2239504 Voorstel van het college aan de raad inzake Programmabegroting 2023 - 2026

Oplegger raad Raadsvoorstel Onderwerp

Programmabegroting 2023 - 2026

Portefeuillehouder

Martina Huijsmans

Voorstel ingediend door

Bauke Zoodsma, e-mailadres: Coordinator_Begrotingsproces@Delft.nl

Registratienummer

5299914

Datum

27 september 2022

Concept-besluit(en) 1. 2. 3. 4.

De ontwerp-Programmabegroting 2023, en het investeringsprogramma vast te stellen De meerjarenraming 2024-2026 voor kennisgeving aan te nemen De bestemmingsreserve WGA-ERD in te stellen De voorzieningen Onderhoud Vastgoed, Onderhoud buitensportaccommodaties en Onderhoud gymzalen in te stellen

Waarom nu? Met het vaststellen van de programmabegroting geeft de gemeenteraad een belangrijk financieel en inhoudelijk kader. Uiteraard is het van belang dat deze vóór 2023 vastgesteld is. In verband met financieel toezicht van de provincie moet de vastgestelde programmabegroting jaarlijks uiterlijk op 15 november worden aangeleverd bij de provincie. Inhoud De Programmabegroting 2023-2026 geeft een inhoudelijk en financieel overzicht van de taken, plannen en ambities van de gemeente Delft. Deze begroting is de eerste van dit college en bevat de eerste concrete vertaling van het coalitieakkoord ‘Samen werken aan Delft’. De begroting maakt een belangrijk onderdeel uit van de planning- en controlcyclus van de gemeente en sluit aan op de jaarrekening 2021, de Programmabegroting 2022 – 2025, het coalitieakkoord en de Kaderbrief 2022. De begroting is gebaseerd op de meicirculaire over de uitkering uit het gemeentefonds. Inmiddels is ook de septembercirculaire gepubliceerd. Deze is niet verwerkt in bijgaande begroting. Het saldo van deze circulaire is voor Delft in alle jaren positief, met uitzondering van 2025.

Opvallende mutaties zijn voordelen als gevolg van extra loon- en prijsbijstelling 2023 e.v., een voorschot voor onderbesteding BTW Compensatie Fonds in 2022, een eenmalige rijksbijdrage voor alle gemeenten van een miljard in totaal in 2026 en de ophoging van de Energietoeslag voor 2022. Zodra de doorrekening van de effecten voor Delft is afgerond, ontvangt u een bestuurlijke reactie. We presenteren deze begroting aan u in onzekere tijden. We zien dat steeds meer inwoners en bedrijven moeite hebben de rekeningen te betalen. De hoge energieprijzen en stijgende inflatie brengt velen in acute problemen. Uitvoering van belangrijke taken om de inwoners te ondersteunen, zoals de energietoeslag, liggen bij de gemeente. Daarnaast kunnen de (economische) ontwikkelingen ook een substantiële invloed op onze eigen begroting hebben. Deze begroting laat een positief financieel beeld zien. Dit positieve beeld ontstaat grotendeels door de hogere uitkering van het gemeentefonds die ontstaat door het meebewegen met de rijksuitgaven (accres). Deze begroting is dan ook structureel in evenwicht. Het bevriezen van het accres door het Rijk geeft tot en met 2025 financieel meer stabiliteit. Dat is een mooi uitgangspunt voor de komende jaren, maar ruimte om structureel veel te investeren is er helaas niet. Er is nog te veel onduidelijkheid over de financiering vanaf 2026.

Het Rijk heeft op Prinsjesdag aangekondigd een miljard extra vrij te maken voor gemeenten in 2026. Maar helaas is dit niet voldoende om de forse daling in de financiering van het Rijk op te kunnen vangen. Ook is er nog onzekerheid rondom ander Pagina 1 van 5

