2127563 College van B en W - wensen en bedenkingen kapitaalstorting Innovation Quarter

Ruimte en Economie Advies bezoekadres: Stationsplein 1 2611 BV Delft IBAN NL21 BNGH 0285 0017 87 t.n.v. gemeente Delft Behandeld door Jos Littel Retouradres : Postbus 78, 2600 ME Delft jlittel@delft.nl Internet www.delft.nl

Gemeenteraad

Telefoon 14015

Datum

Onderwerp

06-07-2021

Wensen en bedenkingen gemeentelijke deelname aan Stichting Businesspark Haaglanden

Ons kenmerk

4592788 Uw brief van Uw kenmerk Bijlage

Geachte leden van de gemeenteraad, Tijdens de commissievergadering Economie, Financiën en Bestuur van 22 juni jl. is gesproken over het voorgenomen besluit om een aanvullende investering van € 1.493.960,- te doen in IQCapital, het investeringsfonds van InnovationQuarter. Bij deze besprekingen zijn wensen en bedenkingen geuit. Hieronder geeft het college puntsgewijs reactie op de afzonderlijke, ingebrachte wensen en bedenkingen. REACTIE OP WENSEN EN BEDENKINGEN Wensen: a. Duidelijke afspraken over wanneer een bedrijf gaat bijdragen aan een revolverend fonds en het fonds dus echt gaat revolveren. Een investeringsfonds wordt revolverend als het geld wat door de aandeelhouders is gestort om te investeren in innovatieve bedrijven meer dan 1 keer kan worden ingezet. Dit gebeurt in het geval dat de middelen terugkomen die aan een onderneming zijn verstrekt. Bijvoorbeeld doordat een lening wordt terugbetaald. Ook kan indien het fonds aandelen heeft in een onderneming en dit bedrijf wordt verkocht (een exit) voor een hogere waardering dan op het moment van investeren, dan krijgt het fonds meer geld terug dan er ooit is verstrekt aan de onderneming. In beide gevallen wordt het geld opnieuw aangewend om te kunnen investeren. Een gemiddelde exit komt na 5 tot 8 jaar, maar gezien de aard van deze bedrijven kan dit langer duren.

InnovationQuarter investeert vaak vroeg, omdat de markt dat op dat moment niet alleen durft vanwege de lange ontwikkeltijden. Juist omdat InnovationQuarter veelal investeert in hoogtechnologische innovaties met lange ontwikkeltijden.

Datum

06-07-2021 Ons kenmerk

4592788

Aangezien het fonds nu 5 jaar bestaat, is de verwachting dat in de komende 3 tot 5 jaar de eerste exits plaatsvinden. De jaren erna wordt toegewerkt naar een situatie waarbij de opbrengst van de exits de nieuwe investeringen kan dekken. Zodra dit het geval is, is het fonds revolverend. Het college blijft dit als aandeelhouder monitoren. b. Duidelijke afspraken over wanneer er dividend wordt uitgekeerd. In de statuten zijn afspraken gemaakt over de voorwaarden voor uitkering van dividend. Daarin is bepaald dat de algemene vergadering bevoegd is tot bestemming van de winst die door vaststelling van de jaarrekening is bepaald. Indien de algemene vergadering niet voorafgaand aan of uiterlijk direct na het besluit tot vaststelling van de jaarrekening een besluit neemt tot bestemming van de winst, zal de winst worden gereserveerd. Het college is als aandeelhouder onderdeel van de algemene vergadering. Het college is van mening dat pas overgegaan kan worden tot uitkering van dividend indien er meer kapitaal aanwezig is dan nodig om revolverend te opereren. c. Bepaal wanneer we het hebben over een ‘klapper’. Van een ‘klapper’ is sprake indien de opbrengsten van een verkoop zeer hoog zijn (meer dan de totale inbreng van de aandeelhouders in het fonds). Dit soort extremiteiten komen zelden voor, maar zijn niet onmogelijk (met name in de biotechnologie sector).

