2317235 Voorstel van het college aan de raad inzake motie Energie in de wijken

Oplegger raad Raadsvoorstel Onderwerp

Motie Energie in de wijken

Portefeuillehouder

Wethouder Zwart

Voorstel ingediend door

E. Speetjens

Registratienummer

5186292

Datum

11 april 2023

Concept-besluit(en) De raad besluit dat motie M8.1.24 Energie in de wijken is afgedaan, door bij te dragen aan de projecten a. Warmte uitvoeringsplannen met hun integrale buurtaanpak b. Isolatieplan c. Aanleg Open Warmtenet Delft in Voorhof en Buitenhof. Waarom nu? Motie Energie in de wijken is aangenomen in november 2021. Op dat moment was er nog geen concreet zicht op Rijksmiddelen om de uitvoering door gemeenten van het Nationaal Klimaatakkoord te financieren. Inmiddels is duidelijk dat er van 2023 tot en met 2030 Rijksmiddelen komen. In oktober 2022 is de toezegging van Rijksmiddelen voor uitvoering van het Klimaatakkoord aan decentrale overheden verstuurd. In maart 2023 is dit geconcretiseerd en begin april hebben we deze regeling aangevraagd. Na toekenning worden deze middelen verwerkt in het eerstvolgende P&C moment. Hiermee zijn de uitvoeringskosten van de energietransitie grotendeels gedekt en is continuïteit van de energietransitie geborgd. Dit opent de mogelijkheid om de middelen van motie Energie in de wijken daadwerkelijk in te zetten in de wijken, om bij te dragen aan verduurzaming door inwoners in samenhang met andere fysieke en sociale uitdagingen.

Inhoud De raad verzoekt het college in motie Energie in de wijken: • Met een voorstel te komen op welke manier de inzet van Eneco-middelen kan bijdragen aan het behalen van de duurzaamheidsdoelen in de wijken; • In dit voorstel in kaart te brengen welke andere belangrijke uitdagingen in de met name kwetsbare wijken spelen en aan te geven hoe deze in samenhang met de energietransitie kunnen worden opgepakt. • Daarbij uit te gaan van verschillende scenario's tot een maximum van 15 mln euro. Waar staan we nu met de duurzaamheidsdoelen in de wijken Delft heeft sinds 2013 de ambitie om energieneutraal te zijn in 2050 en werkt hier hard aan. Deze transitie kent een aanlooptijd en een aantal jaren waarin vooral voorbereiding plaatsvindt. We zien nu de overgang van voorbereiding naar uitvoering. Meedoen aan de energietransitie is nog niet voor elke inwoner betaalbaar. Hier gaat het college bij helpen. Zo wordt de drempel verlaagd om energie te besparen middels isoleren en over te gaan op schone energie. We zijn ons bewust dat er ook andere onderwerpen lopen in kwetsbare wijken. Hier wordt zoveel mogelijk rekening mee gehouden en er wordt samengewerkt waar mogelijk. Een voorbeeld is het eerste warmte uitvoeringsplan in de Multatulibuurt waar wordt samengewerkt met programma Delft West en de gevel-tot-gevel aanpak.

Deze motie roept op om bij te dragen aan verduurzamen door inwoners in kwetsbare wijken, in samenhang met de energietransitie. Met de aanleg van het Open Warmtenet ligt er komende jaren focus vanuit de energietransitie op Voorhof en Buitenhof, beide kwetsbare wijken. Uitvoering in de wijken zal vorm krijgen in de volgende drie projecten:

