2120407 College van B en W - jaarverslag schuldhulpverlening

Samenleving Advies bezoekadres: Stationsplein 1 2611 BV Delft IBAN NL21 BNGH 0285 0017 87 t.n.v. gemeente Delft Behandeld door Marlous van Leeuwen Retouradres : Postbus 78, 2600 ME Delft

mavleeuwen@delft.nl Internet www.delft.nl Telefoon 14015

Gemeenteraad

Datum

Onderwerp

20-05-2021

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2020

Ons kenmerk

4540459 Uw brief van Uw kenmerk Bijlage

Geachte leden van de raad, Wij informeren u jaarlijks over de stand van zaken van de gemeentelijke schuldhulpverlening. De Financiële Winkel van Delft (FWvD) voert deze taak uit. Aan de hand van het beleid beschreven in de Nota Schuldhulpverlening 2019-2022 worden de activiteiten uit het afgelopen jaar toegelicht. Ook stippen we kort de in 2020 verschenen beleidsnota’s aan. Daarna volgt een toelichting op de monitoringscijfers. In de bijlagen staat een verslag van vroegsignaleringsproject EMMA en het Jongeren Perspectief Fonds. Schuldenproblematiek in cijfers In de Nota Schuldhulpverlening hebben we als uitgangspunt de cijfers van Divosa genomen: één op de vijf huishoudens heeft risicovolle schulden concludeert Divosa in 20181. In 2020 heeft het CBS voor het eerst cijfers gepresenteerd over de schuldenproblematiek in Nederland op basis van geregistreerde problematische schulden2. Het CBS geeft aan dat 1 op de 12 huishoudens geregistreerde problematische schulden heeft. In Delft zijn dat 4.120 huishoudens, 7,1% van het totale aantal huishoudens3. 1 op de 10 Nederlandse huishoudens met geregistreerde problematische schulden is op 1 januari 2018 in beeld bij de schuldhulpverlening. Diezelfde verhouding zien we in Delft terug. 460 huishoudens worden in Delft begeleid door de Financiële Winkel van Delft, 11,1% van het aantal huishoudens met geregistreerde problematische schulden.

De Nota Schuldhulpverlening 2019-2022 stond dan ook vooral in het teken van het zo vroeg en laagdrempelig mogelijk bereiken van mensen met schulden. SCP en CP berekenden in 20204 dat als gevolg van reeds ingezet beleid het aantal personen in armoede na 2021 met ruim een kwart toe zal nemen, voornamelijk vanwege de jaarlijkse verlaging van de bijstandsuitkeringen

1 https://www.divosa.nl/armoede-en-schulden-nederland#1-op-de-5-huishoudens-heeft-

risicovolle-schulden 2 https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2020/34/schuldenproblematiek-in-beeld 3 https://dashboards.cbs.nl/v2/SchuldenproblematiekInBeeld/ 4 https://www.scp.nl/publicaties/publicaties/2020/06/18/kansrijk-armoedebeleid

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

(via de afbouw van de dubbele heffingskorting in het referentieminimumloon voor de bijstand). Gevolgen van de coronacrisis De coronacrisis komt boven op de al verwachte toename van de armoede. Uit drie peilingen van het Nibud5 van afgelopen jaar blijkt dat 20% van de huishoudens in maart 2020 een inkomensval ervaarde. Met name jongeren en zelfstandigen maakten zich zorgen over hun financiën. 29% heeft niet voldoende spaargeld om 2 maanden zonder inkomen rond te kunnen komen. Minder dan 10% denkt aan hulp van gemeente of aanvragen van uitstel van betaling. Het SCP noteert in het najaar van 2020 zelfs een inkomensachteruitgang van 23%. Voor zelfstandigen en werklozen lag dit percentage nog hoger, respectievelijk 38% en 41%6. De Nederlandse Schuldhulp Route (NSR) gaat er op basis van historische cijfers van uit dat dat de gevolgen van een crisis een naijl-effect hebben van minstens 1,5 jaar. Zij verwachten daarom dat het aantal mensen dat hulp bij schulden als gevolg van de coronacrisis zoekt, pas in 2022 piekt. De NVVK maakt een net wat andere overweging. Zij merkt in haar weergave van de impact van de coronacrisis7 op dat de trends die we in de cijfers van de afgelopen jaren zagen, onbetrouwbare voorspellers zijn voor de toekomst.

De NVVK verwacht, net als het Nibud, dat 20% van de Nederlandse huishoudens ernstige financiële tekorten als gevolg van de coronacrisis zullen ervaren. Een groot deel van deze mensen heeft voor het eerst financiële problemen en kent de weg naar financiële hulpverlening niet. De betaalpauzes die schuldeisers nu bieden wordt zo een stuwmeer van betalingsproblemen. De NVVK verwacht dan ook een stijging van het aantal financiële hulpvragen van minimaal 30 procent8. Bij de NVVK aangesloten gemeenten verwachten na de coronacrisis een boeggolf aan nieuwe hulpvragen bij schuldhulpverlening, ook al ligt het aantal hulpvragen bij schuldhulpverlening sinds de intelligente lockdown lager dan in 20199. Zij constateren dat de mensen die al financiële problemen hadden zich in de periode van sociale onthouding niet hebben gemeld omdat de loketten alleen telefonisch en digitaal te benaderen waren. Velen onder hen zijn immers niet digitaal vaardig. De NVVK voorziet in de nabije toekomst dan ook grote druk op de schuldhulpverlening, sociale kredietverlening en maatschappelijke bewindvoering. Met vroegsignalering bereiken gemeenten nieuwe doelgroepen die ze anders niet zouden bereiken. Zoals werkenden. In 2020 nam de werkloosheid sterk toe onder groepen met een tijdelijk of flexibel contract. Zij profiteerden bovendien minder van de steunmaatregelen.

Het SCP verwacht dat de werkloosheid in 2021 verder zal stijgen en het aantal huishoudens met financiële problemen zal groeien. Zij adviseert deze huishoudens actief te benaderen en ondersteunen om problematische schulden te voorkomen. Vroegsignalering is vanwege corona urgenter geworden.

