220210 Bijlage 2 - Analyse passende inzet corona sociaal steunpakket

4758673

Analyse passende inzet ‘Steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl’ Leeswijzer Op basis van een analyse schetsen we hieronder voor de vervolgfase (tot eind 2022) de aandachtspunten voor de verschillende kwetsbare doelgroepen en de prioriteiten voor Delft. De analyse is opgebouwd uit een combinatie van landelijk bekende data (NJI, Rijksoverheid) en input en signalen van onze lokale partners (DS, DvE, JGZ ZHW, Pieter van Foreest, GGD). Hierin zijn ook de resultaten uit het zomerprogramma meegenomen. Inleiding Toen we in 2020 voor het eerst te maken kregen met Covid-19, had niemand kunnen vermoeden hoe ernstig en ontwrichtend deze pandemie voor de samenleving zou worden. Met het steeds langer aanhouden van de coronaperiode, worden naast de financiële, ook de sociale en mentale gevolgen voor (kwetsbare) mensen meer zichtbaar. Het Rijk heeft met het ‘steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl’ middelen beschikbaar gesteld om deze gevolgen te kunnen dempen. Deze middelen zijn er om tijdelijk steun te bieden aan kwetsbare groepen die door corona extra hard zijn geraakt. Een deel van deze kwetsbare groepen kan, nu het gewone leven weer meer vorm krijgt, de draad oppakken. Deze groep krijgt weer regie over het eigen leven en is in staat zelfstandig keuzes te maken. Maar dat geldt niet voor iedereen.

Zo heeft een andere deel van deze kwetsbare groepen tijdelijk extra ondersteuning nodig om na deze coronaperiode de eigen kracht te hervinden. Hier biedt het steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl ondersteuning. Het budget biedt mogelijkheden om de piek in sociale en mentale problematieken ten gevolge van corona voor diverse kwetsbare groepen een impuls te geven. Zomerprogramma 2021 In de zomer van 2021 is met de inzet van middelen uit het corona sociaal steunpakket een brede groep kwetsbare Delftenaren bereikt: jongeren, eenzame ouderen, en kwetsbare groepen die voor langere tijd (dagbestedings)activiteiten hebben gemist. Het zomeraanbod was er op gericht om op de korte termijn ontmoeting en meedoen weer mogelijk te maken. Gedurende deze zomer zijn in totaal 18 projecten uitgevoerd door ruim 30 (samenwerkende) partners in het sociaal domein. De belangrijkste outcome van het zomerprogramma is dat mensen weer aan activiteiten met anderen deelnamen en weer een netwerk konden opbouwen. Er zijn hierbij vooral de reeds bekende groepen bereikt, maar ook deze groepen zijn lange tijd nauwelijks buiten geweest en extra inzet op het sociaal en mentaal welzijn was urgent. Andere effecten van deze inzet laten zich wat lastiger meten, maar de verschillende activiteiten werden in de diverse wijken goed ontvangen.

Een neveneffect is dat partners de onderlinge samenwerking in Delft hebben versterkt en organisaties hun netwerk en achterban hebben kunnen uitbreiden. Ook zien we dat de samenwerking tussen partners onderling in veel gevallen duurzaam versterkt is.

1

4758673

Analyse - Wat zien we als aandachtspunten voor de verschillende kwetsbare doelgroepen? Vanuit het Rijk zijn voor de middellange termijn doelgroepen en specifieke aandachtgebieden benoemd waarop nu extra ondersteuning nodig is. (Uit Movisie, veerkrachtig verder tijdens en na corona, juni 2021). 1. Doelgroepen: • Mensen met een psychische kwetsbaarheid • Mensen met een verstandelijke beperking • Kwetsbare ouderen: - Fysiek (gewichtsverlies, vermoeidheid) - Cognitief (geheugen, flexibiliteit) - Sociaal (eenzaamheid) - Psychisch (depressie) • Mensen met een migratie-achtergrond • (Dak en thuisloze-) kwetsbare jongeren 2. Aandachtsgebieden: • Eenzaamheid • Huiselijk en seksueel geweld • Dagbesteding en participatie • Bestaanszekerheid/ armoede • Mantelzorg/ informele zorg Naast de aangemerkte doelgroepen en aandachtsgebieden van de Rijksoverheid is veel landelijk onderzoek gedaan door partijen als GGD, Jeugdgezondheidszorg, het Nederlands Jeugdinstituut en, Movisie. In deze onderzoeken is expliciet gekeken naar de effecten van corona op specifieke doelgroepen zoals jeugd in het algemeen, kinderen uit kwetsbare gezinnen, jongeren, en ouderen. In onderstaande (niet uitputtende) lijst hebben we een opsomming gegeven van de resultaten van deze onderzoeken aangevuld met de signalen die we hebben opgehaald in de gesprekken met onze lokale partners.

