2119358 College van B en W - nota beleidsregel TONK

Samenleving

Doorkiesnummers: Telefoon 06-24208938

Aan

College van B en W Afschrift aan

Directieteam

Nota Datum

Onderwerp

05-03-2021

Beleidsregel TONK

Ons kenmerk

4515029 Opsteller

Edmar Voeten Bijlage

Inleiding Door de coronacrisis staat de bestaanszekerheid van veel mensen onder druk omdat zij hun noodzakelijke kosten niet kunnen betalen. Eén van de ondersteuningsmaatregelen die het Rijk genomen heeft is de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK). De TONK heeft een tijdelijke looptijd van 1 januari 2021 tot 1 juli 2021. Omwille van de snelheid heeft het Rijk ervoor gekozen de TONK niet als wet vorm te geven, maar gemeenten beleidsvrijheid te geven voor de exacte regels van de TONK. Die beleidsvrijheid zit dan bijvoorbeeld op de omschrijving van noodzakelijke kosten, de hoogte van de verstrekkingen en de inkomens- en vermogensgrenzen. Elke gemeente moet de keuzes die zij maakt rondom de TONK vastleggen in beleidsregels. De kaders en handreiking voor het opstellen van de beleidsregels waren vanaf februari jl. beschikbaar. In deze nota beschrijven wij de Delftse keuzes. Bij deze nota voegen we ook de beleidsregel TONK met de bijbehorende toelichting. Het college wordt gevraagd in te stemmen met de benoemde uitgangspunten en de beleidsregel met toelichting vast te stellen. Kaders TONK De TONK is bedoeld voor huishoudens die te maken hebben met een inkomstenterugval en daardoor de noodzakelijke kosten niet meer kunnen betalen.

Het Rijk heeft het volgende kader meegegeven voor uitvoering van de TONK: - Het moet gaan om een onvermijdelijke inkomstenterugval als gevolg van de coronacrisis; - Het moet gaan om noodzakelijke kosten die daadwerkelijk worden gemaakt - Kosten worden uitsluitend vergoed voor zover die niet of onvoldoende vanuit andere regelingen vergoed worden. Het Rijk stelt middelen ter beschikking voor de uitvoering van de TONK. Landelijk gaat het om 260 miljoen euro. Dit bedrag wordt in twee tranches verdeeld over gemeenten. Voor Delft betekent dit naar verwachting een bedrag van circa 1.800.000 euro. Hier moeten we zowel de uitvoeringskosten als de verstrekkingen uit betalen. Bij de Tweede Kamerbehandeling is een motie aangenomen die de regering opdraagt

meer middelen ter beschikking te stellen mocht blijken dat gemeenten meer verstrekken dan het nu beschikbaar gestelde budget.1 Uitgangspunt gemeentelijke keuzes Bij de vormgeving van de TONK hanteren we de volgende uitgangspunten 1. We voeren de regeling budgettair neutraal uit met het huidige beschikbare budget als uitgangspunt. Delft ligt financieel gezien onder het vergrootglas. Om die reden nemen wij bij de vormgeving van de gemeentelijke beleidsregels TONK budgettair neutrale uitvoering van de TONK als uitgangspunt. Wij realiseren ons dat de TONK-verstrekkingen daardoor wellicht niet op het niveau liggen waarmee alle kosten van aanvragers worden gecompenseerd, maar zien geen mogelijkheid om binnen het huidige kader voor een ander uitgangspunt te kiezen. De motie voor een toereikende rijksfinanciering is weliswaar een goed teken, maar biedt geen harde toezegging dat alle kosten gecompenseerd worden. De motie draagt het kabinet op om meer middelen ter beschikking te stellen wanneer blijkt dat gemeenten meer uit hebben gegeven dan het nu ter beschikking gestelde rijksbudget. De motie draagt het kabinet niet op om alle gemaakte kosten te compenseren. 2. We geven de regeling uitvoeringsvriendelijk vorm Gemeenten wordt gevraagd de TONK binnen zeer korte tijd vorm te geven en uit te voeren.

