2142790 Belangenvereniging TU Noord - lijst verzwaard advies en participatieplicht onder de Omgevingswet

Belangenvereniging

TU Noord

Reactie op het voorstel van het Presidium aan de raad inzake de lijst verzwaard advies en participatieplicht onder de Omgevingswet, Commissie Ruimte en Verkeer 28-10-2021

Bewoners en raad buitenspel Geachte leden van de raad, Op 28 oktober a.s. behandelt de Commissie Ruimte en Verkeer het voorstel van het Presidium aan de raad inzake de lijst verzwaard advies en participatieplicht onder de Omgevingswet 1. In het voorstel wordt de rol van de gemeenteraad teruggedrongen en wordt een minimale invulling gegeven aan de mogelijkheid tot verplichte participatie. Voor bewoners én raad een slecht voorstel. Wij hebben een concreet voorstel hoe het beter kan. Het voorstel gaat over één van de belangrijkste pijlers van de nieuwe Omgevingswet die naar verwachting op 1 juli 2022 ingaat: participatie. De vormgeving van participatie wordt door de wetgever in belangrijke mate overgelaten aan het lokale bestuur. Daarnaast bevat het voorstel een regeling van gevallen waarin BenW in plaats van de raad besluiten kan nemen over ruimtelijke plannen. Wat opvalt in het voorstel is de summiere toelichting, het ontbreken van onderbouwing en de mogelijkheid voor de raad om te kiezen hoeveel hij zelf wil doen en hoeveel participatie wenselijk is. Ook wordt de raad onvolledig voorgelicht.

Geen tijd voor de raad? Met het argument van snelheid wordt de raad voorgehouden dat er onvoldoende tijd is om te besluiten over veel (bouw)plannen en wordt gevraagd dit daarom over te laten aan BenW. Binnen 8 weken moet de gehele procedure zijn afgerond voor zogenoemde buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (bopa’s) staat in het voorstel. Dit zijn – kort gezegd – (bouw)plannen die niet in het omgevingsplan (bestemmingsplan) passen. De termijn die het voorstel noemt, 8 weken, is een voorbeeld van onvolledige informatie. Bij afwijkingen van het omgevingsplan is meestal de reguliere vergunningprocedure van toepassing. Dat wil zeggen een proceduretermijn van 8 weken met een mogelijkheid van een eenmalige verlenging met 6 weken. Maar er zijn ook gevallen waarbij de termijn kan worden verlengd, onder meer op verzoek van de aanvrager of als het bevoegd gezag dat beslist, vanwege aanzienlijke gevolgen en mogelijke bedenkingen van belanghebbenden. En, anders dan nu, is de termijn geen fatale termijn maar een termijn van orde. Een goed voorbeeld van informatie over beslistermijnen bij besluitvorming door de raad geeft de

1

https://delft.notubiz.nl/modules/19/raadsvoorstellen_en_raadsbesluiten/687083?parent_event=759812

Belangenvereniging TU Noord

opgericht 12 september 2003

secretariaat: Maerten Trompstraat 19, 2628 RB Delft

inschrijving Kamer van Koophandel nr. 27261828

e-mail: tunoord@gmail.com

IBAN NL58INGB0003693415

internet: www.tunoord.nl

t.n.v. Belangenvereniging TU Noord, Delft

Belangenvereniging

TU Noord

gemeente Leiderdorp. 2 Daaruit blijkt de praktische haalbaarheid van betrokkenheid van de raad én de hoeveelheid werk. Geen tijd voor de raad is dus een slecht argument. Zonder bedenkingen uit de omgeving van een bouwplan kan het voorstel daarbij gewoon passeren als hamerstuk. Ook de mogelijkheid van een permanente ‘hoorcommissie’, ingesteld door de gemeenteraad om initiatiefnemers en betrokkenen de mogelijkheid te bieden hun initiatief, dan wel zienswijze toe te lichten, wordt niet genoemd. 3

Inwoners (niet) betrokken De genoemde Handreiking Adviesrecht gemeenteraad bij afwijkingen van het Omgevingsplan van de VNG doet nog een andere belangrijke aanbeveling waar de indieners van het voorstel geen boodschap aan lijken te hebben. Er staat (blz. 8): “Zorg dat de te volgen procedures niet slechts een interne aangelegenheid worden, maar betrek inwoners hierbij.” Juist waar participatie een kernwaarde is van de nieuwe Omgevingswet, wordt gekozen voor het belang van snelheid en ontwikkelruimte boven het belang van inwoners. Een gemiste kans vinden wij, vooral omdat Delft naar buiten bepleit inwoners te betrekken bij de uitwerking van de Omgevingswet. 4

