2306074 Voorstel van het college aan de raad inzake Regionale Realisatieagenda (RRA) Wonen Haaglanden

Oplegger raad Raadsvoorstel Onderwerp

Regionale Realisatieagenda (RRA) Wonen Haaglanden

Portefeuillehouder

K. Schrederhof

Voorstel ingediend door

Bas van Rosmalen bvrosmalen@delft.nl

Registratienummer

5427020

Datum

7 februari 2023

Concept-besluit(en) De Raad besluit: 1. kennis te nemen van de Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden; 2. kennis te nemen van de volgende aandachtspunten: 1) intensievere monitoring en sturing bouwprogramma 2) oprichting en kader lokale bouwtafel 3) financiële consequenties van de proceskosten zijn nu nog niet goed te overzien 4) het risico dat uitplaatsing hoge milieucategorie (HMC) bedrijvigheid in Delft landt, dat dit ongewenst is en dat dit voor het College een hard punt in de samenwerking is 3. geen wensen, bedenkingen of opmerkingen, conform artikel 169 lid 4 Gemeentewet, aan het college mee te geven. Hierdoor is het aangaan en ondertekenen van de Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden door het college d.d. 14 maart 2023 (kenmerk: 5419086) definitief geworden.

Inhoud Samenvatting Eerder maakte de minister voor VRO nationale prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties en provinciale samenwerkingsafspraken met als doel 900.000 woningen in Nederland te realiseren, waarvan 2/3 betaalbare woningen, en daarvan de helft, dus 1/3 van het totaal door corporaties, waarvan 5/6 sociaal en 1/6 middenhuur. De provinciale samenwerkingsafspraken die de minister met de provincie Zuid-Holland heeft gemaakt, worden nader uitgewerkt in vijf regionale realisatieagenda's. De Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden (RRA) is daar één van. Rijk, provincie, gemeenten, corporaties, huurdersraden en waterschappen spreken hierin een gezamenlijke ambitie uit om circa 75.000 woningen te realiseren en toe te werken naar de nationale betaalbaarheidsambities in zowel de nieuwbouw als de bestaande voorraad. Om deze ambities te kunnen realiseren moet voldaan worden aan een groot aantal kritische succesfactoren. Deze zijn benoemd in deze realisatieagenda en er zijn procesafspraken gemaakt om deze kritische succesfactoren verder uit te werken en tot oplossingen van knelpunten te komen.

De inhoud van de Regionale Realisatieagenda leidt tot de volgende aandachtspunten, en worden in deze oplegger toegelicht: 1) intensievere monitoring en sturing bouwprogramma; 2) oprichting en kader lokale bouwtafel; 3) financiële consequenties van de proceskosten zijn nu nog niet goed te overzien; 4) het risico dat uitplaatsing hoge milieucategorie (HMC) bedrijvigheid in Delft landt. Delft heeft grote ambities om de woningnood op te lossen In het coalitieakkoord is al geconstateerd dat er sprake is van woningnood. Veel starters en mensen met een laag

en middeninkomen hebben moeite om een betaalbare woning te vinden. Er zijn niet alleen grote tekorten in de sociale huursector en het middensegment (koop en huur), maar ook in het dure segment (koop en huur). Onze ambities om de woningnood op te lossen zijn groot. We willen voor iedereen de kansen op de woningmarkt vergroten. We streven naar een voorraad van tenminste 59.000 woningen in 2030 conform het regionaal Tussenakkoord Wonen en een groei van de woningvoorraad van 15.000 woningen (2017-2040). Meer mag, dat bod hebben we destijds ook aan de regio gedaan. Het bod was toen de optelling van het aantal woningen dat wij gepland hadden. Met het oplopen van de woningnood is de ´plus´ ten opzichte van de destijds gemeten woningbehoefte inmiddels dicht bij de huidige behoefte komen te liggen. Er zijn veel spoedzoekers. Met de bouw van (flex)woningen en andere woonoplossingen zoals doorstromingsbevordering, wonen bij een hospita en Kamers met Aandacht willen we mensen beter bedienen. Woningbouw gebeurt nu en straks grootschalig op nieuwe locaties (bijv. Schieoevers / Nieuw Delft). Maar natuurlijk zullen er ook woningen bijgebouwd moeten worden in de rest van de stad. We verbeteren wijken door het toevoegen en herontwikkelen van woningen, met name in Buitenhof / Voorhof. Ook de TU Campus is inmiddels in beeld voor grootschalige woningbouw.