rijksbeleid, bijvoorbeeld waar het gaat om de jeugdzorg. Daarnaast zijn er middelen nodig voor uitvoering van nieuw beleid. Aandachtspunt hierbij is de financiële ruimte voor en beschikbaarheid van personeel. Binnen de actuele uitdagingen willen we de beschikbare incidentele financiële ruimte zo goed mogelijk inzetten. Delft heeft grote maatschappelijke opgaven. Zo zien we dat de leefbaarheid, veiligheid en sociale cohesie in sommige wijken onder druk staat. Dit heeft invloed op de kansengelijkheid van Delftenaren. Daarnaast groeit Delft, wat hard nodig is in deze tijden van krapte op de woningmarkt. Daarvoor zijn niet alleen huizen nodig, maar moeten ook de infrastructuur en andere voorzieningen worden aangepast. Werkgelegenheid met banen op alle niveaus is van cruciaal belang. Ook zien we een grote uitdaging op het gebied van de energietransitie. De effecten van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder en de huidige gascrisis benadrukt de urgentie van duurzame energie. De ambitie op het gebied van duurzaamheid is dan ook een overkoepelend thema waar voortdurend aandacht voor moet zijn. Deze grote opgaven vragen om focus en het maken van keuzes. De vijf accenten uit het coalitieakkoord geven richting.

Met de twee meerjarige gebiedsgerichte programma's – Delft West (opgaven: kansengelijkheid, bestaanszekerheid en veiligheid) en Innovatiedistrict Delft (opgaven: economische kracht en bruisende stad) – gaan we als eerste aan de slag. We zien kansen om daarin te investeren. Dat vraagt uiteraard om voldoende financiële middelen. Dat kunnen we niet alleen. Daarvoor hebben we onze samenwerkingspartners nodig. We zien duidelijke kansen door rijksbijdragen. Zo heeft het Rijk middelen gereserveerd voor de Delftse aanvraag voor de versnellingsgelden infrastructuur. Voor deze rijksbijdrage wordt ook een investering van Delft gevraagd. Daarnaast is Delft toegelaten tot het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en is een aanvraag voor een zogeheten Regiodeal in de maak. Ook hier is sprake van eventuele cofinanciering. Buffer De financiële ruimte die de komende jaren ontstaat, vraagt om een integrale afweging. Maar omdat er nog onzekerheden zijn, zowel over de financiële ruimte als over de noodzakelijke aanspraken (onder meer voor cofinanciering en nieuw beleid), stellen wij voor een buffer binnen de algemene reserve op te nemen. Zodat we een integrale afweging kunnen maken voor de besteding van de middelen zodra daarvoor dit najaar voldoende informatie beschikbaar is. Deze afweging maken wij samen met de raad.

Opbouw begroting De begroting is opgesteld conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en omvat de financiële begroting en de beleidsbegroting. De financiële begroting bestaat uit een uiteenzetting van de financiële positie en een overzicht van baten en lasten. De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan met de begrotingsprogramma’s en de paragrafen. Apart is inzicht geboden in de Overhead en de algemene dekkingsmiddelen (Financiën). Bij de begrotingsprogramma’s wordt een toelichting gegeven op de zogenoemde 3 W-vragen, namelijk: 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we daarvoor doen? 3. Wat mag het kosten? In de Programmabegroting 2023-2026 worden de voor de verschillende begrotingsprogramma’s geldende inhoudelijke en budgettaire kaders voor het komende begrotingsjaar vastgelegd. De programma’s zijn samengesteld uit taakvelden die zijn voorgeschreven in het BBV. De taakvelden maken een vergelijking met andere gemeenten mogelijk. Vanaf de Programmabegroting 2023-2026 werken we met nieuwe indicatoren. Deze indicatoren treft u onder de betreffende beleidsprogramma’s. In de Programmabegroting 2023-2026 staan tevens de streefwaarden op lange termijn voor deze indicatoren (bijvoorbeeld 2030 of 2040). Voor nadere toelichting, waaronder een goed begrip van de gehanteerde definities, verwijzen we u naar de meegezonden bijlage “Ambities meten”.

In deze bijlage staat hoe we ambities meetbaar maken. Het college committeert zich aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Global Goals, maar wil onderzoeken op welke wijze we er een effectievere invulling aan kunnen geven. De Global Goals hebben geen zichtbare plek meer in deze begroting. Hierover gaan wij graag in gesprek met de gemeenteraad.