5 https://www.nibud.nl/beroepsmatig/peiling-coronacrisis-financiele-gevolgen-voor-

huishoudens/ 6 Factsheet+Een+jaar+met+corona+-+werk+en+inkomen.pdf 7 https://jaarverslag.nvvk.eu/2019/corona/index.html 8 https://www.platform31.nl/publicaties/armoede-in-coronatijd 9 NVVK & Divosa (2020), Monitor Schuldhulpverlening corona 2/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

Landelijke ontwikkelingen In de Nota Schuldhulpverlening worden verschillende inzichten beschreven die ertoe hebben geleid dat we anders zijn gaan kijken naar mensen met schulden. Shafir en Mullainathan gaan in Schaarste (2013) uitgebreid in op ‘de psychologie van schaarste’. Schaarste leidt op een gegeven moment tot een tunnelvisie: de eenzijdige concentratie op het schaarste probleem veroorzaakt een directe afname van de bandbreedte, het vermogen om aandacht op te brengen, om goede -lange termijn- beslissingen te nemen en verleidingen te weerstaan. Geldzorgen leiden dus tot geringere mentale vermogens. Ook de WRR hanteert in haar rapport ‘Weten is nog geen doen’10 soortgelijke inzichten ten aanzien van de mentale vermogens van mensen maar neemt vooral ook verschillen in doenvermogen mee in haar ‘realistische beleidsperspectief’. Het schuldenparadigma is onder invloed van deze inzichten steeds meer gaan schuiven. De Nationale Ombudsman concludeerde in een onderzoek in 2016 naar de ervaringen van burgers met de gemeentelijke schuldhulpverlening dat de overheid ten onrechte uitgaat van de zelfredzaamheid van burgers. Behalve onderzoek leverde dit ook een groot aantal maatregelen op gericht op het tegengaan en oplossen van schulden: de Brede Schuldenaanpak, het interdepartementale programma van de rijksoverheid. De maatregelen van de Brede Schuldenaanpak11 bestaan o.a.

uit een aantal wetswijzigingen. De Wijziging Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) en de Wet Vereenvoudiging Beslagvrije Voet (Wvvbv) zijn in Delft in 2020 voorbereid om op 1 januari 2021 in te gaan. Ook de landelijke campagne “Kom uit je schuld” maakt onderdeel uit van de Brede Schuldenaanpak. De campagne wil de schaamtecultuur en het taboe op schulden doorbreken. Nu problematische schulden vanwege corona een urgent maatschappelijk probleem zijn geworden is de campagne aangepast naar “Kom jij eruit?” De campagne waarschuwt vooral voor de risico’s van het te laat hulp vragen. Delftse ontwikkelingen Nota wijziging Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) De Nota Wijziging Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (nr. 4435196) werd in december 2020 ingediend en is inmiddels vastgesteld. Door de nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is vroegsignalering voor gemeenten een wettelijke taak geworden. De werkwijze van de bestaande vroegsignaleringspilot Eerder Melden Minder Achterstanden (EMMA) is daarop aangepast. Van signaalpartners wordt een sociaal incassobeleid verwacht. Bovendien dienen vanaf 1 januari 2021 alle signalen door de gemeente te worden opgepakt. Meer over EMMA in 2020 vindt u in het bijgaande verslag.

Wet vereenvoudiging beslagvrije voet De voorbereiding op de invoering van de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv) per 1 januari 2021 bestond in 2020 voornamelijk uit nadere samenwerkingsafspraken met deurwaarders, het scholen van medewerkers en het aanpassen van relevante communicatie.

10 https://www.wrr.nl/publicaties/rapporten/2017/04/24/weten-is-nog-geen-doen

11 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/06/15/stand-van-zake-actieplan

3/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

Nota schuldhulpverlening voor ondernemers Met schuldhulpverlening aan ondernemers voldoet Delft aan één van de wettelijke verplichtingen van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. De Nota Schuldhulpverlening voor ondernemers (nr. 4418682) verscheen in december 2020. Schuldhulpverlening aan ondernemers streeft ernaar levensvatbare ondernemingen door middel van een minnelijke regeling te laten voortbestaan. De Financiële Winkel van Delft is voor de hulpverlening aan ondernemers toegerust. De hulpverlening aan ondernemers krijgt een eigen gezicht met de naam De Financiële Winkel voor Ondernemers. De Financiële Winkel voor Ondernemers werkt nauw samen met Bureau Zelfstandigen en met verschillende ondernemersnetwerken die zelfstandigen advies en informatie bieden. De noodzaak van schuldhulpverlening aan ondernemers is vanwege de coronacrisis extra urgent geworden. Deze crisis heeft de kwetsbaarheid van name zzp’ers duidelijk voor het voetlicht gebracht. 80% van de 1 miljoen zzp’ers heeft geen arbeidsongeschiktheidsverzekering en 1 op de 4 zzp’ers bouwt geen pensioen op12. Twee groepen zzp’ers hebben een groter risico op schulden vanwege een gebrek aan liquide middelen, zzp’ers vlak bij de armoedegrens en zzp’ers met hoger inkomen maar met hogere vaste lasten5.

Het aantal Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) aanvragen geeft een goede indicatie van de acute financiële problemen van ondernemers. In Delft vroegen 1700 ondernemers Tozo 1 aan en 580 de strengere Tozo 2. Van Tozo 3 maken 761 ondernemers gebruik. Ondernemers vragen net als particulieren meestal te laat om hulp. Wet Adviesrecht gemeenten bij Schuldenbewind (Ags) De wet Adviesrecht gemeenten bij Schuldenbewind (Ags) stelt gemeenten in staat regie te voeren op bewindvoering. Gemeenten kunnen rechters adviseren over de vraag of iemand met problematische schulden hulp moet krijgen van een beschermingsbewindvoerder en daarbij alternatieven voorstellen. De wet treedt 1 januari 2021 in werking. In 2020 zijn de voorbereidende werkzaamheden gestart. Delft heeft de rechtbank aangegeven vanaf 1 april 2021 van het adviesrecht gebruik te gaan maken. De kosten voor bewindvoering zijn de afgelopen jaren fors gestegen. Een intensievere samenwerking met de rechtbank kan ertoe leiden dat de kosten van bewindvoering omlaag worden gebracht. Surplus We zijn in 2020 met pilotproject Surplus gestart. Met deze nieuwe methode van inkomsten verrekenen krijgen parttime werkende klanten loon en uitkering op één vast betaalmoment door de 9 april 2021gemeente uitgekeerd.

Dat geeft meer overzicht en stabiliteit, voorkomt zodoende schulden en maakt werk aanvaarden aantrekkelijker. Het afgelopen jaar is de methodiek geïmplementeerd. De technische structuur staat, de informatie is beschikbaar en de eerste ervaringen zijn opgedaan. De methodiek valt of staat echter met een persoonlijke benadering. Die benadering werd het afgelopen jaar sterk bemoeilijkt door corona. Daarom zijn er uiteindelijk maar vier klanten in de pilot opgenomen. Het komende jaar gaan we onze ervaring grondig bestuderen en bekijken hoe we kunnen uitbreiden.