Pagina 1 van 5

1. Warmte uitvoeringsplannen Delft is gestart met warmte uitvoeringsplannen om buurt voor buurt over te gaan op schone energie. Het proces voor een warmte uitvoeringsplan is een integraal proces. Het is in het belang van de snelheid van de energietransitie om win-win-situaties te vinden met belangrijke wijkopgaven. Onderzoek bevestigt dit: een integrale buurtaanpak leidt tot betere resultaten op verduurzaming dan wanneer een buurtaanpak alleen focus heeft op de energietransitie. In Delft zullen in warmte uitvoeringsplannen daarom fysieke en sociale opgaven worden aangepakt, tegelijk met de overgang naar schone energie. Zo loopt in de Multatulibuurt het warmte uitvoeringsplan samen op met programma Delft West en de gevel-tot-gevel aanpak. Hieronder worden deze nader toegelicht. Niet in elke buurt zal er een aanpak lopen op de sociale en fysieke opgaven. Maar ook dan willen we integraal werken. Per kwetsbare buurt zal worden bekeken welke opgaven worden opgepakt. Hiervoor zal worden geïnvesteerd in het gesprek met buurtbewoners en zal hulp worden geboden. Er is aansluiting nodig bij wat er speelt bij bewoners. Zo kan een gecombineerde aanpak worden gestart met aandacht voor bijvoorbeeld het verbeteren van de openbare ruimte, schuldenproblematiek en gezondheid.

En dan kunnen er stappen worden gezet in bijvoorbeeld het tegengaan van energiearmoede, het bestrijden van eenzaamheid of het creëren van werkgelegenheid. Programma Delft West: In 2022 is Delft West opgenomen in het Nationaal Programma Leefbaarheid & Veiligheid. Komende jaren vergroot dit de kans op het binnenhalen van Rijksgelden vanuit diverse ministeries. Dit geeft de kans om in Voorhof en Buitenhof meer sociale kansen te benutten. De versterking van de sociale aanpak in Voorhof en Buitenhof wordt georganiseerd in programma Delft West. Dit geeft Delft de mogelijkheid om de energietransitie in Voorhof en Buitenhof te organiseren in samenhang met wijkverbetering. Landelijk dringt namelijk het besef door dat buurten van het aardgas afhalen in kwetsbare wijken de meeste kans van slagen heeft door dit te combineren een sociale aanpak. Gevel-tot-gevel werkzaamheden: In september 2022 heeft de raad de begrotingswijziging vastgesteld van bestedingsplan ‘gevel tot gevel’. Deze maakt mogelijk dat gevel tot gevel aanpassingen aan de openbare ruimte worden uitgevoerd en de openbare ruimte toekomstbestendig wordt gemaakt. Hierdoor kan de stad worden vergroend, toegankelijker worden gemaakt voor alle doelgroepen en in één keer de openbare ruimte in een straat naar een inrichting worden gebracht passend bij de 21e eeuw.

De raad heeft zes miljoen euro beschikbaar gesteld en met dit budget kan openbare ruimte opgeknapt worden in de komende jaren (niet structureel) bij de grote rioolwerkzaamheden in onder andere Voorhof, Buitenhof en Tanthof. Waar mogelijk worden warmte uitvoeringsplannen in deze wijken georganiseerd in samenhang met de kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte. 2. Isolatieplan De woningvoorraad in Delft is vergeleken met het Nederlands gemiddelde slecht geïsoleerd. Circa 25.000 woningen moeten worden geïsoleerd, dit is circa 50% van alle woningen. Het Isolatieplan is opgesteld en dit komt komende jaren in uitvoering. Er worden 12 instrumenten ontwikkeld om woningeigenaren te ondersteunen bij het isoleren van hun woning. Dit zijn particulieren, VVE’s, woningcorporaties en particuliere verhuurders en beleggers. Er wordt prioriteit gegeven aan vier doelgroepen: de slechtst geïsoleerde woningen met label E-F-G, huishoudens met energiearmoede, buurten waar een warmte uitvoeringsplan wordt opgesteld, buurten waar het Open Warmtenet wordt aangelegd. 3. Open Warmtenet Er wordt sinds enkele jaren voorbereidend werk verricht aan de aanleg van een warmtenet in Voorhof en Buitenhof. Daarnaast is in diezelfde periode de aanleg van duurzame bronnen ondersteund: WarmtelinQ en Geothermie Delft.