Pagina 2 van 5

Instelling reserve WGA-ERD (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten-Eigenrisicodrager) Voorstel is om per 1 januari 2023 het risico WGA niet meer te verzekeren, maar eigenrisicodrager te worden. Aanleiding is de stijgende verzekeringspremie en een inschatting van de toekomstige uitkeringen. Op grond van de huidige kennis, omstandigheden en ervaringscijfers is het eigenrisicodragerschap voordeliger dan de jaarlijkse verzekeringspremie. Om fluctuaties in de kosten van het dragen van het eigenrisico voorkomen, is het voorstel een aparte bestemmingsreserve WGA-ERD in te stellen. Doel van de reserve is het betalen van uitkeringen en de extra kosten die het eigenrisicodragerschap met zich meebrengen. De reserve wordt gevuld met de vrijvallende verzekeringspremie, het saldo van de reserve wordt gemaximeerd op € 300.000 ten behoeve van incidentele tegenvallers. Het saldo van de bestemmingsreserve is in 2023 en 2024 toereikend aangezien in deze jaren alleen uitvoeringskosten en geen uitkeringen hoeven te worden betaald. Zolang de uitkeringen plus extra kosten lager zijn dan bespaarde verzekeringspremie is dit budgetneutraal dan wel voordeliger. Met deze verwerkingswijze in de Programmabegroting 2023-2026 is de verwachte besparing inzichtelijk en zijn mogelijke incidentele tegenvallers gedekt (zie programma Financiën).

Instelling voorzieningen Vastgoed, Onderhoud buitensportaccommodaties, Onderhoud gymzalen Na afstemming met de provincie Zuid-Holland als financieel toezichthouder wordt voorgesteld om de reserves Vastgoed en Beleid en uitvoering - onderdeel Voorzieningen sport (Sportvelden), om te zetten naar voorzieningen voor onderhoud vastgoed, onderhoud aan buitensportaccommodaties en onderhoud aan gymzalen. Dit betreft een administratief technische omzetting die samenhangt met enerzijds de structurele onderhoudskosten en anderzijds het incidentele karakter van reservemutaties die tot gevolg heeft dat het structurele begrotingsevenwicht nadelig wordt beïnvloed. Mede vanwege deze impact past voor verrekening van structurele lasten een voorziening beter dan een reserve. Door de omzetting wijzigt het inhoudelijke beleid niet, wel zijn de daarop gebaseerde onderhoudskosten en de onderhoudsplanning meerjarig geactualiseerd. Het voorstel is om vanaf de Programmabegroting 2023-2026 drie aparte onderhoudsvoorzieningen in te stellen met als doel egalisatie van uitgaven voor het groot onderhoud (zoals vervangingen). Het klein (preventief en correctief) onderhoud wordt direct verantwoord via de exploitatie. Voor het opheffen van de reserves en de afrekening van een eventueel saldo, volgt een nader voorstel bij de Jaarstukken 2022.

NB: ook de reserve Omgevingsvergunningen is in de Programmabegroting 2023-2026 omgezet naar een voorziening. Omdat hier sprake is van bestedingsverplichtingen is geen separaat raadsvoorstel benodigd voor de instelling van de voorziening.

Wat verandert er? De Programmabegroting 2023-2026 biedt een belangrijk inhoudelijk en financieel kader voor het college.

Beleidskaders De Kaderbrief 2022 en het Coalitieakkoord ‘Samen werken aan Delft’ vormen samen de belangrijkste basis voor deze programmabegroting. Overige beleidskaders: Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV); Gemeentewet, artikelen 189 tot en met 196 (begroting). Financiën De financiële consequenties staan uitgewerkt in de Programmabegroting 2023-2026; zie voor een samenvatting het onderdeel “Toelichting op financiële positie”.

Pagina 3 van 5

Vervolg Op 10 oktober a.s. is de tafeltjesavond waar raads- en commissieleden technische vragen kunnen stellen over de begroting. Op 10 oktober is ook de raadsconferentie gepland zoals die is voorgesteld in de motie ‘Samen werken aan de Delftenaar centraal’ om raadsbreed het debat te voeren welke ideeën we komende jaren in gezamenlijkheid tot uitvoering zouden willen en kunnen brengen. Daarna volgen de behandelingen in commissie en raad. De griffie informeert u over de planning hiervan. Voor 15 november dient de programmabegroting voor het komende jaar te worden ingediend bij de provincie Zuid-Holland.

Participatie N.v.t. Communicatie Delftenaren krijgen informatie over de Programmabegroting 2023-2026 via de Stadskrant Delft, de website delft.nl, socialmediakanalen van de gemeente en via de lokale media. Bijlage(n) -

Programmabegroting 2023 – 2026, incl. bijlagen Raadsbesluit

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☒ Ja

☐ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om toezegging T20220623.4.6.1 (incidentele en structurele lasten) als afgedaan te beschouwen. Zie de paragraaf “Incidentele baten en lasten”.

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger

Loco-secretaris

J.M. Bijsterveldt, van Burgemeester

Pagina 4 van 5

Pagina 5 van 5