12 https://www.divosa.nl/armoede-en-schulden-nederland#1-op-de-5-huishoudens-heeft-

risicovolle-schulden 4/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

Samenwerking met ketenpartners Het samenwerkingsverband Financiën voor Elkaar (FvE) met onze ketenpartners ISOFA, Humanitas en Delft voor Elkaar is erg belangrijk in het schuldhulpverleningstraject dat we als gemeente aanbieden. Mensen vinden het soms makkelijker om eerst voor hulp bij een vrijwilligersorganisatie aan te kloppen. Zij kunnen daarna verwezen worden naar de nodige vervolgstappen. Inwoners van Delft kunnen bij FvE terecht voor hulp bij de thuisadministratie, een belangrijk onderdeel van het weer op orde krijgen van financiën. De intensieve samenwerking met deze partners is in 2020 voortgezet. Eind 2019 is de Regionale Belastinggroep (RBG) de aanpak Tegengaan problematische schulden begonnen. De eerste stap is een project met een groep van 7.000 klanten die grote schulden hebben. DE RBG wil meer te weten te komen over een andere manier van het ontvangen van belasting. Bijvoorbeeld met persoonlijk contact via de telefoon en huisbezoeken. De RBG wil dat de medewerkers met de mensen praten om ze hulp te bieden. Zo kunnen ze een oplossing vinden voor de schuld. Er zijn mensen hun belastingen niet kunnen betalen en ook nog andere schulden hebben. De RBG wijst hen op de schuldhulpverlening van de gemeente. De RBGmedewerkers letten goed op achterstanden bij de betaling. Zo kunnen ze voorkomen dat de schulden steeds groter worden.

Helaas zijn de huisbezoeken door de coronamaatregelen tijdelijk onderbroken. De Nederlandse Schuldhulproute De gemeente Delft heeft zich in 2020 aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute (NSR), een publiek-privaat samenwerkingsverband van gemeenten, bedrijven en hulporganisaties. De NSR heeft als doelstelling één centrale schuldhulproute voor iedereen te creëren. Zij gebruikt daarvoor verschillende kanalen, zoals geldfit.nl en moneyfit.nl. maar ook offline kanalen, waaronder een landelijk telefoonnummer. Deze pagina’s bieden inzicht in de financiële situatie en zijn zodoende een laagdrempelige preventieve toegangspoort naar zelfhulp, een digitale buddy, lokale financiële vrijwillige dienstverleners of gemeentelijke schuldhulpverlening. Moneyfit.nl is daarbij specifiek gericht op jongeren tussen de 16 en 26 jaar. De strategie van geldfit.nl en moneyfit.nl wordt gebaseerd op predictive prevention. Op basis van betaalgedrag (big data) kan voorspeld worden in welk postcodegebied inwoners wonen die nog geen problematische schulden hebben maar wel het risico lopen om deze binnen twee jaar te krijgen. Daar wordt door deze organisatie vervolgens de benaderingsstrategie op uitgekozen. We hebben in 2020 lokaal aanvullend campagne gevoerd om zo geldfit.nl extra onder de aandacht te brengen.

Het ging hierbij om huis aan huis flyeren (47.000 stuks), een persbericht en een social media campagne. Vergeleken de situatie vóór de campagne heeft dit geleid tot 8x zoveel bezoekers van de pagina geldfit.nl, naast 8x meer ingevulde testen, 8x zoveel persoonlijk advies en 3x meer verwijzingen naar aangesloten partners. In 2020 hebben 2.420 mensen uit Delft de pagina Geldfit.nl bezocht. Van hen zijn 978 gestart met de test die bepaalt hoe financieel fit zij zijn. Daarvan hebben 753 mensen persoonlijk advies gekregen. Van hen zijn 167 personen verwezen naar hulpverlening. Welke organisatie vervolgens 5/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

in beeld komt hangt af van de uitslag van de test. Dat kunnen landelijke organisaties zijn zoals het Nibud (27x), Wijzer in geldzaken (28x), financiële instellingen (8x) of financiële buddy fiKks maar ook lokale organisaties. Afhankelijk van de ernst van de geldzorgen verwijst de website naar vrijwilligersorganisaties ISOFA, Humanitas of Delft voor elkaar. Bij ernstigere geldzorgen, verwijst de website naar de Financiële Winkel van Delft. Dat was 34x het geval. Van half juni tot half juli 2020 is voor moneyfit.nl campagne gevoerd om starters en studenten te wijzen op hun rechten bij het wegvallen van werk in coronatijd. De jongeren werden via verschillende social media kanalen op een webpagina met informatie geattendeerd. Daarmee zijn 24.496 jongeren bereikt. 270 jongeren hebben de pagina daadwerkelijk gelezen. Kwaliteitsverbetering Financiële Winkel van Delft (FWvD) In 2018 is de Financiële Winkel van Delft begonnen met het verbeteren van haar dienstverlening. De aanleiding daartoe was tweeledig. In het eerste halfjaar van 2018 zijn acties ondernomen naar aanleiding van het rapport van de Nationale Ombudsman ‘Een open deur?’. Hierop is de toegang tot de schuldhulpverlening laagdrempeliger gemaakt en is het pilotproject vroegsignalering ontwikkeld.

In de tweede helft van 2018 werden in de dossiers van een medewerker van de Financiële Winkel van Delft onregelmatigheden geconstateerd. Het college is direct een uitvoerig intern onderzoek gestart en met een verbeterplan13 gekomen. In fase één werd naast een dossieronderzoek ook de organisatie tegen het licht gehouden. De eerste van de twee hoofdlijnen uit het verbeterplan had betrekking op de sturing in de eerste en tweede lijn zodat fouten beter konden worden voorkomen. De tweede hoofdlijn had betrekking op het inbouwen van waarborgen in de beheersing van het proces, zoals scholing en klantwaarderingsinformatie. De tweede fase van het verbeterplan, verbetering van de uitvoering en herstel van persoonlijke schade middels maatwerk vond in 2019 plaats. Hierover is de raad in september 2019 geïnformeerd. Rest u te informeren over de derde fase van het verbeterplan, borging van de verbeteringen en afronding van de maatwerktrajecten. De bestuurlijke uitgangspunten van de VNG voor borging van de kwaliteit van de schuldhulpverlening zijn door de NVVK vertaald in een basisnorm voor de uitvoering. De gemeente Delft is NVVK lid en voldoet aan het NVVK- keurmerk. De NVVK- procesgang is dan ook leidend geweest voor de herinrichting van het proces van schuldhulpverlening. Op die manier wordt een uniforme werkwijze gegarandeerd. In december 2019 vond de driejaarlijkse NVVK-audit plaats.

Daarbij is een aantal herstelpunten geconstateerd waaraan in februari 2020 met succes is voldaan. De aanbevelingen van de auditor hadden met name te maken met de monitoring en sturing van die aanmeldingen die niet tot intakes leiden. In 2020 is de werkwijze aangepast met het oog op de nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Daardoor hebben schuldhulpverleners een grotere rol gekregen bij het vergaren van de benodigde klant informatie. Het aanmeldingsgesprek is ook het intakegesprek en daarmee garandeert 13 1904044 College van B&W - onderzoek Schuldhulpverlening en Verbeterplan.pdf

6/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

de Financiële Winkel van Delft de vier weken termijn voor intakegesprekken. De intakeperiode eindigt met een Plan van Aanpak en een meer algemene beschikking. In de periode daarna vindt de stabilisatiefase plaats waarin de benodigde informatie wordt verzameld, het inkomen zo nodig op orde wordt gebracht en overzicht wordt gecreëerd. Budgetbeheer wordt vaak ingezet om de benodigde stabilisatie te creëren. Pas na deze fase is de financiële situatie stabiel genoeg om een schuldregeling tot stand te brengen. Voor deze periode staat 120 dagen, een termijn die vaak te kort blijkt te zijn omdat de schuldhulpverlening voor haar overzicht afhankelijk is van de informatievoorziening van de klant en/of schuldeisers. Met de wijziging van de Wgs is de verantwoordelijkheid voor het maken van een schuldenoverzicht bij de gemeente belegd. Dit zou door het Rijk ondersteund worden met een digitale tool. Deze tool is echter nog niet beschikbaar. Het ligt in de lijn der verwachting dat de duur van de stabilisatiefase wordt verkort wanneer de overheid de digitale gegevensuitwisseling in de tweede helft van 2021 mogelijk heeft gemaakt. De schuldhulpverleners van de Financiële Winkel van Delft zijn binnen de NVVK-normen opgeleid en voldoen aan de wettelijke eisen. Zij hebben allen de opleiding SHV1 en SHV 2 gevolgd, een opleiding die voor de kwaliteitswaarborging noodzakelijk is.