Om dat zo goed en snel mogelijk te doen is een uitvoeringsvriendelijke uitvoering noodzakelijk. Daarmee kunnen aanvragen snel worden afgehandeld. Dat is zowel prettig voor de aanvrager als voor de uitvoerder. Van het beschikbare budget wordt op deze manier een zo groot mogelijk deel benut voor daadwerkelijke verstrekkingen. 3. De TONK-verstrekkingen zijn rechtmatig De TONK is bedoeld voor huishoudens die met een aanzienlijke inkomensterugval te maken hebben vanwege corona en daardoor hun noodzakelijke kosten niet meer kunnen betalen. Om voor de TONK in aanmerking te komen dient een aanvrager bewijzen van inkomensterugval en te maken noodzakelijke kosten te verstrekken. De te verstrekken informatie beperken we tot het hoogst noodzakelijke, 4. We zijn ruimhartig binnen onze mogelijkheden Met het beschikbare budget als uitgangspunt zullen we niet ruimhartig kunnen zijn in de hoogte van de verstrekking. Waar we wel ruimhartig kunnen en willen zijn is in de verdere uitvoering van de regeling. Dat betekent bijvoorbeeld niet te veel bewijsstukken vragen (maar wel voldoende voor een rechtmatige toekenning). Beleidskeuzes Inkomensterugval van 25% Om in aanmerking te komen voor de TONK dient er sprake te zijn van een inkomensterugval. Wij stellen de grens op een terugval van minimaal 25%. Dit percentage is gerelateerd aan de inkomensterugval die plaats vindt als 1

Motie lid van het lid van Weyenberg c.s., nr. 35.669-34

2/5

iemand een WW-uitkering ontvangt. Die is 70% van het laatst verdiende loon. Vanwege enkele bruteringen stellen wij de grens op 25%. Dat wil zeggen dat iedere aanvrager met een inkomensterugval van 25% of meer in aanmerking komt voor een TONK-vergoeding. Het gezinsinkomen is leidend voor bepaling van de inkomstenterugval, dus inkomen van een partner wordt meegenomen bij de bepaling van de inkomstenterugval. Om de inkomstenterugval aan te tonen worden inkomensgegevens van januari 2021 en januari 2020 gevraagd. Voor zover die om welke reden dan ook niet leverbaar zijn wordt de aanvrager gevraagd om op een andere wijze zijn inkomensterugval aan te tonen. Er wordt een ondergrens gehanteerd van tenminste 250 euro inkomensterugval per maand. Van deelnemers aan de Tozo-3 is al vastgesteld dat zij te maken hebben met inkomensverlies als gevolg van de corona-crisis. Ook zij horen daarmee tot de doelgroep voor de TONK, mits ze voldoen aan de overige voorwaarden. Vanaf 1 april 2021 wordt de Tozo-4 van kracht. Ook deelnemers aan deze regeling komen in aanmerking voor de TONK, mits ze voldoen aan de overige voorwaarden. Voor de volledigheid: zowel Tozo-3 als Tozo-4 gerechtigden dienen wel een aanvraag in te dienen om voor de TONK in aanmerking te komen. Aanvrager verklaart dat inkomstenterugval vanwege corona is De TONK geeft aan dat de inkomstenterugval te wijten dient te zijn aan corona.

Of dat zo is, direct dan wel indirect, kan tot veel discussie leiden. Vanuit de principes uitvoeringsvriendelijk en ruimhartig daar waar mogelijk kiezen we hier voor een verklaring van de aanvrager. Wij vragen de aanvrager te verklaren dat de inkomstenterugval vanwege corona is en gaan van die verklaring uit. Vermogensgrens op 30.000 euro Het rijk geeft aan dat de doelgroep van de TONK anders zal zijn dan de doelgroep van Participatiewet. Een andere vermogensgrens dan die van de Participatiewet is dan ook gerechtvaardigd. Wij sluiten daarbij aan bij de grens uit de huursubsidiewet en leggen de grens bij 30.000 euro. Tot het vermogen rekenen we direct beschikbare middelen zoals banktegoeden en cryptomunten. Een auto rekenen we niet tot de direct beschikbare middelen. Dat geldt eveneens voor vermogen op een bedrijfsrekening. Als peildatum voor het vermogen hanteren we 1 januari 2021. Woonlasten zijn noodzakelijke kosten De TONK is bedoeld voor een tegemoetkoming in noodzakelijke kosten. Wij hanteren de woonlasten als noodzakelijke kosten. Dat wil zeggen huur, gas, water, elektra voor een huurwoning en hypotheek, gas, water, elektra voor een koopwoning. We vragen van de aanvrager een bewijs dat deze kosten daadwerkelijk gemaakt worden. Een bewijs over een recente maand volstaat; peilmaand is januari 2021.

Wij gaan er van uit dat deze kosten op alle 6 de maanden van toepassing zijn. In het aanvraagformulier vragen we de aanvrager om dit te bevestigen.

