2111204 College van B en W - jaarverslag Leerplicht en RMC 2019-2020

Samenleving

à

VU Gemeente Delft

bezoekadres: Stationsplein 1 2611 BV Delft IBAN NL21 BNGH 0285 0017 87 t.n.v. gemeente Delft Behandeld door

J. Nees Retouradres : Postbus 78, 2600 ME Delft

Telefoon 015-2602047 jnees@delft.ni

Aan de leden van de gemeenteraad

Internet www.delft.nl Telefoon 14015

VERZONDEN 1 3 MT 2C21 Datum

Onderwerp

12-03-2021

Jaarverslag Leerplicht en RMC 2019-2020

Ons kenmerk

4502283 Uw brief van Uw kenmerk

Geachte leden van de raad,

Bijlage

1

Jaarlijks ontvangt u ter kennisname het (wettelijk verplichte) jaarverslag Leerplicht en de resultaten van de aanpak van voortijdig schoolverlaten (RMC). Deze onderwerpen liggen in elkaars verlengde: schoolverzuim is im mers dé voorbode van uitval. In deze brief worden de belangrijkste punten uit de jaarverslagen toegelicht. Dit jaarverslag beslaat het schooljaar 2019-2020, dat eindigde met de eerste lockdown vlak voor de zomervakantie. Het is nu nog heel moeilijk om in de cijfers de gevolgen van de corona-crisis aantoonbaar te maken. Zeker is dat de inzet van Leerplicht onverminderd nodig is geweest in het afgelopen schooljaar en onverminderd nodig zal blijven. In het schooljaar 2019-2020 woonden in Delft ruim 12.000 leerlingen in de leeftijd van 5 tot 23 jaar. Onze ambitie is dat al deze leerlingen het onderwijs krijgen dat hen helpt het beste uit zichzelf te halen. Met het merendeel van de Delftse kinderen en jongeren gaat het goed op school. Om ervoor te zergen dat deze Delftse leerlingen 'bij de les blijven' en onderwijs volgen gericht op het behalen van een startkwalificatie' zetten we in op goede samenwerking tussen schalen en gemeente. Schoolverzuim of helemaal wegblijven van school is een probleem dat snel en adequaat moet worden aangepakt. Zadra een leerling niet naar school gaat, is dat een reden tot zorg.

Direct signaleren, goed registreren en bij ongeoorloofd verzuim zo snel mogelijk melden bij Leerplicht. Schalen doen dat steeds beter. Deze tijd is er helaas één die niet gunstig is voor kinderen en jongeren. Door de schoolsluitingen vanwege corona veel hebben zij veel essentieel onderwijs moeten mislopen. Daarnaast zijn kinderen en jongeren die thuiszitten minder in beeld, wat ons zieht op hen beperkt.

1

Startkwalificatie is een havo-, vwo,- of mbo-diploma niveau 2 of hager

Datum

12-03-2021 Ons kenmerk

4502283

Meldingen verzuim toegenomen Het schooljaar 2019-2020 kent een stijging in het aantal verzuimmeldingen. De stijging is te zien in het voortgezet onderwijs (vo). De reden voor deze stijging betreft meldingen vanuit het preventief verzuimspreekuur die zijn meegeteld. De school is primair verantwoordelijk voor het tegengaan van verzuim en uitval van leerlingen. Lukt dit niet, dan maakt de school melding bij de leerplichtafdeling ( ongeoorloofd verzuim van 16 uur van de les- of praktijktijd binnen een periode van 4 weken). Op een aantal vo-locaties is een preventief verzuimspreekuur gestart. Deze scholen melden bij 9 uur verzuim of te laat komen. Doel is langdurig verzuim te voorkomen. Om te voorkomen dat leerlingen (langdurig) uitvallen zet leerplicht een aantal instrumenten in. Samen met scholen en JGZ onderzoekt leerplicht ziekteverzuim (geoorloofd verzuim), zijn er contacten met de sociale verzekeringsbank in het kader van vrijstellingen en is het preventief verzuimspreekuur gestart. Vanaf september 2020 geldt de Voorziening Vroegtijdig Aanmelden MBO (WA). Vanaf dat moment is er een wettelijke verplichting voor VO-schalen, MBO-instellingen en gemeenten om aan te sluiten op de WA.

Eerst zorg, dan handhaving Het doel van de Leerplichtwet is dat jongeren een ononderbroken schoolcarrière hebben. Verzuim kan een eerste signaal zijn van onderliggende problematiek en uiteindelijk leiden tot langdurig thuiszitten. Dit jaar is er een toename in het aantal processen verbaal en een afname in het aantal Halt verwijzingen. Een Halt verwijzing wordt ingezet om een duidelijk signaal te geven dat de leerling op school hoort te zitten en om afglijden te voorkomen. Veel leerlingen kwamen gezien de aard van hun problematiek niet meer in aanmerking voor een hulpverleningstraject of Halt verwijzing. De toename van het aantal processen verbaal is hiervan een gegeven.

Thuiszitten licht toegenomen Thuiszitten moet zoveel mogelijk voorkomen worden en als er toch sprake is van thuiszitten, dan zo kort mogelijk. Er is een lichte stijging te zien in het voortgezet onderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs ((v)so). De reden voor het thuiszitten is voor elke leerling uniek, maar we zien wel een achterliggende trend van ernstige psychiatrische problematiek, de wachtlijsten voor speciaal onderwijs en de GGZ, en de tijd die nodig is bij de uiteindelijke intake en het starten van een behandeling. De realiteit is dat dit lang duurt, waardoor een onderwijsachterstand snel is opgelopen. Niet voor alle leerlingen is er sprake van volledig thuiszitten. Sommigen zijn in staat om (deels) onderwijs te volgen. Maatwerk voor een passend arrangement in samenwerking met verschillende partijen is noodzakelijk. Daarnaast kennen we ook een aantal leerlingen die door een ziekte thuis zitten. Om te bepalen of deze leerlingen enige vorm van onderwijs kunnen volgen kan leerplicht een medisch advies bij een onafhankelijk arts aanvragen.

