2103049 College van B en W - traject afvalverwerking Avalex 2022 - toetreding tot HVC

Bestuur Controlling

t

Gemeente Delft

bezoekadres: Stationsplein 1 2611 BV Delft IBAN NL21 BNGH 0285 0017 87 t.n.v. gemeente Delft Behandeld door Pieter M. Veen

Retouradres

Postbus 78, 2600 ME Delft

Telefoon 06 52738737 pveen@delft.nl

Aan de leden van de gemeenteraad

Internet www.delft.nl Telefoon 14015

VERZONDEN 2 1 JAN221 Datum

Onderwerp

08-01-2021

trajee! afvalverwerking Avalex 2022: toetreding tot HVC

Ons kenmerk

4463740 Uw brief van Uw kenmerk ,Bijlage

Geachte leden van de raad,

5

Met deze brief geven wij het verzoek van Avalex aan u door om uw wensen en bedenkingen kenbaar te maken over het ontwerpbesluit van Avalex (bijgevoegd) om toe te treden tot HVC ten behoeve van de afvalverwerking vanaf 2022. HVC is een publieke afvalverwerkingsbedrijf met 44 gemeenten en 6 waterschappen als aandeelhouders. We vatten de onderbouwing van het ontwerpbesluit hieronder samen en gaan nader in op de overwegingen aan de hand van de kaderstelling in de Nota Verbanden Partijen 2018-2021. De toetreding gaat gepaard met een garantiestelling voor een evenredig deel van de leningen van HVC en omdat de gemeenten van Avalex weer garant staan voor Avalex, gaan we uitgebreider in op de risicobeheersing. Aanleiding Per eind 2021 lopen de contracten voor de afvalverwerking (rest-, gft- en grof afval) van Avalex af. In opdracht van Avalex heeft onderzoeksbureau KplusV de eisen en wensen van de gemeenten geïnventariseerd en de mogelijkheden van de afvalverwerkingsbedrijven. In juni zijn de gemeenteraden hierover geïnformeerd tijdens informatiebijeenkomsten. Op basis van de wensen van de gemeenten (o.a. voor- en nascheiding) heeft een verkenning van opties plaatsgevonden, waarover u bent geïnformeerd met een raadsbrief op 24 september 2020. Zowel de optie van aanbesteding als die van inbesteding bij HVC bleken haalbaar. De optie voor aanbesteding is vervolgens voorbereid.

De optie van inbesteding en samenwerking met HVC is nader onderzocht door Avalex en haar gemeenten in samenwerking met HVC ondersteund door KplusV vanwege hun inhoudelijke kennis en met Deloitte vanwege hun juridische expertise. Doelstelling In de afvalverwerking willen we de volgende doelen bereiken: een duurzame verwerking en hergebruik van het afval dat Avalex inzamelt; een zo laag mogelijke CO2-uitstoot; een betrouwbare dienstverlening; de mogelijkheid van nascheiding van PMD; tegen acceptabele tarieven.

Datum

08-01-2021 Ons kenmerk

4463740

Het ontwerpbesluit Op basis van de uitkomsten van het onderzoek heeft het bestuur van Avalex besloten de doelstelling het beste te dienen met de keuze voor inbesteding bij HVC in plaats van over te gaan tot openbare aanbesteding. Want de voordelen voor inbesteding bij HVC zijn: ✓ flexibiliteit bij verschuivingen in de loop der jaren van hoeveelheid afval met voor- en na-scheiding, ✓ barging van duurzaamheid in de organisatie en volledige transparantie daarover, ✓ mee kunnen sturen op innovatie in afvalverwerking en duurzame energie en ✓ stabiele tarieven die laag in de markt liggen. En deze heeft het bestuur zwaarder gewogen dan de nadelen, te weten: de verantwoordelijkheid als aandeelhouder en de garantstelling, waarvan de risico's goed gemanaged worden. Het ontwerpbesluit bevat een uitgebreide onderbouwing welke wordt ondersteund met het rapport van het onafhankelijke adviesbureau KplusV (bijgevoegd). De juridische rechtmatigheid van de besluitvorming hieromtrent is ondersteund met advies van Deloitte (bijgevoegd).

HVC als verbonden partij van Avalex Dit ontwerpbesluit betekent dat HVC een verbanden partij wordt van Avalex en omdat Delft deelnemer is in Avalex, kunnen de overwegingen uit de "Nota Verbanden Partijen 2018 - 2021: over Delftse grenzen samenwerken" worden betrokken in de afweging van wensen en bedenkingen. Het keuzeschema uit de Nota (zie Bijlage 1) is ingevuld voor de toetreding van Avalex tot HVC en het toont dat de toetreding en de onderbouwing daarvan passen binnen de kaderstelling.

De financiën Aanschaf aandelen Indien Avalex toetreedt tot HVC verwerft zij 440 aandelen A (13,1% van de 3347 stuks). Daarmee wordt Avalex de derde in grootte onder de gemeentelijke aandeelhouders (aandelen A). De aanschaf is ter waarde van in totaal € 19.900,- en gaat gepaard met een garantstelling. Dit bedrag ter verwerving van de aandelen zal betaald worden uit de begroting 2022 van Avalex. De nominale waarde die Avalex voor de aandelen betaalt is ook het maximale bedrag waarvoor zij risica loopt bij eventueel bedrijfseconomische achteruitgang van HVC. Dit is verwaarloosbaar vergeleken met het eigen vermogen van HVC van ruim € 120 min. In de berekening van aandelen HVC vormt de gemeente Delft 31 % van Avalex en dat is evenredig aan 136 aandelen, 4% van het totaal van HVC. Garantstellinq De garantstelling is volgens de financiële verordening van Avalex en het Treasury statuut van Avalex de bevoegdheid van het bestuur. De voorwaarden zijn in lijn met de voorwaarden zoals de gemeente Delft die ook hanteert. Er wordt voldaan aan de voorwaarden van de garantstelling want: ✓ de garantie wordt verleend op grand van publieke taak; ✓ tegenover de garanties staan zekerheden in de vorm van de activa van HVC; 2/5

Datum

08-01-2021 Ons kenmerk

4463740

HVC gebruikt de garanties om geldleningen aan te gaan met lagere rentes; ✓ voor de garantie van de gemeenten en ter dekking van het risica jaarlijks wordt provisie verstrekt. Het ontwerpbesluit betekent dat Avalex zieh garant stelt voor huidige leningenportefeuille met een omvang van haar deel afgerond € 83 min en een maximum van € 99 min. Als deelnemer in Avalex betekent dit ook een garantstelling via Avalex die voor €25,5 mln (en een maximum van € 30,5 min) rust op gemeente Delft. Avalex ontvangt jaarlijks 1% provisie voor de feitelijke garantiestelling als vergoeding, die wordt doorgeleid naar de gemeenten en dat zou voor Delft momenteel een jaarlijkse provisie betekenen van € 255k. ✓

Tarieven Een nieuw contract voor de verwerking van restafval heeft ook financiële gevolgen voor de programmabegroting. Het huidige contract bij Twence kent een zo gunstige prijsstelling, dat de verwachting is dat elk nieuw contract duurder zal uitpakken. De inschatting is dat de kostenstijging door toetreding tot HVC lager is dan bij een aanbesteding. Verder is de periodieke stijging van de kosten bij HVC, gezien hun tariefontwikkeling in het verleden, laag en stabiel. Met de keuze voor inbesteden gaat Avalex een verbintenis aan voor lange termijn, waarmee toekomstige aanbestedingsrisico's op de (midden-)lange termijn voorkomen worden. Een inschatting van de financiële gevolgen is reeds verwerkt in de begroting van Avalex, die dan ook oplopende kosten laat zien. In de programmabegroting van Delft is dit reeds als risica benoemd en als zodanig opgenomen in ons weerstandsvermogen. Naast de kostenstijging speien ook hagere inkomsten een rol als gevolg van de garantieprovisie (zie hierboven). Conform de financiële spelregels dienen de hagere kosten opgevangen te worden binnen het gesloten circuit; de hagere inkomsten kernen ten gunste van de algemene reserve, omdat deze ook (indirect) garant staat. We zullen deze aspecten in het totale pakket van de financiële ontwikkelingen van onze afvalstoffenheffing beschouwen en voorleggen bij de programmabegroting 2022.

