2147912 Voorstel van het college aan de raad inzake Besluit om te anticiperen op een deel van de Verzamelwet hersteloperatie toeslagen voor belastingschulden

Oplegger raad Raadsvoorstel Onderwerp

Besluit om te anticiperen op een deel van de Verzamelwet hersteloperatie toeslagen voor belastingschulden

Portefeuillehouder

Karin Schrederhof en Stephan Brandligt

Voorstel ingediend door

Iris Ardesch

Registratienummer

4690358

Datum

23 november 2021

Concept-besluit(en) De raad: 1. Besluit tot kwijtschelding van belastingschulden in anticipatie op het deel van de Verzamelwet hersteloperatie toeslagen voor belastingschulden die onder de reikwijdte vallen van de tussen Rijk en VNG opgestelde kaders (alsmede wijzigingen daarop). Inhoud Begin dit jaar is het Rijk gestart met de hersteloperatie toeslagenaffaire om gedupeerde ouders tegemoet te komen. In de hersteloperatie staat voorop dat ouders die in de problemen zijn gekomen door toedoen van de overheid zo snel mogelijk moeten worden geholpen zodat zij een nieuwe start kunnen maken en hun vertrouwen in de overheid terugkrijgen. Het Rijk werkt daarom aan oplossingen voor deze groep en neemt snel beslissingen die gevolgen hebben voor andere publieke organisaties. Ook gemeenten hebben inmiddels verschillende rollen en taken in de hersteloperatie. Een speciaal team van de gemeente biedt brede hulp aan (mogelijk) gedupeerde ouders, de Financiele Winkel zorgt ervoor dat lopende schuldhulpverleningstrajecten worden afgesloten en de afdeling terugvordering pauzeert het invorderingsproces van (mogelijk) gedupeerden conform de kaders van het wettelijk moratorium (artikel 49i Awir). Op 18 januari jl. heeft het kabinet aangekondigd dat schulden van gedupeerden van de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst en Toeslagen en andere publieke uitvoeringsorganisaties worden kwijtgescholden.

Het kwijtschelden van opeisbare vorderingen is echter niet mogelijk zonder een wettelijke grondslag. De grondslag voor deze kwijtschelding wordt opgenomen in de ‘Verzamelwet hersteloperatie toeslagen’. Op 11 november 2021 is het conceptwetsvoorstel gepubliceerd. De beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2022. Er is een reële kans dat deze datum niet gehaald wordt. Kwijtschelden van publieke schulden geeft gedupeerde ouders zicht op een nieuwe schuldenvrije start. Omdat het niet wenselijk is om ouders te laten wachten op de formele bekrachtiging van de wet heeft het Rijk de gemeenten verzocht om door middel van beleid te anticiperen op de toekomstige wet. De Verzamelwet zal voorzien in het met terugwerkende kracht codificeren van dit beleid. De VNG heeft, in samenspraak met het Rijk, twee documenten opgesteld met het oog op de reikwijdte van de toekomstige Verzamelwet (zie de bijlagen bij dit besluit). In deze reikwijdtedocumenten staat onder meer dat het alleen gaat om vorderingen die zijn ontstaan voor 1 januari 2021. Op grond van dit document wordt een aantal vorderingen uitgesloten van kwijtschelding, zoals belastingschulden die zijn ontstaan door ernstig misbruik. Concreet verzoekt het Rijk de gemeente, vooruitlopend op de Verzamelwet, het volgende te doen: 1.

Openstaande vorderingen van gedupeerden en hun toeslagpartner die zijn ontstaan vóór 2021 en hiervoor in aanmerking komen op grond van de reikwijdtedocumenten, kwijtschelden; 2. Oninbare vorderingen van gedupeerden en hun toeslagpartner die betrekking hebben op de periode vóór 2021 en hiervoor op grond van de reikwijdtedocumenten in aanmerking komen, kwijtschelden;

3.

Betalingen die gedupeerden en hun toeslagpartner in 2021 hebben gedaan voor vorderingen die betrekking hebben op de periode vóór 2021 en op grond van de reikwijdtedocumenten in aanmerking komen voor kwijtschelding, kwijtschelden en restitueren.

