2208126 College van B&W - Resultaten onderzoek Joods vastgoed na WO II

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Resultaten onderzoek Joods vastgoed na WO II

Portefeuillehouder

Martina Huijsmans

Voorstel ingediend door

Hilde van Slooten hvslooten@delft.nl

Registratienummer

4762873

Datum

22 februari 2022

Concept-besluit(en) n.v.t.

Inhoud In 2020 zijn er technische vragen gesteld over de wijze waarop de gemeente Delft na de 2e Wereldoorlog is omgegaan met het Joodse vastgoed. Om de vragen te kunnen beantwoorden was een gericht onderzoek nodig. Het college heeft destijds geconstateerd dat er voldoende onderzoeksbudget en -capaciteit beschikbaar was om dit onderzoek uit te voeren en heeft daarom besloten om deze in te stellen. De afdeling Erfgoed heeft twee externe onderzoekers opdracht gegeven om middels een archiefonderzoek antwoord te geven op de volgende vragen: 1. Wie waren de Joodse eigenaren van onroerend goed in Delft? 2. Hoe was het beheer en de teruggave van Joods bezit na de oorlog formeel geregeld? 3. Hoe ging de gemeente Delft om met Joodse teruggekeerden en hun nabestaanden? 4. Heeft de gemeente Delft tijdens de bezetting onroerend goed aangekocht van Joodse burgers en heeft daarover rechtsherstel plaatsgevonden? 5. Heeft de gemeente Delft de Joodse eigenaren naheffingen opgelegd? In bijgevoegde samenvatting van het onderzoeksrapport vindt u de antwoorden op deze vragen. De belangrijkste conclusie is dat de gemeente Delft na de 2e Wereldoorlog conform de destijds geldende regels heeft gehandeld, maar tegelijkertijd ook dat er geen sprake was van het toepassen van een menselijke maat en mededogen.

Veelzeggend hiervoor is de volgende conclusie uit het rapport: “Delftse teruggekeerden liepen tegen een muur van bureaucratie aan. Daarbij maakte de gemeente – net als de landelijke overheid – bewust geen uitzondering voor Joodse slachtoffers. Zij wilde niet discrimineren zoals de Duitse bezetter had gedaan. Iedereen stond aan hetzelfde loket bij terugkomst. De gemeentelijke instanties deden zo te zien wat tot hun takenpakket hoorde, maar ook niet meer dan dat. Het rapport geeft een feitelijk beeld van de situatie na de oorlog en een pijnlijke inkijk in hoe het strikt toepassen van de regels leidde tot schrijnende situaties, zoals het hierboven genoemde voorbeeld. Het feit dat dit gebeurtenissen uit een relatief ver verleden zijn, ontslaat ons niet van de noodzaak om hier met een moment van reflectie bij stil te staan. Het college betreurt de inzichten die het onderzoek ons geeft ten zeerste. Wij bevinden ons nu gelukkig in een heel andere tijd. Toch laat bijvoorbeeld de toeslagenaffaire zien hoe de dienstverlening van de overheid richting burgers ook heel snel mis kan gaan. Goede dienstverlening en een eerlijke behandeling van burgers vragen om constante aandacht voor het belang van de menselijke maat. Wij beschouwen dit onderzoek naar de zogenaamde Verkaufsbücher daarom ook als een waardevolle les voor de toekomst.

Een les waar we elkaar als bestuur, organisatie en als stad aan moeten blijven herinneren. Dit alles in de hoop dat de geschiedenis zich nooit zal herhalen.

Wij bieden u een presentatie door de onderzoekers aan, zodat u hier gerichte vragen over kunt stellen. Daarnaast is het volledige onderzoek voor een ieder in te zien bij het Stadsarchief. De reden dat niet het volledige rapport wordt meegestuurd is, omdat daarin de namen en adressen van destijds van verschillende personen staan genoemd. Het volledige onderzoek is niet geheim, maar om redenen van privacy wordt het niet gepubliceerd. U kunt het inzien bij het Stadsarchief op afspraak. Waarom nu? Naar aanleiding van technische vragen naar de zogenaamde Verkaufsbücher in Delft heeft recentelijk onderzoek plaatsgevonden naar het handelen van de gemeente Delft na de 2e Wereldoorlog ten aanzien van Joods onroerend goed. Dit onderzoek wordt nu met de raad gedeeld. Essentie: wat verandert er? Het onderzoek geeft ons meer inzicht in het handelen van de gemeente Delft na de 2e Wereldoorlog, maar leidt niet tot veranderingen in het heden.

Beleidskaders n.v.t.

Participatie De opdracht is uitgevoerd door twee externe onderzoekers in opdracht van Erfgoed Delft en heeft zich beperkt tot een archiefonderzoek. Er is dus geen sprake geweest van participatie..

Financiën Het onderzoek is bekostigd vanuit regulier budget van Erfgoed.

Vervolg Het college biedt aan om een presentatie te laten geven door een van de onderzoekers over het rapport.

Communicatie Tegelijk met het toezenden van het rapport aan uw raad is ook een persbericht uitgestuurd met de belangrijkste conclusies van het onderzoek. Bijlage(n) Samenvatting van het onderzoeksrapport “ Gemeentelijk beleid naar Joods onroerend goed in Delft”

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

S. Brandligt Loco-burgemeester

M. Berger Loco-secretaris