Risicobeheersing In verband met de verantwoordelijkheid als mede-eigenaar en de garantstelling hebben we bijzondere aandacht voor de beheersing van de risico's. Want naast de genoemde vereisten voor de garantstelling is de vraag of A) de huidige risico's in de bedrijfsvoering beperkt zijn, B) of de hele governance gericht is op beperking van toekomstige risico's. Ad A) HVC kent tien hoofdactiviteiten: (1) lnzameling & beheer openbare ruimte, (2) recycling/verwerking. (3) afvalverbranding, (4) slibverbranding, (5) vergisting/compostering, (6) productie, distributie en levering van warmte, (7) energieproductie uit biomassa, (8) zanne-energie, (9) windenergie alsmede (10) verkoop van HVC kringloopenergie. De organisatie is zodanig ingericht dat er focus is op elk van deze activiteiten. Het brede portfolio aan activiteiten in zichzelf leidt tot spreiding van risico's. Zoals afgesproken in de AvA van HVC renderen alle activiteiten zelfstandig en kennen een verantwoord rendement. Er 3/5

Datum

08-01-2021 Ons kenmerk

4463740

vindt geen kruissubsidiëring plaats. In het onderzoek naar samenwerking zijn de activiteiten langsgelopen. Marktrisico's zijn grotendeels uitgesloten omdat aandeelhouders zelf de afnemers zijn, of sterk beperkt door langjarige contracten, robuust afschrijven, en een prijsfluctuatie dempende verkoopstrategie. Risico van nieuw overheidsbeleid (afval en energie/warmte) is reëel. De verantwoordelijkheid is als aandeelhouder/eigenaar groter dan alleen als klant. HVC heeft laten zien wijzigingen in rijksbeleid capabel te managen (bv opwerken van verbrandings-as uit de ovens tot bouwstoffen). Risico van klimaat (of weers)verandering is niet uitgesloten (aantal zon- of winduren) maar mogelijke (grote) gevolgschades zijn in contracten uitgesloten. De onderhoudsstrategie is gericht op continuïteit en voorkoming van onverwachte uitval en daarmee sterk risicobeperkend. Ad B) Voor een beoordeling van risico's in de toekomst is het belangrijk de governance te zien als intrinsieke beheersing van de risico's. In Bijlage 2 is daartoe de governance van HVC uitgeschreven aan de hand van het 7S-model van McKinsey. De conclusie luidt dat de gedeelde waarden, structuur, strategie, (leiderschaps)stijl overtuigend bijdragen aan een gezonde bedrijfsvoering en inperking van risico's.

Conclusie is dat toetreding tot HVC geen onverantwoord wezenlijk risico vormt voor Avalex en daarmee ook niet voor Delft. Dit wordt onderbouwd door het feit dat HVC sinds de oprichting in 1991 geen beroep heeft hoeven doen op de garantstellingen. Maar het verleden vormt geen garantie voor prestaties in de toekomst, en dus neemt Avalex (en daarmee de gemeenten) een grote verantwoordelijkheid op zieh om zieh betrokken en actief als aandeelhouder op te stellen in HVC en bij te dragen aan een gezonde toekomst voor HVC als gezamenlijke onderneming van (dan) 50 gemeenten en 6 waterschappen. Verzoek om wensen en bedenkingen Op het verzoek van Avalex vraagt het college van B&W aan de gemeenteraad: 1. om wensen en bedenkingen te uiten bij het ontwerpbesluit voor toetreding tot HVC, waarmee: a. Avalex overgaat tot de verwerving van de benodigde aandelen A van HVC voor samenwerking bij de verwerking van de huishoudelijke afvalstromen van Avalex en de bijbehorende garantstelling afgeeft richting HVC, en b. de gemeente Delft, achterliggend, garant staat voor haar aandeel in Avalex voor de garantstelling richting HVC en daarom de bijbehorende provisie zal ontvangen, en 2. ernaar te streven de wensen en bedenkingen vóór half maart kenbaar te maken zodat het college deze tijdig ter kennis kan brengen aan het bestuur van Avalex.

Gehoord hebbende de wensen en bedenkingen van de verschillende raden zal het bestuur van Avalex zo snel mogelijk na de laatste raadsvergadering een definitief besluit nemen inzake de afvalverwerking vanaf eind 2021 en overgaan tot implementatie.

4/5

Datum

08-01-2021 Ons kenmerk

Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Delft,

4463740

, burgemeester

ir. T.C.S. Vollebregt I.b. , secretaris

dr. M. Berger, l.s.

5/5

4463744 BIJLAGEN 1 & 2 bij raadsbrief: Publieke samenwerking van Avalex met HVC, januari 2021 Bijlage 1: Keuzeschema uit Nota Verbonden Partijen voor casus HVC

1. publiek belang?

Nee Afvalverwerking is een gemeentelijke taak belegd bij Avalex

Ja

2. interne uitvoering noodzakelijk?

Nee e

Ja

Intern uitvoeren

Geen plicht tot interne uitvoering en ook niet efficiënt

3. Kan publiek belang als opdrachtgever, subsidiegever of regelgever behartigd worden?

Ja

Afhankelijk van oordeel over behartiging zijn beiden antwoorden mogelijk. Nee Afweging in ontwerpbesluit leidt tot nee en alternatief is ja, via aanbesteden alternatiefniet uitgelsoten 4. Kan de ontbrekende, maar noodzakelijke invloed buiten Nee de organisatie worden ingevuld? De bestaande governance van HVC borgt via aandeelhoude rschap de noodzakelijke invloed

Aan markt of andere overheden overlaten

Ja

5. Wat is de meest geschikte vorm van zeggenschap? (aan de hand van de criteria uit de toelichting)

Publiek: Bestuurscommissie Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling light Avalex krijgt als aandeelhouder (3e in grootte van de gemeenten) een solide basis voor invloed op strategie, structuur, investeringen, begroting en benoemingen.

Privaat: Stichting Vereniging Coöperatie

6. Wat is het geschikte instrumentarium om grip te houden?

Uitbesteden of met toezicht door de markt laten uitvoeren Verstrekken van subsidie

Interne uitvoering

Voor de gewenste bestuurlijke afstand en efficiëntie past de vorm van onderneming hier adequaat.

