2340547 Voorstel van het college aan de raad inzake Begrotingswijziging Septembercirculaire 2023

Oplegger raad Raadsvoorstel Onderwerp

Begrotingswijziging Septembercirculaire 2023

Portefeuillehouder

Martina Huijsmans

Voorstel ingediend door

Auke van der Heide (avdheide@delft.nl)

Registratienummer

5634868

Datum

3 oktober 2023

Concept-besluit(en) 1. Vaststellen 16e begrotingswijziging 2023 met de financiële effecten uit hoofde van de Septembercirculaire 2023.

Waarom nu? De septembercirculaire is gepubliceerd op Prinsjesdag (19 september 2023). De oplegger beschrijft de inhoud en bevat een voorstel voor verwerking van de financiële effecten in het begrotings- en meerjarenbeeld van Delft. Inhoud Delft ontvangt meer dan de helft van de inkomsten via het gemeentefonds. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar de informatie van het Rijk over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. Op 19 september 2023 is de septembercirculaire gepubliceerd. De septembercirculaire informeert de gemeenten over de bijstellingen van de algemene uitkering, de decentralisatie-uitkeringen en de integratie-uitkeringen voor de jaren 2023 en verder. De financiële effecten van deze circulaire en het voorstel voor de verwerking zijn aanvullend aan het begrotings- en meerjarenbeeld in de Programmabegroting 2023-2027 en de Najaarsrapportage 2023.

Saldo meerjarenbegroting Programmabegroting 2023-2026 Najaarsrapportage 2022 (15e begrotingswijziging 2022) Septembercirculaire 2022 (18e begrotingswijziging 2022) Toeristenbelasting (5e en 7e begrotingswijziging 2023) Decembercirculaire 2022 (8e begrotingswijziging 2023) Kadernota 2023 (11e begrotingswijziging 2023) Kadernota 2023 (nog te besluiten bij Programmabegroting 2024-2027) Saldo Kadernota 2023 Meicirculaire 2023 Programmabegroting 2024-2027 (nog te besluiten overig) Saldo Programmabegroting 2024-2027 Najaarsrapportage 2023 Septembercirculaire 2023 Saldo begrotings- en meerjarenbeeld

x € 1.000

2023 1.070 -1.506 506 94 3.324 -8.048 -4.560 -1.342 -5.902 899 4.265 -738

2024 436 -1.506 240 304 -361 -3.043 -4.461 -8.391 458 7.967 34 -147 -253 -366

2025 520 -1.506 -835 304 96 -2.687 -3.737 -7.845 1.290 6.605 50 -197 -255 -402

2026 1.880 -1.506 3.859 304 278 -5.992 -1.919 -3.096 -447 -824 -4.367 -197 -64 -4.628

2027 1.063 -1.506 -4.140 304 398 -6.579 -1.947 -12.407 4.177 -1.514 -9.744 -197 3.972 -5.969

Leeswijzer Hierna is een bestuurlijke samenvatting opgenomen van (1) de mutaties in de circulaire en (2) het voorstel voor de financiële verwerking. De bijlage bevat een toelichting op taakmutaties, decentralisatie- en integratie-uitkeringen en het voorstel voor de begrotingstechnische verwerking. Pagina 1 van 5

1.

Inhoud septembercirculaire 2023

Algemene uitkering Tot vorig jaar gold voor de groei van het gemeentefonds de trap-op-trap-af-systematiek. Wanneer de rijksuitgaven stegen, groeide het gemeentefonds evenredig mee. Omgekeerd gold hetzelfde: daalden de rijksuitgaven als gevolg van bezuinigingen, dan daalde ook het gemeentefonds. Voor meer stabiliteit is vorig jaar afgesproken om voor de periode 2022-2025 het volumedeel van de groei vast te zetten en uitsluitend nog het loon- en prijsdeel te corrigeren voor inflatie. Omdat de inflatieverwachting voor 2024 is gestegen, vindt in de septembercirculaire een positieve correctie plaats (effect voor Delft in 2024: + € 2,6 miljoen). Vanaf 2026 start een nieuwe financieringssystematiek met vaste bedragen per jaar. Hierdoor dalen de inkomsten (‘het ravijn’) en ontstaan tekorten die zichtbaar zijn in de meerjarenramingen van de Programmabegroting 20242027. De daling wordt ook veroorzaakt door de opschalingskorting die vanaf 2026 voor het volledige bedrag is verwerkt (€ 975 miljoen). Deze taakstelling vloeit voort uit het regeerakkoord van het kabinet Rutte II en beoogde efficiencyvoordelen door schaalvergroting van gemeenten. De schaalvergroting is niet gerealiseerd, maar de taakstelling is gehandhaafd. In de septembercirculaire is nu, in aanvulling op het vaste bedrag, de nieuwe indexatie voor de groei (accres) van de algemene uitkering verwerkt.