Kinderen: 0- 12 jaar (uit Effect van corona op jeugd, gezin en jeugdveld | Nederlands Jeugdinstituut (nji.nl), maart 2021, ondersteund door signalen JGZ-ZHW) 1. De verschillen in schoolprestaties tussen gezinnen met een hoge en een lage sociaaleconomische status is toegenomen. 2. Minder mogelijkheden om sociale vaardigheden te trainen. 3. Meer leerachterstanden; waarbij er vooral taalachterstand is ontstaan bij nietNederlandstalige peuters. 4. Gewichtstoename bij kinderen waar dit voor corona al een aandachtspunt was. Jeugdigen: 12-18 jaar (uit signalen JGZ-ZHW) 1. Corona heeft de digitale wereld van jongeren verder vergroot, we zien daardoor een toename van online pesten, sexting e.d. 2. Verveling is toegenomen door het wegvallen van activiteiten zoals sport en bijbaantjes. 3. Meer suïcidale gedachten onder jongeren door een toegenomen mentale druk door onzekerheid over studiekeuze, baankansen en de algemene toekomst.

2

4758673

4. Minder mogelijkheden voor jeugdigen om sociale vaardigheden te trainen door het wegvallen van contacten op school, bij de sportclubs en op het werk (de-socialisatie). 5. Meer leerachterstanden door sluiting van de scholen en digitaal onderwijs. 6. Gewichtstoename onder jeugdigen door minder mogelijkheden om te sporten en bewegen. Daarnaast zaten jeugdigen meer binnen dan onder normale omstandigheden. Jongvolwassenen 18-24 jaar (uit signalen gesprek met Delft Support) 1. (Allochtone) jonge moeders missen begeleiding en sociale contacten met leeftijdsgenoten. 2. Toegenomen eenzaamheid onder (buitenlandse) studenten. Door digitaal onderwijs, beperkingen voor studie- en studentenverenigingen en een beperking in groepsgrootte werd het lastig deel te nemen aan sociale activiteiten om zo nieuwe contacten op te doen. 3. Meer suïcidale gedachten onder jongvolwassenen door een toegenomen mentale druk door onzekerheid over studiekeuze, baankansen, woonkansen en toekomst. Volwassenen: (uit signalen gesprek met Delft Support) 1. Flexwerkers en ZZP’ers hebben eerder financiële problemen en stress. Ouderen (uit signalen gesprek met Pieter van Foreest, en Movisie, aandacht voor ouderen in tijden van corona, april 2020) 1.

Mensen zien af van plaatsing in een verpleeghuis waardoor er meer druk op mantelzorgers ontstaat en er sprake is van een slechtere uitgangssituatie als mensen uiteindelijk wel in het verpleeghuis worden opgenomen. 2. Er is meer behoefte aan bewegen en sociale interactie om eenzaamheid en lichamelijke achteruitgang te beperken. (Psychisch) kwetsbaren (uit memo corona signalen Delft 2020) 1. (Psychisch) kwetsbaren missen dagritme en ontmoeting door het ontbreken van activiteiten en begeleiding. Hierdoor neemt middelengebruik en/of eenzaamheid toe. 2. Toename van suïcidale gedachten op jonge leeftijden en bij mannen met financiële problemen. 3. Meer (onzichtbare) zorgwekkende zorgmijders. Minder contact achter de voordeur geeft soms een vertekend beeld van de situatie. 4. Arbeidsmigranten, statushouders en daklozen vragen extra aandacht. Bovenstaande inzichten hebben we voorgelegd aan de partners in het sociaal domein in Delft. De partners in de stad herkennen het hierboven geschetste beeld, de aandachtgroepen en de prioriteiten die het Rijk in de top-10 heeft benoemd. De prioriteiten voor Delft Natuurlijk zijn veel van deze knelpunten en aandachtsgroepen niet nieuw. Ook vóór corona was er soms extra ondersteuning nodig om deze inwoners regie te kunnen laten voeren op hun eigen leven.