2/3

Datum

12-03-2021 Ons kenmerk

4502283

Voortijdig schoolverlaters Voortijdige schoolverlaters moeten het liefst zo snel mogelijk weer terug naar school, zodat zij een betere kans hebben op de arbeidsmarkt. De gemeente levert daar een belangrijke bijdrage aan. In 2019-2020 zijn er voorlopig 130 jongeren voortijdig schoolverlater (VSV) geworden (vorig verslagjaar 139 voorlopige VSV'ers ). De verwachting is dat het aantal VSV'ers bij de definitieve cijfers daalt, zoals dat ook het geval is geweest in de afgelopen jaren. De aantallen worden namelijk de kernende maanden bijgesteld door de verwerking van late in- en uitschrijvingen. Afgelopen schooljaar is gewerkt aan een nieuwe VSV-agenda 2021-2024. De regionale doelstelling is dat alle jongeren een gelijke kans verdienen op een duurzame plek op de arbeidsmarkt en dat zij goed kunnen meekomen in onze samenleving. Door het regionale verzuimprotocol en vroegtijdige gesprekken op kantoor, huisbezoek of op school, proberen wij schooluitval te voorkomen. Als jongeren toch willen of moeten stoppen met hun opleiding, helpen wij hen waar mogelijk naar een andere opleiding. En voor die jongeren waar terugkeer naar school echt geen optie is, helpen wij hen bij doorstroom naar de arbeidsmarkt. Gezamenlijk willen we voorkomen dat jongeren uit beeld raken. In onze regio is het vsv-cijfer dit schooljaar gedaald van 2.87% naar 2.35%.

In Delft is het voorlopige percentage gedaald van 2,5% naar 2,4%. Het afgelopen schooljaar zijn 245 jongeren preventief begeleid. Het merendeel van de jongeren kiezen weer voor een opleiding, een deel gaat richting werk of een zorgvoorziening. Ook zijn er jongeren die niet verder begeleid willen worden. Samenwerking We zetten niet alleen in op het oplossen van verzuim, maar ook het voorkomen van verzuim en het verlagen van het aantal VSV-ers, zowel lokaal als regionaal. Hierbij werken we samen met schalen, de samenwerkingsverbanden passend onderwijs, het jeugd-/sociaal team van Delft Support en eventueel jeugdhulp. Als gemeente blijven wij ons sterk maken voor intensivering van de samenwerking om zo in Delft verzuim/uitval verder terug te dringen. Het afgelopen jaar is samen met het onderwijs hard gewerkt om ten tijden van corona alle leerlingen in beeld te hebben. Ons gezamenlijk doel is dat iedere jongere onderwijs volgt, werkt of een passende dagbesteding heeft en waar nodig zorg ontvangt.

Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Delft,

, burgemeester

ir. 1.>.ö. \/+j4 'OIcbreg ·tlb ..

•

+

, secretaris

dr. M. Berger, I.s. 3/3

Jaarverslag leerplicht/RMC schooljaar 2019-2020

Voorwoord Alle jongeren verdienen het een diploma te behalen dat past bij hun kwaliteiten en waarmee ze aan de slag kunnen op de arbeidsmarkt. Bij de meeste kinderen gaat dat normaliter gelukkig goed! Maar niet bij ieder kind is dit vanzelfsprekend. Door verschillende oorzaken wordt hun toekomstperspectief geschaad. Het uit zich vaak in verzuim, thuiszitten en voortijdig schoolverlaten. Door in te gaan op deze signalen en capaciteit te zetten op het begeleiden van jongeren in kwetsbare positie naar de arbeidsmarkt willen we het verschil maken. Met een sterke verbinding tussen onderwijs, zorg en arbeidsmarkt bieden we onze jeugd de beste kansen. Het gecombineerde jaarverslag Leerplicht en Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig school verlaten (RMC) van de gemeente Delft van het schooljaar 2019-2020 geeft inzicht over de uitgevoerde activiteiten om verzuim en schooluitval tegen te gaan. Gegevens over leerplicht en voortijdig schoolverlaten geven signalen die we kunnen gebruiken om, waar nodig en samen met de scholen, verzuim in welke vorm dan ook terug te dringen. Deze tijd is er helaas een die niet gunstig is voor kinderen en jongeren. Zij hebben door corona veel essentieel onderwijs moeten mislopen. Daarnaast zijn kinderen en jongeren die thuiszitten minder in beeld, wat ons zicht op hen beperkt.

