2327400 College van B&W - Stand van zaken Uitvoeringsagenda Circulaire Economie, tevens afdoening toezegging

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Stand van zaken Uitvoeringsagenda Circulaire Economie, tevens afdoening toezegging T20221103.4.1.

Portefeuillehouder

Wethouder Zwart, Wethouder Van Vliet

Voorstel ingediend door

Stijn van Liefland, svliefland@delft.nl

Registratienummer

5553150

Datum

27 juni 2023

Concept-besluit(en) N.v.t. Waarom nu? De transitie naar een circulaire economie staat hoog op de agenda van het college van B&W van Delft. In het coalitieakkoord 2022-2026 heeft het college aangegeven de visie circulaire economie uit te werken in een uitvoeringsprogramma. In de visie “Op weg naar een circulair Delft in 2050” uit 2020, is de ambitie vastgelegd dat Delft in 2050 100% circulair is. De visie richt zich op het verminderen van het gebruik van grondstoffen en het voorkomen van afval. Sinds januari is beperkte ambtelijke capaciteit beschikbaar om hiermee aan de slag te gaan. Gezien de beperkt beschikbare capaciteit en middelen en tegelijkertijd de wens om stappen te zetten in de uitvoering, gaan we pragmatisch aan de slag in de vorm van een uitvoeringsagenda. Dit doen we samen met de stad, waarbij we ruimte willen geven aan initiatieven vanuit de stad en de agenda aan kunnen passen als zich kansen voordoen. De afgelopen maanden zijn de eerste stappen gezet op weg naar deze uitvoeringsagenda. De komende tijd worden meer activiteiten georganiseerd. In het najaar willen we u de uitvoeringsagenda aanbieden. Graag stellen wij u bij deze op de hoogte van onze werkwijze en de voortgang bij het opstellen van de uitvoeringsagenda. Graag horen we of de raad ons daarbij nog iets wil meegeven.

Inhoud Met deze brief informeren wij u over de voortgang bij het opstellen van de uitvoeringsagenda en de stappen die het komende half jaar gezet worden. Achtereenvolgens gaan we in op: 1. De voorgeschiedenis en huidige situatie 2. Relatie met het afvalbeleid 3. Opzet en doel van de uitvoeringsagenda 4. Scenario’s voor uitvoeringsagenda 5. Werkwijze om tot de uitvoeringsagenda te komen 6. Wat kunt u wanneer verwachten 1. Voorgeschiedenis en huidige situatie Het begrip circulaire economie is niet nieuw in Nederland en wordt al meer dan 10 jaar gebruikt. Voordat we het begrip circulaire economie gebruikten spraken we over hergebruik, recycling, afvalpreventie etc. Allemaal met hetzelfde doel, het verminderen van het gebruik van grondstoffen en het voorkomen van het ontstaan van afval (met alle milieuproblemen die daar mee samenhangen). De noodzaak is dus al langer bekend en dat betekent ook dat er al langer beleid en regelgeving is (soms op deelaspecten) en dat al eerder initiatieven zijn uitgevoerd. De urgentie en de ambitie zijn nu echter groter dan vroeger, daarom spreken we nu over een transitie naar een circulaire economie. De gemeente Delft staat aan het begin van deze transitie. Pagina 1 van 6

Delft heeft binnen de gemeente een aantal koplopers op het gebied van circulaire economie. Koplopers alleen zijn echter niet genoeg om tot een transitie te komen. De kunst is om ook andere partijen in de stad mee te krijgen. We moeten nog veel leren en kennis opbouwen over de vraag hoe we dat in Delft het beste kunnen aanpakken. Ook kunnen we nu nog geen antwoord geven op de basale vragen wat realistische en ambitieuze tussenliggende mijlpalen zijn richting 2050. Daarom beginnen we de eerste jaren heel praktisch met het verkennen van de situatie en voeren we bij wijze van pilots projecten en initiatieven uit. We onderzoeken wie de koplopers zijn (dit kunnen bijvoorbeeld inwoners, bedrijven en/of projectontwikkelaars zijn) en wie zich bij deze koplopers willen aansluiten. Een deel van deze koplopers hebben we uiteraard al in beeld. Met deze groep gaan we aan de slag en boeken we de eerste resultaten. We verbinden de koplopers met elkaar en met andere partijen in de stad. Hiermee inspireren we anderen en uit de verbinding komen weer nieuwe initiatieven. Zo brengen we een beweging op gang die de komende jaren zal groeien.