Staatssecretaris Van Huffelen heeft toegezegd dat het Rijk alle met deze kwijtscheldingsoperatie gemoeide kosten zal vergoeden. In de zevende voortgangsrapportage (p.17) aan de Kamer staat hierover: ‘’Gemeenten en waterschappen hebben het rijk via de VNG en de Unie van Waterschappen (UvW) voorwaarden meegegeven om hen op korte termijn in staat te stellen om kwijt te schelden. Ik heb gemeenten en waterschappen de garantie gegeven dat alle kosten die zij maken om de vorderingen op gedupeerde ouders kwijt te kunnen schelden, vergoed worden. In gezamenlijkheid met de VNG en de UvW werk ik de door hen gestelde voorwaarden verder uit.’’ Tot op heden zijn deze voorwaarden nog niet concreet geformuleerd en is er geen financiële regeling gepubliceerd, op basis waarvan gemeenten de kosten vergoed zullen krijgen. Invorderaars binnen de gemeente Delft en bevoegdheden Uit de reikwijdtedocumenten volgt dat gemeenten overgaan tot kwijtschelding van vorderingen binnen zowel het SZW-domein als het belastingdomein. In Delft is de invordering van deze vorderingen belegd bij de afdeling Terugvordering van de gemeente Delft, bij Parkeren Delft en bij de RBG. Afdeling terugvordering gemeente Delft (KCC3) De afdeling terugvordering is verantwoordelijk voor het terugvorderen en verhalen van vorderingen die betrekking hebben op de Participatiewet, IAOW, IOAZ, Zorgwet, VVTV en de WMO.

Het college heeft deze wettelijke taak reeds gemandateerd, waaronder kwijtschelding op basis van de beleidsregel Terugvordering 2015. Als het college het besluit neemt ten aanzien van vorderingen binnen het SZW domein te besluiten om vooruit te lopen op de Verzamelwet, hoeft hier geen nadere mandatering meer voor plaats te vinden. Parkeren Delft (belastingdomein) Voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen is een formeel-wettelijke grondslag nodig, gebaseerd op de Gemeentewet (artikel 255). De gemeenteraad van Delft heeft deze formeel-wettelijke grondslag gestalte gegeven in de Verordening kwijtschelding Delft 2013, waarin is bepaald dat ‘kwijtschelding uitsluitend kan worden verleend voor: de afvalstoffenheffing, de leges voor een huisvestingsvergunning, het gemeentelijk deel van de leges voor een identiteitsbewijs en het rioolafvoerrecht’. De Verzamelwet zal een bijzondere formeel-wettelijke grondslag geven voor kwijtschelding van alle gemeentelijke belastingen in een nieuw artikel 26a van de Invorderingswet. Tot dat moment is zonder een raadsbesluit evenwel geen kwijtschelding van parkeerbelasting mogelijk. Omdat het aan de raad gevraagde besluit tot kwijtschelding van tijdelijke en eenmalige aard is wordt dit in een apart besluit aan de raad voorgelegd, en niet opgenomen in een besluit tot wijziging van de Verordening kwijtschelding Delft 2013.

Met dit besluit kan Parkeren Delft, zijnde de heffings- en invorderingsambtenaar van de parkeerbelasting in Delft, overgaan tot de verlangde kwijtschelding aan gedupeerden. RBG (belastingdomein) De RBG heft en int gemeentelijke belastingen voor de gemeente Delft. Op 7 oktober 2021 heeft het Dagelijks Bestuur van de RBG het besluit genomen om te anticiperen op de Verzamelwet en te starten met kwijtschelden van gemeentelijke en waterschapsbelasting. Net als voor Parkeren Delft, is voor de RBG een raadsbesluit nodig om kwijtschelding van deze gemeentelijke belastingen juridisch te ondervangen. Risico’s en, indien mogelijk, de inperking van deze risico’s Het anticiperen op de Verzamelwet brengt een aantal risico’s met zich mee: 1.

