2303023 College van B&W - Eén tegen eenzaamheid

Oplegger raad Raadsinformatie

Onderwerp

Eén tegen eenzaamheid

Portefeuillehouder Voorstel ingediend door Registratienummer Datum

Wethouder Joëlle Gooijer Ilja Berkhout, iberkhout@delft.nl 5392139 17 januari 2023

Concept-besluit(en) n.v.t. Waarom nu? We informeren de raad over de stand van zaken rond de aanpak eenzaamheid tot nu toe. Deze raadsinformatiebrief laat zien wat de aanleiding is, de manier van werken en geeft een blik naar de toekomst. Het actieprogramma vanuit het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) Eén tegen eenzaamheid gaat door in 2023-2025. Waar het programma zich tot nu toe richtte op eenzaamheid onder ouderen, gaat het in de vervolgaanpak om eenzaamheid in het algemeen. Vanuit het ministerie komen gelden beschikbaar om deze uitbreiding uit te voeren.

Inhoud Aanleiding Landelijk is het actieprogramma Eén tegen eenzaamheid ontwikkeld door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) om eenzaamheid onder ouderen te verminderen. Sinds 2018 doet Delft mee met het actieprogramma. Om hieraan uitvoering te geven is een kerngroep samengesteld bestaande uit organisaties die eenzaamheid als thema belangrijk vinden. Ook is een oproep gedaan om deel uit te maken de Delftse coalitie, het netwerk van organisaties tegen eenzaamheid. Terugblik en stand van zaken Kerngroep De taken van de kerngroep bestaan nu vooral uit het jaarplan opstellen en uitvoeren, contact onderhouden met de coalitie om signalen vanuit de inwoners op te halen en thema’s te bespreken rond eenzaamheid. De kerngroep bestaat uit in totaal 7 leden, te weten Pieter van Foreest, Delft voor Elkaar, Stichting Samenwerkende Bonden van Ouderen (SSBO), Humanitas, GGD, De kerken en de gemeente Delft. De coalitie bestaat uit ongeveer 40 organisaties en personen. De coalitiepartners vormen de spil van de aanpak tegen eenzaamheid met als doel eenzaamheid onder ouderen te voorkomen en te verkleinen. Op basis van de inbreng vanuit de coalitie en met medewerking en inzet van de coalitie voeren we gezamenlijk interventies en activiteiten uit. De bedoeling is dat de aangesloten partijen bij hun achterban en de inwoners van Delft ophalen waar de behoefte ligt.

Compaan tablets De pilot van deze tablets heeft niet de gewenste uitkomst tot gevolg gehad. Er zijn al veel pogingen gedaan om het project nieuw leven in te blazen door organisaties in het sociaal domein mee te krijgen. Corona speelde daar een rol in vanwege de angst voor besmetting. Hierdoor was het moeilijker de potentiële gebruikers thuis te bezoeken voor een introductie over de Compaan. Dit middel om eenzaamheid tegen te gaan, pakken we niet verder op. De raad is tussentijds geïnformeerd over de Compaan tablet: 1925482 College van B en W - besteding

Pagina 1 van 5

decentralisatieuitkering actieprogramma één tegen eenzaamheid Gemeente Delft (raadsinformatie.nl); 2016287 College van B en W - update inzet rond de aanpak van het corona-virus Gemeente Delft (raadsinformatie.nl). Huidige aanpak Het onderwerp eenzaamheid onder ouderen heeft veel aandacht. De afgelopen jaren hebben we het volgende kunnen organiseren op basis van een jaarprogramma: verschillende netwerkbijeenkomsten, zomeractiviteiten voor ouderen, de week van de ontmoeting en de kerstactiviteiten. Eenzaamheidscijfer Delft Landelijk is het gevoel van eenzaamheid versterkt door corona. Een te verwachte stijging als gevolg van corona is echter niet uit de cijfers te zien in Delft. De resultaten uit de Omnibusenquête 2021 laten zien dat 40% van de Delftenaren zich eenzaam voelt, dit is 2% minder dan in 2019. Er is een steekproef getrokken uit de inwoners van Delft vanaf 18 jaar. De resultaten zijn een goede afspiegeling van de inwoners van Delft. Vooruitblik Voorstellen om uitvoering te geven aan uitbreiding actieplan In het coalitieakkoord staat een streven om eenzaamheid te verminderen van 40% naar 35% in 2030. Dit gaat om eenzaamheid onder alle leeftijden. In de begroting is daar geen extra geld voor begroot.

