2327407 College van B&W - Compensatie huishoudens die toeslagen missen

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Compensatie huishoudens die toeslagen missen

Portefeuillehouder

Wethouder Gooijer

Voorstel ingediend door

Maarten Buddingh en Jiska van der Sar

Registratienummer

5556145

Datum

4 juli 2023

Concept-besluit(en) N.v.t.

Waarom nu? Door een ingewikkelde samenloop van overheidsregelingen kunnen huishoudens met een aanvullende bijstandsuitkering op andere inkomsten toeslagen mislopen. Hierdoor kunnen ze onder het sociaal minimum komen. Het ministerie SZW schreef een instructie voor gemeenten hoe zij deze doelgroep kunnen compenseren totdat er een structurele oplossing is. In deze instructie staat hoe gemeenten de inwoners kunnen compenseren die mogelijk toeslagen missen. Inhoud Samenvatting Door een ingewikkelde samenloop van overheidsregelingen kunnen huishoudens met een aanvullende bijstandsuitkering op andere inkomsten toeslagen mislopen. Hierdoor kunnen ze onder het sociaal minimum komen. Het ministerie SZW schreef een instructie voor gemeenten hoe zij deze doelgroep kunnen compenseren totdat er een structurele oplossing is. In deze instructie staat dat de gemeente inwoners moet compenseren die zichzelf melden. Het ministerie adviseert om alleen de doelgroep te compenseren die een aanvullende bijstandsuitkering ontvangt op een andere uitkering. In dit voorstel is opgenomen om ook de doelgroep met een aanvullende bijstandsuitkering op werk te compenseren. En om deze doelgroepen een brief hierover te sturen. Probleemstelling Het gaat om huishoudens waarbij de één geen inkomen heeft en de ander een laag inkomen.

Dit lage inkomen kan uit arbeid zijn of uit een niet-gemeentelijke uitkering, zoals een WIA-uitkering. De gemeente vult dit lage inkomen aan met aanvullende bijstand tot het sociaal minimum (het bijstandsniveau). Door een ingewikkelde samenloop van verschillende overheidsregelingen krijgen deze huishoudens vervolgens niet de maximale huur- en zorgtoeslag. Hierdoor komen deze huishoudens netto uit ónder het sociaal minimum. Het ministerie schreef een tijdelijke instructie aan gemeenten totdat er een structurele oplossing komt. Het Kabinet heeft de Tweede Kamer geïnformeerd dat er verschillende structurele oplossingen worden uitgewerkt. Naar verwachting wordt de oplossing met Prinsjesdag bekend gemaakt.

Wat kunnen we doen?

Pagina 1 van 4

Er is nu nog geen structurele oplossing. Daarom adviseert het ministerie om tijdelijk ondersteuning te bieden via de bijzondere bijstand, maar wel alleen als huishoudens zichzelf melden bij de gemeente. Het gaat dan om huishoudens die voldoen aan de volgende drie kenmerken: 

 

huishoudens waarvan één partner een loondervingsuitkering heeft (WW, WIA, etc., van het UWV, of een particuliere inkomensverzekering), eventueel met een toeslag, en de andere partner geen of een zeer klein inkomen heeft. het gezamenlijk inkomen ligt onder het sociaal minimum, waardoor het huishouden in aanmerking komt voor aanvullende bijstand; het huishouden ontvangt zorg- en/of huurtoeslag.

Het ministerie heeft twee situaties benoemd waarin de gemeente deze huishoudens tegemoet kan komen: 

huishoudens van wie de toeslagen over 2023 door deze problematiek lager zijn vastgesteld dan bij echtparen in een vergelijkbare situatie met een volledige bijstandsuitkering. De gemeente kan voor deze huishoudens het verschil maandelijks verstrekken als bijzondere bijstand. - Voor de zorgtoeslag: het verschil met de maximale toeslag (265 euro per maand) - Voor de huurtoeslag: het verschil van de maximale toeslag die volledig bijstandsgerechtigden in een vergelijkbare situatie kunnen krijgen;



huishoudens die een terugvordering krijgen van de zorg- en/of huurtoeslag over 2022 door deze problematiek. De gemeente kan eenmalig bijzondere bijstand verstrekken aan deze huishoudens ten hoogte van de kosten van de terugvordering.