Dit jaarverslag beslaat het schooljaar 2019-2020, dat eindigde met de eerste lockdown vlak voor de zomervakantie. Het is nu nog heel moeilijk om in de cijfers het een met het ander in verband te brengen. Zeker is dat de inzet onverminderd nodig is geweest in het schooljaar erna en onverminderd nodig zal blijven. Hatte van der Woude Wethouder Onderwijs 2

Inhoudsopgave

Voorwoord

2

1. Leerplicht (5 tot 18 jaar) 1.1 Leerplichtmeldingen 2019-2020 1.2 Signaalverzuim (ongeoorloofd verzuim) 1.3 Vrijstellingen 1.4 Interventies 1.5 Thuiszitters 1.6 Preventieve maatregelen

5 6 6 7 7 8 9

2. RMC (18 tot 23 jaar) 2.1 RMC Haaglanden 2.2 Delft RMC 2019-2020 2.3 Preventieve inzet RMC bij schoolgaande jongeren 18-23 jaar 2.4 Jongeren in Kwetsbare Positie 2.5 Instrumenten voor kwetsbare jongeren Begrippenlijst

11 12 12 13 13 14 15

3

Jaarverslag leerplicht en RMC, Delft 2019-2020 Cijfers in één oogopslag Leerplicht tot 18 jaar 11.046 leerplichtigen

316 Verzuim met melding (2,8%)

79

Vrijstellingen met gegronde reden vrijgesteld van school

Regionaal Meld- en Coördinatiepunt (RMC) 5.331 jongeren Jongeren tussen 18 en 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten, kunnen trajectbeleiding krijgen via het RMC, in Delft uitgevoerd door de Jongerenacademie. Ze worden begeleid naar school, werk of een combinatie hiervan. Voortijdige schoolverlaters 37 leerplichtig 93 niet-leerplichtig Preventieve bemiddeling 130 om uitval te jongeren (2,4%) voorkomen

245

33

jongeren

14 jongeren Thuiszitters 4 zonder schoolinschrijving 29 met schoolinschrijving

Justitiële afhandeling 8 processen-verbaal 6 via HALT 4

1. Leerplicht (5 tot 18 jaar)

5

1.1 Leerplichtmeldingen 2019-2020 Leerplicht ondersteunt en begeleidt leerlingen en hun ouders in de leeftijd van 5-18 jaar tot het behalen van een startkwalificatie1. Delft telde in het schooljaar 2019-2020 11.046 leerlingen in de leeftijd van 5 tot 18 jaar (bron BRP). Daarvan zijn 316 leerlingen door school bij leerplicht gemeld vanwege (veel) verzuim, schooluitval en/of zorgsignalen (2.8%). Vorig schooljaar was dit 2,2%. De stijging zit in het voortgezet onderwijs. In dit schooljaar is leerplicht gestart met preventieve verzuimspreekuren op vo-scholen. Deze ­meldingen zijn meegeteld in het totaal. Tabel 1: Aantal individuen (5-18 jaar) en verzuimpercentage per schooljaar Aantal verzuimpercentage individuen

2017/ 2018

2018/ 2019

2019/ 2020

Aantal individuen

237

251

316

Verzuimpercentage

2,0%

2,2%

2,5%

1.2 Signaalverzuim (ongeoorloofd verzuim) Scholen zijn wettelijk verplicht om een melding te doen als een leerling in vier weken minimaal 16 uur ongeoorloofd afwezig is. Signaal verzuim bestaat uit spijbel- en zorgverzuim2.

preventief verzui­m­spreekuur. Een leerling kan gemeld worden vanaf 9 uur te laat komen of verzuimen. Het verzuimspreekuur is een werkwijze waarbij alle partijen er naar streven om langdurig verzuim te voorkomen. Samenwerken is daarbij van groot belang. Van het totaal aantal meldingen is 66% (187 meldingen) van het vo. Bij 67 leerlingen heeft leerplicht meerdere verzuimmeldingen ontvangen, dit noemen we herhaalmeldingen. Het merendeel van de herhaalmeldingen komt uit het mbo. De leerlingen die in het preventieve verzuimspreekuur zijn gesproken komen niet terug in de herhaalmeldingen. Op 15 maart 2020 werd door het kabinet besloten om de scholen te sluiten. De minister van Onderwijs heeft regelmatig benadrukt hoe belangrijk het is dat leerlingen onderwijs blijven volgen. Kinderen hebben recht op onderwijs. Scholen en leerplicht hebben er alles aan gedaan om leerlingen van dit onderwijs gebruik te laten maken. Nadat de scholen (basis­ onderwijs, vo en mbo) werden gesloten ontving leerplicht al gauw signalen dat leerlingen niet bereikt werden. Leerlingen haalden hun huiswerk niet op of er waren zorgen om de thuissituatie. Leerplicht belde ouders en leerlingen op, stuurden brieven, namen via whatsapp contact op of gingen op deur­ bezoek. In deze periode is afgesproken dat leerplicht niet handhavend optreed.

Luxe verzuim

De stijging in het vo komt door meldingen vanuit het preventief spreekuur die meegeteld zijn. Leerplicht heeft samen met vo-scholen afspraken gemaakt voor het inrichten van een

Het aantal meldingen luxe verzuim3 is gedaald, dit verslagjaar is er 1 melding binnengekomen. Leerplicht gaat bij een melding van luxe verzuim in gesprek met de ouders. Als ouders geen legitieme reden kunnen opgeven voor het verzuim, maakt de leerplichtambtenaar proces-verbaal op en kan dit tot een geldboete leiden.

1 2

3

Diploma havo, vwo, mbo niveau 2 of hoger. Zorgverzuim: verzuim waarbij achterliggende problematiek de oorzaak van het schoolverzuim is.

Grafiek 1: Verzuim naar onderwijssoort 7 speciaal basisonderwijs 9 14 speciaal voorgezet onderwijs 10 65 voorgezet onderwijs 187 165 mbo

110 geen onderwijs 0

50

100

150

200

Legenda  2018-2019  2019-2020

Grafiek 2: Aantal individuen signaalverzuim (5-18 jaar) en herhaalmeldingen per schooljaar

350 300

316

250 200

251 220

150 100 50

124 67

88 2017/2018

2018/2019

2019/2020

Legenda  Individuele meldingen  Herhaalmeldingen

Luxe verzuim: het op vakantie gaan buiten de schoolvakantie zonder toestemming van school.

