2242530 College van B&W - Ontwikkelingen jeugdbescherming

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Ontwikkelingen jeugdbescherming

Portefeuillehouder

Wethouder Joëlle Gooijer

Voorstel ingediend door

Dianne Slingerland (dslingerland@delft.nl)

Registratienummer

5318165

Datum

18 oktober 2022

Concept-besluit(en) n.v.t.

Inhoud

In september heeft het college nieuwe informatie ontvangen vanuit het Rijk over de ontwikkelingen in de jeugdbescherming en de zeer zorgelijke situatie van de jeugdbescherming. Met deze raadsinformatiebrief geeft het college de raad hier een toelichting op en wordt zowel het landelijke perspectief als stand van zaken in de regio Haaglanden beschreven. De jeugdbescherming verkeert in zwaar weer, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Tweede Kamer en ook de partijen werkzaam in de jeugdbeschermingsketen spreken van een crisissituatie en wij delen deze zorgen. Omdat het hier gaat om de veiligheid en ontwikkeling van de meest kwetsbare kinderen is het zeer urgent dat deze crisis daadkrachtig wordt bestreden. De situatie in de jeugdbeschermingsregio Zuid West, waar Haaglanden deel van uitmaakt, was vorig jaar aanleiding voor IGJ en de Inspectie Jeugd en Veiligheid (hierna de inspecties) en Rijk om verscherpt toezicht respectievelijk Interbestuurlijk Toezicht (IBT) in te stellen. Als H10 zijn we blij, ondanks alle zorgen, te kunnen meedelen dat na afronding van het formele toezicht in februari jl. nu ook de maandelijkse monitoring op ambtelijk niveau eind augustus geheel is beëindigd. Deze brief gaat eerst in op het verscherpt toezicht en IBT, de acties die zijn ingezet vanuit de regio en de resultaten die dit heeft opgeleverd.

Voor meer context over de governance van de jeugdbescherming en de ontwikkelingen in de afgelopen jaren verwijzen wij u graag naar bijlage 1. Daarnaast gaat de brief in op de landelijke ontwikkelingen van het laatste jaar die hebben geleid tot een breed besef dat de jeugdbescherming in een crisissituatie is beland. Dit vormde de aanleiding voor de brief van 14 september jl. die de bewindslieden van JenV en VWS naar de Kamer hebben gestuurd over de verbetering van de jeugdbeschermingsketen. De huidige situatie in de regio na het verscherpt toezicht inspecties en IBT door het Rijk Op 5 juli 2021 is er voor de regio Zuidwest (ZW) verscherpt toezicht en IBT ingesteld. Aanleiding hiervoor was dat er teveel kinderen te lang op passende hulp moesten wachten. Om deze tekortkomingen aan te pakken heeft de regio ZW een plan gemaakt1 en in uitvoering genomen. Dit plan bestaat uit een aantal elementen. Twee belangrijke elementen zijn aan de ene kant de doorbraakaanpak waarmee we focussen op de inzet van tijdige passende vervolghulp aan jeugdigen met een jeugdbeschermingsmaatregel. En aan de andere kant de

1

Zie raadsbrief RIS20210705

verbeterplannen waarmee we investeren in onze Gecertificeerde Instellingen (GI’s), de jeugdbeschermingsorganisaties zelf. Verbeterplannen organisatie GI’s Belangrijk onderdeel van het plan van de regio ZW is de continuering van de verbeterplannen, waarmee we extra hebben geïnvesteerd in de jeugdbeschermingsorganisaties. In 2020 zijn we gestart met een verbeterplan voor JB west, naderhand is daar ook een verbeterplan voor de William Schrikker Stichting en het Leger des Heils bijgekomen. Die verbeterplannen hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan het functioneren van de GI’s in onze regio en daarmee aan het beëindigen van het verscherpt toezicht en Interbestuurlijk Toezicht. Hieronder een paar sprekende voorbeelden van de effecten van de verbeterplannen. • Bij één van de GI’s hadden begin dit jaar 130 jeugdigen geen vaste jeugdbeschermer, maar waren de jeugdigen ondergebracht in een zogenaamde in- en doorstroomdienst, nu zijn er nog 15 jeugdigen zonder vaste jeugdbeschermer. • Daarnaast was er bij één van de GI’s een stop op de inzet bij preventieve jeugdbescherming. Vanaf begin juli 2022 is deze stop opgeheven. • Extra ondersteuning is gerealiseerd door aanname zorgcoördinatoren en ondersteunend jeugdbeschermers, van deze laatste groep zijn er inmiddels ten minste 17 doorgestroomd naar de functie van jeugdbeschermer.