Privaat (onderneming): BV NV CV

4463744

Bijlage 2: Governance als intrinsieke beheersing van risico’s van vennootschap HVC De governance van HVC als het geheel van sturen, beheersen verantwoorden en toezicht maakt de organisatie tot een publieke vennootschap (hoewel een vennootschap een privaatrechtelijke rechtsvorm is). De hele governance is gericht op de beheersing van risico’s van de vennootschap. Aan de hand van het 7-S model van McKinsey (Pascale & Athos, 1981) wordt de governance besproken als instrument voor het mitigeren van de risico’s. In de beschrijving wordt hier en daar verwezen naar de relaties tussen de zeven onderdelen omdat dat die relaties de werking versterken. Shared Values: HVC heeft als kernwaarden duurzaam, publiek en daadkrachtig. Avalex en Delft achten deze kernwaarden passend in verband met afvalverwerking. HVC heeft in haar geschiedenis ook gehandeld naar deze waarden, ook als er ‘issues’ waren (bijvoorbeeld boerenland in de omgeving van de AEC Alkmaar, positie tov AEB Amsterdam, overname van de AEC in Dordracht). Ook in het huidige proces van verkenning van de samenwerking is de focus gericht op duurzaamheid en het publieke karakter en toont HVC zich bestuurlijk en in ondersteuning daadkrachtig. Structure: HVC is in eigendom van momenteel 44 gemeenten en 6 waterschappen.

De aandelen zijn niet verhandelbaar en alleen op uitnodiging en na afspraken worden nieuwe aandelen uitgegeven voor de nieuwe toetreder. HVC kan dus niet zonder toestemming van de eigenaren in handen komen van derden (ook niet van de bank(en) vanwege de garanties). Toetreden door Avalex tot HVC is dan ook alleen mogelijk met een expliciete akkoord de aandeelhouders van HVC; de gesprekken zijn nu op uitnodiging van HVC. Door een relatieve gelijkgezindheid van de eigenaren (alleen Nederlandse gemeenten en waterschappen) in context en belangen worden tevens grote meningsverschillen in de aansturing sterk beperkt. Het risico van eensgezindheid is het optreden van blinde vlekken en dat wordt gebalanceerd door de onafhankelijke RvC. Verder opereert de directie zelfstandig en verantwoordt zich aan RvC en aandeelhouders. Dat is een heldere structuur en die past bij de gewenste daadkracht en dat voorkomt risico’s van ongewenste bemoeienis met uitvoering. Strategy: HVC heeft geen winstoogmerk; het beoogde resultaat dient voor de garantievergoeding en voor de groei van het EV. Risico’s die samenhangen met sturen op winst (perverse prikkels) zoals (te) scherp aan de wind zeilen op langere termijn en bezuinigen op onderhoud kent HVC daardoor niet.

De strategie is voorts ook actief erop gericht om onderhoud te plegen en te sturen op betrouwbare dienstverlening en minimaliseren van ongeplande uitval. Verder kent HVC bijvoorbeeld slecht één tarief voor alle DVO’s met de eigenaren. HVC doet ook principieel niet mee met aanbestedingen voor publiek afvalverwerking om haar eigen identiteit te beschermen. De financiële strategie verdient ook aandacht bij Avalex/gemeenten als garantiesteller. Als garantieverstrekker is Avalex juist drager van de risico’s. Voordelen daartegenover zijn: i) geen inbreng van eigen vermogen nodig, ii) lage financieringslasten en uitkering van provisie aan aandeelhouders, iii) aandeelhouders ipv de banken houden grip (recht op de waarde in het bedrijf) indien het bedrijf zijn financiële verplichtingen niet meer zou kunnen voldoen. Om risico’s te beperken en te beheersen werkt HVC voorts: - met langjarige contracten, - met robuuste afschrijving (bv binnen de subsidieperiode) - met alleen activiteiten die zelfstandig renderen en zonder kruissubsidiering - en zonder posities op termijnmarkten voor energie of afval. Style: Blijkens gesprekken met ambtelijke ondersteuning bij aandeelhoudende gemeenten is de omgang door HVC met aandeelhouders en de informatievoorziening professioneel en, passend bij het publieke karakter, zeer transparant. Ook het werkbezoek en de overleggen in het kader van het

4463744 onderzoek naar de samenwerking gaven geen blijk van een ongezonde cultuur of stijl van de organisatie. In het proces voor verkenning van de samenwerking, hebben bestuur, raden en stuur- en werkgroep, kennis gemaakt met de directeur van HVC, Dion van Steensel, en zijn leiderschapsstijl is ervaren als passend bij de publieke aard van de onderneming. Staff: De gemeenten die aandeelhouder zijn, zijn natuurlijk ook opdrachtgever, en, vooral in de afvalophaal is er veelvuldig contact tussen HVC en opdrachtgever en tussen medewerkers van HVC en publiek. Uit gesprekken met aandeelhoudende gemeenten en in proces van verkenning zijn geen zorgelijke ervaringen gebleken. Ook inzake innovaties, zoals het wassen van de as voor hergebruik of projecten als de aardwarmte in gemeente Westland, geeft HVC blijk van de juiste capaciteiten, daadkracht en duurzaamheid. Skills & Systems: Bij de uitvoering van de afvalverwerking in het bijzonder, maar ook wat betreft de andere activiteiten (Avalex wordt mede-eigenaar van het hele bedrijf!), zijn we in het onderzoek geen bijzondere risico’s tegengekomen. Met de ervaringen van de huidige aandeelhouders en opdrachtgevers, de eigen ervaring in de verkenning naar samenwerking, de openheid vanuit HVC en de governance zoals hierboven geschetst, vormen geen aanleiding negatief te adviseren over het aspect van skills & systems.

Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9920 www.deloitte.nl

Avalex Schieweg 99 2627 AT DELFT

Datum 23 december 2020

Behandeld door

Onderwerp Rapport besluitvormingsproces inzake de mogelijke aankoop van aandelen HVC door uw gemeenschappelijke regeling

Ons kenmerk WV/VC-370294032 Uw kenmerk

Geachte, U heeft ons gevraagd u te ondersteunen in het besluitvormingsproces inzake de mogelijke aankoop van aandelen HVC door uw gemeenschappelijke regeling. In dat kader heeft u ons de volgende vraag gesteld: Welke regels zijn er ten aanzien van het besluitvormingsproces binnen Avalex zelf en binnen de deelnemende gemeenten ten aanzien van de aankoop van aandelen en garantstellingen? Dergelijke regels kunnen voortvloeien uit onder andere verordeningen, nota’s en statuten van zowel Avalex zelf als van de deelnemende gemeenten, de tekst van de Gemeenschappelijke Regeling en mogelijk Wetten. In het verlengde daarvan is de vraag gesteld te beoordelen of de tekst van de Gemeenschappelijke Regeling Avalex aanpassing behoeft om de aankoop van aandelen mogelijk te maken. Aanvullend heeft u ons gevraagd ook te beoordelen wat de regels zijn ten aanzien van het besluitvormingsproces als gemeenten zelf (en dus niet Avalex) de aandelen HVC kopen en garanties verlenen op geldleningen van HVC. Hierop gaan wij in paragraaf 3 in. Tot slot gaan wij in paragraaf 4 in op de vraag of de aandelenaankoop/ garantiestelling door Avalex zelf beperkingen oplevert voor de mogelijkheid van gemeenten uit te kunnen treden uit de gemeenschappelijk regeling. Wij hanteren in deze brief de volgende indeling: 1. Aankoop van aandelen in een vennootschap 1.1. Wet Gemeenschappelijk Regelingen 1.2.