Laat de impact van een plan leidend zijn voor de procedure Het klinkt heel logisch en veel gemeenten volgen deze logica ook: laat de impact van een voorgenomen besluit op de omgeving leidend zijn voor de vraag of de raad betrokken moet worden en welke participatie geboden moet worden. De bouw van 15 woningen die niet in het omgevingsplan passen zal vaak grote impact hebben op de (directe) omgeving. De raad hierbuiten laten lijkt ons daarom geen goed idee. Verschillende gemeenten hebben in beeld gebracht hoe vaak besluiten van welk type voorkomen en hoe vaak bezwaarprocedures voor verschillende categorieën worden gevoerd. Het eerste zegt iets over de mogelijke werklast voor de raad (hebben we het over gemiddeld enkele of vele tientallen bopa’s per jaar?), het tweede zegt iets over de maatschappelijke weerstand in de omgeving. Zie als voorbeeld de gemeente Voorschoten. 5 Vanuit het uitgangspunt dat ieder initiatief per geval een andere advisering kan behoeven biedt het daar ontwikkelde Toetsingskader Participatiebeleid Omgevingswet zes aanknopingspunten. Met behulp van dat toetsingskader worden de vorm en mate van participatie voor initiatieven onder 2

https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Presidium/2021/17-mei/19:00/Memobesluitvormingsproces-raad-bij-bindend-advies-onder-Omgevingswet.pdf 3 Suggestie van de VNG, zie handreiking blz. 7 https://delft.notubiz.nl/document/10414111/1/handreiking%20vng 4 https://www.sdu.nl/sites/default/files/Sdu_Omgevingswet_interview_Gemeente_Delft.pdf 5 https://voorschoten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/ddc73624-e9e3-485d-b9fc-3337f095d49a en voor Wassenaar https://wassenaar.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/a7b6dbde-f7bb-440e-9347-8268f78ec49a

2

Belangenvereniging

TU Noord

andere bepaald op basis van de impact van het initiatief. Dezelfde methode kan toegepast worden voor het bepalen van het al dan niet toepassen van het verzwaard adviesrecht.

Maximaal ruimte voor afwijken? Met het voorstel wordt in Delft gekozen voor een kort lijstje voor verplichte participatie en zeer ruime marges om met goedvinden van BenW af te mogen wijken van het omgevingsplan. Het voorbeeld van 20 woningen is hierbij veelzeggend: waar veel gemeenten kiezen voor 1 tot 5 woningen gaat het Delftse voorstel uit van 20 woningen. Als de raad daarbij ooit al heeft ingestemd met een visie, ruimtelijk kader of beleidsvoornemen waar de mogelijkheid voor deze ‘buitenplanse’ woningen uit kan worden afgeleid, komt de raad er hoe dan ook al niet meer aan te pas voor een bindend advies. Daarbij is in het ‘bestemmen nieuwe stijl’ vaak al veel meer ruimte om af te wijken van de planregels dan voorheen (het ‘binnenplans’ afwijken).

Voorstel voor een betere lijst Een raad die de afstand tot de burger wil verkleinen, zorgt ervoor aanspreekbaar te zijn over besluiten met mogelijk grote impact op de omgeving. Een onvoorzien bouwplan voor 15 woningen heeft zeker potentieel grote impact en hoort dus beoordeeld te worden door de raad. Omdat wij goede voorbeelden hebben gezien bij andere gemeenten is bijgevoegd een voorbeeld 6 van een lijst waarbij besluitvorming en participatie beter aansluiten bij de belangen van de inwoners.