• Het ziekteverzuimpercentage bij de GI’s is stevig gedaald en ligt rond de 4,3%, landelijk is dat 7,1%. • Het werkplezier is bij JB west gestegen van 7,0 naar 7,2 en dat in een tijd dat de jeugdbescherming publicitair onder vuur ligt. De regio Haaglanden heeft stevig geïnvesteerd in de verbeterplannen van de GI’s, zie onderstaande tabel(in duizenden euro’s). JB west 2020 2021 2022 Totaal

William Schrikker Groep

€ 571 €1143 € 9712 €2685

Leger des Heils

€11 €33 €44

€409 €409

De afgelopen jaren is dus ruim €3,1 miljoen extra beschikbaar gesteld aan de GI’s vanuit de regio Haaglanden, voor de regio ZW is het totaalbedrag ruim €6 miljoen. Doorbraakaanpak passende vervolghulp kinderen Naast de verbeterplannen is de afgelopen periode veel werk gemaakt van de uitvoering van de doorbraakaanpak, het aantal kinderen dat wacht op passende vervolghulp heeft zich in ZW 4 als volgt ontwikkeld:

H-10 ZHZ HR MH Totaal

Nov 20 134 96 79 20 329

Jan 21 83 96 72 10 261

Jun 21 17 20 20 4 61

Sep 21 15 32 26 3 76

Nov 21 47 26 22 12 107

Jan 22 35 19 14 8 76

Mrt 22 44 30 8 14 96

Jul 22 38 18 14 20 90

Aan het verloop van de cijfers is te zien dat het is gelukt om het grote aantal wachtenden van eind 2020 structureel naar beneden te brengen. We vinden het huidige niveau nog steeds te hoog. Via het aanscherpen van de doorbraakaanpak, de aanpak van de wachttijden en het aanvullen van ontbrekend aanbod willen we deze aantallen verder terug brengen.

2 Dit is een bedrag voor 10 maanden vanwege doorschuiven van een overschot vanuit 2021

De IGJ en het Rijk hebben eind augustus jl. naar aanleiding van de ontwikkelingen in de regio ZW besloten om de maandelijkse monitoring van het aantal wachtende kinderen te beëindigen. In februari jl. had men al het formele verscherpt toezicht en IBT beëindigd omdat de IGJ en het Rijk het vertrouwen hadden dat het plan aanpak van de regio ZW conform de planning zou worden uitgevoerd. We willen als regio zicht houden op het vraagstuk of er tijdig passende hulp beschikbaar is. Daarom blijven wij per kwartaal de aantallen en de inhoud van de casussen van de doorbraaklijst monitoren. De analyse van de uitkomsten van de monitoring bespreken we met de GI’s. We zien dat onze inspanningen samen met de GI’s effect hebben gehad, maar er is nog veel te doen. De situatie blijft fragiel, vooral door de steeds krappere arbeidsmarkt en het afbrokkelende imago van het vak jeugdbeschermer. De GI’s hebben perspectief nodig om de zorg voor de meest kwetsbare kinderen ook op korte termijn voldoende in te blijven vullen. In dat licht bezien is de aanpak van de crisis door Rijk en VNG gezamenlijk essentieel om dat perspectief te gaan bieden. De landelijke ontwikkelingen vanaf december 2021 Vanaf eind vorig jaar volgen de ontwikkelingen elkaar in rap tempo op.