Met het aannemen van het amendement ‘Middelen aanpak eenzaamheid’ (raadsvergadering 10 november 2022) zijn extra middelen beschikbaar zijn gekomen om met deze ambitie aan de slag te gaan. We halen bij de bewoners op en vanuit de coalitiepartners (van Eén tegen eenzaamheid) wat de behoefte is. Aan de hand daarvan besluiten we in gezamenlijkheid hoe we het aanbod gaan inrichten. We hebben vanuit deze coalitiepartners eerder teruggekregen dat mensen op activiteiten afkomen wanneer ze zich prettig en gezien voelen. Belangrijk is om geen drempels op te werpen, door hoge kosten of een te verre afstand. Juist iets dichtbij in de eigen wijk spreekt mensen aan. Deze voorstellen ter uitbreiding kunnen we indelen in drie thema’s: 1.

Het ministerie kiest ervoor om het actieplan te verbreden naar andere doelgroepen dan alleen ouderen. Deze aanpak volgen wij. Het percentage jongeren groeit dat zich matig tot ernstig eenzaam voelt, blijkt uit de Omnibusenquête 2021. Dit percentage is ook hoog bij bewoners met een migratieachtergrond. De oorzaken van eenzaamheid verschillen per persoon en levensfase, en daarom moet de interventie ook verschillend zijn voor verschillende leeftijdsgroepen en achtergronden. Met extra budget wordt het mogelijk te onderzoeken waar de jongeren behoefte aan hebben en daarna welke organisaties en partners hier ervaring mee hebben en wat ze kunnen bijdragen aan de Delftse aanpak van eenzaamheid.

2

We bieden interventies aan die een duurzaam karakter hebben en die aansluiten bij de behoefte van de inwoners. Daarnaast kijken we naar interventies die in andere gemeenten goed werken. Voorbeelden van een duurzame inzet zijn: • De routekaart gebruiken vanuit Movisie, eenzaamheid van inwoners voorkomen en verminderen. Movisie is het landelijk kennisinstituut voor een samenhangende aanpak van sociale vraagstukken; • Inzetten van bewezen werkzame interventies op het gebied van eenzaamheid. Bijvoorbeeld met de stichting Join Us dat een preventief programma heeft ontwikkeld dat aantoonbaar eenzaamheid bij jongeren vermindert. Het programma is inmiddels in vele Nederlandse gemeenten succesvol ingezet. De kern vormen bijeenkomsten, twee keer per maand, voor groepen van maximaal 15 jongeren van 12-18 jaar en van 18-25 jaar. Join Us traint en coacht lokale jeugdprofessionals bij het uitvoeren van het Join Us programma. • Samenwerking met Positieve Gezondheid is al gestart met de GGD. Deze samenwerking willen we uitbreiden.

3

Bewustwording vergroten en stigma verminderen rond eenzaamheid. Ook is het belangrijk om het taboe op eenzaamheid te doorbreken. Dat op zichzelf is een belangrijke vorm van preventie, want dan spreken mensen die ermee te maken krijgen zich er eerder over uit. De samenleving inschakelen in de zorg voor elkaar. Een voorbeeld hiervan is Thuisgekookt, waar inwoners een maaltijd bereiden voor een kwetsbare buurtgenoot. Dit is een initiatief om eenzaamheid te verminderen door contact te stimuleren in de buurt. Een ander voorbeeld is Stichting Kunstbus. Zij stimuleren het actief mee (kunnen) doen aan kunst en cultuur, want dit brengt inzicht, inspiratie en verdieping. Het bevordert de sociale interactie tussen mensen, doordat ze zichzelf kunnen laten zien en horen. Pagina 2 van 5

• • •

Bewustwording in de samenleving over eenzaamheid. Het onderwerp wordt gemakkelijker bespreekbaar. Dit kan door middel van een publiekscampagne. Bedrijven en ondernemingen betrekken in de coalitie. Wat kan een supermarkt of Ikea doen om eenzaamheid te verminderen? Welke signalen vanuit de inwoners vangen zij op? Welzijnspartijen trainen op het gebied van eenzaamheidsaanpak. Bijvoorbeeld om te leren op welke manier je het gesprek aan gaat over eenzaamheid en welke interventies er bestaan om aan te kunnen sluiten bij de behoefte. Een voorbeeld van een interventie is een training aanbieden die sociale vaardigheden versterkt en de eigenwaarde