Deze vraagstukken zijn door corona wel versterkt en corona heeft de verschillen tussen kwetsbaren en minder kwetsbaren uitvergroot. Een deel van deze vraagstukken zal zich mogelijk vanzelf oplossen zodra de maatregelen grotendeels zijn afgeschaald. Dit biedt de inwoners van Delft weer meer mogelijkheden voor ontmoeting en manieren om het ‘oude’ normaal weer op te pakken. Maar

3

4758673

vooralsnog lijkt het voor een grote groep kwetsbare mensen nodig het steunpakket in te zetten om de ergste piek door corona terug te dringen. Het corona sociaal steunpakket is niet oneindig hoog en is een tijdelijk budget. Een goede afweging welke doelgroepen in de vervolgfase de steun het harst nodig hebben is van belang. Voor de aandachtgroep ‘kinderen en jeugdigen’ bestaat in Delft een goede basisstructuur om ook pieken als deze op te kunnen vangen. Vanuit ouders, de JGZ, Leerplicht, onderwijs, buurt- en sportverenigingen kijken er ruim voldoende mensen mee om signalen van kwetsbare kinderen te zien en daar waar nodig passende ondersteuning te organiseren. Nu het regulier onderwijs, de sport, het buiten ontmoeten en overige activiteiten voor kinderen en jeugdigen weer zijn opgestart verwachten we dat de piek van sociale en mentale effecten van corona snel zal afnemen. Daarnaast heeft de gemeente Delft al diverse subsidieaanvragen met betrekking tot jeugd en jongeren ontvangen en toegekend. Ook worden vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) extra middelen voor deze groep vrij gemaakt. Extra activiteiten vanuit het corona sociaal steunpakket lijken daarom vooralsnog niet de hoogste prioriteit te moeten krijgen in de vervolgfase.

Op basis van het overzicht van doelgroepen en aandachtsgebieden, bovenstaande overweging, de gesprekken met de partners in de stad en de actielijnen uit het corona sociaal steunpakket komen we tot de volgende prioritering van aandachtgroepen en vraagstukken voor Delft: 1. (Psychisch) kwetsbaren 2. Kwetsbare ouderen Beide groepen waren in de afgelopen maanden veelal aangewezen op zichzelf of mensen uit hun (veelal kleine) netwerk. Begeleiding en hulpverlening vonden meestal online plaats. Laagdrempelige voorzieningen en dagbestedingen waren gesloten. Dit heeft geleid tot een toename in (gevoel van) eenzaamheid, sociale onzekerheid en bij psychisch kwetsbaren soms een toename in middelengebruik. Ook de druk op mantelzorgers was hoog. Met het opengaan van laagdrempelige voorzieningen in de wijk komen er weer mogelijkheden voor sociale interactie voor de kwetsbaren en ontlasting van mantelzorgers. Mensen hebben alleen een extra zetje nodig om weer aan activiteiten deel te nemen. Aanvragen die dat extra zetje kunnen realiseren passen goed binnen het corona sociaal steunpakket. Als mensen weer eenmaal hebben ervaren hoe het is om samen met anderen activiteiten bij te wonen kunnen zij worden gestimuleerd (weer) gebruik te maken van het reguliere aanbod gericht op ontmoeting en sociale interactie.