Deze drie projecten zijn in samenhang ontwikkeld en de huidige verwachting is dat de aanleg van het warmtenet start in 2024. In eerste instantie sluiten hier woningen van de woningcorporaties op aan. In de tweede fase van het project kunnen particulieren, VVE’s, bedrijven en maatschappelijk vastgoed aansluiten. De voorbereiding daarvoor start nu. Aanleg van een warmtenet betaalt zich nog niet terug. Hier ligt een rol voor de overheid. De onrendabele top van de aanleg wordt gedekt door eenmalige aansluitkosten door de afnemer (woningeigenaar, bedrijven, maatschappelijke organisaties). Aansluitkosten variëren per project en zijn voor de tweede fase van het Open Warmtenet nog niet bekend. Eerste inzichten laten zien dat dit kan oplopen tot €10.000 per woning. De tweede fase kan circa 10.000 woningequivalenten aansluiten, wat een eerste raming voor aansluitkosten geeft van €100 miljoen. De aansluitkosten zijn een drempel en versnellen de verduurzaming van onze wijken niet. Gemeente Delft is van mening dat het Rijk hier een cruciale rol heeft. We zijn hierover actief in gesprek met het Rijk – samen met

Pagina 2 van 5

de VNG en G40. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft een start gemaakt door in 2023 een subsidie open te stellen om aansluitkosten te vergoeden, in deze pot zit €200 miljoen voor 2023. Aanpak Het college hanteert als uitgangspunt dat de middelen worden ingezet om bij te dragen aan verduurzamen door inwoners van kwetsbare wijken door hen te ontzorgen, te helpen en waar maatregelen nodig te subsidiëren, in samenhang met fysieke en sociale opgaven. Hierbij wordt in acht genomen dat de raad heeft opgeroepen om duurzaam gedrag van inwoners te stimuleren in motie M8.1.1 'Subsidies voor duurzaamheid vooral voor lage- en middeninkomens'. Nu het Rijk de uitvoeringskosten van de energietransitie grotendeels dekt en continuïteit van de energietransitie is geborgd, kunnen de middelen van motie Energie in de wijken daadwerkelijk worden ingezet in de wijken. Het college draagt bij aan verduurzaming door inwoners binnen de drie genoemde projecten die in uitvoering gaan: • Warmte uitvoeringsplannen met hun integrale buurtaanpak. Een warmte uitvoeringsplan zal kosten met zich mee brengen voor inwoners, ook voor particulieren in kwetsbare buurten. De integrale aanpak richt zich daarnaast op fysieke en sociale opgaven, die ook kosten met zich mee brengen.

De kosten voor inwoners en de fysieke en sociale opgaven zijn nu nog niet concreet in beeld en zullen komende jaren duidelijk worden. • Het isolatieplan. Er zijn subsidies vanuit het Rijk om isoleren betaalbaarder te maken en te stimuleren. Dit is echter niet voor alle huishoudens voldoende, en doe-het-zelvers vallen niet binnen deze subsidies. Met de huidige arbeidstekorten kunnen juist doe-het-zelvers zorgen voor versnelling. Daarom wil het college doe-het-zelvers financieel ondersteunen. Daarnaast wordt subsidiering van collectieve acties opgezet voor huishoudens die hier om financiële redenen niet aan mee kunnen doen. • Aanleg van het Open Warmtenet Delft in Voorhof en Buitenhof. Eerder is genoemd dat de eenmalige aansluitkosten subsidie vanuit het Rijk behoeven. Daarnaast zijn voor het aansluiten van particulieren en VvE’s aanpassingen nodig in de woning. Om volledig van het gas af te gaan moet het gasfornuis worden vervangen door een elektrische kookplaat, wat ook om nieuwe pannen vraagt. Voor deze maatregelen zullen subsidies worden opgezet. Dit zal snelheid brengen in de uitrol van het warmtenet fase 2 zodra er Rijkssubsidie is voor de aansluitkosten. Het Rijk komt op stoom op het thema klimaat. Er zijn al enkele regelingen actief (geweest) om inwoners te subsidiëren en zo verduurzaming te versnellen.

