2328417 College van B&W - Evaluatie Energiearmoede Q1 2023 en Campagne Energiehulp 2023

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Evaluatie Energiearmoede Q1 2023 en Campagne Energiehulp 2023

Portefeuillehouder

Wethouder Zwart

Voorstel ingediend door

R. van der Linden

Registratienummer

5495736

Datum

6 juli 2023

Concept-besluit(en) Niet van toepassing Waarom nu? De aanpak Energiehulp in Delft is voortgekomen uit de Specifieke Uitkering Energiearmoede (SPUK Energiearmoede) van het Rijk. Vanaf december 2022 is het project Energiehulp in uitvoering genomen. Daarnaast is een witgoedregeling en een pilot voor Vve’s gestart om concrete praktische hulp te bieden bij verduurzaming van woningen met een slechte energiekwaliteit en waar veel inwoners een laag inkomen hebben. 1. Om het project goed te kunnen volgen en waar nodig bij te kunnen sturen is een evaluatie gehouden van december t/m Q1 2023. Deze evaluatie is als bijlage toegevoegd. Uit de conclusies en aanbevelingen blijkt dat het project goed op gang is gekomen maar dat bijsturing noodzakelijk is om het bereik van mensen in energiearmoede te vergroten. 2. Om het bereik te vergroten is in intensief overleg met de woningcorporaties een aanpak ontwikkeld onder de titel Campagne Energiehulp 2023. Hiermee kunnen, bovenop de al lopende aanpak Energiehulp, 1500 huishoudens extra bereikt worden vóór de winter 2023-2024 en van Energiehulp worden voorzien. Inhoud Ad 1. Evaluatie Energiearmoede Q1. Doordat er in 2022 1,4 miljoen beschikbaar was uit de SPUK en ongeveer 7000 huishoudens in Delft een energietoeslag hebben ontvangen, is een expliciete keuze gemaakt aan welke inwoners Energiehulp zou worden aangeboden.

Omdat het College het van het grootste belang vindt dat de hulp terecht komt bij die huishoudens die het meest te lijden hebben van de stijgende energieprijzen is gekozen om Energiehulp aan te bieden aan huishoudens met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. In de praktijk betekende dit dat huishoudens in aanmerking komen voor Energiehulp als er sprake is van een toegekende energietoeslag en/of een schuldhulpverleningstraject in uitvoering was. Tevens is een selectie gemaakt van een tiental buurten waar bij voorrang Energiehulp wordt aangeboden. Uit de evaluatie blijkt dat het project Energiehulp, gestart in december 2022, goed op gang is gekomen.. De aanpak waarbij huishoudens zelf initiatief moeten nemen, op basis van een brief van de gemeente, lijkt een lager aantal huishoudens te bereiken dan verwacht... Van de doelgroep van 1.500 inwoners in 10 prioritaire buurten zijn eind Q1 2023 315 huishoudens bereikt wat een conversieratio geeft van 21%. Van de huishoudens die energiehulp hebben ontvangen geeft 65% aan zeer tevreden te zijn en 59% geeft aan het advies zeer op prijs te stellen De opzet dat Energiehulpen zowel energiebesparende maatregelen treffen als advies geven over hoe door gedragsverandering energie te besparen werkt in de praktijk goed.

De witgoedregeling zorgt ervoor dat huishoudens verouderde apparatuur (wasmachine of koelkast kunnen vervangen) waardoor veel stroom kan worden bespaart. Het selecteren van de doelgroep middels brieven aan huishoudens die een energietoeslag hebben gekregen, waarbij zij vervolgens zelf initiatief moeten nemen tot het maken van een afspraak met Energiehulp, beperkt het bereik van de aanpak waardoor de doelstelling om zoveel mogelijk huishoudens van Energiehulp te voorzien in gevaar komt. Om die reden is gezocht naar een aanvulling op de aanpak waarbij het bereik groter is en tegelijk zoveel mogelijk focus ligt op huishoudens die hulp het hardst nodig hebben Pagina 1 van 5