De verkoop van Acerta Pharma van 3,7 miljard euro in 2015, waar de regionale ontwikkelingsmaatschappij van Brabant (BOM) aandeelhouder was, is hier een voorbeeld van. d. Het is de verwachting dat er nog hogere en nog meer vervolginvesteringen nodig zijn. Geef inzicht in wat de investeringen in IQ nu concreet hebben opgeleverd danwel gaan opleveren voor Delft. De verwachting is dat met deze nieuwe investering van circa 64 miljoen euro geen vervolginvesteringen meer nodig zijn om het fonds revolverend te laten opereren. Met de initiële investering van 1,75 miljoen euro in IQCapital door de gemeente Delft is er vanuit het fonds ruim 7 miljoen euro in Delftse bedrijven geïnvesteerd. Daarbovenop is door private partijen bijna 10 miljoen euro verstrekt. Hier zitten een aantal bedrijven tussen die naar verwachting meer dan de inleg gaan opleveren. De opbrengsten staan in de ogen van het college daarom in goede verhouding tot de gevraagde bijdrage van Delft. Zeker aangezien het een kapitaalstorting betreft, zonder consequenties voor de begroting.

2/7

Datum

06-07-2021 Ons kenmerk

4592788

e. Geef inzicht in wat IQ heeft opgeleverd voor (wat voor soort) werkgelegenheid en de start van nieuwe bedrijven. Het aantal arbeidsplaatsen bij de bedrijven waarin we vanuit InnovationQuarter is geïnvesteerd (peildatum ultimo 2020) is circa 145. Dit zijn allen groeiende bedrijven waardoor we verwachten dat dit de komende jaren meer wordt. Indien in een vroege fase wordt geïnvesteerd zien we vaak dat de eerste personeelsleden voor het grootste gedeelte HBO+ opgeleid zijn. Aangezien de bedrijven veel academische founders hebben, is dit bij het founding team ook vrijwel altijd het geval. Bij de grotere bedrijven (groter dan 10-15 fte) zien we het aantal MBO-opgeleide personeelsleden toenemen omdat er bijvoorbeeld personeel op administratief en secretarieel vlak wordt aangenomen. Daarnaast zien we dan ook meer productiemedewerkers, die veelal ook een MBO achtergrond hebben. f. Laat andere partijen zoals het Rijk, puissant rijke particulieren, grote en rijkere gemeenten en of banken investeren in dit soort riskante ondernemingen en niet de arme gemeente Delft. In totaal gaat het om een investering in IQCapital van circa 64 miljoen euro waarvan de helft door het Rijk gefinancierd wordt. De bijdrage van gemeente Delft aan deze investering is 2,3%. Dit geld wordt gebruikt om samen met private investeerders in groeiende bedrijven te investeren.

Een aanzienlijk deel van deze investeringen worden gedaan in Delftse bedrijven. Per (publiek) geïnvesteerde euro trekt InnovationQuarter 3 euro privaat geld aan. Het college is van mening dat hiermee aan deze wens wordt voldaan. g. Graag geen enkele kapitaalstorting in IQ. Het college neemt deze wens niet over. h. Alleen een kapitaalstorting als dit voldoende voor Delft opbrengt. Denk aan aantoonbare werkgelegenheid of andere voordelen. Voor de beantwoording van deze vraag verwijzen wij naar wens d. i. Bij positief besluit een deel van de kapitaalstorting te labelen in het weerstandsvermogen van de gemeente. Investeren is niet risicoloos. Voorstel: € 1,5 ton (10%). Ieder jaar wordt de waarde van ons aandelenbezit getoetst door de accountant van InnovationQuarter en onze eigen accountant. Mocht deze waardering op enig moment aanleiding geven tot het opnemen van een risico in het weerstandsvermogen dan zal het college dit uiteraard doen. Op dit moment is daar geen sprake van. Het college neemt de wens voor nu niet over.

3/7

Datum

06-07-2021 Ons kenmerk

j. Leg uit waarom de schatrijke provincie Zuid Holland haar belang fors heeft verlaagd. IQ is van het rijk en provincies.