Met name voor isoleren is het de verwachting dat er nieuwe regelingen zullen volgen. Er zal komende jaren worden ingespeeld op nieuwe regelingen en besteding van de middelen vanuit deze motie zullen hierop worden aangepast. De energietransitie is continu in ontwikkeling. Het Rijk werk aan wetgeving en financiële regelingen. De benodigde techniek is nog niet uitontwikkeld. En de uitvoering door marktpartijen en publieke partijen is sterk in beweging. Daarom houden we in alle projecten rekening met verschillende scenario’s. Een voorbeeld hiervan is het geschikt maken van het warmtenet voor warmte vanuit Geothermie Delft én vanuit WarmtelinQ. We sturen bij zodra dit nodig is. De drie genoemde projecten vormen de basis van de energietransitie in Delft en zijn nodig in alle scenario’s: • Een warmtenet is de meest betaalbare schone warmte in Voorhof en Buitenhof • Buurten verduurzamen door middel van warmte uitvoeringsplannen • Grootschalig isoleren is van cruciaal belang om energie te besparen. De inzet van middelen uit motie Energie in de wijken zal in de reguliere P&C cyclus worden begroot voor inzet in de genoemde projecten. Financiële rapportage en besluitvorming over de besteding zal plaatsvinden in de programmabegroting en het jaarverslag. Dit geeft de raad meerdere keren per jaar de mogelijkheid om te sturen op besteding van deze middelen.

Inhoudelijke rapportage zal gebeuren middels de halfjaarsrapportage energietransitie. Op hoofdlijnen verwacht het college de volgende verdeling van middelen over de drie projecten:

Pagina 3 van 5

Project Warmte uitvoeringsplannen

Maatregelen Nader te bepalen op later moment

m€ 5,5

Isolatieplan

Subsidie voor maatregelen door doe-het-zelvers Subsidie voor collectieve isolatie acties Benodigde woningaanpassingen Elektrische kookplaat en pannen

7,5

Open Warmtenet Totaal

2 15

Wat verandert er? De inzet van de middelen zal bijdragen aan verduurzaming in kwetsbare wijken. In de genoemde projecten kunnen hierdoor sneller en meer duurzame maatregelen worden uitgevoerd. Er zullen meer inwoners kunnen meedoen met de energietransitie, er zullen meer huizen worden geïsoleerd en meer woningen overgaan van aardgas op schone energie. Beleidskaders De besteding van deze middelen past binnen de ambitie Delft Energie Neutraal 2050. Deze ambitie is onderdeel van het Delftse duurzaamheidsbeleid zoals beschreven in de nota “Bouwen aan een Duurzaam Delft” uit 2018. De noodzaak om te isoleren is daarnaast benoemd in het Warmteplan Delft uit 2021. Financiën Bij de programma begroting 2023-2026 is geld gereserveerd voor uitvoering van deze motie, in de reserve ‘Stad en beleid’. Deze raadsoplegger gaat over de bestedingsrichting. Bestedingsvoorstellen voor inzet in de genoemde projecten komen langs de raad in de reguliere P&C cyclus. Rapportage over de besteding zal komende jaren plaatsvinden in de programmabegroting, het jaarverslag en de halfjaarsrapportage energietransitie. Vervolg Het Isolatieplan is naar verwachting het project waar als eerste de middelen zullen worden ingezet, naar verwachting vanaf 2024. Voor het Open Warmtenet en de warmte uitvoeringsplannen zal dit in een later stadium gebeuren.

De raad zal geïnformeerd worden via de raadswerkgroep en de halfjaarsrapportage energietransitie. De financiële besluitvorming en rapportage zal plaatsvinden middels de P&C cyclus. Participatie Niet van toepassing. Communicatie Na bespreking van deze afdoening in de raad zal college communiceren over de inzet van deze middelen via de reguliere kanalen. Bijlage(n) Raadsbesluit Motie Energie in de wijken M 8_1_24 Motie GRL STIP D66 PvdA VVD CDA Energie in de Wijken (aangenomen)

Pagina 4 van 5

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☒ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om de motie M8.1.24 ‘Energie in de wijken’ als afgedaan te beschouwen

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

J.K. Gooijer - Medema Loco-burgemeester

Pagina 5 van 5