Daarnaast werden tijdens de coronamaatregelen sportactiviteiten en actief bewegen bemoeilijkt. Hierdoor is bij veel kwetsbare inwoners (extra) overgewicht ontstaan. Kwetsbare ouderen zijn fysiek juist minder weerbaar geworden. Ze werden stijver met een groter risico om te vallen en/of gewrichtsklachten te ontwikkelen. Activiteiten gericht op het (weer) stimuleren van bewegen kunnen helpen dit ‘tijdelijke’ overgewicht terug te dringen en bij te dragen aan vitale ouderen. Als we mensen hebben weten te enthousiasmeren weer meer te bewegen kunnen zij op de langere termijn gebruik maken van het bestaande beweegaanbod. 4

4758673

Hoe ziet het plaatje er dan uit voor Delft? Doelgroep

Aandachtsgebied

Kinderen

Overgewicht Taalachterstand niet NLtalige peuters Sociale vaardigheden Overgewicht Leerachterstanden

Jeugdigen

Sociale vaardigheden Somberheid Jongvolwassenen Eenzaamheid buitenlandse studenten Somberheid Eenzaamheid allochtone jonge vrouwen ZZP’ers/ Financiële zorgen flexwerkers Ouderen Uitgestelde zorg Toename druk op mantelzorgers Eenzaamheid en somberheid Psychisch Eenzaamheid en kwetsbaren somberheid Zorgmijders Algemeen Gezonde Leefstijl

Inzet zomerprogramma en lopende aanvragen Corona sociaal steunpakket Corona sociaal steunpakket

Borging middellange termijn Regulier aanbod Regulier aanbod

Corona sociaal steunpakket Corona sociaal steunpakket NPO, Corona sociaal steunpakket Corona sociaal steunpakket Corona sociaal steunpakket

Regulier aanbod Regulier aanbod NPO, Regulier aanbod

Corona sociaal steunpakket

TVL, GO-C

Corona sociaal steunpakket Corona sociaal steunpakket

Corona sociaal steunpakket

Regulier aanbod Regulier aanbod TU- Delft, studentenverenigingen Regulier aanbod Regulier aanbod, Corona sociaal steunpakket 1 TVL, GO-C, Regulier aanbod Coronasteunpakket Regulier aanbod, Corona sociaal steunpakket Regulier aanbod, Corona sociaal steunpakket Regulier aanbod, Coronasteunpakket Regulier aanbod Regulier aanbod

We gaan er van uit dat we met een tijdelijke extra aanbod van activiteiten en ondersteuning de gevolgen van corona voor de voor Delft geprioriteerde groepen voldoende kunnen dempen. En zo weer op het oude niveau te komen. Daarna wordt het tijdelijke surplus op het reguliere aanbod afgebouwd en kunnen mensen die dat (nog) nodig hebben gebruik maken van het bestaande aanbod.

1

Voor de middellange termijn is het reguliere aanbod voorliggend en dient het Coronasteunpakket als aanvulling op specifieke vraagstukken.

5

4758673

Inzet middelen middellange termijn (vanaf september 2021 tot eind 2022, stand per 01.02.2022) De inzet in de vervolgfase is gericht op groepen die de steun het hardst nodig hebben. De projecten in de onderstaande tabel zijn reeds toegekend. Tevens zijn we in gesprek met verschillende partners in de stad die zich richten op kwetsbare groepen. Doelgroep Jongeren Jongeren, Kwetsbare ouderen, (psychisch) kwetsbaren Kwetsbare ouderen, (psychisch) kwetsbaren (psychisch) kwetsbaren (psychisch) kwetsbaren (psychisch) kwetsbaren Jongeren Jongeren Kwetsbare ouderen Jongeren Totaal middellange termijn

Project FeniksAfterSchool Impuls 2021! Delfts collectief bundelt krachten in 3 wijken Delftse Kerst 2021

Beschikt € 12.750 € 75.000

Warme Wensen voor Warme Mensen, kerst 2021 Samen aan de slag! Boost! Vitalis en Zebra Welzijn Dagbestedingsactiviteiten in Prinsenkwartier Gezond en vitaal ouder worden Youth with a future

€ 6.307

€ 26.846

€ 25.880 € 24.000 € 55.996 € 30.000 € 18.600 € 9.250 € 284.628

6