Delftse situatie In Delft zijn er 34 huishoudens die aan deze drie kenmerken voldoen: zij lopen mogelijk toeslagen mis. Daarnaast is er een groep huishoudens die aanvullende bijstand krijgt op inkomsten uit werk. Zij lopen mogelijk ook toeslagen mis. Voor Delft is dat volgens de huidige cijfers een groep van maximaal 54 inwoners. Het ministerie heeft voor deze doelgroep nog geen instructie gegeven. Instructie Het ministerie geeft aan dat alleen huishoudens met aanvullende bijstand op een loondervingsuitkering kunnen worden gecompenseerd. Hiermee vallen huishoudens met een aanvullende uitkering op inkomsten uit werk buiten de boot. Dit is niet wenselijk. Daarom heeft het college besloten om ook werkende minima met een aanvullende uitkering te compenseren. Zij hebben precies dezelfde problematiek, waardoor ze ook onder het sociaal minimum komen. Het ministerie gaf aan dat gemeenten alleen huishoudens moet helpen die zichzelf melden. Maar het gaat om kwetsbare huishoudens. Zij weten vaak niet dat zij dit probleem hebben. En dat zij zich bij de gemeente kunnen melden voor compensatie. Het is wel duidelijk om welke huishoudens in Delft het mogelijk gaat. Daarom heeft het college besloten deze huishoudens een brief te sturen met de vraag om zich te melden bij de gemeente.

Wat verandert er? Huishoudens die door een samenloop van overheidsregelingen toeslagen mislopen kunnen:  eenmalige bijzondere bijstand krijgen als zij hierdoor belasting over 2022 terug moeten betalen;  periodieke bijzondere bijstand krijgen over 2023 als zij in dat jaar door deze problematiek te weinig toeslag ontvangen.

Beleidskaders Pagina 2 van 4

Het gaat om bijzondere bijstand. Die wordt verstrekt op grond van art. 35 van de Participatiewet, in combinatie met de beleidsregels bijzondere bijstand. Financiën We schrijven 88 huishoudens aan om zich te melden. Een huishouden met recht op compensatie voor zowel 2022 als voor 2023 kost naar verwachting ongeveer €500,-. Dit bedrag is afgeleid van een pilot van de gemeente Nijmegen onder deze doelgroep. In totaal gaat het dan naar schatting om maximaal €44.000,-. Naar verwachting bereiken we dit bedrag niet. We verwachten dat niet iedereen zich zal melden. En dat een deel van de doelgroep geen recht heeft op compensatie voor beide jaren. Dit bedrag is exclusief uitvoeringskosten. Omdat het college heeft gekozen voor een proactieve aanpak wordt wel verwacht dat er extra kosten voor personele capaciteit voor de uitvoering bijkomen. De kosten worden gedekt vanuit de bestaande middelen. Het ministerie heeft in de beantwoording van Kamervragen aangegeven gemeenten niet te willen compenseren voor de kosten die uit deze problematiek voortkomen. De reden hiervan is een uitgesproken verwachting dat zich slechts weinig huishoudens bij de gemeente zullen melden voor compensatie. Ondanks dat er geen toegezegde dekking is vanuit het Rijk, kiest het college ervoor om huishoudens nu te compenseren, omdat zij nu al onder het sociaal minimum leven. Vervolg  

Wij schrijven de 88 huishoudens die vermoedelijk met deze problematiek te maken hebben een brief met de vraag om zich te melden bij de gemeente; Wij beoordelen de binnengekomen aanvragen en compenseren deze huishoudens zo nodig via de bijzondere bijstand.

Participatie N.v.t.

Communicatie Wij schrijven de huishoudens op wie deze problematiek betrekking heeft een brief met de vraag om zich te melden bij de gemeente. Bijlage(n) N.v.t

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Pagina 3 van 4

Loco-secretaris

M. Huijsmans Loco-Burgemeester

Pagina 4 van 4