Hieronder volgt een opsomming van de belangrijkste: • December 2021: de GI’s sturen een brandbrief naar de minister van JenV, naar aanleiding hiervan wordt breed overleg ingesteld met Rijk, VNG, GI’s, IGJ en Jeugdautoriteit om plannen te ontwikkelen voor de jeugdbescherming. • Maart 2022: Onderzoeksbureau Significant brengt rapport uit waarin via een kwalitatieve benadering een caseload van circa 1:9 gezinnen wordt aanbevolen, opdrachtgever zijn de GI’s. • April 2022: Significant krijgt opdracht van JenV om norm voor caseload te ontwikkelen langs de weg van een kwaliteitskader en prestatiebeschrijvingen. Oplevering eind september/begin oktober 2022. • Mei 2022: IGJ brengt rapport uit en constateert dat de jeugdbeschermingsketen bezwijkt. • Juni 2022: JenV houdt gesprekken in de 12 jeugdbeschermingsregio’s en stelt vast dat in alle regio’s grote problemen spelen.3 • Juli 2022: de FNV stuurt een brief aan JenV met een ultimatum, voor eind augustus reactie op een aantal eisen waaronder een caseload van maximaal 1:8 gezinnen, anders kunnen er acties volgen. • September 2022: JenV biedt de evaluatie van de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen aan de Tweede Kamer aan, die hierop een spoeddebat aanvraagt vanwege de zeer kritische evaluatie.

Naast enige verbeterpunten in de Wet gaat het met name om de gebrekkige uitvoering ervan vanwege een te hoge caseload van de jeugdbeschermers. In bijlage 2 treft u een zeer beknopte samenvatting aan van het rapport. • September 2022: IGJ geeft aan niet meer te handhaven op de normen die gelden voor de GI’s zolang duidelijk is dat GI’s door externe omstandigheden die normen niet kunnen behalen. • September 2022: JenV en VWS publiceren in brief, zie bijlage 3, aan de Kamer de aanpak voor verbetering van de jeugdbescherming. De brief van JenV en VWS beschrijft een maatregelenpakket dat uit 3 onderdelen bestaat: • maatregelen op korte termijn • versnelling toekomstscenario kind- en gezinsbescherming • overige maatregelen op langere termijn Korte termijn De belangrijkste maatregel op korte termijn bestaat uit de verlaging van de caseload (nu in Haaglanden 1:15 kinderen4) en die achten wij inderdaad noodzakelijk om de jeugdbescherming snel lucht en perspectief te verschaffen. De brief van het Rijk geeft aan dat men hiervoor 2022 t/m 2025 4 keer €10 miljoen ter beschikking stelt en gaat er vanuit dat de gemeenten een zelfde bedrag zullen verstrekken.

Aangezien de regio ZW als één van de 12 jeugdbeschermingsregio’s al een bedrag van jaarlijks ruim €3 miljoen uit eigen middelen heeft geïnvesteerd, gaan we ervan uit er landelijk nu reeds een veelvoud beschikbaar is gesteld vanuit de gemeenten. We hebben de overtuiging dat er voor een geloofwaardige aanpak van de problemen van de jeugdbescherming er beduidend meer nodig is dan de €20 miljoen per jaar waar het Rijk van uitgaat.

Ook in het regiogesprek ZW is vanuit regio en GI bij het Rijk aangedrongen op het nemen van de stelselverantwoordelijkheid en te zorgen voor goede (financiële) randvoorwaarden om de jeugdbescherming weer perspectief te geven. 3

4 Huidige caseload is berekend op basis van aantal kinderen per jeugdbeschermer. De gepubliceerde onderzoeken richten zich op gezinnen

per jeugdbeschermer.