4592788

Het college is niet in de positie om de afweging van de provincie toe te lichten. InnovationQuarter is echter niet alleen van het Rijk en de provincie maar ook van de gemeenten die aandeelhouder zijn, waaronder gemeente Delft. Het college stelt voor om naar rato van dit aandeel de verantwoordelijkheid te nemen in deze fondsuitbreiding. Zeker gezien de grote meerwaarde voor het Delftse ecosysteem. Het college neemt deze wens niet over. k. Kunnen keep-goings ook een beroep doen op ondersteuning van InnovationQuarter Alle MKB’ers in Zuid-Holland kunnen een verzoek tot financiering bij InnovationQuarter indienen. Aan het besluit tot financiering ligt een stevige screening waarbij onder andere wordt gekeken naar maatschappelijke impact (zowel qua sociale en duurzame impact als werkgelegenheid) en de mate waarin de markt deze investering (niet) kan doen. De ervaring leert echter dat het merendeel van de MKB bedrijven zonder problemen via banken of private investeerders aan voldoende financiering komen. Het college blijft toezien op het gegeven dat de middelen worden besteed aan bedrijven die niet (geheel) op een andere wijze aan het kapitaalbehoefte kunnen voldoen. Bedenkingen: a. De verwachting is dat IQ de komende jaren nog niet revolverend zal zijn. Ook is er een kans dat een deel nooit zal revolveren.

Bij investeringen is er altijd een risico dat een investering niet terugverdiend kan worden. InnovationQuarter heeft hiervoor verschillende monitoringssystemen om de risico’s in te schatten. Daarnaast adviseert en begeleidt InnovationQuarter de bedrijven intensief om hen te helpen in de verschillende fases van groei. Als aandeelhouder ziet het college toe op de continuering van de monitoring en begeleiding van de bedrijven. Hierdoor wordt het risico zover als mogelijk is ingedamd. Het college deelt deze bedenking niet. b. Kapitaal ligt vast in aandelen die wel waarde hebben, maar niet verkoopbaar zijn. De aandelen kunnen verkocht worden, de procedure hiervoor is vastgelegd in de statuten. Alle aandeelhouders moeten schriftelijk goedkeuring hebben verleend voor de voorgenomen overdracht (verkoop) van de aandelen. Hiermee is geborgd dat de aandeelhouders controle houden over wie aandeelhouder wordt van IQCapital.

4/7

Het college deelt deze bedenking niet.

Datum

06-07-2021 Ons kenmerk

4592788

c. Is dit nu wel de investering die per euro het meeste rendement in werkgelegenheid genereert? Een banenplan zou een alternatief kunnen zijn. Mede door de cofinanciering van gemeente Delft wordt een bedrag van circa 64 miljoen euro opgehaald om te investeren in de werkgelegenheid in Zuid-Holland. Dit geld wordt geïnvesteerd in de bedrijven met de grootste kans op groei van werkgelegenheid en impact. De focus ligt op (deep)tech bedrijven die verhoudingsgewijs veel in Delft aanwezig zijn. Een groot deel van de investeringen van IQCapital landen daarom in Delft wat een direct positief effect heeft op de lokale economie. Het college is daarom van mening dat dit een investering is met een fors rendement waar Delft veel profijt van heeft. Het college deelt deze bedenking daarom niet. Het feit dat het gaat om een kapitaalstorting waar bezit tegenover staat, draagt hier ook aan bij. d. De werkgelegenheid die het eventueel oplevert hoeft niet aangezwengeld te worden door de gemeente Delft. Bedrijven hebben kapitaal nodig om te kunnen groeien. De high tech bedrijven waar IQCapital in investeert hebben grote moeite om kapitaal uit de markt aan te trekken vanwege het hogere risicoprofiel. IQCapital voorziet daarmee in een grote behoefte in de markt. Hierbij letten de aandeelhouders erop dat we alleen investeren in markten en bedrijven waar de private markt tekort schiet.

Het college deelt de bedenking niet. e. Een geringere kapitaalstorting zou te overwegen zijn omdat Delft krap bij kas zit. De PZH doet dit ook. Het aantal investeringen in Delft is verhoudingsgewijs het hoogst van alle aandeelhouders (verhouding investeringen versus ingelegd bedrag). De toegevoegde waarde van de investeringen landt daarmee voor een groot deel in Delft. Het college is van mening dat dit feit het passend maakt een kapitaalstorting te doen conform de huidige omvang van het aandelenkapitaal. Het college deelt deze bedenking niet. f.

Investeren is niet risicoloos. Bedrijven kunnen omvallen. In dat geval zal geïnvesteerd vermogen niet worden terugbetaald. Voor de beantwoording wordt verwezen naar bedenking a.

g. Het opstrijken van een klapper of een eventueel rendement, daar kan jaren overheen gaan maar dit kan ook uitblijven. De kapitaalstorting in aandelen lijkt dan ook een verkapte subsidie. IQCapital investeert marktconform en veelal gezamenlijk met private investeerders. Daarnaast staat tegenover de kapitaalstorting, in 5/7

tegenstelling tot een subsidie, bezit dat op de balans wordt gezet. Het college is het daarom niet eens met deze bedenking.

