2149941 College van B&W - Bestuurlijke reactie op Begrotingsscan Gemeente Delft Begroting 2021

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Bestuurlijke reactie op Begrotingsscan Gemeente Delft Begroting 2021

Portefeuillehouder

Stephan Brandligt

Voorstel ingediend door

Auke van der Heide, Inge van de Water

Registratienummer

4696272

Datum

30 november 2021

Concept-besluit(en) n.v.t.

Inhoud In het kader van onze gesprekken met de provincie Zuid-Holland over de financiële situatie van Delft heeft de provincie een begrotingsscan uitgevoerd. Deze scan voert de provincie standaard uit bij gemeenten die onder preventief toezicht staan (zoals Delft in de eerste maanden van 2021). De scan geeft aanleiding tot de volgende bestuurlijke reactie. De scan is tot stand gekomen op basis van een prettige samenwerking met de provincie. Er was ruimte voor hoor/wederhoor en veel tekstsuggesties en inhoudelijke reacties op bevindingen zijn verwerkt in het rapport. Naast de scan ontwikkelen we met de provincie - met behulp van een extern/objectief onderzoek - ook een strategische koersbepaling van Delft om de positie van Delft op een hoger plan te brengen en zo naar de toekomst toe te versterken. De provincie adviseert op basis van de scan om bij een aantal taakvelden nader te bezien of financiële ruimte gevonden kan worden. De begroting is verdeeld over in totaal 49 (verplichte) taakvelden. Op basis van de scan ziet de provincie voor een beperkt aantal taakvelden mogelijkheden tot bijsturing. Op 8 taakvelden zijn de lasten beduidend hoger dan bij referentiegemeenten. Hiervan maken 5 taakvelden deel uit van het sociaal domein. Er zijn ook taakvelden waar naar verhouding minder lasten zijn begroot.

De provincie wijst hierbij op het risico op lange termijn van (te) lage budgetten op onderhoud. Wij concluderen dat de scan laat zien dat de situatie van Delft zich lastig laat vergelijken. De combinatie van een kleine compacte stad met een grote universiteit tussen twee van de G4 steden is uniek in Nederland, en veroorzaakt onvergelijkbare financiële uitdagingen. Deze unieke positie van Delft is ook weerbarstige materie voor de verdeelmodellen van het gemeentefonds, zoals blijkt bij de te lage waardering van onze centrumfunctie. Daarnaast concluderen wij dat de scan laat zien dat de gemeente weinig bijsturingsmogelijkheden meer heeft. De rek is eruit. Naast de tekorten in het sociaal domein is dit zichtbaar bij het onderhoud van de openbare ruimte, de aanpak van mobiliteit, het voorzieningenniveau dat hoort bij onze centrumfunctie en de bijdrage aan de kennisstad. De scan is een onderbouwing van onze acties om de beperkte financiële slagkracht aan te pakken. Wij gaan de genoemde taakvelden de komende maanden nader bezien en betrekken de eventuele resultaten bij de voorbereiding van de Kadernota 2022. Wel past hierbij op dit moment de ‘winstwaarschuwing’ dat een eerste beoordeling (die ook is opgenomen in de rapportage maar niet verder is beoordeeld door de provincie) duidt op een beperkt bezuinigingspotentieel.

Zo blijkt uit de landelijke benchmark Vensters op bedrijfsvoering dat de overhead in Delft laag is, de kosten van de

Spoorzone bepekt beïnvloedbaar en de hogere kosten voor de musea onvermijdbaar. Op de kosten in het sociaal domein is reeds veel bijgestuurd. Met de scan bevestigt de provincie dat er geen grote risico’s zijn bij de scores van de financiële kengetallen (schuldenquotes, solvabiliteit en de boekwaarden van de grondexploitaties, structurele exploitatieruimte). Wel signaleert de provincie dat het eigen vermogen per inwoner hoog is. De activering van de bijdrage aan de spoortunnel maakt hier onderdeel vanuit. Dit is rijksinfrastructuur die voor een periode van 80 jaar drukt op de exploitatie voor circa € 1,5 miljoen per jaar. Daarnaast wordt de toevoeging van de opbrengst verkoop aandelen Eneco benoemd. Deze ruimte benutten we voor dekking van diverse noodzakelijke investeringen en incidentele tekorten. Centrumfunctie We hebben u eerder geïnformeerd over de ontbrekende waardering van de centrumfunctie van Delft in de uitkering van het gemeentefonds. Dit wordt veroorzaakt door het gebruik van het zwaartekrachtmodel. De provincie bevestigt dat er geen directe relatie is tussen de omvang van de uitkering uit het gemeentefonds en de aard van de centrumfunctie van Delft. De aard van de centrumfunctie van Delft laten provincie en gemeente Delft nader onderzoeken.

Keuze referentiegemeenten De keuze van referentiegemeenten is gebaseerd op structuurkenmerken zoals die worden gewaardeerd door het gemeentefonds (bijv. sociale structuur, centrumfunctie). Dit is voor de provincie tot nu toe een uitgangspunt. In de scan concludeert PZH dat er weinig gemeenten zijn met eenzelfde inwonertal als Delft en tegelijk soortgelijke eigenschappen op overige maatstaven. Op ons verzoek zijn ook 2 universiteitssteden in de vergelijking opgenomen omdat onze aanname is dat hiervoor afwijkende kostenpatronen gelden. Dit patroon wordt bevestigd bij 3 van de 8 hoofdtaakvelden. Zo is voor de universiteitssteden sprake van meer uitgaven op Sociaal domein (ca. 50% van de begroting), Volksgezondheid en milieu en Ruimtelijke ordening. De oorzaak kan daarbij ook gelegen zijn in grootstedelijke (sociale) problematiek, die in Enschede en Eindhoven evenals in Delft zal spelen en minder in de overige referentiegemeenten met kleinere inwonertallen.

Waarom nu? De provincie heeft de begrotingsscan op xx november 2021 aangeboden met het advies deze naar de gemeenteraad te sturen. De scan is uitgevoerd omdat de gemeente onder financieel toezicht van de provincie stond. Essentie: wat verandert er? Nader onderzoek op de door de provincie genoemde taakvelden moet uitwijzen of er daadwerkelijk sprake is van financiële ruimte. Beleidskaders De begrotingsscan is door de provincie Zuid-Holland uitgevoerd naar aanleiding van het onder toezicht stellen van de gemeente. Momenteel wordt door het ministerie van BZK gewerkt aan herziening van het gemeentefonds. De baten van de gemeentebegroting worden voor 60% bepaald door de rijksbijdrage uit het gemeentefonds. Participatie De scan is uitgevoerd door de provincie Zuid-Holland. De gemeente heeft hiervoor ambtelijke input geleverd. Bij het opstellen van het eindrapport was er ruimte voor tekstsuggesties van de gemeente. Deze en alle inhoudelijke reacties op bevindingen zijn verwerkt of cursief zichtbaar in het eindrapport.

Financiën N.v.t.

Vervolg De komende maanden wordt nader bezien of sprake is van financiële ruimte bij de geselecteerde taakvelden. Ook posten met grote afwijking in minder lasten (i.v.m. risico onderhoud)? De resultaten worden verwerkt in de Kadernota 2022. Communicatie N.v.t. Bijlage(n) Deze bestuurlijke reactie hoort bij de aanbiedingsbrief van de provincie Zuid Holland en het eindrapport van de begrotingsscan.

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☒ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

M. Huijsmans Loco-Burgemeester 08-12-2021