Gemeenschappelijke regeling Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex 2018 1.3. Verordeningen etc. Avalex 1.4. Verordeningen etc. deelnemende gemeenten 2. Garantstelling geldleningen 2.1. Treasurystatuut Avalex 2.2. Wet FIDO 2.2. Overig (Wetten, Regelingen, Verordeningen etc.)

Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ ged eponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

2 23 december 2020 WV/VC-370294032 3. Aankoop aandelen en verlenen garantstelling door gemeenten zelf. 4. Gevolgen transactie Avalex voor uittreding uit de gemeenschappelijke regeling. 4.1.Uittreden uit de gemeenschappelijke regeling Avalex. 4.2 Mogelijkheden ten aanzien van de aandelen/ garantiestelling bij uittreden 5. Conclusies 1. 1.1.

Aankoop van aandelen in een vennootschap Wet Gemeenschappelijke Regelingen

Artikel 31a van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen luidt als volgt: Het algemeen bestuur van het openbaar lichaam of het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie besluit slechts tot de oprichting van en de deelneming in stichtingen, maatschappen, vennootschappen, verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen, indien de regeling in deze mogelijkheid voorziet en dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang. Het besluit wordt niet genomen dan nadat de raden van de deelnemende gemeenten een ontwerpbesluit is toegezonden en in de gelegenheid zijn gesteld hun wensen en bedenkingen ter kennis van het algemeen bestuur van het openbaar lichaam of het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie te brengen. Hieruit blijkt dat voor deelneming in een vennootschap in eerste instantie de regeling (in dit geval: Gemeenschappelijke regeling Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex 2018) hierin moet voorzien. Vervolgens moet een ontwerpbesluit worden voorgelegd aan de raden van de deelnemende gemeenten. Voor de volledigheid merken wij op dat wij ook de Wet Financiering Decentrale Overheden doorgenomen hebben. Deze Wet bevat echter geen bepalingen inzake de deelneming door decentrale overheden in vennootschappen. 1.2.

Gemeenschappelijke regeling Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex 2018

In uw gemeenschappelijke regeling is de volgende relevant bepaling opgenomen: Artikel 11 lid 3: Het bestuur kan besluiten tot oprichting van en de deelneming in stichtingen, maatschappen, vennootschappen, verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen. Het bestuur besluit hiertoe alleen als dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het belang, genoemd in artikel 2. Het besluit wordt niet genomen dan nadat de raden in de gelegenheid zijn gesteld hun wensen en bedenkingen ter kennis van het bestuur te brengen. Door deze bepaling in uw gemeenschappelijke regeling wordt voldaan aan artikel 31a uit de Wet waarin is opgenomen dat een gemeenschappelijk regeling in “deelneming in een vennootschap” moet voorzien. 1.3.

Verordeningen etc. Avalex

Wij hebben de Financiële Verordening Avalex 2018 en het Treasurystatuut Avalex 2018 doorgenomen op bepalingen die mogelijk relevant zijn voor de voorgenomen aankoop van de aandelen. Wij zien echter geen bepalingen waarmee in de besluitvorming rekening moet worden gehouden.

3 23 december 2020 WV/VC-370294032 1.4.

Verordeningen etc. deelnemende gemeenten.

Wij hebben de volgende, van u ontvangen documenten, van uw deelnemende gemeenten doorgenomen op relevante bepalingen inzake de deelneming van gemeenschappelijke regelingen in vennootschappen: • Financiële verordening gemeente Delft • Verordening gemeentegaranties geldleningen gemeente Delft • Treasurystatuut gemeente Delft • Financiële verordening gemeente Leidschendam-Voorburg • Treasurystatuut gemeente Leidschendam-Voorburg • Financiële verordening gemeente Midden-Delfland • Treasurystatuut gemeente Midden-Delfland • Financiële verordening gemeente Rijswijk • Treasurystatuut gemeente Rijswijk • Financiële verordening gemeente Pijnacker-Nootdorp • Treasurystatuut gemeente Pijnacker-Nootdorp • Financiële verordening gemeente Wassenaar • Treasurystatuut gemeente Wassenaar Wij hebben geen relevante bepalingen waargenomen die betrekking hebben op de aankoop van aandelen/het aangaan van een deelneming door een gemeenschappelijke regeling van de genoemde gemeenten. 2. 2.1.

Garantstelling geldleningen Treasurystatuut Avalex 2018

Artikel 3 van het Treasurystatuut Avalex 2018 bevat onder andere de volgende bepaling: Met betrekking tot risicobeheer gelden de volgende algemene uitgangspunten: Avalex verstrekt geen garanties, borgtochten of leningen aan derden. Als het geven van garanties toch nodig blijkt te zijn zal een garantiebeleid moeten worden opgesteld en door het Bestuur moeten worden vastgesteld; Hieruit kan worden geconcludeerd dat als Avalex garanties wil verstrekken ten aanzien van geldleningen van HVC er een garantiebeleid moet worden opgesteld dat door het bestuur moet worden vastgesteld. 2.2.

Wet Financiering Decentrale Overheden

In artikel 2 van de Wet Financiering Decentrale Overheden is bepaald dat: Openbare lichamen kunnen uitsluitend ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak leningen aangaan, middelen uitzetten of garanties verlenen. Voor het overige houden zij hun liquide middelen in ’s Rijks schatkist aan. Hieruit leiden wij af dat in het garantiebeleid zoals genoemd in de vorige paragraaf onderbouwd moet worden opgenomen dat de garantstelling in het belang van de publieke taak van Avalex is. 2.3.

Overig (Wetten, Regelingen, Verordeningen etc.).

In de overige door ons beoordeelde documenten (Wetten, tekst gemeenschappelijke regeling Avalex, verordeningen, statuten/verordeningen van Avalex en/of de deelnemende gemeenten) hebben wij geen relevante bepalingen opgenomen ten aanzien van het verstrekken van garanties door Avalex.

4 23 december 2020 WV/VC-370294032 Gelet op het financiële belang van de garantstelling, de directe relatie met de aankoop van aandelen én de bepalingen zoals die voor gemeenten zelf gelden voor garantstellingen lijkt het ons gewenst dat uw bestuur ook voor het afgeven van garanties de gemeenteraden om een zienswijze vraagt alvorens tot besluitvorming over te gaan. 3.

Aankoop aandelen en garantieverstrekking door gemeenten zelf.

U heeft ons ook gevraagd generieke wetgeving en de van u ontvangen stukken van de deelnemende gemeenten te beoordelen op bepalingen die de aankoop van aandelen en/of het verstrekken van garanties door deze gemeenten zelf regelen. Gemeentewet Artikel 160 lid 2 van de gemeentewet luidt als volgt: Het college besluit slechts tot de oprichting van en de deelneming in stichtingen, maatschappen, vennootschappen, verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen, indien dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang. Het besluit wordt niet genomen dan nadat de raad een ontwerpbesluit is toegezonden en in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Uit dit artikel blijkt dat van rechtswege de Raad om een zienswijze gevraagd wordt als het gaat om de aankoop van aandelen (zijnde de deelneming in een vennootschap). Het verstrekken van garanties is naar onze mening een bevoegdheid van het College van Burgemeester en Wethouder. Artikel 169 van de Gemeentewet regelt echter het volgende: Zij (*) geven de raad vooraf inlichtingen over de uitoefening van de bevoegdheden, bedoeld in artikel 160, eerste lid, onder e, f, g en h, indien de raad daarom verzoekt of indien de uitoefening ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente.