Het is mogelijk dat er nog amendementen op het wetsvoorstel worden ingediend. De VNG voorziet dat amendementen op de wet alleen een verruiming kunnen inhouden van de huidige kaders. Dit is echter geen zekerheid. Achteraf kan blijken dat de gemeente ruimer heeft kwijtgescholden dan straks verankerd blijkt in de wetgeving. Dit kan leiden tot rechtsongelijkheid tussen gedupeerden voor wie wij vóór de inwerkingtreding van de wet kwijtschelden en gedupeerden waarvoor we dit daarna doen. Aan de mogelijke rechtsongelijkheid die kan ontstaan als de kaders veranderen na de inwerkingtreding van de wet, kunnen wij niets doen. Dit risico is inherent aan het anticiperen op de Verzamelwet. Het gevolg kan zijn dat lastige bezwaarprocedures ontstaan en er is een risico van precedentwerking

2.

3.

Op grond van de kaders uit de reikwijdtedocumenten van de VNG en de concept wettekst komen bepaalde vorderingen niet in aanmerking voor kwijtschelding. De gemeente moet per vordering een besluit nemen en motiveren waarom een vordering wel/niet wordt kwijtgescholden. Inwoners hebben de mogelijkheid om bezwaar te maken tegen deze besluiten. Een afwijzingsbesluit wordt in bezwaar en beroep getoetst aan de onderliggende wettelijke regeling. Wij voorzien problemen bij het afhandelen van deze bezwaren omdat de recent gepubliceerde concept wettekst nog wel vragen oproept en nog kan worden gewijzigd. Dit kan ertoe leiden dat n.a.v. bezwaar of beroep een geweigerde kwijtschelding alsnog moet worden verleend. Om dit risico in te perken, starten we vóór de inwerkingtreding van de wet, met vorderingen die op grond van de reikwijdtedocumenten zonder meer in aanmerking komen voor kwijtschelding. Over vorderingen die niet, of niet helder genoeg, binnen die kaders vallen, neemt het college nog geen besluiten. Tot op heden (d.d. 15 november 2021) heeft het Rijk nog geen financiële regeling gepubliceerd. De uitwerking hiervan moet duidelijk maken of onder alle kosten de volledige uitvoeringskosten vallen en de kwijtgescholden vorderingen die achteraf niet voor vergoeding in aanmerking blijken te komen.

Vooralsnog zijn het politieke toezeggingen die op dit moment juridisch niet geborgd en dus niet afdwingbaar zijn en betreft het een toezegging van de staatssecretaris terwijl het budgetrecht bij het parlement ligt. Dit is een potentieel financieel risico. De uiteindelijke omvang van dit risico kan nog niet ingeschat worden omdat nog niet duidelijk is hoe groot de groep gedupeerden is, of zij openstaande vorderingen hebben en hoe hoog dit bedrag is. Indicatie vorderingen gedupeerde ouders De Belastingdienst deelt eens per twee weken lijstwerk met namen van gedupeerden en hun toeslagpartners. Aan de hand van het lijstwerk met namen dat we tot 29 oktober 2021 van de Belastingdienst hebben ontvangen, is het wel mogelijk om een tussenstand te delen over vorderingen van gedupeerde ouders. Hierbij is rekening gehouden met de peildatum 31-12-2020 zoals opgenomen in de reikwijdtedocumenten. • Gemeente Delft - €220.000,-- (SZW domein) ▪ In dit bedrag zijn de vorderingen van gedupeerden die reeds op oninbaar zijn gezet niet meegenomen. ▪ Indien gedupeerden in 2021 betalingen hebben gedaan voor vorderingen die voor kwijtschelding in aanmerking komen, moeten deze worden terugbetaald. Eventuele bedragen die de gemeente moet terugbetalen, zijn niet meegenomen in dit bedrag. ▪ In dit bedrag is geen onderscheid gemaakt in het type vordering.

Vorderingen die op grond van de reikwijdtedocumenten niet in aanmerking komen voor kwijtschelding, zijn hier nog wel in meegenomen. Het kwijt te schelden bedrag kan hierdoor lager worden. • Parkeren Delft - €1500,-- (belastingdomein) ▪ Parkeren Delft heeft geen vorderingen die op oninbaar staan. ▪ Indien gedupeerden in 2021 betalingen hebben gedaan voor vorderingen die voor kwijtschelding in aanmerking komen, moeten deze worden terugbetaald. Eventuele terugbetalingen zijn niet meegenomen in dit bedrag. ▪ Parkeren Delft heeft geen vorderingen die vanwege hun aard niet in aanmerking komen voor kwijtschelding. • RBG - €20.000,-- (belastingdomein) ▪ Indien gedupeerden in 2021 betalingen hebben gedaan voor vorderingen die voor kwijtschelding in aanmerking komen, moeten deze worden terugbetaald. Het bedrag dat de RBG moet terugbetalen, is wel meegenomen in dit bedrag. ▪ De RBG heeft geen vorderingen die vanwege hun aard niet in aanmerking komen voor kwijtschelding. Indicatie extra uitvoeringskosten Naast bovenstaande bedragen, moet rekening worden gehouden met extra uitvoeringskosten. De gemeente heeft zowel vorderingen die op grond van de reikwijdtedocumenten wel in aanmerking komen en vorderingen die mogelijkniet in aanmerking komen, zoals fraudevorderingen. Of er bijvoorbeeld sprake is van grove schuld of opzet moet per vordering worden uitgezocht.