Van deze eerste initiatieven leren we wat nodig is om tot een circulaire economie te komen, welke initiatieven en projecten het meeste bijdragen om onze doelstelling Delft circulair in 2050 te bereiken, hoe we partijen kunnen verleiden om mee te doen en welke rol de gemeente kan nemen om de transitie te versnellen. Ook krijgen we zo inzicht in tussendoelen op weg naar 2050 en concrete en haalbare ambities voor projecten en ontwikkelingen in Delft. De leerervaringen gebruiken we om een programma voor de langere termijn op te zetten (vanaf 2026). Voor de komende jaren spreken we daarom van een uitvoeringsagenda die gericht is op de korte termijn (20232026). Een agenda die in het teken staat van het benutten van energie uit de stad en het uitvoeren van concrete initiatieven. De ervaring die we, samen met de stad, opdoen gebruiken we om in 2026 (onder voorbehoud van voldoende beschikbare financiële middelen) een uitvoeringsprogramma op te stellen. Dit uitvoeringsprogramma is gericht op de lange termijn en het structureel verankeren van circulariteit in Delft. 2. Relatie met het afvalbeleid Circulaire economie is een breed begrip waarbij de kern is dat we denken in kringlopen. We willen kringlopen sluiten en materialen, onderdelen en producten zo lang mogelijk in de kringloop houden. Hiervoor zijn verschillende strategieën mogelijk, de zogenaamde R-ladder of R-strategieën.

Een vuistregel is dat strategieën hoger op de Rladder de voorkeur hebben. Nationaal wordt uitgegaan van 6 R-strategieën: • R1 Refuse of rethink: Het afzien van producten of deze anders of intensiever gebruiken • R2 Reduce: Producten efficiënter produceren en / of efficiënter maken in het gebruik • R3 Reuse: Producten hergebruiken • R4 Repair: Reparatie en onderhoud van producten en onderdelen • R5 Recycle: Verwerken en hergebruiken van materialen • R6 Recover: Verbranden en terugwinnen van energie uit materialen (afval) De uitvoeringsagenda circulaire economie richt zich op de eerste vijf strategieën. De 6e strategie, het verbranden van afval, is eigenlijk geen strategie maar “de oplossing” voor al het restafval waar we niets meer mee kunnen. Het gemeentelijk afvalbeleid richt zich op het huishoudelijk afval en heeft als doel de hoeveelheid restafval drastisch te verminderen. De strategie richt zich vooral op het verbeteren van de scheiding van de fracties in het huishoudelijk afval ten behoeve van hergebruik van materialen. Daarbij hoort ook een communicatiestrategie richting bewoners over scheiding en recycling. Tot nu toe is er slechts in beperkte mate aandacht voor de strategieën R1 tot en met R4. Op dit moment wordt er gewerkt aan een nieuw afvalbeleidsplan voor de periode 2024 -2030, dit beleidsplan wordt aan het eind van dit jaar aangeboden aan de raad. 3.

Opzet en doel van de uitvoeringsagenda Het hoofddoel van de uitvoeringsagenda is het versnellen van de transitie naar een circulaire economie in Delft. De uitvoeringsagenda zal uit 2 delen bestaan. In het eerste deel beschrijven we de werkwijze die we de komende jaren willen hanteren. Aan de orde komen onder andere: • Wat we willen bereiken • Hoe initiatieven op de agenda kunnen komen • Welke inhoudelijke criteria zijn van belang voor initiatieven om op de uitvoeringsagenda te komen • Wat de rol van gemeente is bij initiatieven • Wat we van initiatiefnemers vragen (bijvoorbeeld participeren in het netwerk en meewerken aan communicatie) Pagina 2 van 6

•

Hoe we tussentijds evalueren en bijsturen

Het tweede deel bestaat uit een overzicht met initiatieven die in de uitvoeringsagenda worden opgenomen. Dit kunnen initiatieven van (samenwerkende) externe partijen zijn, interne initiatieven van de gemeente en gezamenlijke initiatieven (gemeente en externe partijen). Dit onderdeel van de uitvoeringsagenda is een momentopname, tussentijds zal de uitvoeringsagenda aangevuld worden met nieuwe initiatieven. Initiatieven kunnen ook uit de agenda verwijderd worden als deze niet meer passend/relevant zijn. Initiatieven die op de uitvoeringsagenda staan moeten passen bij de hoofddoelstelling van de uitvoeringsagenda. Daarbij kunnen we voor de initiatieven denken aan de volgende subdoelen: • Stappen zetten richting een circulaire economie door het verminderen van het gebruik van grondstoffen, het verkleinen van de hoeveelheid afval en het sluiten van kringlopen. • Aandacht en publiciteit genereren voor circulaire economie onder Delftenaren, Delftse bedrijven en andere partijen. • Opbouwen van een netwerk binnen Delft. • Kennis opdoen over belemmeringen voor de transitie naar een circulaire economie en mogelijke oplossingen daarvoor. • Inzicht opdoen over welke rol (of toegevoegde waarde) de gemeente Delft heeft richting inwoners of partijen in de stad om een circulaire economie te stimuleren/bereiken. 4.