Uit een pilot in de Olofsbuurt is gebleken dat een complexgewijze huis-aan-huis-aanpak een bereik geeft van 50% wat 2½ x zo hoog is dan de conversieratio bij huishoudens in de buurten die een brief hebben gekregen en vervolgens een afspraak moeten maken. In de pilot blijkt dat slechts 35-40% van de huishoudens de energietoeslag heeft ontvangen. Tegelijk blijkt ook dat in dit complex sprake is van woningen met een lage energiekwaliteit waar in het algemeen de huishoudens niet uitsluitend een minimuminkomen hebben maar zeker geen modaal of bovenmodaal inkomen. Ook bij huishoudens iets boven de 130% van het sociaal minimum kan zeker sprake zijn van energiearmoede. Op basis van de resultaten van deze pilot en vergelijkbare ervaringen in den lande is het voorstel ontwikkeld voor de Campagne Energiehulp 2023 als aanvulling op de bestaande aanpak voor huishoudens met een energietoeslag en/of deelnemen aan een schuldhulpverleningstraject. Om goed te kunnen monitoren welke huishoudens worden bereikt en te voldoen aan de AVG is een verwerkersovereenkomst in voorbereiding met de uitvoerende organisaties voor Energiehulp in deze campagne. Naast Energiehulp zijn 3 zogenaamde VVE pilots uitgevoerd in VvE’s met gespikkeld bezit: sociale woningbouw en eigen woningbezitters in één gebouw.

Door een QuickScan Energiebesparing uit te voeren is duidelijk welke maatregelen de VVE kan nemen om te verduurzamen en wat daarvan de kosten en de opbrengsten zijn. De opbrengsten zijn in 2 van 3 pilots tot stand gekomen en in 1 VVE is een advies opgesteld. Dit laatste is een beperkt advies omdat de huurwoningen wel verduurzaamd waren maar de woningen van de eigenaar-bewoners niet wat een gezamenlijke aanpak niet mogelijk maakt. Belangrijkste conclusie is dat een dergelijke QuickScan waardevolle informatie biedt en dat voor vervolgstappen zoals het maken van een uitvoeringsplan met behulp van landelijke subsidies een intensief proces is dat de nodige begeleiding vraagt op procesmatig (besluitvormingsproces ALV, juridisch i.r.t. de splitsingsakte etc.), financieel (subsidies) en energietechnisch gebied. Een ontzorgingsaanbod zal in het kader van het isolatieplan worden ontwikkeld. Ad 2. Campagne Energiehulp 2023 Op basis van de aanbevelingen uit de evaluatie is, samen met de woningcorporaties Duwo, Woonbron, Stedelink en Vidomes, een voorstel voor een campagne Energiehulp ontwikkeld die door het bestuurlijk overleg gemeentewoningcorporaties op 29 juni 2023 is vastgesteld. De campagne is beschreven in de bijlage en de 4 woningcorporaties hebben middels een intentieverklaring aangegeven positief te staan ten opzichte van deze campagne.

De verwachting is dat er doormiddel van de corporaties 3000 huishoudens worden benaderd in daartoe geselecteerde complexen. Uitgangspunt is dat een resultaat bereikt wordt van 50% van alle huishoudens in deze complexen waarmee 1500 huishoudens in het najaar extra van Energiehulp kunnen worden voorzien. Op basis van het voorliggende besluit van het College kunnen de afzonderlijke woningcorporaties een subsidieaanvraag indienen. Bij het verlenen van het subsidie wordt de voorwaarde gekoppeld dat zij in de verantwoording rapporteren conform de eisen die gesteld worden aan de verantwoording van de gemeente Delft aan het Rijk in het kader van de SPUK Energiearmoede 2022. Het is vervolgens aan de woningcorporaties om opdracht te verlenen aan uitvoerende partijen die Energiehulp kunnen aanbieden in Delft. De woningcorporaties zijn vrij aan wie zij deze opdracht verlenen waarbij Deelstroom één van de aanbieders is. De gemeente sluit op basis van de AVG een verwerkersovereenkomst af met de uitvoerende organisaties zodat gegevens kunnen worden uitgewisseld over de bereikte huishoudens met Energiehulp. De gemeente Delft blijft verantwoordelijk voor de projectsturing en communicatie van de Campagne Energiehulp 2023 zodat er eenduidigheid is over het aanbod, het product en de werkwijze.