Rijksondersteuning voor de grote ontwikkel- en aandachtsgebieden in Delft Delft maakt deel uit van het grootschalige NOVEX Verstedelijkingsgebied Zuidelijke Randstad. Langs de Oude Lijn worden 100.000 woningen gebouwd op goed bereikbare plaatsen. De speciale status en de grote rol van Delft om het woningtekort op te lossen in Haaglanden is wederom bevestigd in de RRA Wonen Haaglanden. Delft West (Voorhof, Buitenhof, Tanthof-West) is verder als stedelijk focusgebied opgenomen in het nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid. Ook dit is bevestigd in het RRA Wonen Haaglanden. Samen werken aan een ongedeelde regio Haaglanden Tegelijk werken we nauw samen met de gemeenten in de regio Haaglanden. Dat vinden we belangrijk en nodig. Eerder sloten we al het Tussenakkoord "Samenwerken aan een solide woningmarkt in Haaglanden - de eerste stap 2021-2030" waarin we afspraken maakten over het regionale woningbouwprogramma tot 2030, de betaalbaarheid binnen dat woningbouwprogramma en de evenwichtiger spreiding van betaalbare (‘doelgroep’) woningen over de regio. De voorliggende Regionale Realisatieagenda Woningbouw Haaglanden bouwt daarop voort. Bij vier gemeenten loopt het gesprek nog over aanvullende locaties en aanvullingen sociale woningbouw (Wassenaar, Westland, Pijnacker-Nootdorp en Midden-Delfland).

Wij verwachten dat regiogemeenten - nu ook de regie vanuit het Rijk sterker wordt - hun verantwoordelijkheid nemen. Rijksambities vertaald naar de provinciale opgave in Zuid-Holland Ook het Rijk heeft grote ambities waar het gaat om woningbouw en de betaalbaarheid van woningen. Om het woningtekort terug te dringen tot een gezonder evenwicht wordt met het nationaal Programma Woningbouw ingezet op de realisatie van 900.000 woningen tot en met 2030. Om dit te realiseren wordt in de Nationale Woonen Bouwagenda gestreefd naar de groei tot 100.000 nieuwbouwwoningen per jaar vanaf 2024, waarvan vanaf 2025 ten minste twee derde betaalbaar. De bouw van 250.000 sociale corporatiewoningen en 350.000 middensegmentwoningen (midden huur- en koopwoningen onder de 355.000 euro) zijn nodig. In de nationale prestatieafspraken die het Rijk in 2022 met Aedes, de Woonbond en VNG heeft gesloten, is onder andere afgesproken dat corporaties tot en met 2030 250.000 sociale huurwoningen en 50.000 middenhuur woningen gaan bouwen. Daarnaast heeft het Rijk met de 12 provincies samenwerkingsafspraken, onder andere met de provincie Zuid-Holland, gemaakt over de provinciale doelstelling in de nationale woningbouwopgave. Het college van GS van de provincie Zuid-Holland spant zich in om in de periode 2022 t/m 2030 bruto 235.460 woningen toe te voegen.