6

1.4 Interventies

Tabel 2: Aantal meldingen luxe verzuim per schooljaar Meldingen luxe verzuim

2017/ 2018

2018/ 2019

2019/ 2020

Totaal

15

6

1

1.3 Vrijstellingen Aanvraag vrijstelling onderwijs is mogelijk op grond van bij­zondere omstandigheden, psychische of lichamelijke be­perkingen of een vervangend scholingstraject (zie begrippenlijst). De meeste aanvragen gaan over een buitenlandse school­­­inschrijving van leerlingen. De leer­ling gaat daar naar school. In Delft zagen we een afname van vrijstellingen bij kwalificatieplicht. De oorzaak lijkt ingegeven door de Corona periode. Jongeren blijven de opleiding volgen en switchen minder van opleiding. Leerlingen die een vrijstelling op basis van psychische of lichamelijke klachten hebben zitten bijvoorbeeld op een medisch kinderdag verblijf. Een verklaring van een on­ afhankelijke arts is hiervoor nodig. De vrijstellingen worden in de meeste gevallen voor één jaar afgegeven. Er is dit jaar een lichte toename, dit betreffen nieuwe kinderen.

Grafiek 3: Vrijstelling per artikel

Leerplicht werkt volgens de landelijke richtlijn Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS 2017). Als de aanpak van school zelf niet werkt, beschrijft de MAS vier routes met als doel het verzuim te stoppen. De aanpak is licht waar het kan en zwaarder waar nodig, volgens de werkwijze ‘pas toe of leg uit’. Het is altijd maatwerk om de ouders en de leerling zodanig aan te sporen dat het school­verzuim stopt. De leerplichtambtenaren proberen een manier tot intrinsieke motivatie van de leerling te vinden, hiervoor gebruiken zij verschillende gesprekstechnieken en kunnen zij verschillende acties inzetten: • Waarschuwing (brief of gesprek) bij licht of eerste verzuim; • Bemiddeling tussen school en leerling/ ouders; • Doorverwijzen naar of overleggen met hulpverleners in het gezin; • Handhaving van de leerplichtwet met Halt-straf of proces-verbaal (PV).

3

20

3 20

11 6

42

52 2018/2019

2019/2020

Legenda  art. 3a  art. 3b  art. 5 onder a  art. 5 onder b  art. 5 onder c  art. 15

Grafiek 4: Justitiële interventies per schooljaar

15 12

12 Helaas zijn preventie, waarschuwing en inzet van zorg niet altijd voldoende om het verzuim te stoppen. Bij minder­ jarigen biedt de Leerplichtwet de mogelijkheid tot handhaving. Er wordt verwezen naar bureau HALT of een Proces-Verbaal (PV) opgemaakt. Volgens de richtlijn van de MAS is dit het laatste redmiddel. Het aanbieden van zorg aan het gezin moet dan al plaatsgevonden hebben. Pas als dat geen effect heeft op het school­verzuim, of als er druk nodig is om zorg op te starten, kan er sprake zijn van juridische maatregelen. De toename van het aantal proces verbalen is hiervan een gegeven.

8

16

9 6

8 6 3

2017/2018

2018/2019

3 0

6

5

2019/2020

Legenda  Halt meldingen  Processen-verbaal

7

1.5 Thuiszitters Leerplicht Delft hanteert de term thuiszitter in de breedste zin van het woord, namelijk als ‘een leerling die 4 weken of langer geen onderwijs volgt en die geen vrijstelling heeft van de leerplicht’. De meeste thuiszitters zitten niet letterlijk thuis, maar volgen afhankelijk van hun belastbaarheid een alternatief dagbesteding/scholingstraject of hulpverleningstraject. De samenwerkingsverbanden kunnen ambulante begeleiding inzetten om er voor te zorgen dat de leerling (een vorm) van onderwijs krijgt. De gemeente sluit hierbij aan door de jeugdhulp dichterbij of in de school te organiseren. Aan de andere kant zijn er ook leer­lingen met een dusdanig combinatie van gedrag en psychische problematiek, dat leidt tot een handelings­ verlegenheid van het onderwijs. De zorg voor deze leerling wordt dan leidend en gaat de leerling tijdelijk niet naar school. De afdeling Leerplicht kijkt samen met het samenwerkings­ verband en andere partners (onderwijs en hulpverlening) naar een passend arrangement van onderwijs, ondersteuning en hulp voor de leerling, ouders en leerkracht. Daarnaast hebben leer­plicht en samenwerkingsverbanden in het po en vo maandelijks overleg om de voortgang te bewaken en waar nodig op te schalen.

8

Grafiek 5: Soorten thuiszitters per schooljaar

30 29 25

26

20

21

15

17

De gezamenlijke ambitie is dat er in 2020 geen leerling langer dan drie maanden thuiszit zonder passend aanbod van onderwijs en/of jeugdhulp (landelijke thuiszitterspact). Om het thuis zitten van leerlingen in de toekomst nog meer te voorkomen, werkt OCW, samen met VWS aan een aantal maatregelen, zoals doorzettingsmacht in de vorm van een escalatieladder. Deze doorzittingsmacht komt bovenop de afspraken die we al hebben met samenwerkingsverbanden.