Motie 4_1_36 Bij de behandeling van de begroting is door de Raad Motie 4_1_36 ‘Meer Energieklussers Tegen Energiearmoede’ aangenomen. De raad heeft hiermee aangegeven het aantal Energiehulpen te willen verdubbelen om meer Delftenaren met energiearmoede te ondersteunen bij energiearmoede. Een snelle opschaling in februari 2023 had als risico gehad dat de aanpak korter zou lopen. Destijds was nog niet bekend dat er meer middelen op energiearmoede komen vanuit het Rijk. Het college heeft ingezet op een stabiele aanpak gedurende langere tijd. Naar aanleiding van de motie heeft het college het budget van deze SPUK gereserveerd gehouden voor energiehulp. Daarnaast is de evaluatie sneller uitgevoerd dan gepland en is nu de najaarscampagne samen met de woningcorporaties opgezet. Hiermee kan motie 4_1_36 als afgedaan worden beschouwd. Wat verandert er?

Pagina 2 van 5

Op basis van de conclusies uit het rapport is een aantal aanbevelingen geformuleerd voor het vervolg van het project. Deze zijn uitgewerkt in bijgevoegd voorstel voor een Campagne. 1. Zet de Energiehulp via 015Duurzaam door en behoudt de aanpak met uitgebreid advies en materialen. 2. Stel, naast de prioritaire wijken, Energiehulp open voor alle Delftenaren met een Energietoeslag en/of een schuldhulpverleningstraject. Werk hierin samen met vrijwillige en professionele maatschappelijke organisaties die naast hun reguliere ondersteuning aan cliënten het aanbod Energiehulp kunnen doen. 3. Werk verder aan een ontzorgingsaanbod voor Vve’s te beginnen bij de 3 pilots. 4. Start per 1 september 2023 samen met de woningcorporaties de Campagne Energiehulp 2023 gericht op een aantal complexen met in totaal 3.000 wooneenheden met als doel bij 50% van de woningen Energiehulp uit te voeren; 5. Verleen subsidie aan de woningcorporaties voor een vastgesteld aantal te realiseren woningen met Energiehulp. Stel als randvoorwaarde dat er per uitgevoerde Energiehulp een financiële eigen bijdrage wordt geleverd door de woningcorporaties. Beleidskaders De aanpak van energiearmoede past binnen de ambitie Delft Energie Neutraal 2050. Deze ambitie is onderdeel van het Delftse duurzaamheidsbeleid zoals beschreven in de nota “Bouwen aan een Duurzaam Delft” uit 2018.

Delft hanteert bij de uitvoering van de aanpak energiearmoede een inkomensgrens van maximaal 130% van het sociaal wettelijk minimum. Dit sluit aan bij de norm die gemeente Delft hanteert voor het uitkeren van de energietoeslag. De Campagne Energiehulp 2023 richt zich op woningcomplexen met een lage energiekwaliteit (D,E,F,G) en sluit aan bij de noodzaak om op termijn de labels EFG te verbeteren. Het is een eerste stap, die vooral gericht is op wat de huishoudens zelf kunnen doen aan energiebesparing. Omdat subsidie verlening aan de woningcorporaties voor Energiehulp geen toegevoegde waarde heeft in de waarde van het vastgoed, is mede op basis van de adviezen van het Ministerie van BZK en Europa Decentraal, intern getoetst of er in dit geval sprake is van staatssteun. Dat blijkt niet zo te zijn. Financiën De uitvoering van de maatregelen Energiehulp, witgoedregeling en pilot Vve’s wordt gefinancierd uit een specifieke uitkering (hierna SPUK) / SISA regeling van het Rijk en het programma Energie. Gemeente Delft heeft deze SPUK ontvangen in twee tranches van in totaal € 1.428.256,= Op basis van dit budget is nog €400.000 beschikbaar en dit wordt ingezet op de Campagne Energiehulp 2023. De bestedingen worden begroot en verantwoord op taakveld 34 “Duurzaam Delft”. Vervolg a)

b)

c)

d)

e)

Deelstroom Delft zal doorgaan met de uitvoering van Energiehulp op basis van de verstrekte opdracht en de daaraan gekoppelde witgoedregeling voor alle Delftenaren die een Energietoeslag hebben gekregen, dan wel nog kunnen ontvangen, dan wel een traject schuldhulpverlening doorlopen. Woning corporaties dienen een subsidie aanvraag in. op basis van een aanvraag per woningcorporatie een subsidie verstrekt per uitgevoerde Energiehulp voor de complexgewijze aanpak op basis van een bedrag van € 250,= per woning. Het aantal woningen wordt o.a. afgeleid van het aandeel sociale woningbouw in Delft van de betreffende woningcorporatie en is gebaseerd op de combinatie veel energiearmoede en lage energiekwaliteit. Corporaties contracteren op basis van het subsidie uitvoerende organisaties die Energiehulp kunnen bieden voor de uitvoering van de campagne voorafgaand aan het stookseizoen 2023-2024. Start per 1 september 2023 tot 1 januari 2024. Deelstroom kan een van de aanbieders zijn. De werving en opleiding van nieuwe Energiehulpen start direct na het besluit van het College. Zij zijn inzetbaar in de campagne voorafgaand aan het stookseizoen en het bieden van Energiehulp aan de huishoudens met energietoeslag buiten deze complexen en de nazorg na de campagne tot 1 juli 2024. Er wordt een vervolgopdracht gegeven om te werken aan een ontzorgingsaanbod voor de 3 Vve pilots.