Dit aantal is op basis van wederzijdse inspanningsverplichtingen. Deze aantallen zijn enkel mogelijk als er oplossingen komen voor de kritische succesfactoren. Daarnaast heeft het college van GS in de samenwerkingsafspraken de ambitie uit het nationaal Programma Woningbouw onderschreven dat vanaf 2025 de programmering minimaal bestaat uit 2/3 deel betaalbare woningen, waarvan de helft door corporaties wordt gebouwd. Het betaalbare segment bestaat uit sociale huur, middenhuur en betaalbare koop tot €355.000. De Regionale Realisatieagenda Haaglanden gaat helpen om de gezamenlijke ambities te realiseren Deze provinciale samenwerkingsafspraken vormen, naast het regionale Tussenakkoord en de nationale prestatieafspraken de basis voor deze Regionale Realisatieagenda. Hierin spreken de ondertekenende partijen, rijk, provincie, regiogemeenten, SVH en hoogheemraadschap af zich in te spannen voor bouw van 74.500 woningen en daarbinnen 25.000 corporatiewoningen, waarvan 21.000 sociale huurwoningen en 4.000 middenhuurwoningen in de periode tot en met 2030. Tevens streven we ernaar om vanaf 2025 tweederde van het woningbouwprogramma in het betaalbare segment te programmeren.

Dit is een zeer ambitieus streven, dat alleen bereikt kan worden als aan een aantal kritische succesfactoren wordt voldaan. We hebben als regio in samenwerking met de corporaties het rijk en de provincie weten te committeren aan een aantal belangrijke randvoorwaarden waaraan moet worden voldaan om de ambities te halen. Het gaat dan bijvoorbeeld om: - Oplossingen voor de stikstofproblematiek; - Investeringen in mobiliteitsoplossingen; - Voldoende (financiële) middelen én sturingsinstrumenten om meer betaalbare woningen te kunnen bouwen. Denk daarbij aan een efficiëntere financieringssystematiek dan de huidige WBI regeling met hoge cofinancieringseisen, extra financiële middelen en het op peil houden van de investeringscapaciteit van corporaties. - Oplossingen voor beperkte capaciteit; - Versnellen van procedures; - Ondersteuning voor het realiseren van ‘complete steden en dorpen’ waarbij niet alleen oog is voor de bouw van woningen maar ook voor alle (maatschappelijke) voorzieningen die daaromheen nodig zijn; - Ondersteuning voor klimaatadaptief en duurzaam bouwen. In de Regionale Realisatieagenda zijn vooral kritische succesfactoren geïdentificeerd, alsmede enkele oplossingsrichtingen. Na ondertekening gaan we met de ondertekenaars aan de slag met het verder uitwerken van deze kritische succesfactoren en oplossingen voor de knelpunten.

De realisatieagenda is een steun in de rug om de ambities te kunnen realiseren die de gemeente Delft heeft op het gebied van woningbouw en gebiedsontwikkeling. Voor dit moment en met oog op ondertekening voor de verkiezingen in maart 2023 achten wij de realisatieagenda met het grote aantal deelnemende partijen als het maximaal haalbare resultaat. De ondertekening en het aangaan van dit contract kan mogelijk (grote) invloed hebben en daarom wordt de raad gelegenheid gegeven wensen en bedenkingen in te brengen. Het besluit komt definitief tot stand als de raad geen wensen of bedenkingen heeft. Dit op de voet van artikel 169, vierde lid, van de Gemeentewet. Waarom nu? Delft volgt het tijdpad van de trekker van dit maakproces: de provincie Zuid-Holland. Aan de bestuurlijk overlegtafel van de Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden is draagvlak aanwezig bij de deelnemende partijen om tot ondertekening over te gaan. Ondertekening vindt plaats voor de verkiezingen in maart 2023. Essentie: wat verandert er? Eerder maakte de minister voor VRO nationale prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties en provinciale samenwerkingsafspraken met als doel 900.000 woningen in Nederland te realiseren, waarvan 2/3 betaalbare woningen, en daarvan de helft, dus 1/3 van het totaal door corporaties, waarvan 5/6 sociaal en 1/6 middenhuur.