In het laatste geval neemt het college geen besluit dan nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. (*) Het College Dat betekent dat als de Raad daarom vraagt of het verstrekken van garanties ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente een zienswijze van de Raad verplicht is. Wij kunnen ons voorstellen dat dit in het geval van het verstrekken van garanties op leningen van HVC aan de orde is. Wet FIDO Artikel 2 van de wet Fido regelt dat het verstrekken van garanties alleen mag ten behoeve van de uitoefening van hun publieke taak. Overige stukken (verordeningen en statuten) van de deelnemende gemeenten. Wij hebben de overige van u ontvangen stukken van de deelnemende gemeenten beoordeeld op bepalingen die de aankoop van aandelen en/of het verstrekken van garanties door deze gemeenten zelf betreffen.

5 23 december 2020 WV/VC-370294032 In een bijlage bij dit rapport hebben wij alleen de bepalingen opgenomen die een aanscherping bevatten ten opzichte van de bepalingen zoals opgenomen in de Gemeentewet en de Wet FIDO. Deze komen terug in de volgende paragraaf (Conclusies). 4.

Gevolgen transactie Avalex voor uittreding uit de gemeenschappelijke regeling.

In de gesprekken over de aankoop van aandelen/ de garantiestelling is het argument aan de orde gekomen dat bij aankoop van de aandelen door gemeenschappelijke regeling Avalex zelf het voor een gemeente lastiger/onmogelijk zou worden om uit de gemeenschappelijke regeling te treden. U heeft ons gevraagd deze vraag te beantwoorden. Onderstaand gaan wij hierop in: 4.1. Uittreden uit de gemeenschappelijke regeling Avalex. Uittreden uit uw gemeenschappelijke regeling is geregeld in artikel 39. Artikel 39 Uittreding 1. Een deelnemer – waaronder begrepen de huidige deelnemers - kan niet uittreden binnen vijf volle kalenderjaren na het in werking treden van de gemeenschappelijke regeling. Na ommekomst van voornoemde periode kan een deelnemer uittreden met inachtneming van een opzegtermijn van 1 jaar, ingaande op 1 januari van enig jaar. Daartoe strekkende besluiten van de bestuursorganen van de uittredende deelnemer worden aan het Algemeen Bestuur toegezonden. 2. Het Algemeen Bestuur stelt bij besluit normen, voorwaarden en verplichtingen voor de uittredende deelnemer vast, waaronder het betalen van een uittredingsvergoeding in een of meer jaartermijnen. 3. De uittredingsvergoeding wordt vastgesteld met inachtneming van het volgende: a.

de accountant van Avalex en de accountant van de deelnemer die wenst uit te treden benoemen gezamenlijk een derde onafhankelijk deskundige die de hoogte van de uittredingsvergoeding zal vaststellen; b. voorafgaand aan de benoeming van de onafhankelijk deskundige wordt de formule voor de vaststelling van de hoogte van de uittredingsvergoeding door het Algemeen Bestuur vastgesteld; c. de vaststelling van de uittredingsvergoeding door de onafhankelijk deskundige is bindend voor de uittredende deelnemer en voor Avalex. 4. Het Algemeen Bestuur regelt in het besluit tevens de andere gevolgen van de uittreding voor de deelnemer en het bedrijf.

6 23 december 2020 WV/VC-370294032 Uit het artikel blijkt dat het algemeen bestuur de voorwaarden etc. vaststelt waaronder uittreding plaatsvindt. Of de gemeenschappelijke regeling Avalex wel/ niet aandelen heeft in/ garanties heeft verleend aan HVC is derhalve niet van invloed op de mogelijkheid om als gemeente te kunnen uittreden. Wel kan het van invloed zijn op de voorwaarden en afspraken die worden gemaakt waaronder uittreding plaatsvindt. 4.2. Mogelijkheden ten aanzien van de aandelen/ garantiestelling bij uittreden In de situatie dat gemeenschappelijke regeling Avalex eigenaar is van de aandelen HVC en de garanties heeft verstrekt, ligt het voor de hand dat de aandelen HVC en de garantstelling overgaan naar de uittredende gemeente en dat dit een onderdeel is van de voorwaarden en afspraken die over de uittreding worden gemaakt. De variant is ook denkbaar dat de uittredende gemeente ook geen deelnemer bij HVC meer wil zijn. Dan zijn er onze mening de volgende opties: 1. 2.

Gemeenschappelijke regeling Avalex houdt de aandelen en de garantiestelling. De aandelen worden door HVC teruggekocht en er worden afspraken gemaakt over de garantsteling en het lagere aanbod van afval.

De aandelen, garantstelling en het lagere aanbod van afval zijn dan onderwerp van de voorwaarden en afspraken die tussen gemeenschappelijke regeling Avalex en de uittredende gemeente gemaakt moeten worden. Hierbij spelen dan de afspraken die gemaakt worden tussen de gemeenschappelijke regeling Avalex en HVC een rol. Bij de uitwerking van de voorwaarden, afspraken en uittredingsvergoeding is dus belangrijk of de uittredende gemeente wel of niet langer deelneemt in HVC. Afhankelijk hiervan zijn de gespreken over de uittreding complexer en kan de uittredingsvergoeding hoger uitvallen. Het volgende is hierbij steeds van belang: • Er zullen gesprekken plaats moeten vinden met HVC. De voorwaarden waaronder de oorspronkelijke transactie is gesloten, maar ook de regelingen (waaronder statuten) van HVC bevatten mogelijk bepalingen die bepaalde opties onmogelijk maken of die van invloed zijn op de voorwaarden en afspraken die over uittreding kunnen worden gemaakt. • De opties hebben een verschillende invloed op de uittredingsvergoeding zoals genoemd in artikel 39 lid 3. • Het algemeen bestuur van Avalex regelt deze uittredingsvergoeding en ook de andere gevolgen van uittreding. 5. Conclusies Op grond van het voorgaande concluderen wij als volgt: Aankoop aandelen/ verlenen garanties door Avalex: •

•

Voor het aankopen van aandelen (zijnde het deelnemen in een vennootschap) moet uw bestuur een ontwerpbesluit voorleggen aan de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten. Pas nadat deze raden in de gelegenheid zijn gesteld hun wensen en bedenkingen ter kennis van uw bestuur te brengen, kan uw bestuur een besluit tot aankoop van aandelen nemen. Voor het besluitvormingsproces binnen de gemeenten betekent dit dus dat het ontwerpbesluit van het bestuur van Avalex in de gemeenteraden moet worden behandeld. De aan een dergelijke behandeling voorafgaande procedures (ambtelijke voorbereiding, behandeling door het college van B en W, commissies etc.) kunnen per gemeente verschillen.

7 23 december 2020 WV/VC-370294032 • •

•

•

De tekst van uw gemeenschappelijke regeling behoeft niet te worden aangepast. Als Avalex garanties wil verstrekken ten aanzien van geldleningen van HVC moet er een garantiebeleid worden opgesteld dat door het bestuur moet worden vastgesteld. In het garantiebeleid moet onderbouwd worden opgenomen dat de garantstelling in het belang van de publieke taak van Avalex is. Wij zien geen formele bepalingen die zien op een bevoegdheid van de gemeenteraden bij een garantstelling door Avalex. Gelet op het financiële belang van de garantstelling, de directe relatie met de aankoop van aandelen én de bepalingen zoals die voor gemeenten zelf gelden voor garantstellingen lijkt het ons gewenst dat uw bestuur ook voor het afgeven van garanties de gemeenteraden om een zienswijze vraagt alvorens tot besluitvorming over te gaan. Aankoop van aandelen/ garantiestelling door Avalex zelf heeft geen invloed op de mogelijkheid van gemeenten uit te kunnen treden uit de gemeenschappelijke regeling.