De minister van VRO heeft aangekondigd om in 2023 200 miljoen extra ter beschikking te stellen voor energiefixteams. In de brief van de Minister stelt hij “alles op alles te zetten om voor het komend stookseizoen zoveel mogelijk huizen te laten bezoeken. Bij de uitwerking van de voorstellen zal specifiek rekening worden gehouden met de kwetsbare huishoudens in de 20 focusgebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.” De Delftse aanpak zoals hierboven geschetst past hier goed in. Delft West heeft veel woningcomplexen waarbij een combinatie is van laag inkomen en lege energiekwaliteit. In de wijk Buitenhof heeft 21,5% van de bewoners energiearmoede en in Voorhof is dat 13,5% en in Vrijenban 11,5%. De bijdrage die Delft ontvangt Pagina 3 van 5

bedraagt 2,4 miljoen. Dit bedrag is besteedbaar aan een mogelijk vervolg op de Energiehulp in het kader van verdergaande energiebesparing bij kwetsbare huishoudens. Separaat zal hiervoor een voorstel worden gedaan. Participatie De evaluatie is tot stand gekomen op basis van analyse van gegevens en overleg met Deelstroom . De conclusies en aanbevelingen zijn besproken in een ambtelijk overleg en in een bestuurlijk bilateraal overleg met Deelstroom afgestemd. Vervolgens is intensief overlegd met de woningcorporaties in Delft over de conclusies en de opzet voor een campagne. Door ondertekening van de intentieverklaring is gebleken dat men de conclusies en aanbevelingen onderschrijft en medewerking verleend aan de bovenstaande vervolgstappen. In het tripartiteoverleg met de huurdersorganisaties op 29 juni 2023 is het voorstel Campagne Energiehulp 2023 besproken en hebben de betrokken vertegenwoordigers van de huurders aandachtspunten meegegeven voor de uitvoering. Communicatie Rond Energiehulp is de prioriteit gelegd bij 10 aandachtsbuurten waarbij geselecteerde huishoudens een brief ontvingen en zelf een afspraak moeten maken De brieven zijn nog een keer herhaald en ondersteund middels flyers en posters, en een publicatie in de Stadskrant en een bericht in Delft Actief.

De gekozen opzet was echter niet geschikt voor een (buurtgerichte) publiekscampagne omdat niet iedereen aan de voorwaarde minimuminkomen tot 130% voldoet. Een publiekscampagne zou wellicht kunnen leiden tot veel aanmeldingen van inwoners die niet in aanmerking komen. In het vervolg zal rond de toekenning van de Energietoeslag 2023 opnieuw gewezen worden op de mogelijkheid om Energiehulp aan te vragen en dit te ondersteunen middels flyers bij de mailing. Na het informeren van de raad, door een brief, wordt de nieuwe aanpak op de website gepubliceerd: De informatiepagina over de energiehulp wordt geüpdatet en er wordt een nieuwsbericht over de voorgenomen samenwerking geplaatst. Aankomende september gaat de nieuwe (aanvullende) aanpak van start. Daarbij start ook een communicatieaanpak met persberichtgeving en een communicatiecampagne. De communicatie-aanpak wordt op dit moment uitgewerkt. De bestaande communicatie-aanpak voor de energiehulp voor de inwoners met energietoeslag wordt hierin meegenomen. Bijlage(n) Evaluatie Energiearmoede Q1 2023 Campagne Energiehulp 2023

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☒ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om de volgende motie als afgedaan te beschouwen: • Motie 4_1_36 ‘Meer Energieklussers Tegen Energiearmoede’

☐ Nee

Pagina 4 van 5

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

M. Huijsmans Loco-Burgemeester

Pagina 5 van 5