Voor de afdeling terugvordering binnen de gemeente is niet mogelijk om deze extra taak binnen de huidige capaciteit op te pakken. Daarom wordt de capaciteit tijdelijk uitgebreid. Voor hoelang dit nodig is, is nog niet bekend. We gaan in eerste instantie uit van een half jaar. De kosten hiervoor bedragen maximaal €67.000,--.

Parkeren Delft en de RBG hebben aangegeven deze kwijtschelding uit te kunnen voeren binnen de huidige capaciteit. Ondanks dat nog geen sprake is van een financiële regeling heeft de staatssecretaris wel een toezegging gedaan. Veel gemeenten in Nederland zijn uitgegaan van deze toezegging. Er bestaat een kans dat we de daadwerkelijk gemaakte kosten niet volledig vergoed krijgen op grond van de financiële regeling maar de kans dat dit om grote bedragen gaat is naar verwachting klein. 4.

Dan tot slot een risico van andere aard. De Belastingdienst moet gegevens aanleveren van gedupeerden en hun toeslagpartner. Indien deze mensen schulden hebben, zullen de gemeente en Parkeren Delft deze kwijtschelden. In een eerder stadium van de hersteloperatie heeft de Belastingdienst vervuilde lijsten verstrekt. Een aantal gemeenten is hierdoor in ongewenste en ongemakkelijke situaties terecht gekomen na contact met inwoners. In principe moeten we uit kunnen gaan van de juistheid van gegevens en zal de Belastingdienst hier nu extra alert op zijn. Ondanks dat dit risico niet per se is verbonden aan het anticiperen op de Verzamelwet, is het belangrijk dat het college dit risico kent.

Waarom nu? Het is belangrijk dat gedupeerden snel een nieuwe frisse schuldenvrije start kunnen maken. Het kwijtschelden van publieke schulden van gedupeerden en hun toeslagpartner is een onderdeel van de aanpak om gezinnen dit vooruitzicht te bieden. Er is nog een reden om zo snel mogelijk te starten met kwijtschelden. Het Rijk heeft voor gedupeerden in een schuldhulpverleningstraject als oplossing bedacht dat hun traject versneld kan worden gesloten nadat het Rijk private schulden overneemt en publieke schulden zijn kwijtgescholden. Schuldhulpverleners en bewindvoerders die gedupeerden in deze trajecten bijstaan, kunnen sinds half september verzoeken bij de Belastingdienst indienen voor de overname van private schulden. Zolang de gemeente schulden die onderdeel zijn van een schuldregeling niet kwijtscheldt, kunnen trajecten niet worden afgesloten. Omdat het niet wenselijk is dat gedupeerden moeten wachten op de formele bekrachtiging van de Verzamelwet, staat in het wetsvoorstel een bepaling die regelt dat gemeenten mogen anticiperen op deze wet, aldus het Rijk en de VNG. Essentie: wat verandert er? Op dit moment worden gedupeerden en hun toeslagpartners met schulden beschermd door het moratorium. Dit betekent dat publieke- en private schuldeisers het invorderen van schulden maximaal één jaar pauzeren vanaf het moment dat zij zijn aangemerkt als gedupeerde.