Versnelling toekomstscenario De invoering van het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming wordt versneld. De brief geeft aan dat eind 2024 het wetsvoorstel naar de Kamer zal worden gestuurd. Door de taken van Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming en de GI’s anders te organiseren en met regionale veiligheidsteams te werken worden jeugdigen beter en sneller geholpen. Dat is ook zeer noodzakelijk aangezien in de huidige situatie het 32 weken duurt voordat na de eerste melding de beschermingsmaatregel effectief wordt, in gevallen van acute onveiligheid wordt er overigens veel sneller geopereerd. Het toekomstscenario wordt momenteel in de praktijk beproefd in 10 landelijke proeftuinen, om ervaring op te doen met een nieuwe manier van werken voordat deze wordt vastgelegd in de wet. Inmiddels is een stuurgroep gevormd door bestuurders/directeuren van de belangrijkste partners in de veiligheidsketen: Veilig Thuis Haaglanden, JB-west en William Schrikker Groep (namens de GI’s), Perspektief (vrouwenopvang), Raad voor de Kinderbescherming en de (centrum)gemeenten Delft en Den Haag. Met deze stuurgroep volgen we de landelijke ontwikkelingen op de voet en kijken we hoe we hierop kunnen inspelen over de grenzen van ieders eigen organisaties heen.

Andere lange termijnoplossingen De brief noemt nog een aantal lange termijnoplossingen die bijdragen aan een verlichting van de problematiek van de jeugdbescherming, zoals beperken van de reikwijdte van de Jeugdwet en het versterken van de lokale teams. Vanuit de H10 hebben wij veel waardering voor de werkers in de jeugdbeschermingsketen die ondanks de soms moeilijke omstandigheden zich met grote betrokkenheid blijven inzetten om jeugdigen in onveilige situaties te ondersteunen en weer perspectief te geven. Waarom nu? Dit is een vervolg op de raadsinformatiebrief van 10 maart 2022 (2210137) die ook inging op de ontwikkelingen jeugdbescherming. Afgesproken is om de gemeenteraad op de hoogte te houden van ontwikkelingen. De recente media aandacht na het onderzoek van de Universiteit Leiden (Eindevaluatie Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen) en de brief van minister Weerwind van 14 september 2022, zijn ook aanleiding om u nader te informeren. Ten slotte is inmiddels ook besloten dat het toezicht van de inspecties IGJ en J&V en het interbestuurlijk toezicht op ons landsdeel Zuid West is opgeheven. Essentie: wat verandert er? n.v.t.

Beleidskaders Bijgaande ontwikkelingen hebben geen invloed op het huidige beleid.

Participatie n.v.t.

Financiën Er zijn geen directe financiële consequenties. Een verlaging van de caseload voor de jeugdbescherming is wel wenselijk. Den Haag en de regio hebben hier al veel in geïnvesteerd. Er loopt nog discussie tussen Rijk en VNG over wat gewenst is qua financiële inzet en of gemeenten daar überhaupt nog meer aan zouden moeten bijdragen. Op dit moment zijn er onvoldoende financiën om een passende werkdruk voor de jeugdbescherming te realiseren. Dat is juist het kernpunt van de aanpak van deze crisis. Hoewel een eerste verantwoordelijkheid van het Rijk denken en werken we vanuit de regio actief mee aan een oplossing omdat het om de zorg voor de meest kwetsbare kinderen gaat. Die opstelling vanuit de regio is ook duidelijk zichtbaar in de investeringen die de afgelopen jaren uit eigen middelen zijn gedaan, ondanks de grote tekorten bij jeugdhulp.

Vervolg Ook al is het interbestuurlijk en verscherpt toezicht beëindigd, dat neemt niet weg dat we onverminderd door zullen gaan met de uitvoering van het plan van aanpak om het aantal kinderen dat wacht op passende hulp te verminderen. Onze gezamenlijke aanpak werkt en daar gaan we mee door. Zoals aangegeven is het van belang dat de crisis in de jeugdbeschermingsketen daadkrachtig wordt bestreden. Het Rijk werkt op dit moment een plan uit dat in november aan de Tweede Kamer wordt gepresenteerd. Communicatie n.v.t. Bijlage(n) Bijlage 1: Verantwoordelijkheidsverdeling en ontwikkelingen 2019-2021 Bijlage 2: Eindevaluatie Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen Bijlage 3: Tweede Kamer brief minister Weerwind en Staatssecretaris van Ooijen 14 september 2022

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

J.K. Gooijer - Medema Loco-burgemeester