10 9

5 0

4 2017/2018

2018/2019

Legenda  Thuiszitter/langdurig relatief verzuim  Absoluut verzuim

2019/2020

Thuiszitten moet zoveel mogelijk voorkomen worden en als er toch sprake is van thuiszitten, dan zo kort mogelijk. Er is een lichte stijging te zien in het voortgezet onderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs ((v)so). De redenen voor het thuiszitten is voor elke leerling uniek, maar we zien wel een achterliggende trend van ernstige psychiatrische problematiek, de wachtlijsten voor speciaal onderwijs en de GGZ, en de tijd die nodig bij de uiteindelijke intake en het starten van een behandeling. De realiteit is dat dit lang duurt, waardoor een onderwijsachterstand snel is opgelopen. Voor enkele leerlingen kunnen de ervaringen die is opgedaan met afstandsonderwijs wellicht een uitkomst bieden. Daarnaast kennen we ook een aantal leerlingen die door een ziekte thuis zitten. Om te bepalen of deze leerlingen enige vorm van onderwijs kunnen volgen kan leerplicht een medisch advies bij een onafhankelijk arts aanvragen. De daling langdurig absoluut verzuim (leerling zonder school­­inschrijving) blijft zich voortzetten. Absoluut verzuimers zijn eerder in beeld, waardoor leerplicht eerder in staat is om in actie te komen en een jongere weer naar school kan bemiddelen. Dit lukt niet bij iedereen.

1.6 Preventieve maatregelen Ziekteverzuim Jaarlijks laat de gemeente Delft circa 100 onderzoeken uit­voeren door de JGZ (schoolartsen). Dit onderzoek bij ziekteverzuim wordt, op verzoek van de school of leerplicht, uitgevoerd bij leerlingen die veel verzuimen wegens zorg­ wekkend of opvallend frequent ziekteverzuim. Niet zelden een voorspeller van schooluitval. Nader onderzoek is nodig om de reden van het verzuim te achterhalen. Ouders worden hierbij betrokken. Samen met het samenwerkingsverband/onderwijs/Delft support en JGZ (lokaal en regionaal (H8)) zijn de samen­ werkingsafspraken aangescherpt in 2019. Dit om een zorg­ vuldiger pad te volgen in geval van verzuim door ziekte door een leerling. De verwachting is dat daarmee deze leerlingen binnen de school eerder de juiste zorg krijgen, het ziekte­ verzuim minder oploopt en de groeiende vraag naar ziekte­ verzuim begeleiding door de jeugdarts het hoofd geboden kan worden. Belangrijke wijzigingen (vanuit de landelijke methodiek M@zl) zijn: • Positieve rol van school/mentor bij ziekteverzuim; • Contact school/mentor met ouders binnen 3-5 dagen; • Termijn waarop er binnen de school altijd een check plaatsvindt: • Iedere 4e ziekmelding in 12 schoolweken. • Vanaf de 7e dag aaneengesloten ziekgemeld. De aanscherping heeft in de 1e helft van het schooljaar 2019-2020 inderdaad geleid tot een afname van het aantal onderzoeken.

In de eerste 2,5 maanden van 2020 zien we juist een stijging. Hierin zijn al 50 trajecten gerealiseerd. Mogelijk is dit veroorzaakt door de wintermaanden en de beginperiode van de Covid-19 uitbraak. 9

Sociale verzekeringsbank

Loopbaanoriëntatie

Leerplicht is vorige schooljaar in gesprek gegaan met de sociale verzekeringsbank en Ingrado over de werkwijze rondom vrijstellingen buitenlandse schoolinschrijving (art. 5 onder c). Naast de samenwerking met de Sociale verzekeringsbank is Leerplicht Delft aan het onderzoeken of er een andere werkwijze mogelijk is. Het resultaat hiervan wordt schooljaar 2020-2021 verwacht.

Een goede opleidingskeuze voorkomt schooluitval en loopbaan oriëntatie- en begeleiding (LOB) is daarmee van groot belang. De leerlingen moeten leren zelf keuzes te kunnen maken, nu en in de toekomst. Dit doen zij door oriënteren, ervaringen opdoen en daaraan betekenis geven. Het is belangrijk dat leerlingen ervaringen opdoen in de echte beroepspraktijk en met echte rolmodellen.

Bemiddelingen

LOB is afhankelijk van een gedeelde en gezamenlijke verantwoordelijkheid tussen scholen, het vervolgonderwijs, ouders en bedrijfsleven. Ook de gemeente vindt LOB belangrijk. De gemeente en vmbo-scholen in Delft nemen deel aan een meerjarig onderzoek door SEOR in Zuid Holland naar de uitvoeringspraktijk en effectiviteit van LOB op het vmbo. Hierbij wordt onderzoek verricht onder scholen en leerlingen, maar ook de rol van gemeenten op dit terrein wordt belicht. Met deelname aan dit onderzoek hopen we inzicht te krijgen hoe gemeenten LOB-beleid het beste kunnen stimuleren. De gemeente subsidieert de vmbo-scholen in Delft, zodat activiteiten als Delft on Stage of volgen van bliksemstages/ sollicitatie­trainingen via Jinc georganiseerd kunnen worden. Daarnaast draagt de gemeente bij aan Spirit4You. Spirit4You is een regionaal samenwerkingsverband van vo-, mbo- en hbo-scholen en gemeenten in Haaglanden met als doel de overstap naar vervolgonderwijs en arbeidsmarkt voor jongeren te verbeteren en scholen te ondersteunen.

De leerplichtambtenaar helpt regelmatig bij problematiek waarbij nog geen sprake is van verzuim, maar kans op verzuim en/of schooluitval wel reëel aanwezig is. Bijvoorbeeld wanneer er hulp nodig is bij het vinden van een andere school of bij veelvuldig ziekteverzuim (geoorloofd verzuim). Dit kan zijn op verzoek van ouders en/of de school, maar ook vanuit het samenwerkingsverband. Het samenwerkingsverband is er ook voor (zorg)leerlingen die in het reguliere onderwijs niet (langer) terecht kunnen. Bij dreiging van een conflict komen diverse partijen in een vroeg stadium bij elkaar. Zo lukt het steeds vaker om schoolverzuim te voorkomen of te beëindigen.

