2146884 College van B&W - reactie naar aanleiding van het onderzoek van de Functionaris Gegevensbescherming van de gemeente Delft

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Collegereactie naar aanleiding van het onderzoek van de Functionaris Gegevensbescherming van de gemeente Delft

Portefeuillehouder

Martina Huijsmans, Stephan Brandligt & Marja van Bijsterveldt

Voorstel ingediend door

Maria Berger, mberger@Delft.nl

Registratienummer

4686740

Datum

18 november 2021

Concept-besluit(en) N.v.t.

Inhoud Geachte leden van de gemeenteraad, Eerder dit jaar publiceerde de onderzoeksgroep Cybersafety van NHL Stenden Hogeschool samen met de Rijksuniversiteit Groningen een onderzoek naar gemeentelijke online monitoring. Naar aanleiding hiervan zijn in diverse steden, waaronder Delft, raadsvragen gesteld naar de wijze waarop gemeenten onlinemonitoring vorm gegeven. Daarnaast is door de Functionaris Gegevensbescherming (FG) van de gemeente Delft onderzoek ingesteld naar het gebruik van publiek toegankelijke bronnen door de gemeente Delft en heeft de FG waardevolle aanbevelingen gedaan ter verbetering van de huidige werkwijze. Met deze raadsinformatie oplegger informeren wij u over de wijze waarop het College de aanbevelingen van de FG zal uitvoeren. De rapportage van de FG zien wij als een goede toets op onze gemeentelijke werkwijze en diverse processen. De online wereld en offline wereld raken immers steeds meer met elkaar vervlochten, waarbij ontwikkelingen uit de online wereld zich steeds vaker offline manifesteren en daarmee raken aan de taken en bevoegdheden van de gemeente. De balans tussen taken/verantwoordelijkheden van de gemeente enerzijds en de bescherming van de privacy van onze inwoners anderzijds is vaker onderwerp van gesprek met uw raad geweest.

Wij blijven over dit belangrijke thema graag met u in gesprek, want de ontwikkelingen op dit vlak volgen elkaar in hoog tempo op. Als gemeente opereren we daarmee in een snel veranderend werkveld, waarbij we continu onze werkwijze en processen aanpassen op nieuwe ontwikkelingen. Waar in onze gemeentelijke processen 20 jaar geleden bijna alle processen via papier gingen, gaat in 2021 nagenoeg alles via digitale processen. In relatief korte tijd is sprake geweest van grote, snelle en ingrijpende veranderingen. Dit soort ontwikkelingen hebben ook consequenties voor taken zoals het handhaven van de openbare orde en veiligheid of de wijze waarop we met onze inwoners communiceren via digitale kanalen. Het onderzoek van de FG laat zien dat er bij verwerking van persoonsgegevens (verkregen uit publiek toegankelijke bronnen) door de gemeente Delft op onderdelen ruimte is voor verbetering, maar geeft geen aanleiding tot grote structurele veranderingen ten aanzien van de huidige werkwijze of processen. We herkennen ons in dit beeld en streven continu naar verbetering van bestaande werkwijzen of processen. Ons college heeft zich samen met uw raad in de afgelopen periode ingezet om de privacy van inwoners zo goed mogelijk te waarborgen bij gemeentelijke processen. Het initiatiefvoorstel Digitale Soevereiniteit is een goed voorbeeld van hoe we hierin

samen met uw raad optrekken om in te spelen op digitale ontwikkelingen en het doorvoeren van verbeteringen daarbij. De kennis en aanbevelingen van de FG nemen we ter harte en benutten we om onze processen en werkwijze verder te verbeteren (zie kopje ‘essentie’ voor de implementatie van de gedane aanbevelingen). Eén van de zaken in het rapport van de FG, vraagt om nadere uitleg en duiding. Het betreft de uitvoering van casus-overleggen. Binnen het Zorg- en Veiligheidshuis (ZVHH) kan een casus worden aangedragen voor het inrichten van een persoonsgerichte aanpak radicalisering en gewelddadig extremisme. De gemeente heeft de regierol in deze persoonsgerichte aanpak en het multidisciplinair casusoverleg. Het gaat hierbij om casuïstiek waar de gemeente, politie of andere partners zorgen hebben op gebied van radicalisering of (gewelddadig) extremisme dan wel serieuze signalen aanwezig zijn. Het gaat daarbij over opgeschaalde casuïstiek waarbij de persoon in kwestie over het feit dat hij/zij besproken wordt in dit multidisciplinaire casusoverleg geïnformeerd wordt per brief. Binnen het overleg in het ZVHH wordt gesproken over een plan van aanpak en afgestemd wie welke acties uitvoert. De inzet van interventies op de persoon is gericht op afnemen van dreiging, resocialiseren en stabiliseren.