3/5

Financiën Het totaal voor Delft beschikbare budget bedraagt 1.800.000 euro. Om al deze aanvragen snel af te handelen is extra personeel nodig, de uitvoering van deze regeling past namelijk niet binnen de bestaande capaciteit. Wij gaan ervan uit dat er ongeveer 2 FTE nodig is om al deze aanvragen af te handelen. Daarnaast is er capaciteit nodig bij ondersteunende afdelingen. Voor de uitvoeringskosten is ongeveer 150.000 euro nodig. Wij schatten in dat er 750 verstrekkingen TONK plaats zullen gaan vinden. Voor de hoogte van het bedrag sluiten wij aan bij de bedragen die in Den Haag en Rotterdam gelden: 1.500 euro (voor de gehele periode van 6 maanden) en 750 euro (voor een periode van maximaal 3 maanden). Daarmee is onze inschatting dat we binnen het voor Delft beschikbare budget blijven. De TONK-bijdrage wordt in één keer beschikbaar gesteld voor de hele periode. De TONK is een open einde regeling. Meer aanvragen dan de ingeschatte 750 kan tot aan 1.100 toekenningen opgevangen worden binnen het beschikbare budget. Mochten er meer dan 1.100 toekenningen plaatsvinden dan ontstaat een budgetoverschrijding. Wij gaan er van uit dat de gemeente de dan ontstane extra kosten vergoed krijgt op basis van de toezegging die minister Koolmees gedaan heeft in zijn brief van 26 februari 20212.

Daarin doet hij een oproep aan gemeenten om de TONK ruimhartig toe te passen en herhaalt hij de kern van de eerder genoemde motie: SZW springt bij in geval van budgetoverschrijding TONK, zonder de harde toezegging dat alle kosten gecompenseerd worden. Voor zover er substantieel budget resteert na afloop van de TONK-aanvraagperiode, bezien we in hoeverre dit in de vorm van een nabetaling aan de TONK-gerechtigden ter beschikking kan worden gesteld. Wat doen andere gemeenten? Bij de voorbereiding van de beleidsregels hebben wij navraag gedaan bij andere gemeenten over de invulling van de TONK. Alle gemeenten in Nederland zijn op dit moment met dit onderwerp bezig. Sommige gemeenten hebben hun beleidsregels al klaar, andere verkeren in hetzelfde stadium als Delft. Grofweg is er een tweedeling te onderkennen: a) Gemeentes die individueel elke aanvraag toetsen en op basis van werkelijke inkomensterugval en noodzakelijke kosten een tegemoetkoming vaststellen. De hoogte van de tegemoetkoming wordt daarbij dan wel gemaximeerd.

Voorbeelden hiervan zijn de gemeente Amsterdam (1.000 euro per maand), Capelle aan den IJssel (325 euro per maand) en gemeente Westland (1.000 euro per maand), gemeente Twenterand (300 euro per maand), Zwolle (1500 euro per maand), Venlo (500 euro per maand), Drechtsteden (500 euro per maand), Tilburg (400 euro per maand) b) Gemeenten die, net als Delft, voornemens zijn een vast bedrag in één keer uit te keren. Voorbeelden hiervan zijn de gemeenten Rotterdam en Den Haag (750 euro of 1.500 euro, afhankelijk van 2

Brief Ministerie van SZW: Informatie ver TONK en TOZO, referentienr. 2021-0000037797

4/5

inkomstendaling). Ook de gemeente Rijswijk gaat kiezen voor een bedrag ineens maar heeft nog geen bedrag genoemd. Aanvraagprocedure De TONK kan digitaal aangevraagd worden. Aanvragen kunnen beoordeeld worden na vaststelling van de beleidsregel TONK in het college. Planning daarvoor is het college van 23 maart 2021. Aanvragen kunnen ingediend worden tot 1 augustus 2021. Overleg met de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) Over de vormgeving van deze regeling is een vooroverleg geweest met een afvaardiging van de ASD. Zij hebben toegezegd zo snel mogelijk na het collegebesluit een advies aan het college uit te brengen over de beleidsregel. Juridische toets De beleidsregels zijn voorgelegd aan juristen van de gemeente. Communicatie Na vaststelling van de beleidsregel maken wij deze via de gebruikelijke kanalen bekend en zal de aanvraagprocedure opengesteld worden. Gevraagde besluiten Wij vragen het college • In te stemmen met de uitgangspunten zoals beschreven in deze nota. • De beleidsregel TONK met toelichting vast te stellen. • Deze nota, met beleidsregel en toelichting ter kennisname toe te sturen aan de gemeenteraad.

5/5