Preventief verzuimspreekuur Leerplicht legt de nadruk op een preventieve aanpak. Gezamenlijk met het onderwijs moet worden voorkomen dat een leerling langdurig verzuimd en uiteindelijk de school verlaat zonder startkwalificatie. Het inzetten van een preven­tief verzuimspreekuur levert een belangrijke bijdrage aan het bestrijden van beginnend verzuim. Dit schooljaar is gestart met een pilot op een aantal vo scholen. De evaluatie van de pilot heeft door Corona vertraging opgelopen. Een verbreding naar andere vo scholen en eventueel het po wordt na de evaluatie beoordeeld.

Leerplicht controleert via VOROC (een informatiesysteem dat de overstap monitort) of de jongere daadwerkelijk ingeschreven staat bij het mbo. Met leerlingen die niet zijn verschenen bij de opgegeven mbo-opleiding, wordt contact opgenomen. Op deze manier worden alle overstappers goed in beeld gehouden en zorgen gemeente en scholen gezamenlijk voor een sluitende leerlijn. Vanaf september 2020 is de Voorziening Vroegtijdig Aanmelden mbo werkzaam (VVA). Vanaf dat moment is er een wettelijke verplichting voor vo-scholen, mbo-instellingen en gemeenten om aan te sluiten op de VVA. In de VVA worden gegevens gedeeld over de potentiële overstappers van het vo naar het mbo. De voorbereidingen in Delft zijn hiervoor al getroffen. Wegens de coronamaatregelen was het toelatingsmoment v­erschoven van 1 april naar 1 mei. Leerlingen hadden hierdoor langer de tijd om zich in te schrijven.

De overstap vmbo-mbo De vmbo-scholen zijn verantwoordelijk voor de begeleiding in de keuze en te zorgen voor de inschrijving op het mbo. Leer­plicht informeert de leerling over het belang van behalen van startkwalificatie, middels brief aan examenkandidaten en een brief aan de ouders met informatie over de kwalificatieplicht. 10

2. RMC (18 tot 23 jaar)

11

2.1 RMC Haaglanden Een voortijdig schoolverlater (vsv-er) is een jongere die het onderwijs verlaat zonder dat hij een startkwalificatie behaald heeft.4 Voortijdige schoolverlaters moeten het liefst zo snel mogelijk weer terug naar school zodat ze een goede opleiding krijgen die bijdraagt aan hun kansen op de arbeidsmarkt. De gemeente levert daar een belangrijke bijdrage aan. In de wet op de RMC staan de taken van de gemeente/RMC-regio als volgt beschreven: • De realisatie van een sluitende melding en registratie van voortijdig schoolverlaters; • Zorg dragen voor doorverwijzing en herplaatsing van voor­tijdig schoolverlaters; • Het tot stand brengen van samenwerking tussen alle belang­rijke partijen die te maken hebben met deze jongeren en het onderhouden van dit netwerk. Bij het tegengaan van voortijdig schoolverlaten werken veel verschillende partijen en mensen samen. Jongeren zijn natuurlijk eerst zelf verantwoordelijk voor hun schoolloopbaan. Ook hun sociale netwerk is een belangrijke factor. Daarnaast hebben docenten, mentoren en begeleiders op school een heel belang­rijke rol. Zij hebben dagelijks contact met hun studenten. Door hun inzet, aandacht en inspiratie voorkomen zij voor­ tijdige schooluitval. Hier bovenop wordt in regionaal verband samengewerkt in het regionale vsv-programma.

Hierin werken scholen, gemeenten en het Leerplicht samen om met extra inzet jongeren toch hun diploma te laten halen.

4

Een starkwalificatie is een diploma op minimaal mbo niveau 2, havo- of vwo- niveau.

Afgelopen schooljaar is gewerkt aan een nieuwe VSV-agenda 2021-2024. De regionale doelstelling is dat alle jongeren een gelijke kans verdienen op een duurzame plek op de arbeidsmarkt en dat zij goed kunnen meekomen in onze samenleving. Door het regionale verzuimprotocol en vroegtijdige gesprekken op kantoor, huisbezoek of op school, proberen wij schooluitval te voorkomen. Als jongeren toch willen of moeten stoppen met hun opleiding, helpen wij hen waar mogelijk naar een andere opleiding. En voor die jongeren waar terugkeer naar school echt geen optie is, doorstroom naar de arbeidsmarkt. Gezamenlijk willen we voorkomen dat jongeren uit beeld raken. In onze regio is het vsv-cijfer dit schooljaar gedaald van 2.87% naar 2.35%.

2.2 Delft RMC 2019-2020 Als een startkwalificatie niet haalbaar blijkt, begeleiden wij jongeren naar een zo passend mogelijk alternatief. Dit kan bijvoorbeeld werk zijn, maar ook hulpverlening of lokale projecten waar jongeren zich verder ontwikkelen.