Het moratorium biedt gezinnen ademruimte tot het moment dat het Rijk een lange termijn oplossing voor alle schulden heeft bedacht en deze zijn kwijtgescholden/overgenomen. Kwijtschelding zorgt ervoor dat gedupeerden worden verlost van publieke vorderingen die vallen binnen de kaders uit de reikwijdtedocumenten. Door dit besluit krijgen invorderaars de bevoegdheid om publieke schulden van gedupeerden, vóór de inwerkingtreding van de Verzamelwet, ambtshalve kwijt te schelden. Beleidskaders Er is een aantal recente wettelijke- en beleidsmatige ontwikkelingen in het kader van de hersteloperatie toeslagen die verband houden met dit besluit: Begin 2021 is het college akkoord gegaan met het machtigingsbesluit. Als gevolg van dit machtigingsbesluit deelt de Belastingdienst contactgegevens van Delftse inwoners die mogelijk gedupeerd zijn om hen een hulpaanbod te doen. Kort daarop volgde het wettelijk moratorium, op grond waarvan schuldeisers zoals de gemeente, de RBG en Parkeren Delft invorderingen opschorten. Zoals eerder beschreven, biedt het moratorium tijdelijk ruimte aan gedupeerden en aan het Rijk tot de definitieve oplossing voor alle schulden bekend is. De kaders van het moratorium zijn anders dan de kaders rondom kwijtschelding. Met het kwijtschelden van publieke schulden, eindigt het moratorium gedeeltelijk.

Voor vorderingen die niet worden kwijtgescholden, geldt dat invorderingen een jaar worden opgeschort vanaf het moment dat het compensatiebedrag is uitbetaald. Op 21 mei heeft staatssecretaris Van Huffelen het ‘Besluit compensatie schuldentrajecten’ genomen. Dit besluit regelt dat de Belastingdienst ook mag anticiperen op de Verzamelwet en de private schulden van gedupeerden en hun toeslagpartner in een wettelijke schuldsaneringsregeling (Wsnp) of in een buitengerechtelijke schuldregeling (Msnp) mag compenseren. Als de Belastingdienst openstaande vorderingen aan private schuldeisers heeft betaald en eventuele publieke schulden zijn kwijtgescholden, kunnen deze regelingen worden beëindigd. Gedupeerden en hun gezinnen kunnen dan een nieuwe start maken.

Participatie Bij de voorbereiding van dit besluit zijn de volgende partners betrokken/geïnformeerd: Parkeren Delft RBG Instituut Sociaal Raadslieden Financiën Staatssecretaris Van Huffelen heeft toegezegd alle werkelijke kosten te zullen vergoeden op basis van nacalculatie. Kosten die zijn verbonden aan de kwijtschelding, zoals het bedrag dat wordt kwijtgescholden maar ook de rente en incassokosten worden vergoed en kosten die gemeenten maken voor de uitvoering. Hiervoor stelt het Rijk nog een forfaitair bedrag vast. Zoals eerder beschreven, is de financiële regeling met voorwaarden voor de vergoeding nog niet gepubliceerd. Vervolg Indien de raad akkoord gaat met dit besluit, kan Parkeren Delft ambtshalve starten met het kwijtschelden van schulden die binnen de reikwijdte van de beoogde Verzamelwet. Parkeren Delft is reeds begonnen met het treffen van voorbereidingen om, zodra zij bevoegd is, zo snel mogelijk te kunnen starten. Parkeren Delft kan deze taak uitvoeren binnen de bestaande capaciteit. Om de redenen genoemd onder ‘Waarom nu’ verzoekt het college de raad om dit besluit te nemen in de commissie van 10 december. Communicatie Dit besluit wordt gepubliceerd in het Gemeenteblad. Er zal verder geen algemene communicatie volgen. Gedupeerden en hun toeslagpartners ontvangen in geval van kwijtschelding een begeleidende brief en per vordering een beschikking.

Over de hersteloperatie wordt op verschillende manieren gecommuniceerd: De raad wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang van de hersteloperatie in Delft. Via de Delft Actief worden inwoners die denken dat zij gedupeerd zijn opgeroepen om zich bij de Belastingdienst of gemeente te melden. Inwoners kunnen zich via www.delft.nl/toeslagenaffaire melden bij de gemeente.

Bijlage(n) -

VNG - Beoogde reikwijdte Verzamelwet hersteloperatie toeslagen VNG - Addendum beoogde reikwijdte wet hersteloperatie toeslagen

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☒ Ja

☐ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft, S. Brandligt Loco-burgemeester

M. Berger Loco-secretaris