Aankoop van aandelen/ verlenen garanties door de deelnemende gemeenten zelf: • •

• • • • •

Het College besluit tot deelneming in een rechtspersoon nadat de Raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Het College is bevoegd garanties te verlenen, maar kan indien de Raad daarom vraagt en/of er sprake kan zijn van ingrijpende gevolgen voor de gemeente pas een besluit nemen nadat de Raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Wij kunnen ons goed voorstellen dat deze situatie in het geval van het verstrekken van garanties aan HVC aan de orde is. Een aantal gemeenten heeft “ingrijpende gevolgen” nader uitgewerkt door het opnemen van een bedrag aan garantiestellingen waarboven een zienswijze aan de orde is. Een gemeente heeft de bepaling opgenomen dat de Raad het verlenen van garanties (altijd, zonder grensbedrag) moet autoriseren. Een gemeente kent een zogenaamd garantieplafond voor het totaal aan verstrekte garanties. Bij overschrijding van dit plafond moet de Raad instemmen. Een gemeente heeft bepaald dat garanties mogen worden verstrekt aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen. Een gemeente heeft bepaald dat voor “nieuwe gegarandeerde leningen” het risico afgedekt moet zijn. Deze bepaling lijkt te doelen op garanties ten behoeve van leningen aan woningcorporaties, maar dat is niet helemaal duidelijk.

Al met al betekent dit dat bij alle gemeenten de Raad voor zowel het aankopen van aandelen als het verlenen van garanties minimaal geraadpleegd moet worden en in de gelegenheid moet zijn haar wensen en bedenkingen ter kennis van het College te brengen. Bij sommige gemeenten gaat de bevoegdheid van de Raad verder. Wij vertrouwen erop hiermee aan uw opdracht te hebben voldaan. Uiteraard zijn wij graag bereid u een nadere mondelinge toelichting te verstrekken

Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

8 23 december 2020 WV/VC-370294032 Bijlage: bepalingen uit stukken deelnemende gemeenten die verder gaan dan de relevante bepalingen uit de Gemeentewet en de Wet FIDO. Delft In de financiële verordening (artikel 13) is opgenomen dat een raadsbesluit niet nodig is indien minder dan de integrale kostprijs in rekening wordt gebracht en de leningen of garanties verstrekt worden aan andere overheden voor zover deze verstrekkingen zijn bedoeld voor de uitoefening van een publieke taak. Daarnaast heeft de gemeente Delft een Verordening Gemeentegaranties Geldleningen vastgesteld waaraan te verstrekken garanties moeten worden getoetst. Leidschendam-Voorburg In het treasurystatuut Leidschendam-Voorburg is opgenomen dat er voor de gezamenlijke garantiestellingen een garantieplafond is van € 45 miljoen. Bij overschrijding van dit plafond moet de Raad instemmen. Midden-Delfland Op grond van artikel 7 van de financiële verordening van de gemeente Delfland is een zienswijze van de Raad verplicht bij het verstrekken van garanties hoger dan € 500.000. In de financiële verordening (artikel 13) is tevens opgenomen dat bij het verstrekken van geldleningen of garanties aan overheidsbedrijven en derden de gemeente de geraamde integrale kosten in rekening brengt.

Bij afwijking doet het college vooraf een voorstel voor een raadsbesluit, waarin het publieke belang van de lening of garantie wordt gemotiveerd. Rijswijk Op grond van artikel 7 van de financiële verordening van de gemeente Rijswijk is een zienswijze van de Raad verplicht bij het verstrekken van garanties hoger dan € 100.000. In de financiële verordening (artikel 12) is tevens opgenomen dat bij het verstrekken van geldleningen of garanties aan overheidsbedrijven en derden de gemeente de geraamde integrale kosten in rekening brengt. Bij afwijking doet het college vooraf een voorstel voor een raadsbesluit, waarin het publieke belang van de lening of garantie wordt gemotiveerd. In paragraaf 4.2.3. Van het treasurystatuut van de gemeente Rijswijk is bepaald dat voor “nieuwe gegarandeerde leningen” het risico afgedekt moet zijn. Deze bepaling lijkt te doelen op garanties ten behoeve van leningen aan woningcorporaties, maar dat is niet helemaal duidelijk. Pijnacker-Nootdorp In het treasurystatuut (artikel 14) van de gemeente is opgenomen dat de Raad de verstrekking van leningen waaronder het verlenen van garanties moet autoriseren. In de financiële verordening (artikel 15) is opgenomen dat bij het verstrekken van geldleningen of garanties aan overheidsbedrijven en derden de gemeente de geraamde integrale kosten in rekening brengt.

Bij afwijking doet het college vooraf een voorstel voor een raadsbesluit, waarin het publieke belang van de lening of garantie wordt gemotiveerd.

9 23 december 2020 WV/VC-370294032 Wassenaar Op grond van artikel 8 van de financiële verordening van de gemeente Wassenaar is een zienswijze van de Raad verplicht bij het verstrekken van garanties hoger dan € 75.000. In de financiële verordening (artikel 13) is tevens opgenomen dat bij het verstrekken van geldleningen of garanties aan overheidsbedrijven en derden de gemeente de geraamde integrale kosten in rekening brengt. Bij afwijking doet het college vooraf een voorstel voor een raadsbesluit, waarin het publieke belang van de lening of garantie wordt gemotiveerd. In artikel 3 van het treasurystatuut is opgenomen dat garanties mogen worden verstrekt aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen. Diverse gemeenten Bij diverse gemeenten is geregeld dat voorafgaand aan het verstrekken van een lening of garantie de kredietwaardigheid van de entiteit beoordeeld moet worden.

4463732

Ontwerpbesluit Bestuur Avalex inzake aangaan van een publieke samenwerking tussen Avalex en HVC voor de verwerking van huishoudelijke afvalstromen. d.d. 23 december 2020 __________________________________________________________________________ Onderwerp Aangaan publieke samenwerking tussen Avalex en HVC voor de verwerking van huishoudelijke afvalstromen per 1-1-2022. Verzoek aan de raden om wensen en bedenkingen: De raad wordt gevraagd om het bestuur Avalex wensen en bedenkingen mee te geven over het ontwerpbesluit van het bestuur Avalex om: 1. Over te gaan tot een publieke samenwerking met HVC per 1-1-2022, ten behoeve van de verwerking van de huishoudelijke afvalstromen fijn en grof huishoudelijk restafval en gft. 2. Daartoe is het bestuur Avalex voornemens om over te gaan tot het verwerven van de daartoe benodigde aandelen, te financieren uit de dan lopende begroting van Avalex en zich daarmee gelijk te verbinden aan de hierbij behorende garantstelling. 3. Het bestuur is voornemens deze garantstelling Avalex uit te splitsen over de zes deelnemende gemeenten, op basis van de door HVC gehanteerde rekenwijze bij aanvang van de samenwerking. Ook de garantstellingsprovisie die de gemeenten ontvangen zal op dezelfde basis jaarlijks aan de gemeenten worden uitgekeerd. Dit zal opgenomen worden in een nog op te stellen garantiebeleid Avalex.