Een Kiwa-certificering is gezien de krapte op de arbeidsmarkt als harde voorwaarde onwenselijk. Wel stellen we medewerkers in de gelegenheid deze persoonscertificering te behalen. Alle overige in 2019 doorgevoerde verbeteringen, zoals jaarlijkse risicoanalyses, caseload- en casuïstiek gesprekken, het vier-ogenprincipe bij uitgaande brieven, een vast inwerkprogramma, inzet klantreizen etc. maken sindsdien deel uit van de algemene werkwijze van de schuldhulpverlening van de Financiële Winkel van Delft. Voor wat de maatwerktrajecten betreft: uiteindelijk hebben 85 benadeelde cliënten een compensatiemaatregel aangeboden gekregen en geaccepteerd. Zes dossiers moeten nog worden afgerond. Communicatie In de Nota Schuldhulpverlening werd het belang van communicatie voor het schuldhulpverleningsproces al benadrukt. Met heldere communicatie kunnen we de doelgroep bereiken en vertrouwen winnen. In 2020 is communicatie ook ingezet om het taboe rondom het hebben van schulden meer onder de aandacht te brengen en de naamsbekendheid van de Financiële Winkel en EMMA te vergroten.

Concreet zijn onder andere de volgende acties uitgevoerd: • De naamsbekendheid van de Financiële Winkel van Delft is met een videocampagne vergroot • Er zijn klantbrochures en informatiebladen in Heldere Taal ontwikkeld • 50 brieven gericht aan cliënten zijn herschreven in Heldere Taal • De webteksten van de Financiële Winkel van Delft zijn herzien en webpagina’s gebruiksvriendelijker gemaakt • Het informatieboekje van Delft voor Elkaar geeft verwijzers informatie over de werkwijze van de Financiële Winkel van Delft en over de organisaties binnen Financiën voor Elkaar • Meldpunt EMMA heeft meer externe bekendheid gekregen met publicaties in Delft Actief, Delft op Zondag en Stadskrant Delft en een eigen webpagina met een directe URL 7/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

•

Er is een communicatieplan voor de campagne Schuldhulpverlening voor ondernemers ontwikkeld

Naast de eerdergenoemde deelname aan de campagne van geldfit.nl zijn we aangehaakt bij de landelijke campagne “Kom uit je schuld”. Onze lokale campagne werd ondersteund door Delftse ‘ambassadeurs’, posters in 60 straatabri’s, een banner in de entree van het gemeentehuis en een webpagina. Daarmee hebben we bijna 24 duizend kijkers getrokken. Zodoende is 679 keer doorgeklikt naar de gemeentelijke webpagina over schuldhulpverlening. Bovendien heeft zich naar aanleiding van deze campagne een oud-klant van de Financiële Winkel van Delft gemeld die graag haar succesverhaal wilde delen. Met haar zijn vijf informatieve video’s gemaakt die we hebben ingezet in de advertentiecampagne. De advertenties op social media zijn bij elkaar 264.833 keer weergegeven. Daarmee zijn 42.314 unieke personen bereikt die 1.150 keer op een link hebben geklikt. Actieplan Sociaal Domein Binnen het Actieplan Sociaal Domein zijn in het kader van het terugdringen van de kosten van het sociale domein twee maatregelen geformuleerd die betrekking hebben op de schuldhulpverlening. Te weten een besparing op de kosten van budgetbeheer en een besparing op de kosten van bewindvoering. U wordt via rapportages Actieplan Sociaal Domein geïnformeerd over de voortgang.

Algemene cijfers van de Financiële Winkel van Delft In de cijfers van de Financiële Winkel van Delft zien we de grote toestroom van mensen met financiële problemen nog niet terug. Het is waarschijnlijk dat de lockdowns een beperkende invloed hebben gehad op de toegang van de dienstverlening, zoals de NVVK ook opmerkt. Tabel 1: Algemene cijfers FWvD

Omschrijving Unieke aanmeldingen FWvD Kenmerken klant FWvD - Alleenstaand - Alleenstaand ouder - Paar met kinderen - Paar zonder kinderen Gemiddeld aantal schuldeisers Gemiddelde schuld (definitief bedrag)

2016 591

2017 483

2018 424

2019 498

2020 460

50% 25%

54% 26%

54% 28%

50% 29%

59% 22%

19%

15%

14%

14%

13%

6%

5%

4%

7%

6%

16

16

14

16

13

€ 49.499

€ 45.617

€ 44.011

€ 45.336

€ 44.602

Het gemiddeld aantal schuldeisers is afgenomen. Het is mogelijk dat de daling van het aantal schuldeisers te maken heeft met de inzet van het vroegsignaleringsproject EMMA waardoor klanten eerder in beeld zijn. De samenstelling van het klantenbestand van de Financiële Winkel van Delft is enigszins gewijzigd het afgelopen jaar. Zo is het aantal alleenstaanden toegenomen. 8/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

Monitoring van de Key performance indicators (KPI’s) In de Nota schuldhulpverlening 2019-2022 hebben we negen nieuwe indicatoren opgesteld die een beeld van de resultaten en effectiviteit van schuldhulpverlening in Delft geven: 1. Aanmeldingen: over 4 jaar is het aantal aanmeldingen gelijk aan het gemiddelde bij vergelijkbare gemeenten (ongeveer 650). Per jaar stijgt het aantal aanmeldingen met 25%. 2. De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt (nu € 45.000). 3. Intake: 55% van de aanmeldingen leidt tot een intake. Dit moet eind 2022 gerealiseerd zijn. 4. Het percentage dat uit de intake leidt tot een schuldregeling blijft ten minste gelijk aan het huidige (31% ten opzichte van 28% landelijk). 5. Het aantal met succes afgesloten schuldregelingen stijgt. De 0meting voeren we in 2019 uit; afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. 6. Het aantal inwoners waarbij sprake is van recidive. In 2019 een 0-meting, daarna de indicator. 7. Aantal geslaagde doorleidingen naar de WSNP is 80% van de aangemelde inwoners. 8. Het aantal saneringskredieten stijgt. In 2019 voeren we een 0meting uit. 9. Het aantal inwoners in bewind daalt, tegelijkertijd stijgt het aantal inwoners in budgetbeheer. KPI 1: Over 4 jaar is het aantal aanmeldingen gelijk aan het gemiddelde bij vergelijkbare gemeenten (ongeveer 650). Per jaar stijgt het aantal aanmeldingen met 25%.

