holland. Gedurende de uitvoering van Duurzaam Zoneren zal de jaarlijkse evaluatie zorgen voor participatie. Via interviews met vooraf gedefinieerde doelgroepen onder belanghebbenden worden hun ervaringen, bedenkingen en wensen verzameld. Dit biedt belanghebbenden de mogelijkheid om inspraak te hebben in de plannen. Duurzaam Zoneren zal vervolgens eventuele actiepunten afleiden uit deze input en voorleggen aan het College van B&W. Communicatie De communicatie wordt voortdurend uitgebreid gedurende de voorbereiding van de invoering van de nulemissiezone. Op dit moment bestaat de communicatie uit de volgende elementen: -

Landingspagina nul-emissiezone op de gemeentewebsite: Nul-emissiezone | Gemeente Delft Inzet logistiek makelaar Promotie stadslogistiek via Fier stadslogistiek Bedrijvenbijeenkomst Schieoevers elektrisch

Op korte termijn volgt een directe brief aan de belanghebbenden en starten we met communicatie op plekken waar de belanghebbenden voor het werk al komen, zowel fysiek langs de weg bijvoorbeeld, als digitaal bij het aanvragen van producten zoals een aannemersdagkaart. Bijlage(n) Geen

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☒ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

M. Huijsmans Loco-Burgemeester

Pagina 5 van 5