De provinciale samenwerkingsafspraken die de minister met de provincie Zuid-Holland heeft gemaakt, worden nader uitgewerkt in vijf regionale realisatieagenda's. De Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden is daar één van. Rijk, provincie, gemeenten, corporaties, huurdersraden en waterschappen spreken in de Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden een gezamenlijke ambitie uit om circa 75.000 woningen te realiseren en toe te werken naar de nationale betaalbaarheidsambities in zowel de nieuwbouw als de bestaande voorraad. Om deze ambities te kunnen realiseren moet voldaan worden aan een groot aantal kritische succesfactoren. Deze zijn benoemd in deze realisatieagenda en er zijn procesafspraken gemaakt om deze kritische succesfactoren verder uit te werken en tot oplossingen van knelpunten te komen. In de afspraken is een rolverdeling opgenomen en wordt onderkend Aandachtspunt: Er zal meer inzet gepleegd worden op monitoring en sturing van het bouwprogramma. Onderdeel daarvan is de afspraak om lokale bouwtafels op te richten waarin externe partijen zoals marktpartijen, corporaties en de provincie aanschuiven. Met als doel om in gezamenlijk overleg en afweging tot voorstellen te komen om de woningbouw te versnellen. Aandachtspunt: De bevoegdheid en doorzettingsmacht van de bouwtafel ten opzichte van de bevoegdheden van het gemeentebestuur is ook een punt van aandacht.

De bouwtafel kan alleen opereren binnen de door de gemeenteraad vastgestelde (beleids)kaders.

De huidige Delftse bouwprogrammering en -ambities voldoen al nagenoeg geheel aan de ambities van deze Regionale Realisatieagenda. Bestaande anterieure overeenkomsten willen we als gevolg van de RRA niet openbreken. In het document zijn overzichten opgenomen waaruit blijkt dat 64% van de voorgenomen nieuwbouw in Delft betaalbaar is. Met name het aandeel sociale woningbouw is groot. Studentenwoningen maken hier namelijk onderdeel van uit. Deze nieuwe methodiek is anders ten opzichte van het regionale Tussenakkoord en hetgeen wij in de lokale Woonmonitor hanteren. Studentenwoningen met een campuscontract worden daarin namelijk niet meegeteld als sociale huurwoning. De extra 1.000 studentenwoningen uit het Coalitieakkoord (2026-2029) zijn overigens ook opgenomen in de Regionale Realisatieagenda. Realisatie/aankoop van sociale huurwoningen zagen wij al graag gebeuren door de vier grote corporaties die in Delft actief zijn, zodat de woningen duurzaam betaalbaar blijven, transparant verhuurd worden, en ook bijzondere doelgroepen een thuis kunnen vinden. Dit sluit aan bij de lijn van het Rijk en het RRA. Het Delftse Actieplan Middenhuur zorgt al voor substantiële aantallen betaalbare huurwoningen in het nieuwbouwprogramma. Wat blijft is onzekerheid. Veel plannen zijn zacht, de nieuwbouwopgave is complex.

In de het RRA wordt expliciet benadrukt dat de plannen nu zijn opgenomen met 0% planuitval. In de praktijk zal er planuitval zijn. Het cijfermateriaal is als ´fotomoment´ aangeduid. Aandachtspunt: Uitplaatsing Hoge milieucategorie (HMC) bedrijvigheid wordt aangestipt in het kader van oplossingsrichtingen die nodig zijn voor versnelling woningbouw. Dat is een risico voor Delft. In het kader van het Woon-werkakkoord (2022) wordt dit punt binnen de regio besproken. Een uitplaatsing van HMC mag niet landen in Delft. Uitplaatsing naar Delft ziet het college als ongewenst. Uitplaatsing van Hoge milieucategorie (HMC) bedrijvigheid naar Delft is ongewenst voor Delft en is voor het College een hard punt in de samenwerking. Met deze regionale realisatieagenda wordt, verder bouwend vanuit het Tussenakkoord, de basis gelegd voor een nieuwe, langjarige (t/m 2030) samenwerking tussen rijk, provincie, gemeenten, waterschappen, woningcorporaties, huurdersverenigingen en marktpartijen. Dit partnerschap is van groot belang om uitvoering te geven aan versnelling van de complexe woonopgave en waar nodig of wenselijk bij te sturen vanwege veranderde omstandigheden. Hiertoe zijn in het document ook de rollen en verantwoordelijkheden beschreven.