Scenario’s voor uitvoeringsagenda Tijdens de behandeling van de programmabegroting 2023-2026 is toegezegd dat we bij het opstellen van de uitvoeringsagenda meerdere scenario’s meenemen, waaronder een ambitieus scenario. Op basis van verkennende gesprekken binnen de gemeente, met partijen in de stad en met experts van buiten de gemeente zijn voor de uitvoeringsagenda 3 scenario’s opgesteld. Scenario ambitieus (benodigd budget: jaarlijks € 800.000): In dit scenario helpen we actief bedrijven en organisaties bij het realiseren van hun circulaire ambities. Ook is er binnen dit scenario ruimte om te investeren in gemeentelijke projecten. Er komt een stimuleringsregeling waarmee partijen zelfstandig circulaire initiatieven kunnen uitvoeren met financiële ondersteuning van de gemeente. De regeling is bedoeld voor projecten en initiatieven die vanwege een gebrek aan middelen, een onrendabele top of financiële risico’s niet van de grond zouden komen. De stimuleringsregeling kan ook beschikbaar worden gesteld voor interne projecten. Daarnaast zetten we een centrale locatie op voor circulaire initiatieven (circulaire hub). Deze locatie biedt plek aan maatschappelijke initiatieven, startups in de circulaire economie, circulaire bedrijven, studententeams die zich bezighouden met de circulaire economie etc.

Mogelijk kunnen hier ook grond en reststoffen in beperkte hoeveelheden tijdelijk opgeslagen worden. Een grootschalige locatie voor (tijdelijke) opslag van reststromen valt hier in ieder geval buiten. Tot slot valt binnen dit scenario het opzetten van de samenwerking rondom circulariteit tussen organisaties binnen Delft en tussen organisaties en de gemeente. Denk hierbij aan samenwerking tussen de TU Delft, Hoger onderwijs, ondernemersverenigingen en de gemeente. Dit kan bijvoorbeeld door het organiseren van kennisbijeenkomsten, de inzet van experts en het beantwoorden van (gemeenschappelijk) vragen. Ook het verwerven van subsidies en externe financiering is hier onderdeel van. Scenario basis (benodigd budget: jaarlijks € 500.000): Dit scenario is vergelijkbaar met het scenario ambitieus alleen vervalt in dit scenario de circulaire hub. Scenario Minimaal (benodigd budget: jaarlijks € 300.000): In dit scenario is er alleen ruimte voor het organiseren van het proces rondom circulariteit. Dit houdt onder andere in het organiseren en faciliteren van het netwerk, communicatie, samenwerking met TU-Delft en hoger onderwijs, samenwerking in de regio, partijen helpen bij het oplossen van vragen rondom circulariteit en het verwerven van subsidies en externe financiering. Voor de uitvoering van projecten en initiatieven zijn we in dit scenario volledig afhankelijk van subsidiestromen.

Bij de keuze voor een scenario is vooral gekeken naar de uitvoerbaarheid van de scenario’s. Een circulaire hub is een ambitie die voor nu een brug te ver is. Daarmee is onzeker of dit scenario uitvoerbaar is. Voor wat betreft een stimuleringsfonds hebben we op dit moment te weinig zicht op de meerwaarde die zo’n fonds kan hebben, hiervoor Pagina 3 van 6

moet de uitvoeringsagenda eerst nader uitgewerkt worden. Alles overwegende is gekozen voor het minimale scenario. Met het vaststellen van de kadernota zoals deze nu voor ligt, zullen we komend jaar uitvoering geven aan het minimale scenario. 5. Werkwijze om tot de uitvoeringsagenda te komen We hechten er veel waarde aan om de uitvoeringsagenda samen met de stad op te stellen. Dit is een proces dat tijd vraagt. De afgelopen maanden is een groot aantal gesprekken gevoerd met externe partijen (kennisinstellingen, ondernemersverenigingen, ondernemers, projectontwikkelaars, etc.) en met diverse afdelingen binnen de gemeente Delft (onder andere realisatie, beheer openbare ruimte, inkoop, vastgoed, etc.). Daarnaast is een bijeenkomst met inwoners georganiseerd (ca. 40 deelnemers). Alle partijen waarmee is gesproken zijn geïnteresseerd in de thematiek en willen stappen zetten om meer circulair te worden (te bouwen, te produceren, te wonen, etc.). We kunnen concluderen dat het leeft binnen Delft. Dat geldt ook voor de verschillende afdelingen binnen de gemeentelijke organisatie. De eerste bevinden hebben we opgenomen in onderstaand kader. De komende maanden organiseren we een aantal bijeenkomsten om partijen bij elkaar te brengen en de uitvoeringsagenda te vullen.