Inleiding Omdat eind 2021 drie verwerkingscontracten voor afvalstromen aflopen (groente,-fruit- en tuinafval (gft), fijn restafval en grofvuil) is Avalex in december 2019 een traject gestart om samen met haar opdrachtgevers te komen tot nieuwe verwerkingsmogelijkheden en aanbieders. Adviesbureau KplusV heeft dit voorjaar de wensen en eisen van de Avalexgemeenten geïnventariseerd, evenals de eigenschappen, interesse en mogelijkheden van afvalverwerkers. De wensen die Avalex-gemeenten hebben genoemd zijn gericht op de mogelijkheid van zowel bron- áls nascheiding, met ruimte voor flexibiliteit in de contracten, innovatie, een acceptabel kostenniveau en bijdragend aan duurzaamheidsdoelstellingen van gemeenten. In juni zijn de gemeenteraden hierover geïnformeerd tijdens informatiebijeenkomsten De uitkomsten van de verkenning van KplusV zijn verwerkt in de Rapportage ‘Verkenning Beleid en Markt restafvalverwerking’, deze is september 2020 gedeeld met de raden. Door deze verkenning is zichtbaar geworden dat het zowel financieel als inhoudelijk interessant kan zijn om niet bij voorbaat uit te gaan van aanbesteden maar om ook de variant van inbesteden met HVC als samenwerkingspartner verder te onderzoeken. In de rapportage blijkt namelijk uit de financiële scenario’s dat samenwerken met HVC een stabiele en lage prijs geeft (in verhouding tot de mogelijke uitkomsten van aanbesteden).

Na akkoord van de 1

4463732

gemeenteraden op het uitvoeren van het onderzoek naar de mogelijke samenwerking eind oktober 2020, heeft het onderzoek in november 2020 plaatsgevonden. Het onderzoek is uitgevoerd door KplusV als onafhankelijke adviseur in opdracht van het bestuur Avalex. Daarin bijgestaan door vertegenwoordigers van de gemeenten, Avalex en HVC. Daarnaast zijn de onderzoeksresultaten en het proces tussentijds ter toetsing voorgelegd aan leden van het kernteam Avalex (ambtelijk adviseurs van het bestuur) en het ambtelijk Opdrachtgeversoverleg, de reguliere auditwerkgroep (ambtelijk-bestuurlijk) en een afvaardiging van gemeentelijke controllers. De financiële werkgroep is bijgestaan door een adviseur van Deloitte. In het onderzoek is ook een bijlage opgenomen met daarin de antwoorden op de vragen die vanuit de diverse gemeenteraden zijn meegegeven voor het onderzoek. Het onderzoek naar samenwerking heeft plaatsgevonden naast de technische voorbereiding van de aanbestedingsvariant, zodat bij de uiteindelijke keuze begin 2021 beide opties nog open zijn. Beoogd resultaat Een duurzame verwerking en recycling van drie huishoudelijke afvalstromen voor de Avalexgemeenten tegen acceptabele tarieven, met de mogelijkheid van nascheiding van PMD. Toelichting Uitkomsten Onderzoek samenwerking Avalex met HVC In de bijlage bij dit ontwerpbesluit is een tabel opgenomen uit het vervolgonderzoek van KplusV.

Daarin staat voor verschillende onderwerpen vermeld wat met de kennis van nu verwacht kan worden van de resultaten van een aanbestedingstraject en wat mag worden verwacht van samenwerking met HVC. Op veel onderwerpen zijn de resultaten die bij samenwerking met HVC zijn te realiseren vergelijkbaar met die welke in de markt mogelijk kunnen worden behaald. Daarbij moet wel worden bedacht dat de resultaten bij een aanbesteding kunnen variëren omdat er meerdere inschrijvers mogelijk zijn en de inbreng onzeker is. In een aanbestedingstraject wordt gewerkt met drie percelen. Het is nog niet duidelijk welke bedrijven de aanbesteding winnen. Als de drie stromen bij twee of drie verwerkers worden ondergebracht, dan kunnen die bedrijven in verschillende mate 'scoren' op de onderwerpen uit de tabel. KplusV noemt de volgende te verwachten verschillen tussen aanbesteden en inbesteden: • Specifieke wensen van Avalex kunnen in een aanbesteding worden gerealiseerd, maar naar verwachting hangt daar een prijskaartje aan: qua tarief. Bij HVC ligt het tarief vast en is flexibiliteit binnen die conditie mogelijk. Die specifieke wensen kunnen betrekking hebben op flexibiliteit in de verhouding tussen nascheiding en bronscheiding, verbreding van de nascheiding in de contractperiode, andere vormen van doorvoering van innovaties en wensen ten aanzien van rapportages.

• Fluctuaties in de tarieven in de markt tegenover stabiele tariefsontwikkeling bij HVC • Bij aanbesteding ligt het bedrijfsrisico geheel bij de private partij. De risico's zijn bij HVC zeer beperkt en HVC stuurt ook op voorkomen en beperken van risico's. Desondanks draagt Avalex wel aandeelhoudersrisico (al is dat beperkt vanwege de lage nominale waarde van de aandelen) en een beperkt risico van de garantstelling. 2

4463732

•

De zeggenschap en invloed zijn bij aanbesteding beperkt tot het aanbestedingstraject en de voorschriften in de contracten. De zeggenschap bij HVC gaat verder vanwege het mede-eigenaarschap en de mogelijkheid om voortdurend met HVC in gesprek te zijn over aansluiting bij wensen van Avalex en de gemeenten.

Afwegingen bestuur Avalex Het bestuur heeft op basis van het onderzoek een aantal afwegingen gemaakt om te komen tot dit ontwerpbesluit om over te gaan tot het aangaan van de publieke samenwerking met HVC. De belangrijkste afwegingen hebben betrekking op de aan de voorkant gestelde wensen ten aanzien van de nieuwe verwerkers voor het huishoudelijk afval: • Bron- en nascheiding beide mogelijk: HVC is in staat om beide stromen te verwerken in haar installaties en kan daarmee voldoen aan deze voorwaarde. • Flexibiliteit: HVC is in staat zowel bron- als nascheiding te bieden, waarbij zij ook over de jaren heen ruimte biedt voor de gevraagde flexibiliteit tussen de omvang van de stromen die enerzijds bron-gescheiden worden ingezameld en anderzijds moeten worden na-gescheiden. HVC geeft aan dat deze gevraagde flexibiliteit geen financiële consequenties voor de gemeenten heeft ten aanzien van de kosten van de verwerking. Dit biedt de gevraagde flexibiliteit en beleidsruimte voor de Avalexgemeenten zonder dat dit in de komende jaren tot financiële beperkingen in de keuzes leidt. • Duurzaamheidsdoelstellingen gemeenten: HVC sluit met haar voorzieningen aan op de duurzaamheidsdoelstellingen gesteld door de gemeenten.