Hoe begeleiden we voortijdig schoolverlaters? Wanneer de problematiek school overstijgend is, of de jongere al is uitgevallen, wordt deze na melding door de leerplichtambtenaar of de consulent van de Jongeren­ academie uitgenodigd om te kijken wat er nodig is. Het overgrote deel is ouder dan 18 jaar en valt niet meer onder de leerplicht of kwalificatieplicht en begeleiding vindt plaats binnen een vrijwillig kader. Er zijn verschillende redenen waarom jongeren hun opleiding beëindigen. Het gaat om een gebrek aan motivatie, verkeerde opleidingskeuze, ze gaan werken of kampen met psychosociale problematiek. Het grootste deel van de uitvallers is 18/19 jaar en afkomstig uit het mbo. De overgang naar mbo is voor veel jongeren een lastige. Het is van belang dat het mbo hier extra aandacht aan geeft, waar mogelijk in samenwerking met de toeleverende scholen.

Tabel 3: Aantal nieuwe VSV’ers naar schooljaar

Delft

2015/ 2016

2016/ 2017

2017/ 2018

2018/ 20195

2019/ 20206

Aantal leerlingen start

5.362

5.372

5.374

5.412

5.331

Aantal VSV

131

127

141

110

130

% VSV

2,4%

2,4%

2,6%

2,0%

2,4%

5 Over de periode maart tot oktober 2018/2019 zijn er onjuiste gegevens door DUO aangeleverd. 6 Voorlopige cijfers, ervaring leert dat aantal/% in definitieve cijfers iets dalen. De definitieve landelijke cijfers zijn pas in oktober 2020 bekend.

12

Er wordt altijd contact gezocht met de school van herkomst om zoveel mogelijk gezamenlijk het traject uit te stippelen. Begeleiding kan variëren van advies en bemiddeling naar school tot intensieve begeleidingstrajecten, waarbij de samenwerking gezocht wordt met hulpverlenende instanties.

2.3 Preventieve inzet RMC bij schoolgaande jongeren 18-23 jaar Verzuim stopt helaas niet automatisch als de leerling 18 jaar is geworden. De school is primair verantwoordelijk om uitval te voorkomen en ondersteuning te bieden. Het oppakken van 18+ verzuim is een extra (niet-wettelijke) taak van RMC die preventief wordt ingezet om voortijdig schoolverlaten te voorkomen. De mogelijkheden om adequaat op te treden worden echter wel minder. Zo is de inzet van dwang en drang bij verzuimers van 18 jaar en ouder wettelijk niet meer mogelijk. De RMC casemanagers proberen binnen de wettelijke mogelijkheden en capaciteit die zij hebben, hier wel actie op te ondernemen. Daar waar voortijdig schooluitval dreigt, wordt gezamenlijk geprobeerd de leerling binnen boord te houden. Overleg en afstemming zijn daarbij van groot belang.

De coördinator pro/vso (vanuit de jongerenacademie) sluit aan bij netwerkoverleggen op de scholen voor pro/vso. Jongeren die uitstromen richting werk kunnen hierdoor goed bemiddeld worden. Zij werken nauw samen met collega's van Werkse!. Tabel 4: Totaal aantal jongeren met bestemming

Het afgelopen schooljaar zijn 245 jongeren preventief gesproken. Het merendeel van de jongeren vervolgen hun opleiding, een enkeling gaat richting werk of een zorg­­ voorziening. Het verzuim neemt af naarmate de leeftijd toeneemt.

2.4 Jongeren in Kwetsbare Positie De groep jikp zijn jongeren uit het praktijkonderwijs (pro), voortgezet speciaal onderwijs (vso), vmbo basisberoepsgerichte leerweg en mbo-entree onderwijs.

Bestemming

Totaal 2019-2020

Onderwijs

118

Werk

7

Dagbesteding

-

Participatie wet

7

Overig

55

7

Totaal

7

187

geen onderwijs, werk <12 uur, verhuizing, overleden, verblijf in zorginstelling of startkwalificatie behaald

2.5 Instrumenten voor kwetsbare jongeren TOP Academie Een TOP Academie (voluit Talent Ontwikkeling in de Praktijk) is een vakschool waarin scholen en bedrijven samen zorgen voor beroepsgericht onderwijs. De gemeente Delft wil de samenwerking tussen partners in de stad wil bevorderen. Doel: jongeren en werkzoekenden meer kansen bieden op een baan. Sinds januari 2019 is er een TOP Academie (TA) in Delft. In het Reinier de Graaf Gasthuis lopen leerlingen van praktijkschool Grotius en Laurentius twee dagen per week stage bij Hago Zorg. Hier leren zij het schoonmaak vak van een individuele leermeester. Een dagdeel hebben ze ook gezamen­ lijk les, de andere dagen gaan ze naar school. De opleiding en de praktijkstage sluiten naadloos op elkaar aan. Dit biedt niet alleen meer perspectief op een baan, maar blijkt ook heel motiverend voor de leerlingen. 13

De verkenning voor het opzetten van een tweede TOP Academie duurt door de corona crisis veel langer dan normaal gesproken. Bedrijven zitten in onzekerheid en kunnen niet te ver vooruit kijken. Ook de aard/ opzet van sommige TA’s veranderd. 10-15 leerlingen binnen 1 bedrijf is gezien de huidige maat­regelen niet altijd meer mogelijk/wenselijk. Vandaar dat ook gekeken wordt om met meerdere gelijksoortige bedrijven een TA te starten. De groep leerlingen wordt dan verdeeld. Er zijn een aantal bedrijven dat echt interesse heeft. Helaas kan door de huidige omstandigheden nog niet gestart worden met een nieuwe TA.

Toeleiding arbeidsmarkt voor praktijkonderwijs (pro) en speciaal onderwijs (vso) De verantwoordelijkheid voor de doelgroep arbeids­ beperkten (voorheen Wajong) is van het UWV overgegaan naar de gemeente. Voor een goede aansluiting is de gemeente ( Jongerenacademie en Werkse!) gedurende het laatste schooljaar van de leerling al betrokken bij de besprekingen over de uitstroommogelijkheden (vervolgonderwijs, werk of dagbesteding). Samen met de leerling en ouders wordt gekeken welke ondersteuning(preventief ) ingezet kan worden, zodat de leerling een passende plek op de arbeidsmarkt krijgt en kan behouden.