4.1 A anmeldingen st ijging met 650 in 4 jaar t ov jaar 2018 (424 aanmeldingen) doel in 2020 (749 aanmeldingen) jan 47

aanmelding

feb 53

m rt 31

apr 30

m ei 35

jun 37

jul 33

aug 27

sep 33

okt 51

nov 50

dec 33

T ot aal 460

800 600 aanmelding

400

Doel

200 0 jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Konden we in 2019 nog 498 aanmeldingen noteren, in 2020 is het aantal aanmeldingen gedaald tot 460. Het doel het aantal aanmeldingen met 25% te laten stijgen is daarmee niet gehaald. Deze daling zien we in de landelijke cijfers terug en is dan ook voornamelijk te wijten aan de coronamaatregelen. Nieuwe aanmeldingen zijn gebaat bij een zo persoonlijk mogelijk contact. Al is face-to-face contact mogelijk op verzoek van de klant of wanneer de consulent dit nodig acht, digitaal en telefonisch contact waren dit jaar de norm. Dit soort contact vergroot de kans dat potentiële klanten voortijdig afhaken. Maar ook het tijdelijk stilleggen van strikte invorderingsmaatregelen en het tijdelijk stopzetten van huisuitzettingen hadden een remmende invloed op het aantal aanmeldingen. Daardoor werd de voor een hulpvraag nodige urgentie minder ervaren. Tegelijkertijd zijn er waarschijnlijk veel inwoners met schulden die de weg naar de schuldhulpverlening nog niet hebben weten te vinden. Daarom hebben we in 2020 sterk op communicatie ingezet om de 9/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

bekendheid van de Financiële Winkel van Delft te vergroten en het taboe op schulden te verminderen.

4540459

KPI 2: De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt. 4.2 H oogt e van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt t ov 2018 (€ 44.025) jan feb m rt apr m ei jun jul aug sep okt nov dec € 44.836 € 45.621 € 46.141 € 44.542 € 44.836 € 44.877 € 42.271 € 42.806 € 41.223 € 40.942 € 41.003 € 42.759

2020 2019

€ 46.162 € 48.097 € 38.516 € 42.697 € 43.964 € 41.190 € 42.326 € 43.931 € 43.883 € 43.220 € 43.002 € 45.831

gem 2018

44025

€ 50.000

44025

44025

44025

44025

44025

44025

44025

44025

44025

44025

44025

2020

€ 40.000

2019 gem 2018

€ 30.000 jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

De gemiddelde schuld in 2020 is € 42.759 en is daarmee lager dan het gemiddelde schuldbedrag van €43.568 uit 2019. De doelstelling, een daling van de gemiddelde schuld bij aanmelding, is daarmee behaald. Landelijke cijfers over 2020 zijn nog niet beschikbaar. KPI 3: 55% van de aanmeldingen leidt tot een intake. Dit moet eind 2022 gerealiseerd zijn. 2020 1e kw

2e kw

3e kw

4e kw

Totaal

Realisatie

74%

78%

83%

79%

77%

Doel

55%

55%

55%

55%

55%

77% van de aanmeldingen leidt tot een intake waarmee we hoger scoren dan de beoogde 55%. De nieuwe laagdrempeliger werkwijze draagt hier sterk aan bij. Nu is het eerste gesprek met een klant direct een intake. Wanneer iemand een afspraak voor een intake maakt maar deze afspraak niet nakomt, of wanneer een kort adviesgesprek volstaat, wordt de afspraak niet genoteerd als een succesvol afgesloten intake. KPI 4: Het percentage dat uit de intake leidt tot een schuldregeling blijft ten minste gelijk aan 2019 (31% ten opzichte van 28% landelijk). 4.6 Per cent age int akes dat leidt t ot een schuldr egeling Realisatie Doel

1e kw 27% 31%

2e kw 59% 31%

3e kw 56% 31%

4e kw 48% 31%

T ot aal 47% 31%

Het percentage intakes dat leidt tot een schuldregeling is met 47% hoger dan het streefcijfer van 31% uit 2019.

10/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

KPI 5: Het aantal met succes afgesloten schuldregelingen stijgt ten opzichte van de 0-meting van 88 schuldregelingen in 2019. 4.3 A ant al met succes afgeslot en schuldr egelingen st ijgt t ov de 0-met ing 2019 (50) jan 6

succesvol

feb 9

m rt 7

apr 16

m ei 23

jun 9

jul 9

aug 12

sep 16

okt 5

nov 8

dec 13

T ot aal 133

150 100

succesvol

50

Doel

0 jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

In 2020 hebben 133 mensen hun schuldsaneringstraject succesvol beëindigd, een significante stijging t.a.v. de 88 schuldregelingen van het jaar daarvoor. Een schuldsaneringstraject duurt drie jaar. De afgelopen jaren zijn er meer schuldregelingen gestart. Ook de nieuwe werkwijze, beter geschoolde consulenten en meer capaciteit hebben bijgedragen aan een stijging van het aantal met succes afgesloten schuldregelingen. KPI 6: Het aantal inwoners waarbij sprake is van recidive daalt. In 2019 waren er 4 inwoners die recidiveerden. Er is sprake van recidive wanneer mensen binnen vier jaar na het doorlopen van een schuldregeling weer starten met een schuldhulptraject. Vorig jaar constateerden we dat het getal van de 0-meting van 4 inwoners te laag lag om de indicator op te baseren. In 2020 ging het om 11 personen. De indicator van de 0-meting stellen we daarmee vast op 11. KPI 7: Aantal geslaagde doorleidingen naar de WSNP is 80% van de aangemelde inwoners. 2020 1e kw

2e kw

3e kw

4e kw

Totaal

Realisatie

79%

77%

89%

88%

84%

Doel

80%

80%

80%

80%

80%

De realisatie van het aantal geslaagde doorleidingen naar de WSNP ligt met 84% boven ons doel van 80%. We zien een lichte afname wanneer we dat percentage vergelijken met het percentage van 89% het jaar ervoor. Omdat het maar om een paar aanvragen per maand gaat, hebben kleine veranderingen al grote gevolgen voor deze percentages. Belangrijk is dat het dossier voor de WSNP compleet is zodat de kans dat de rechtbank de cliënt toelaat zo groot mogelijk is. We hebben in 2020 een verbetertraject doorgevoerd om de kwaliteit van de aanlevering van de WSNP stukken te verhogen. Dat heeft ertoe geleid dat er in het tweede helft van het jaar een stijging van het aantal doorleidingen naar de WSNP is waar te nemen. Ging het in 2019 om gemiddeld drie aanmeldingen per maand, in 2020 waren er in het tweede halfjaar gemiddeld 10 doorgeleidingen per maand te noteren.