De gesprekken en bijeenkomsten leiden tot een aantal concrete en kansrijke initiatieven die verwerkt kunnen worden tot de uitvoeringsagenda.

Eerste bevindingen De afgelopen tijd zijn veel gesprekken gevoerd met afdelingen binnen de gemeente en met partijen buiten de gemeente. De visie uit 2020 en vooral het proces om tot deze visie te komen heeft ertoe geleid dat circulariteit bij veel afdelingen aandacht krijgt. Zo is circulariteit één van de beoordelingscriteria bij de aanbesteding van gemeentelijke sloopprojecten. Ook bij inkoop wordt aandacht besteed aan de circulariteit van producten en dienstverlening. Een ander mooi voorbeeld is het opnieuw asfalteren en inrichten van de Noordeindseweg, hier is 90% van de gebruikte materialen afkomstig van de oude weg. Tegelijkertijd constateren we ook dat circulariteit nog lang niet altijd onderdeel is van de standaard werkwijze. Het ontbreekt vaak aan voldoende kennis en / of middelen om circulariteit een plek te geven in projecten. Buiten de gemeente zijn er tal van ondernemers en initiatieven die zich bezighouden met circulaire economie. Een aantal koplopers zoals LOOP en stichting Stunt richten zich volledig op circulaire producten. Stichting Stunt functioneert op dit moment als een circulair ambachtscentrum. Samen met Stichting Stunt, Avalex en kringloopbedrijven wordt gewerkt aan een circulair ambachtsnetwerk.

Doel daarvan is om nog meer waardevolle grondstoffen en materialen uit het afval te halen, deze een hoogwaardige bestemming te geven en hier meer (circulaire) bedrijven bij aan te laten sluiten. Het is ook goed om te zien dat ook een aantal gangbare bedrijven onderzoekt hoe ze meer circulair kunnen worden. Ook andere organisaties in Delft hebben ambities om circulair te worden. Zo wil de TU-Delft in 2030 volledig circulair zijn en heeft het Hoogheemraadschap Delfland al enkele jaren een programma circulaire economie. Ambities liggen er ook in de samenwerking zoals bij Innovation District Delft waarbinnen de ontwikkeling naar een circulaire economie één van de speerpunten is. Er liggen bij partijen (zowel intern als extern) ook vragen. Om serieuze stappen te kunnen zetten is behoefte aan kennis, netwerk, samenwerking en financiering van pilotprojecten. Inmiddels is er al een aantal ideeën over concrete initiatieven, zoals bijvoorbeeld het circulair ambachtscentrum, circulair ondernemen in de verblijfseconomie, kennisbijeenkomsten over circulair bouwen en circulaire gebiedsontwikkeling, informatievoorziening rondom circulaire dienstverlening in Delft en onderzoek naar het uitwisselen van rest- en grondstofstromen tussen maakbedrijven in Delft. Daarnaast liggen er kansen bij het IDD waar de ambities hoog zijn.

6. Wat kunt u wanneer verwachten? Na de zomer ronden we de gesprekken met de stad af en organiseren we de laatste bijeenkomsten (o.a. een bijeenkomst met maakbedrijven en een bijeenkomst met gebiedsontwikkelaars/projectontwikkelaars). In het najaar bieden we u de uitvoeringsagenda aan inclusief een overzicht met initiatieven voor de komende jaren. Pagina 4 van 6

Wat verandert er? N.v.t. Beleidskaders In het coalitieakkoord is de transitie naar een circulaire economie als één van de inhoudelijke prioriteiten opgenomen. Daarnaast bouwen we verder op de visie die in 2020 door de raad is vastgesteld. Financiën In de kadernota die u is aangeboden is voor 2024 en 2025 respectievelijk € 300.000 en € 250.000 opgenomen voor de uitvoeringsagenda circulaire economie. Hiermee is het mogelijk het minimale scenario uit te voeren. Met het vaststellen van de kadernota zoals deze nu voor ligt, zullen we uitvoering geven aan het minimale scenario.

Vervolg We organiseren gesprekken en bijeenkomsten met de stad. Op basis daarvan stellen we de uitvoeringsagenda op die we u in het najaar zullen aanbieden. Participatie Naar aanleiding van deze raadsbrief is participatie niet nodig, participatie wordt georganiseerd om tot de uitvoeringsagenda te komen.

Communicatie Naar aanleiding van deze raadsbrief is communicatie niet nodig. Nieuws over circulaire economie in Delft wordt gedeeld via Delft wordt Groen, de gemeentelijke nieuwsbrief en sociale media. Bijlage(n) -

Pagina 5 van 6

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om toezegging T20221103.4.1 als afgedaan te beschouwen

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

M. Huijsmans Loco-Burgemeester

Pagina 6 van 6