Hierbij groeit het volumedeel op basis van 8-jaars (historisch) gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). De loon- en prijsontwikkeling volgt de jaarlijkse inflatie van het bbp. De verwachting is dat door de nieuwe systematiek het accres minder zal schommelen. In de Voorjaarsnota was voor de indexatie een aanvullend budget gereserveerd van € 150 miljoen in 2027, maar dit was door de fondsbeheerder nog niet verwerkt in de meicirculaire. In de septembercirculaire blijkt het nu om € 706 miljoen te gaan (effect voor Delft in 2027: + € 4,3 miljoen). In 2023 is de jaarlijkse afrekening van de ruimte onder het plafond BTW CompensatieFonds (BCF) verwerkt. Gemeenten kunnen de BTW die ze moeten betalen declareren bij het Rijk (BCF). Als gemeenten gezamenlijk méér declareren dan beschikbaar is (het plafond), volgt een aanvulling uit het gemeentefonds. Blijft er geld over in het BCF, dan vloeit dit terug naar het gemeentefonds. Naar verwachting kan € 359 miljoen worden toegevoegd aan het gemeentefonds (effect voor Delft in 2023: + € 2,2 miljoen). De verdeelmaatstaven zijn geactualiseerd, inclusief een correctie van de nieuwe maatstaf Laag opleidingsniveau. Tevens is rekening gehouden met bijstellingen van het verdeelmodel voor de algemene uitkering (gewichten per maatstaf, uitkeringsfactor) (effect voor Delft in 2023: + € 3,0 miljoen).

Het kabinet stelt voor de jaren 2022 tot en met 2024 € 200 miljoen beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Een deel hiervan wordt via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld (effect voor Delft in 2024: + € 349.000). Voor jeugdzorg zijn voor de loon- en prijsbijstelling 2022 middelen toegevoegd voor de jaren 2024 en 2025 (effect voor Delft in 2024: + € 219.000).

Decentralisatie- en Integratie-uitkeringen De verdeelmodellen van de uitkeringen Maatschappelijke Opvang (effect voor Delft in 2023: + € 119.000) en Vrouwenopvang (effect voor Delft in 2023: + € 122.000) zijn aangepast aan het herijkte verdeelmodel voor de algemene uitkering.

Een nieuwe uitkering Veilig wonen is opgenomen voor de kosten van beveiligingsadviezen voor decentrale bestuurders (effect voor Delft in 2023: + € 7.000). De verdeling van de uitkering voor beschermd wonen over de gemeenten is gewijzigd voor de begeleiding van jongeren naar werk (effect voor Delft in 2023: + € 41.000). De uitkering Participatie is aangepast voor de verhoging van het wettelijk minimumloon voor medewerkers in de Wet Sociale Werkvoorziening (effect voor Delft in 2023: + € 164.000). Hierna volgt een overzicht van de mutaties voor Delft.

Pagina 2 van 5

Uitkering Gemeentefonds Septembercirculaire 2023 Stand Gemeentefonds Meicirculaire 2022

2023 254.453

2024 269.358

2025 272.845

2026 252.796

2027 251.380

w.v. Algemene uitkering

214.128

x € 1.000

213.826

231.061

234.801

215.367

w.v. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen

9.046

7.101

7.088

6.783

6.719

w.v. Integratie-uitkeringen Sociaal domein

31.582

31.196

30.956

30.647

30.533

2.644

2.619

2.247

-255

-64

5

-253 349 219 31

2.484 4.272 -465 -299

125 32

28

28

119 122 7 205 5.723 260.176

119 139 7 103 3.358 272.716

119 140 7 145 2.932 275.777

119 130 7 136 2.603 255.399

119 129

Septembericirculaire 2023 Algemene uitkering Loon- en prijsontwikkeling (accres - prijs) Financieringsystematiek (accres - volume) BCF (afrekening plafond en afstorting) Overige algemene mutaties (BCF, UB/UF, WOZ) Bijzondere bijstand en vroegsignalering Loon- en prijsbijstelling Jeugdzorg Overige taakmutaties Decentralisatie- en Integratie-uitkeringen Maatschappelijke opvang en OGGz (DU) Vrouwenopvang (DU) Veilig wonen (DU) Loon- en prijsontwikkeling Beschermd wonen, Participatie (IU SD) Totaal mutaties Septemb ercirculaire 2023 Gemeentefonds Septembercirculaire 2023

2.215 3.050

130 6.398 257.778

Het saldo van de mutaties in de circulaire is in alle jaren positief. De mutaties gaan over loon- en prijsbijstelling, het accres dat het gevolg is van de nieuwe financieringssystematiek, afrekening BCF, actualisatie van het verdeelmodel en specifieke taken.

2. Voorstel inzet financiële ruimte in de septembercirculaire In de tabel hieronder is het voorstel voor verwerking van de effecten in de septembercirculaire opgenomen. Onderscheid is gemaakt tussen voorstellen met weinig en veel keuzevrijheid. Effect Gemeentefonds op financieel meerjarenbeeld Septembercirculaire 2023 Totaal mutaties Septembercirculaire 2023 Uitwerking verdeling financiële ruimte Algemene uitkering - Reservering Nominale ontwikkeling - BCF: verlagen stelposten Ruimte BCF 2023 en Afstorting 2027 - Budgetten voor taakmutaties Budgetaanpassingen decentralisatie- en integratie-uitkeringen Totaal effect financieel meerjarenbeeld

x € 1.000

2023 5.723

-1.000 -5 -453 4.265

2024 3.358

2025 2.932

2026 2.603

2027 6.398

-2.644

-2.619

-2.247

-599 -368 -253

-157 -411 -255

-28 -392 -64

-2.484 464 -28 -378 3.972

Toelichting: 1.