11/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

KPI 8: Het aantal saneringskredieten stijgt ten opzichte van 47 in 2019. 4.4 A ant al saner ingskr ediet en st ijgt t ov 0-met ing 2019 (15) jan 4

saneringskredieten

feb 8

m rt 6

apr 5

m ei 4

jun 8

jul

aug 5

sep 10

okt 2

nov 1

dec 7

T ot aal 60

80 60 40

saneringskredieten

20

Doel

0 jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Het aantal saneringskredieten is gestegen van 47 in 2019 tot 60 in 2020. De medewerkers worden gestimuleerd om saneringskredieten in te zetten. Het doel is om het aantal saneringskredieten de komende jaren nog verder te laten stijgen.

KPI 9: Het aantal inwoners in bewind (gefinancierd uit de bijzondere bijstand) daalt, tegelijkertijd stijgt het aantal inwoners in budgetbeheer. Tabel 2: Aantal huishoudens met bewindvoering of budgetbeheer

Bewindvoering Budgetbeheer

2015 385 728

2016 525 541

2017 638 486

2018 688 445

2019 746 459

2020 815 482

Het aantal huishoudens met bewindvoering en budgetbeheer is in 2020 toegenomen. Wanneer we de aantallen in de tijd bezien wordt duidelijk dat het aantal huishoudens met bewindvoering sterk blijft toenemen. Het aantal huishoudens met budgetbeheer is inmiddels stabiel te noemen. Sinds de invoering van de Wet wijziging curatele, beschermingsbewind en mentorschap uit 2014 zijn problematische schulden een rechtsgrond geworden voor het opleggen van beschermingsbewind. Zorg- en begeleidingsinstellingen kunnen nu ook bij de kantonrechter om een beschermingsbewind verzoeken. Sindsdien is het aantal bescherming bewinden sterk gestegen14. Die tendens zien we in Delft ook terug. De weg naar de bewindvoerder is inmiddels laagdrempeliger en breder geaccepteerd maar de oorzaak moet ook worden gezocht in een complexere samenleving waarin een steeds groter beroep wordt gedaan op digitale vaardigheden en samenhangende informatieverwerking. Uit landelijke onderzoek is gebleken dat 25% van de mensen met schuldhulpverlening een licht verstandelijke beperking heeft15. Deze groep overlapt grotendeels een andere groep, de mensen met een beperkte leesvaardigheid, 50% van de mensen met financiële problemen16. Het komende jaar wordt gemeentelijke sturing op de inzet van bewindvoering mogelijk gemaakt met de invoering van het adviesrecht van gemeenten.

Ook zal uitvoering van het Actieplan Sociaal Domein fase 2 maatregelen opleveren die de kosten en het aantal aanmeldingen voor bewindvoering en beschermingsbewind naar beneden kunnen krijgen. 14curatele,beschermingsbewind_en_mentorschap,_Besluit_kwaliteitseisen_cbm_en_Regelin

g_beloning_cbm (1).pdf 15 https://www.movisie.nl/artikel/mensen-lvb-hun-financiele-kwetsbaarheid 16 https://www.meevoormij.nl/blog/nieuws/onderzoek-rug-schulden-en-leesproblemen-gaanvaak-hand-in-hand/ 12/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

Met budgetbeheerders zijn het afgelopen jaar afspraken gemaakt over het begeleiden van de doelgroep richting financiële zelfredzaamheid. Dat blijft het komende jaar een punt van aandacht. Dat geldt ook voor de onderbouwing van de voortgang door budgetbeheerders. Het Jongeren Perspectief Fonds De pilot JPF biedt jongeren zowel een directe oplossing voor hun schulden als wel intensieve begeleiding op alle leefgebieden. Zo zijn deze jongeren in staat om aan hun toekomst te werken. De Jongerenacademie, onderdeel van Delft Support, voert de pilot samen met de Financiële Winkel van Delft uit. Helaas ondervond de pilot in 2020 problemen vanwege personele wisselingen. Ook de coronamaatregelen maakten het de medewerkers moeilijk om de intensieve persoonlijke begeleiding te garanderen die deze pilot met zich meebrengt. In de bijlage kunt u in de jaarrapportage lezen dat het Jongeren Perspectief Fonds het jaar 2020 heeft aangegrepen om te professionaliseren. Uiteindelijk zijn er vier jongeren uitgestroomd. Uit bijgaande jaarrapportage blijkt de pilot jongeren inderdaad een gouden kans te bieden. Deze is gezien de somber stemmende financiële gevolgen van corona alleen maar actueler geworden. Nu het JPF zijn dienstverlening weer op orde heeft kunnen nieuwe jongeren worden toegelaten.

Eerder Melden Minder Achterstanden (EMMA) in 2020 Delft neemt al een paar jaar deel aan het landelijk platform vroegsignalering. Er is inmiddels een landelijke monitor vroegsignalering in de maak maar landelijke cijfers zijn nog niet voorhanden. We kunnen de resultaten van EMMA wel vergelijken met de resultaten van het jaar daarvoor. De doelstelling 50% - 70% van de huishoudens met matches te bereiken is met 64% behaald. Dit aantal is vergeleken het jaar ervoor iets teruggelopen. De oorzaak moet worden gezocht in de coronamaatregelen waardoor een persoonlijke benadering onmogelijk werd. De coronacrisis had bovendien een onvoorzien effect op het gedrag van mensen waardoor het aantal signalen in 2020 steeg maar het aantal matches en de totale schuldenlast daalden. Wij herkennen daarin de ‘psychologie van de schaarste’ uit het eerdergenoemde boek van Shafir en Mullainathan (2013). De tunnelvisie van mensen met schulden die tot een afgenomen bandbreedte leidt zorgt daarmee voor een verminderd vermogen om verleidingen te weerstaan en vast te houden aan lange termijn plannen. De lockdown heeft daarmee een positief bijeffect: een sterke afname van verleidingen. Meer hierover vindt u in de EMMA voortgangsrapportage in bijlage 2.

13/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Delft,

4540459

M. Berger Loco-secretaris

L. Harpe Loco-burgemeester 20-05-2021

14/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

Bijlage 1 Jaarrapportage Jongeren Perspectief Fonds (JPF) Jongeren met schulden In de afgelopen vijf jaar is het aantal jongeren met schulden bijna verdubbeld17. In vijf jaar zijn er 170.000 jongeren met schulden bijgekomen. Daarmee stijgt het aantal jongeren dat in de schulden zit met gemiddeld 34.000 jongeren per jaar. Peter van den Bosch, bestuursvoorzitter van Stichting BKR, maakt zich zorgen. “Jongeren hebben minder vermogen dan andere leeftijdsgroepen en hebben vaker een flexibel arbeidscontract. Ze zijn financieel kwetsbaar. Schulden leveren daarbij ook stress en andere gezondheidsproblemen op.” De zorg zit onder andere op de snelheid waarmee de schulden onder jongeren toenemen. Een studieschuld is daarbij een extra probleem omdat deze niet wordt vermeld bij het BKR maar wel van invloed is op de financiën. Ook het CBS ziet een stijgende trend. In 2019 bedroeg de totale Nederlandse studieschuld 19,3 miljard euro, 1,9 miljard meer dan het jaar ervoor. Vooral sinds 2015, het jaar van invoering van het leenstelsel, loopt de gemiddelde studieschuld versneld op. Voor het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) betekenen deze cijfers dat de JPF-pilot belangrijker is dan ooit. Onze werkwijze wordt bovendien steeds meer onderschreven. Zo wordt de JPF-pilot genoemd in het rapport van het ministerie van VWS ‘Wat werkt in de aanpak van armoede en schulden’18 uit maart 2020.