Vervolg Het amendement van de raad is zeer ambitieus. De raad verwacht interventies voor de hele stad. Dit is niet in één keer haalbaar. Naast de bestaande kerngroep die zich richt op de doelgroep ouderen, gaan we meer doelgroepen betrekken bij de aanpak vanuit Eén tegen Eenzaamheid. Zoals hiervoor opgemerkt gaan we behoeftegericht werken. De interventies gaan we samen met de bewoners uitrollen. Ons voorstel is om te starten in de wijken waar al bewonersgroepen actief zijn. In het kader van Positieve Gezondheid in de wijk hebben we al in de wijken Voorhof en Buitenhof bewonersgroepen samengesteld bestaande uit wijkverbinders. Dat bespaart tijd, waardoor we snel in gesprek kunnen met de bewoners over hun behoefte rondom dit thema. Fase 1: Behoefte ophalen bij de bewoners in de wijken Voorhof en Buitenhof. Fase 2: Meerdere bewonersgroepen samenstellen op basis van een analyse. Onderzoeken in welke wijken we nog bewonersgroepen gaan raadplegen. Oprichten bewonersgroepen met wijkverbinders is cruciaal. Opgemerkt moet worden dat dit een tijdrovend proces is waarbij bewoners bereid moeten zijn als wijkverbinder te fungeren. Fase 3: Aan de slag met jongeren: Samen met de beleidsadviseurs Jeugd gaan we onderzoeken hoe we jongeren bereiken en waar de behoefte ligt.

Wat verandert er? Het programma tegen eenzaamheid zal zich naast ouderen ook richten op andere doelgroepen, zoals jongeren, mensen met een migratieachtergrond en mensen met een ggz-achtergrond. Samenwerking met plannen vanuit Positieve Gezondheid, het gezondheidsbeleid van Delft, zal voor een meer integrale aanpak van eenzaamheid zorgen.

Beleidskaders Gezondheidsbeleid, Delft 2020-2026, Werken aan Positieve Gezondheid Financiën Sinds 2028 doet de gemeente Delft mee aan het landelijk programma Eén tegen eenzaamheid. De inzet richtte zich tot nu toe op ouderen. Het budget bedraagt Euro 17.500.- per jaar, bestaande uit Euro 12.500,- voor de werkgroep en Euro 5.000 voor de Week van de Ontmoeting. Met het aangenomen amendement worden de middelen om eenzaamheid te bestrijden verhoogd met jaarlijks incidenteel € 50.000.- tot en met 2025. In de komende periode onderzoeken wij welke inzet wij gaan doen om eenzaamheid aan te pakken in Delft en wat de kosten hiervan zijn. Het ministerie van VWS bundelt vanaf 2023 bestaande en nieuwe regelingen op het gebied van sport en bewegen, gezondheid en sociale basis in de Brede Specifieke Uitkering (SPUK). Hiertoe doen we in 2023 een integrale aanvraag voor. Als deze middelen voor 2023-2025 toegekend worden, kan het college de raad eventueel voorstellen om de met dit amendement bewerkstelligde verhoging weer ongedaan te maken. Tot die tijd is de verhoging met € 50.000,- door het amendement gewaarborgd.

Vervolg

Pagina 3 van 5

Er zal breder onderzocht worden waar de behoefte ligt bij de bewoners van Delft rond eenzaamheid. Vooral bij de doelgroepen jongeren, mensen met een migratieachtergrond, mensen met een GGZ-achtergrond en ouderen. Daarnaast gaan we samen optrekken met de plannen vanuit het gezondheidsbeleid van Delft, Positieve gezondheid en met team jeugd van afdeling Samenleving en Advies. Daaruit volgt een nieuw actieplan met als streven eenzaamheid te beter te signaleren, te voorkomen, te verminderen en te normaliseren.

Participatie De kerngroep bestaat uit externe partners die met de coalitie ophalen waar behoefte aan is wat betreft de aanpak van eenzaamheid. De kerngroep is een werkgroep bestaande uit Delft voor Elkaar, De Ouderenbonden, de kerken, Pieter van Foreest, Humanitas en de GGD. De coalitie eromheen bestaat uit verschillende partners en initiatieven in de stad (zie bijlage). Voor de verbreding van de doelgroepen, zullen er andere partners aansluiten.

Communicatie In het algemeen wordt er vooral gecommuniceerd over de activiteiten die door de kerngroep worden georganiseerd. Ook is er een website beheerd door het ministerie van VWS over Een tegen Eenzaamheid in Delft. Gemeente Delft - Een tegen eenzaamheid De nieuwe aanpak zal besproken worden met de kerngroep. Via de Stadskrant zal de stad geïnformeerd worden over de plannen rond Een tegen Eenzaamheid.

Bijlage(n) -lijst coalitiepartners

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Nee

☐ Ja,

☐ Niet van toepassing

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

M. Huijsmans Loco-Burgemeester

Pagina 4 van 5

Pagina 5 van 5