Algemene uitkering Reservering Nominale ontwikkeling Voorstel is om de ruimte vanaf 2024 te reserveren voor te verwachten effecten van de hogere inflatie. Dit betreft met name subsidies, investeringen en de nieuwe cao. Een verdelingsvoorstel volgt bij de Kadernota 2024. BCF: verlagen stelposten Ruimte BCF 2023 en Afstorting 2027 De septembercirculaire bevat de afrekening van de ruimte onder het plafond BCF. Op de extra inkomsten is geanticipeerd met een stelpost van € 1 miljoen die nu vervalt. In 2027 is rekening gehouden met de verwachte afdracht aan het BCF in het kader van de nieuwe financieringssystematiek voor het gemeentefonds. Omdat de afstorting nu daadwerkelijk plaatsvindt, kan de hiervoor geraamde stelpost vervallen. Budgetten voor taakmutaties Een aantal taakmutaties in de circulaire leidt tot uitbreiding van het takenpakket en extra lasten. De grootste taakmutatie betreft een budget voor Bijzondere bijstand en vroegsignalering (€ 349.000 in 2024).

2.

Aanpassing decentralisatie- en integratie-uitkeringen De gewijzigde uitkeringen leiden vanwege uitbreiding van het takenpakket tot ophoging van lasten. Hierbij is Pagina 3 van 5

getoetst of middelen exact in deze omvang benodigd zijn. Nieuw is de decentralisatie-uitkering Veilig wonen die leidt tot een beperkte ophoging van lasten. 3. Overig In de septembercirculaire zijn resterende middelen voor de energietoelage 2023 (€ 900 miljoen, effect voor Delft: € 5,86 miljoen) nog niet uitgekeerd omdat de noodzakelijke wijziging van de Participatiewet nog niet is goedgekeurd door de Tweede en Eerste Kamer. De compensatie voor de wet Kwaliteitsborging bouw (Wkb) is niet gewijzigd. De in het coalitieakkoord toegezegde compensatie invoeringskosten Omgevingswet voor gemeenten is niet verwerkt in de septembercirculaire 2023. Zoals aangegeven in de Kamerbrief van 14 juli jl. wordt de compensatie voor 2023 opgenomen in de decembercirculaire. De VNG verstuurt in oktober een Ledenbrief met meer informatie over onder andere de compensatie invoeringskosten Omgevingswet. Bij de Voorjaarsnota heeft het kabinet besloten om vanaf 2028 (dus na de meerjarenraming) het re-integratiebudget voor gemeenten structureel met € 20 miljoen te verlagen (effect voor Delft in 2028: -/- € 112.000). Deze maatregel is onderdeel van de ombuigingen die op de rijksbegroting zijn doorgevoerd. Gemeenten kunnen hierdoor mogelijk minder bijstandsgerechtigden ondersteunen. Dit effect wordt zichtbaar vanaf de Kadernota 2024.

In de circulaire is de stand van zaken ten aanzien van de onderzoeksagenda verdeelmodel algemene uitkering toegelicht. De analyse van de maatstaf eenpersoonshuishoudens leidt niet tot bijstelling van het verdeelmodel. Voor de onderzoeken naar de centrumfunctie/stapeling problematiek sociaal domein en overige eigen middelen worden eerste uitkomsten verwacht in 2024. Het onderzoek naar grootstedelijkheid wordt gebaseerd op gegevens voor meerdere jaren. Tot nu toe is geen sprake van herverdeeleffecten. Wat verandert er? De financiële effecten van de septembercirculaire zijn een aanvulling op het begrotings- en meerjarenbeeld in de Najaarsrapportage 2023 en de Programmabegroting 2024-2027. Beleidskaders Relevante beleidskaders worden gevormd door: - Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV); - Gemeentewet, artikelen 189 tot en met 196 (begroting, budgetrecht van de raad).

Financiën Een begrotingswijziging is bijgevoegd voor actualisatie van het begrotings- en meerjarenbeeld ten opzichte van de Najaarsrapportage 2023 en de Programmabegroting 2024-2027.

Vervolg De begrotingswijziging naar aanleiding van de septembercirculaire kan worden betrokken bij de behandelingen van de Najaarsrapportage 2023 en de Programmabegroting 2024-2027. Participatie N.v.t. Communicatie N.v.t. Bijlage(n) 1. 2. 3.

Toelichting op taakmutaties, decentralisatie- en integratie-uitkeringen 16e Begrotingswijziging 2023 Raadsbesluit.

Pagina 4 van 5

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☒ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

A.M. Zwart Loco-burgemeester

Pagina 5 van 5