De jongeren binnen het Jongeren Perspectief Fonds behoren over het algemeen tot een moeilijk bereikbare doelgroep. Velen hebben al het nodige meegemaakt in hun nog jonge leven. Een steunend netwerk ontbreekt vaak. Deze jongeren hebben moeite een ander te vertrouwen. Dat geldt ook voor instanties. Dit zorgt ervoor dat ze niet snel om hulp vragen met alle gevolgen van dien. Daarnaast valt op dat een behoorlijk aantal deelnemers jonge kinderen heeft. JPF in 2020 Het is een bewogen jaar geweest voor het Jongeren Perspectief Fonds. Ten eerste vanwege de greep van corona op de wereld. Dit betekende voor veel van onze jongeren tegenslag op het gebied van onderwijs, werk, behandeling of andere trajecten. De begeleiding wijzigde van face-to-face contact naar beeldbellen en ander digitaal contact. Daarmee werd het moeilijker het contact met de jongeren te behouden. Ten tweede vielen er ten tijde van het uitbreken van de coronacrisis twee jongerenconsulenten uit. Eén van deze jongerenconsulenten was al vanaf het begin betrokken bij de pilot. In het vacuüm dat ontstond kwam veel werk bij de consulenten van de Financiële Winkel te liggen. De intensieve begeleiding die deze jongeren nodig hebben was noodgedwongen minder. Voor de nieuwe consulenten bleek het niet vanzelfsprekend het vertrouwen van de jongeren te winnen.

Jongeren hebben behoefte aan duidelijkheid en willen graag weten wat ze kunnen verwachten en van wie. Ze willen ook graag weten wat er van hen gevraagd wordt. Het verwachtingsmanagement is met name in de beginfase erg belangrijk. Daarbij is een vaste contactpersoon erg belangrijk en nodig 17

Hoe jongeren steeds meer in de schulden belanden | BKR

18 Dossier-Wat-werkt-bij-aanpak-armoede-schulden-2020.pdf (movisie.nl)

15/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

voor het opbouwen van vertrouwen en bij het helpen overzicht creëren. Ook persoonlijk contact op een manier die aansluit bij de belevingswereld van de jongeren is belangrijk. Resultaten JPF 2020 Ondanks de tegenslagen in 2020 is er heel veel gerealiseerd. Er zijn 4 jongeren uitgestroomd zoals gepland. Het vertrouwen met de resterende 18 jongeren is hersteld. Alle jongeren hebben weer een vaste begeleider. Daarom kunnen we vanaf januari 2021 weer nieuwe jongeren aannemen. In begeleiding 2020

JPF jongeren

1 jan

31 dec

In traject

22

18

Uitstroom

0

4

Er gingen in 2020 vier jongeren hun laatste trajectjaar in. Zij zijn bezig met een opleiding of zijn inmiddels aan het werk. Zoals Farida (gefingeerde naam): Farida kwam door haar vader in de problemen. Hij zette auto’s op haar naam en maakte misbruik van haar bankrekening. Haar leven is sindsdien behoorlijk veranderd. Ze heeft nu een partner die profvoetballer is en werkt zelf vier dagen per week in de kinderopvang. Ze was in 2019 even woonachtig in het buitenland maar kwam terug naar Nederland vanwege corona. Ze kon gelukkig weer aan de slag bij haar oude werkgever in de kinderopvang. Quote Farida - “Het JPF heeft me steeds geholpen als ik het even niet wist. Zonder hun hulp was ik nooit gekomen waar ik nu ben.” Ook Kasper (gefingeerde naam) zou in 2020 uitstromen. Ondanks dat alles goed leek te gaan, is hij teruggevallen in zijn oude gedrag. Hij begon opnieuw met drinken waarna hij steeds depressiever werd. Dit werd zo erg dat hij de jongerenconsulente tot drie keer toe belde dat hij een einde aan zijn leven wilde maken. Nadat hij binnen vier dagen twee keer in het ziekenhuis belandde werd de situatie onhoudbaar en is andere professionele hulp ingeschakeld om aan zijn verslaving en mentale situatie te werken. Vanuit het JPF is het traject van Kasper nu bevroren. Deze casussen illustreren duidelijk de intensiviteit van sommige trajecten.

We brengen samen met jongeren de problemen in de verschillende leefgebieden in kaart en pakken ze bij de kern aan, waar nodig in samenwerking met (specialistische) dienstverlening. Wanneer de ergste zorgen zijn weggenomen, kunnen de jongeren zich focussen op het werken aan een duurzame financiële situatie. Juist dan zijn ze vaak kwetsbaar en is coaching en begeleiding extra belangrijk. Het blijft vaak een proces van vallen en opstaan. Dat blijkt ook uit de casus van Leroy (gefineerde naam). Ondanks dat het contact met hem goed verliep vanuit het JPF en hij zich proactief opstelde, werd hij toch opgepakt voor een vergrijp. Nu loopt er een strafzaak tegen hem waardoor hij uit het traject is gezet. Een zeer teleurstellende uitkomst. De invloed van zijn omgeving was hierbij bepalend. Het betekent niet dat deze jongeren los worden gelaten. Leroy zit nu in een regulier traject van de Jongerenacademie. 16/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

Succes kent verschillende gezichten. Ook Brenda (gefineerde naam) is dit jaar met succes uitgestroomd. Zij heeft een licht verstandelijke beperking waardoor zij geen goed overzicht kreeg over haar financiën. Dit leverde haar enorm veel stress op, waardoor de schulden zich opbouwden en ze steeds uitviel op haar werk. Brenda staat nu onder bewind en krijgt ambulante begeleiding bij de dagelijkse zaken. Nu heeft ze rust en kan ze zich weer op werk focussen. JPF 2021 Ook in 2021 zullen we de ontwikkelingen blijven volgen en waar kan implementeren in onze werk(wijze). Wij kijken dan ook uit naar een jaar waarin zeven jongeren kunnen uitstromen en nieuwe jongeren weer een traject kunnen gaan volgen. Quote - “Geen schulden meer….ik voel me vrij als een veer in de wind. Ik kan weer alles. Wat een rust!”