Wat vragen wij van u? Er is geen participatie geboden bij het opstellen van de lijst en inzicht hoe deze lijst tot stand is gekomen ontbreekt. Veel gemeenten doen het beter dan Delft. De VNG handreiking doet aanbevelingen over de wenselijkheid de bestaande werkwijze te evalueren en bewoners te betrekken. Ook de instelling van een permanente ‘hoorcommissie’ wordt ter overweging geadviseerd. De voorgestelde lijst vinden wij onvoldoende en slecht onderbouwd. Bewoners komen er bekaaid vanaf. We verzoeken u de lijst nu niet vast te stellen en raden u aan minimaal het bestaande niveau van besluitvorming en raadsbetrokkenheid te handhaven. Wij vragen u over de voorgestelde lijsten in gesprek te gaan met de stad en op basis hiervan een beter voorstel te maken, in het belang van inwoners, leefomgeving en plannen. De tijd tot inwerkingtreding van de Omgevingswet biedt hiertoe de ruimte. Het belang van zorgvuldigheid gaat voor snelheid en gemak. Met vriendelijke groet, Belangenvereniging TU Noord 6

Voorbeeld gemeente Overbetuwe https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2021-214803.html

3

Belangenvereniging

TU Noord

Bijlage Lijst verzwaard advies en participatie Omgevingswet (voorbeeld) De gemeenteraad wil in de volgende gevallen • gebruik maken van zijn adviesbevoegdheid; • participatie verplicht stellen bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. Categorie

Adviesrecht (16.15a onder b Ow)

Woningen

Het toevoegen van 4 of meer woningen binnen Het toevoegen van 1 of meer woningen binnen de bebouwde kom de bebouwde kom

Bedrijvigheid

Antenne-installatie Intensieve recreatie

Projecten voor energie opwekking

Maatschappelijke voorzieningen en sportvoorzieningen

Verplichte participatie (16.55 lid 7 Ow)

Het toevoegen of bouwen van 1 of meer woningen in het buitengebied, tenzij sprake is van functieveranderingsbeleid Het vergroten van (bedrijfs)woningen buiten de bebouwde kom, waardoor deze groter 3 worden dan 1000 m

Het toevoegen of bouwen van 1 of meer woningen in het buitengebied, ook als sprake is van functieveranderingsbeleid Het vergroten van (bedrijfs)woningen buiten de bebouwde kom, waardoor deze groter worden 3 dan 1000 m

Het oprichten, veranderen of uitbreiden van bedrijvigheid in een zwaardere categorie dan het omgevingsplan toestaat, zowel in de bebouwde kom en op bedrijventerreinen

Het oprichten, veranderen of uitbreiden van bedrijvigheid in een andere categorie dan het omgevingsplan toestaat, zowel in de bebouwde kom en op bedrijventerreinen

Het oprichten, veranderen of uitbreiden van niet-agrarische bedrijvigheid in het buitengebied

Het oprichten, veranderen of uitbreiden van niet-agrarische bedrijvigheid in het buitengebied

Het oprichten of veranderen van een antenne- Het oprichten of veranderen van een antenneinstallatie hoger dan 40 m installatie, ongeacht de hoogte Projecten ten behoeve van intensieve Projecten ten behoeve van intensieve recreatie, recreatie, inclusief de daarbij behorende inclusief de daarbij behorende voorzieningen voorzieningen (zoals paden, ontsluiting en (zoals paden, ontsluiting en groen); groen); voorbeelden zijn recreatieterreinen, voorbeelden zijn recreatieterreinen, campings, campings, zwemplassen zwemplassen Het realiseren van minimaal één windmolen van ten minste 15 meter hoogte;

Het realiseren van minimaal één windmolen, ongeacht de hoogte;

Het realiseren van weiden met zonnepanelen van minimaal 1 hectare

Het realiseren van weiden met zonnepanelen, ongeacht de grootte

Het opwekken en/of opslaan van andere vormen van energie (zoals buurtbatterij, biomassa-installatie en waterstof)

Het opwekken en/of opslaan van andere vormen van energie (zoals buurtbatterij, biomassa-installatie en waterstof)

Het realiseren van grootschalige maatschappelijke voorzieningen, zoals een multifunctionele accommodatie (MFA) of multifunctioneel centrum (MFC)

Het realiseren van maatschappelijke voorzieningen

Het realiseren van sportinfrastructuur, waaronder sportparken en sporthallen

Het realiseren van sportinfrastructuur, waaronder sportparken en sporthallen

Infrastructurele Het aanleggen/ bouwen van grootschalige projecten infrastructurele (kunst)werken Gevoelige onderwerpen Indien - naar de mening van het college sprake is van maatschappelijke onrust of anderszins politiek gevoelige initiatieven

4

Het aanleggen/ bouwen van infrastructurele (kunst)werken n.v.t.