Om een inschatting te maken van de aard en omvang van de dreiging van een persoon, is het van belang zicht te hebben op zijn of haar leefwereld. In de huidige tijd zijn de online en offline wereld verweven met elkaar en daarom kan het zo zijn dat er behoefte bestaat om incidenteel online publiek toegankelijke bronnen te raadplegen. We baseren ons op artikel 172 Gemeentewet. Dit vindt echter zeer sporadisch plaats (in de afgelopen jaren slechts twee keer). De informatie wordt enkel bekeken en niet verder verwerkt in een rapportage of in andere later te raadplegen stukken. De eventueel verkregen informatie werd mondeling teruggekoppeld aan de procesregisseur en indien relevant in het casusoverleg betrokken bij de beeldvorming. Tot slot, wij kunnen ons voorstellen dat berichtgeving over gemeentelijke online monitoring/ gebruik van publiek toegankelijke bronnen door de gemeente Delft – waarnaar ook de FG verwijst in zijn rapportage – tot vragen en ongerustheid bij uw raad of onze inwoners hebben geleid. Wij hopen dan ook van harte dat het rapport en conclusies van de FG en de reactie van het college daarop resterende vragen en/of zorgen hebben kunnen wegnemen en gaan hierover graag met u in gesprek. Waarom nu? De Functionaris Gegevensbescherming van de gemeente Delft heeft medio november 2021 zijn privacy onderzoek inzake het gebruik van publiek toegankelijke bronnen opgeleverd.

Middels deze oplegger informeren wij uw raad over de opvolging van de aanbevelingen die de FG in zijn rapportage heeft gedaan. Essentie: wat verandert er? Webcare Aangezien de FG heeft vastgesteld dat de verwerking van persoonsgegevens bij de webcare van de gemeente Delft aan de AVG voldoet, zien we op dit moment geen aanleiding tot aanpassing van de huidige werkwijze. We blijven continu bezig om verbeteringen in het werkproces, waaronder borging van de privacy, door te voeren, TamTam en omgevingsanalyse In samenwerking met de FG wordt de bestaande werkwijze (inclusief het draaiboek) vastgelegd in de geadviseerde protocollen voor de TamTam en omgevingsanalyses. Het advies om te werken met maatwerklijsten voor de TamTam en de omgevingsanalyses nemen we ook over. Er zal hierbij extra aandacht worden besteed aan het samenstellen van de lijsten en het wegen van de bronnen en periodieke herziening hiervan. Fraudeonderzoek participatiewetgeving Wij nemen de aanbevelingen uit het rapport over en zullen een DPIA uitvoeren en het bestaande protocol herzien. De FG geeft aan dat voortaan gebruik gemaakt moet worden van een algemeen account bij opsporingsactiviteiten in het kader van fraude. Wij zullen na de DPIA en bij het herzien van het protocol aangeven wat deze aanbeveling betekent voor de mogelijkheden voor opsporing van fraude in het kader van de participatiewet.

Dit vanwege het feit dat de aanbevelingen van de FG niet in overeenstemming zijn met de handreiking hierover van de VNG. Openbare orde en veiligheid De aanbevelingen die de FG gedaan heeft om de huidige werkwijze binnen het OOV-domein verder te verbeteren zullen worden overgenomen. Er zal binnen afzienbare tijd een protocol worden opgesteld en DPIA worden

uitgevoerd. Deze informatie zal, na consultatie met de FG, op de website van de gemeente worden gepubliceerd, inclusief informatie over waar inwoners terecht kunnen met vragen. De aanbeveling om hierbij gebruik te maken van een algemeen account wordt eveneens overgenomen. Bij de casus-overleggen heeft de gemeente verschillende rollen in dit proces (enerzijds vanuit de bevoegdheden van B&W op het gebied van zorg en welzijn, werk en inkomen, jeugd en onderwijs etc, anderzijds de burgemeester als het gaat om het zorgen voor een zo veilig mogelijke leefomgeving – art. 172 Gemeentewet). De gemeente is regisseur van het casusoverleg en brengt in die hoedanigheid alle relevante informatie bij elkaar. Vanuit die rol zien wij, in tegenstelling tot de FG, wel grondslag voor het incidenteel raadplegen van publiek toegankelijke (online) bronnen, als middel bij het maken van een risico-inschatting binnen de context van de persoonsgerichte aanpak. Zonder online raadpleging kan het zijn dat de partners in de aanpak essentiële informatie missen t.b.v. het complete beeld, en daardoor tekortschieten bij het inzetten van de juiste interventies. Dit alles neemt niet weg dat meer specifieke wet- en regelgeving t.a.v. online raadpleging als middel hiertoe, tot meer duidelijkheid over taken en bevoegdheden op dit gebied zou leiden.

We zullen, gelet op de aanbeveling van de FG, het gebruik van online publiek toegankelijke bronnen bij de casus-overleggen opschorten in afwachting van specifiekere wet- en regelgeving. We volgen deze ontwikkelingen op de voet en zullen wij bij de Rijksoverheid aandringen op een scherper gedefinieerde taak voor de gemeente wanneer het gaat om online publiek toegankelijke bronnen.

Beleidskaders Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Artikel 172 van de gemeentewet. Artikel 53a lid 6 van de Participatiewet.

Participatie N.v.t.

Financiën N.v.t

Vervolg Het college zal de hierboven beschreven aanbevelingen implementeren en, waar nodig, de FG verzoeken de voorgenomen implementatie te toetsen. Daar waar zaken nog nadere uitwerking op detailniveau vragen bij de implementatie van de gedane aanbevelingen, zal afstemming worden gezocht met de FG. Communicatie Waar nodig zal aanvullende informatie met betrekking tot de genoemde protocollen na afstemming met de FG hierover op de website van de gemeente worden gepubliceerd. Bijlage(n) Rapport “Privacy onderzoek. Gebruik van publiek toegankelijke bronnen”

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☒ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

M. Huijsmans Loco-Burgemeester