In de RRA is opgenomen: “het realiseren van woningbouwdoelstellingen slaagt alleen als partijen gezamenlijk in staat zijn om alle kritische succesfactoren het hoofd te bieden. Op zaken als bouwkosten, beschikbaarheid materialen en stikstofruimte heeft de gemeente bijvoorbeeld geen invloed. In die zin zal de tijd en de praktijk ons inzicht geven hoe we ons in de samenwerking gaan verhouden tot de inspanningsverplichtingen. Met de partijen van de RRA zal vanaf 2023 ook bekeken worden of er nadere afspraken nodig zijn over de Woonzorgvisie / Woningbouw voor ouderen en verpleegzorgplekken (regionaal traject loopt al), herstructurering (NPLV Delft West loopt al); vakantieparken (n.v.t.), duurzaam en toekomstbestendig bouwen, ruimtelijke ordeningsaspecten; flexibele woningen (loopt) en transformeren van vastgoed (voor nu weinig leegstand). Beleidskaders De Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden betreft een vrijwillige samenwerking waarin rijk, provincie, gemeenten, corporaties, huurdersverenigingen en hoogheemraadschap gezamenlijke doelen hebben geformuleerd ten aanzien van de woningbouwprogramma. De gemeente gaat hiermee inspanningsverplichtingen aan. De provincie toetst op basis van deze programma's of de doelen worden gehaald en zal indien nodig haar ruimtelijk instrumentarium inzetten.

Dit is echter een bevoegdheid die de provincie al heeft en dus niet afhankelijk is van deze realisatieagenda. De Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden heeft het Tussenakkoord "Samenwerken aan een solide woningmarkt in Haaglanden - de eerste stap 2021-2030" als basis. De RRA geldt als uitwerking van het Tussenakkoord als langjarige samenwerkingsverbintenis met wederzijdse inspanningsverplichtingen. Participatie Bestuurlijk overleg en afstemming met regiogemeenten, rijk, provincie, SVH (samenwerkende corporaties) en Hoogheemraadschap Delfland. Het gaat om afspraken tot en met 2030. De plannen die bijdragen aan de ambities in deze realisatieagenda, volgen de eigen inspraak- en participatieprocessen. Financiën

Ondertekening van de Regionale Realisatieagenda Woningbouw Haaglanden zorgt ervoor dat de gemeente Delft op korte en middellange termijn naar verwachting meer instrumenten en middelen kan inzetten ten behoeve van de uitvoering van de woonopgave in Delft. Extra kosten om met behulp van de lokale bouwtafel en een intensievere monitoring tot een versnelling van de woningbouw te komen moeten nog nader bekeken worden. Hiertoe wordt op een later moment een voorstel gemaakt, inclusief financiële consequenties. De financiële consequenties van deze inspanningsverplichting zijn nu nog niet goed te overzien. Vervolg Met het niet aan het college meegeven van wensen, bedenkingen of opmerkingen, conform artikel 169 lid 4 Gemeentewet, is het aangaan en ondertekenen van de Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden door het college d.d. 14 maart 2023 (kenmerk: 5419086) definitief geworden. Communicatie Eventuele verdere communicatie wordt gezamenlijk opgepakt met de betrokken partijen. Bijlage(n) 1. 2.

Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden (definitief eindconcept 20-1-2023) Raadsbesluit

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☒ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

F.W.J. Vliet, van Loco-burgemeester