Datum

06-07-2021 Ons kenmerk

4592788

h. In het Herstelplan staat dat deelnemingen van de gemeente in regionale en gemeentelijke regelingen kritisch worden bezien en daar waar mogelijk worden afgeschaald. Waarom wordt er dan toch gekozen om deze investering te doen in IQ? In aanvulling op onder andere de antwoorden op bedenkingen c, d & e staan in de raadsbrief waarin het voorgenomen besluit voor de kapitaalstorting wordt voorgesteld de argumenten voor dit besluit weergegeven. i.

Waarom moeten er überhaupt aandelen gekocht worden terwijl het Rijk, eindelijk eens van zich laat horen! Het Rijk investeert alleen als de aandeelhouders hun bijdrage kunnen matchen. Indien de aandeelhouders een lager bedrag investeren, verlaagt het Rijk hun bijdrage tot dit bedrag.

j.

Het spenderen om het spenderen is totale onzin en draagt niet persé bij aan meer werkgelegenheid. Voor de beantwoording van deze vraag verwijzen wij naar bedenkingen c, d & e.

k. Kapitaalstorting in aandelen IQ is in strijd met de Wet Fido. Het is immers geen publieke taak. IQCapital investeert in bedrijven die door de markt als te risicovol gezien worden om (alleen) in te investeren. Zonder publieke bijdrage komen deze bedrijven niet aan voldoende kapitaal om door te kunnen groeien waardoor veel economisch potentieel verloren gaat. Aangezien het hier gaat om een vorm van marktfalen, is er sprake van een publieke taak. Het Rijk en de provincie zijn eveneens gebonden aan de wet Fido en komen tot dezelfde afweging. Het college deelt deze bedenking niet. l.

Innovatie bevorderen via kapitaalinjecties is ook geen kerntaak van de gemeente Delft. De gemeenteraad heeft unaniem ingestemd met de ambitie om 10.000 nieuwe banen te creëren in Delft. Om dit te realiseren kijken we naar alle facetten die nodig zijn voor een goed vestigingsklimaat in Delft. Naast bedrijfsruimte is beschikbaarheid van kapitaal één van de belangrijkste thema’s voor bedrijven. Waar de markt dit onvoldoende oppakt, zien wij een rol voor de gemeente om dit in samenwerking met andere overheden en gemeenten op te pakken. Het college deelt deze bedenking niet.

6/7

Datum

06-07-2021 Ons kenmerk

4592788

m. Aandelen kopen en beleggen is een vorm van bankieren en daar moet de gemeente zich verre van houden omdat dit mis kan gaan. Voor de beantwoording van deze vraag verwijzen wij naar bedenking a. n. De gemeente Delft zit financieel zo krap dat ze niet eens in staat is om haar zorgtaken in het sociaal domein te garanderen en dus moeten we geen financieel zeer riskante deep tech bedrijven financieel ondersteunen. Uitgaven binnen het sociaal domein zijn fundamenteel anders dan investeringen. Tegenover deze kapitaalstorting staat een ontvangst van aandelen tegen dezelfde waarde die op de balans gezet worden. Deze kapitaalstorting heeft daarom geen impact op de begroting. Het college deelt deze bedenking niet. o. Recent is toegezegd dat de gemeenteraad er voortaan over gaat beslissen. Met deze wensen en bedenkingenprocedure is dat nog steeds niet het geval. Het college heeft toegezegd om met een voorstel te komen om deze toezegging te kunnen uitvoeren, waaronder een aanpassing van de financiële verordening. Tot u als raad deze verordening aanpast, volgen wij uiteraard de huidige verordening. Dat betekent in dit geval een wensen en bedenkingen procedure. Het college deelt uw bedenking niet. Met deze brief geven wij een reactie op de door u geuite wensen en bedenkingen.

In de raadsvergadering van 15 juli wordt gestemd welke punten meegenomen dienen te worden in de besluitvorming van het college. Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Delft,

S. Brandligt Loco-burgemeester

M. Berger

Loco-secretaris 06-07-2021 7/7