EWA Haaglanden (Entree Wegen naar Arbeid) Voor jongeren in de Entreeopleiding die na afronding van de opleiding of voortijdig de overstap maken naar werk is een goede aansluiting van belang. Gemeenten Den Haag, Delft, Rijswijk en Westland werken met bedrijven en ROC Mondriaan samen binnen EWA Haaglanden aan succesvolle entreeopleidingen naar werk en naar mbo niveau 2. Doel is om vanaf schooljaar 2020 in vier jaar ruim 400 leerlingen aan diploma’s en certificaten te helpen in combinatie met werk. Een van de leerwerkroutes is samen met HANOS.

Acht deelnemers kunnen aan de slag als vakkenvuller, bijrijder, orderpicker, dockwerker, huishoudelijke dienst of kantine-/ grand cafémedewerker.

De Leerwerk Makelaar Matchmaker tussen leerbaan-studenten en ondernemers in de regio Haaglanden. Jongeren die een BBL8 opleiding willen volgen hebben een leerbaan nodig van minimaal 20 uur in de week. Een probleem is nog steeds het gebrek aan BBL –werkplekken. Het gevolg is dat de jongere zonder leerbaan, meestal op het laatste moment, switcht naar een BOL opleiding (vijf dagen naar school met stage). De kans bestaat dat deze jongere hier minder geschikt of gemotiveerd voor is en alsnog uitvalt. Het betreft vaak jongeren die niet in staat zijn om hele dagen in de schoolbanken te zitten en daarom bewust kiezen voor een BBL opleiding. Vooral bij jongeren die niet meer leer­plichtig zijn, is de kans groot dat zij dan helemaal geen opleiding gaan doen.

8

De Leerwerk Makelaar helpt studenten bij vinden van een leerbaan. Hierdoor kunnen zij hun opleiding (mbo niveau 1 tot 4) snel starten en succesvol afronden. Tevens ontzorgt/ helpt de LeerWerk Makelaar ondernemers die een erkend leerbedrijf willen zijn met financiële tegemoetkomingen en intensieve begeleiding van zowel ondernemer als student. Een ondernemer hoeft zich dan alleen te richten op de vakinhoudelijke begeleiding van de student.

Kortdurende Intensieve Aanpak (KIA) Jongeren die voortijdig zijn uitgevallen hebben vaak problemen op meerdere leefgebieden, waardoor de stap weer terug naar school of werk te groot is. De jongerenconsulenten kunnen coaching op maat inzetten als jongeren meer zorg/begeleiding nodig hebben. Het gaat om jongeren die 'schuw' zijn voor de reguliere hulpverlening en bij wie nog niet exact bekend is wat de juiste hulp/insteek is. MEE en Kwadraad hebben hiervoor een outreachende aanpak om deze jongeren te helpen, zodat de stap naar onderwijs/werk weer dichterbij komt.

Een BBL-opleiding is een combinatie van werken en leren, waarbij de student in dienst is bij een erkend leerbedrijf.

14

Begrippenlijst

15

• Startkwalificatie Een havo of vwo diploma of minimaal een mbo niveau 2 diploma.

• Vrijstelling Ontheffing van leer- en kwalificatieplicht voor een jongere in bijzondere omstandigheden.

• Leerplicht Alle kinderen vanaf 5 jaar moeten naar school tot het eind van het schooljaar waarin ze 16 worden.

• Art. 3a: vervangende leerplicht voor leerlingen vanaf 14 jaar die niet in staat zijn om volledig dagonderwijs te volgen. Naast algemeen vormend onderwijs ook een programma met praktijktijd.

• Kwalificatieplicht Alle leerlingen van 16 en 17 die nog geen startkwalificatie hebben, moeten een opleiding volgen. • Thuiszitters Alle leerlingen tussen 5 en 18 jaar die ongeoorloofd een maand of langer de school niet hebben bezocht of geen schoolinschrijving hebben. • Samenwerkingsverband Schoolbesturen en scholen werken samen om alle leerlingen in een bepaalde regio geschikte plaats in het onderwijs te bieden. • Verzuim In dit jaarverslag doelen we op ongeoorloofd verzuim: het wegblijven van school zonder geldige reden. Een geldige reden is bijvoorbeeld ziekte (geoorloofd verzuim).

• Art 3b: vervangende leerplicht gedurende het laatste schooljaar en deel van het onderwijs bij mbo opleiding volgen. • Art 5 onder a: het kind is om psychische of lichamelijke redenen niet in staat naar school te gaan. • Art 5 onder b: de ouders van de jongere hebben bezwaren tegen de richting van het onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de woning gelegen scholen. • Art 5 onder c: het kind is in het buitenland op een school ingeschreven en bezoekt deze geregeld. • Art 15: kwalificatieplichtige jongeren die geen regulier onderwijs volgend, maar wel op een andere manier voldoende onderwijs genieten.

• Voortijdige schoolverlater Jongeren van 12 tot 23 jaar die het onderwijs verlaten zonder startkwalificatie.

16

Colofon Redactie: Gemeente Delft Ontwerp: Delta3 Gemeente Delft Stationsplein 1 Postbus 78 2600 ME Delft Telefoon 14015 E mail info@delft.nl www.delft.nl/wmvt Contact met Leerplicht/RMC Delft telefoon 14015 of leerlingenzaken@delft.nl

17