17/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

Bijlage 2 Eerder Melden Minder Achterstanden (EMMA) in 2020 1. Inleiding Vroegsignalering is vanaf 1 januari 2021 een wettelijke verplichting voor gemeenten (Wet gemeentelijke schuldhulpverlening). Delft geeft deze outreachende werkwijze al sinds november 2018 vorm via de pilot EMMA. Bij vroegsignalering van schulden is het belangrijk om de doelgroep in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld te krijgen. Zo krijgen inwoners hulp bij financiële problemen nog voor deze onoverkomelijk zijn geworden. Zij worden proactief benaderd op basis van signalen van betalingsachterstanden bij huur, water, zorg, elektra, gas en warmte. Crediteuren melden achterstanden in een beveiligd portaal, RIS Matching. Wanneer bij twee of meer crediteuren een achterstand is ontstaan is er sprake van een match en gaat er een melding naar meldpunt EMMA. Een consulent van de Financiële Winkel en een maatschappelijk werker van Kwadraad selecteren maandelijks maximaal 30 matches voor een huisbezoek. Zij kijken daarbij eerst of het adres bekend is bij de Financiële Winkel van Delft. 2. Voortgang EMMA De gemeente Delft heeft met verschillende lokale signaalpartners al in 2019 een convenant getekend. In 2020 kwamen Woonbron en Staedion hierbij. De signaalpartners overleggen eens per kwartaal. De criteria voor het doen van een melding zijn in 2020 door een aantal signaalpartners gewijzigd.

Woningcorporaties doen bijvoorbeeld geen melding meer wanneer de betalingsachterstand groter is dan 100 dagen. In dat geval gaat het niet meer om vroegsignalering maar eerder om een problematische of risicovolle schuld. Zorgverzekeraars melden pas wanneer de betalingsachterstand twee maanden betreft. De aanpassing van deze voorwaarden heeft invloed gehad op het aantal meldingen. Van de signaalpartners wordt een sociaal incassobeleid verwacht. Zij hebben al een aantal stappen doorlopen voordat zij een melding bij de gemeente doen. Vanwege de coronapandemie zijn de huisbezoeken die de woningcorporaties aflegden stopgezet. Ook huisbezoeken in het kader van EMMA waren als gevolg van de corona-maatregelen niet haalbaar. Daarom zijn we in 2020 overgegaan op het versturen van brieven naar mensen met betalingsachterstanden. 3. Resultaten uit registratiesysteem RIS Dit verslag bevat cijfermateriaal uit registratiesysteem RIS. In de eerste tabel zien we dat in 2020 bijna 17.000 meldingen zijn gedaan. Met 4,1% van deze meldingen hebben we contact gezocht. Van hen is 64% bereikt. Iets minder dan de helft van de bereikte huishoudens accepteert hulp. Met 64% voldoet EMMA aan de doelstelling van een bereik van 50-70%. Ter vergelijking: in de tweede helft van 2019 had EMMA een bereik van 66%.

18/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

Outreachende hulpverlening vraagt om een zo persoonlijk mogelijk contact, bij voorkeur huisbezoek. In het tweede kwartaal van het jaar, aan het prille begin van de coronacrisis, merkte het team duidelijk dat er positiever op het huisbezoek werd gereageerd dan voorheen. Na maart konden huisbezoeken niet meer plaatsvinden. Schriftelijk en vooral telefonisch contact kwamen daarvoor in de plaats. Noodzakelijke afspraken op kantoor gingen wel door.

In het signaalpartneroverleg signaleerden alle woningcorporaties halverwege het jaar oplopende achterstanden. Eén woningcorporatie constateerde dat het aantal betalingsregelingen met 20% steeg. Een andere corporatie ziet vooral stijging van achterstanden in het vrije huursegment maar niet zozeer in de sociale woningbouw. De studentenhuisvester DUWO merkt op dat veel studenten hun bijbaan verloren hebben en zo een huurachterstand oplopen. In de tweede helft van het jaar zijn de achterstanden bij de verhuurders weer afgenomen. Bovendien zijn de woningcorporaties dit jaar vanwege corona extra coulant.

19/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

De grijze cijfers onderaan de kolommen van de matches zijn enkelvoudige signalen. Pas wanneer twee leveranciers een achterstand melden is er sprake van een match. Er worden ongeveer 30 matches per maand opgepakt.

4. Een bijzonder beeld Het beeld dat we met dit cijfermateriaal van vroegsignalering in 2020 kunnen schetsen is opmerkelijk. Het aantal signalen (meldingen) is in 2020 gestegen. Dit betreft vaak nieuwe melders. Het aantal matches nam halverwege het jaar af. Bovendien is de totale schuldenlast gedaald. Het lijkt erop dat de vaste lasten beter worden betaald. Er zijn verschillende verklaringen voor dit beeld. Als gevolg van de lockdown daalden de bestedingen voor vrijetijdsuitgaven. Mogelijk hebben mensen ervoor gekozen hun vakantiegeld te besteden aan vaste lasten. Bovendien maken mensen zich wellicht meer zorgen om hun bestaanszekerheid en zijn zodoende zuiniger op huis en haard. Een opvallende tendens bij de meldingen is dat de recidive afnam. Meldingen kwamen in mindere mate terug. Mogelijk dat vroegsignalering een positieve invloed op de recidive heeft gehad. 5. Vroegsignalering in 2021 De nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) biedt gemeenten een wettelijke grondslag voor de uitwisseling van gegevens binnen de vroegsignalering. Dat heeft ook gevolgen voor de werkwijze. De gemeente is verplicht naar aanleiding van elk signaal de betreffende inwoner een intakegesprek aan te bieden. Het gaat hierbij om enkelvoudige signalen en meervoudige signalen, de matches. Halverwege 2020 is besloten aan elk signaal een brief te sturen.

Een aantal leveranciers gaf aan het niet wenselijk te vinden dat gemeenten hun klanten meerdere keren per jaar een brief sturen. De kracht van 20/21

DatumDatum

20-05-2021 Ons kenmerk

4540459

vroegsignalering is immers de druk die uitgaat van een huisbezoek of van persoonlijk contact, het zetje dat mensen nodig hebben om in beweging te komen. Het komend jaar zullen we EMMA doorontwikkelen en naar andere manieren zoeken om mensen te bereiken. Daarnaast wordt de groep signaalpartners uitgebreid met een aantal zorgverzekeraars, energieleveranciers en particuliere verhuurders. Daarmee kunnen de signalen gaan oplopen. De terugkoppeling naar signaalpartners is binnen de nieuwe wetgeving beperkt. Zij krijgen alleen nog bericht als een huishouden hulp heeft geaccepteerd. Zagen we het aantal matches in 2020 nog teruglopen, in 2021 verwachten we dat het aantal meldingen zal gaan toenemen op het moment dat de overheidssteun stopt en/of de coronamaatregelen aanhouden en/of mensen hun reserves hebben zien verdampen. Bij EMMA zullen vroeg of laat de achterstanden als eerste zichtbaar zijn.

21/21