Het bedrijf is hierin op veel vlakken te vergelijken met hetgeen op de particuliere markt ook mogelijk geboden wordt, alleen zijn private marktpartijen minder transparant over hun prestaties. Daarnaast wordt de primaire focus van HVC als partij die werkt vanuit dezelfde publieke waarden als de gemeenten als een belangrijke pre gezien om ook te borgen dat duurzaamheid voor de toekomst goed op de agenda blijft staan. HVC richt zich vanuit haar kernwaarden en focus op gemeenten primair op het bijdragen aan de realisatie van VANG-doelen en doelen op het vlak van duurzaamheid zoals gesteld door de overheid en gemeenten. • Innovatie: gezien de duur van de overeenkomst is het belangrijk om te bezien of HVC de partner is die ook toekomstgericht de gewenste innovaties op bijvoorbeeld het gebied van afvalscheiding kan bieden. Bij aanbestedingen is dit geborgd doordat bij afloop van contracten ook bij een nieuwe aanbesteding ingegaan kan worden op de dan bekende technologische vernieuwingen. Bij inbesteding is het belangrijk om te bezien of deze vernieuwingen door de partner ook gevolgd en ingevoerd worden. HVC heeft de afgelopen jaren investeringen gedaan in nascheidings- en kunststofsorteringsinstallaties om op deze wijze bij te dragen aan verhoging van de scheidingsrendementen en bevordering van hergebruik van afvalstoffen.

Ze onderzoekt actief mogelijkheden om meer rendement uit te scheiden stromen te halen. Het bedrijf blijft de komende jaren investeren in opwekking van energie uit afvalstromen en van overige duurzame energie. Aan investeringen liggen businesscases ten grondslag. Door de positie van Avalex als aandeelhouder kan meegestuurd worden op de innovatieagenda van HVC aansluitend bij de beleidsontwikkelingen van de Avalex-gemeenten en de overheidsdoelstellingen rond hergebruik. 3

4463732

•

Acceptabel kostenniveau: de marktverkenning van KplusV laat zien dat de kosten voor de verwerking van het afval Avalex voor deze drie stromen gaan stijgen ten opzichte van het huidige bedrag dat er jaarlijks aan uitgegeven wordt (circa 7,4 miljoen). Het is belangrijk om rekening te houden met dit gegeven. Ongeacht of er gekozen wordt voor aanbesteden of inbesteden gaan de kosten van de verwerking van afval de komende jaren omhoog. HVC biedt daarbij tarieven voor de verwerking van de afvalstromen die ten opzichte van wat de afgelopen jaren op de Nederlandse markt zijn geboden relatief laag zijn. De ontwikkeling van de tarieven die zij heeft laten zien over een reeks van jaren is stabiel. Deze ontwikkeling is direct gekoppeld aan de kosten die het bedrijf maakt voor de verwerking. Hierin onderscheidt HVC zich als publieke partij van de tarieven die in aanbestedingstrajecten zijn gerealiseerd. Deze fluctueren sterk in de tijd. De mate van fluctuatie van de tarieven voor de verschillende stromen fijn en grof restafval en gft varieert eveneens. De tarieven in de aanbestedingstrajecten lijken vooral gerelateerd aan de marktomstandigheden op een bepaald moment en voor een bepaalde afvalstroom.

Gezien het belang van een zoveel als mogelijk beperkte kostenstijging kiest het bestuur met het aangaan van de publieke samenwerking voor de zekerheid die dit komende jaren biedt voor een relatief lage prijs en stabiele prijsontwikkeling. Het bestuur maakt de keuze in de wetenschap dat de markt grillig kan zijn en bij een aanbesteding op de drie percelen tarieven geboden kunnen worden die mogelijk op één of twee stromen iets gunstiger zijn, maar vooral ook de inschatting van het risico dat tarieven bij aanbesteding (significant) hoger kunnen uitpakken.

Risico’s In het onderzoek van KplusV is gekeken naar de risico’s (beleids-financiële-juridische en politiek-bestuurlijke risico’s) die verbonden kunnen zijn aan de verbinding van Avalex met HVC door toetreding als aandeelhouder van HVC. Op alle vlakken worden de risico’s die verbonden zijn aan het aangaan van de samenwerking beperkt geacht. De belangrijkste financiële risico's lopen Avalex en haar gemeenten door de financiële garantstelling en mogelijk de ontwikkeling van tarieven. De ervaring van de afgelopen dertig jaar, de analyses die aan nieuwe investeringen ten grondslag liggen, de omvang van het eigen vermogen, de spreiding van activiteiten en verdienmodellen en de wijze van bedrijfsvoering dragen ertoe bij dat die risico's beperkt zijn. HVC werkt voorts aan verdere toename van het eigen vermogen waardoor garantstellingen van de gemeenten in de toekomst een vrije keuze worden voor de garantstellende aandeelhouders/gemeenten. Tevens draagt de transparantie van HVC ertoe bij dat aandeelhouders actief kunnen bijdragen aan besluitvorming gericht op het beperken van de risico's. Procedures rond de samenwerking met HVC Avalex is als gemeenschappelijke regeling door elke deelnemende gemeente gemandateerd om verwerkingscontracten af te sluiten (gebaseerd op aanbestedingen).

Gezien de omvang van deze contracten, de belangen en de keuzes die gemaakt moeten worden, acht Avalex het van grote waarde om haar deelnemende gemeenten in het gehele traject mee te nemen en keuzemogelijkheden voor te leggen. Wanneer er conform het voorgenomen besluit van het bestuur wordt toegetreden tot een verbonden partij, in dit geval HVC, kan het bestuur van 4

4463732

Avalex conform de Wet gemeenschappelijke regelingen pas een besluit nemen als de raden in de gelegenheid zijn gesteld wensen en bedenkingen ter kennis van het bestuur te brengen. De samenwerking met HVC krijgt formeel vorm door het kopen van aandelen HVC. De kosten hiervan zijn beperkt. Hiermee is de inbreng van eigen vermogen voor de aangesloten Avalex-gemeenten niet nodig. Daarbij is de tegenprestatie dat het huishoudelijk afval, gft en grof restafval ingebracht worden ter verwerking door HVC en dat er een garantstelling wordt gevraagd. Dit zal vastgelegd worden in een passende overeenkomst. Hiervoor ontvangt Avalex als aandeelhouder een jaarlijkse garantstellingsprovisie die ten goede komt aan de Avalex-gemeenten. Toetreding vindt plaats voor onbepaalde tijd, met de intentie een langjarige samenwerking aan te gaan. Desondanks kan het voorkomen dat op termijn Avalex of een van de gemeenten de wens heeft om uit te treden. Bij uittreding wordt onderzocht of er voor de zittende aandeelhouders een (financieel) nadeel ontstaat en, zo ja, hoe hiermee omgegaan moet worden. Uittreding betekent dat HVC en de uittredende partij in overleg gaan over afspraken die rond de uittreding moeten worden gemaakt. Uitgangspunt is dat eventuele schade voorkomen dan wel vergoed moet worden.

Schadeposten kunnen voorkomen worden door bijvoorbeeld af te spreken dat na uittreding de levering van het afval gedurende een periode wordt voortgezet. In een worst case wanneer geen overeenstemming wordt bereikt, kan dit leiden tot een juridische procedure bij een rechtbank. Het onderzoek van KplusV laat zien dat er jurisprudentie is die uittreding faciliteert en de risico’s voor de gemeenten beperkt. Het op voorhand nog onbepaalde rond de specifieke bedragen/termijnen bij uittreding is aan de ene kant wellicht onzeker maar biedt aan de andere kant ook voordelen omdat gezamenlijk bezien wordt hoe deze schade te beperken. Avalex kan als aandeelhouder ten aanzien van dit punt zowel in de positie komen van uittredende partij als in de positie van blijvende partij die geconfronteerd wordt met uittreden van een partij. Afwegingen rond governance Governancediscussie Avalex Het bestuur Avalex heeft eind 2019 besloten om de huidige governance van Avalex (Bedrijfsvoeringsorganisatie, BVO) ten minste de komende twee jaar te behouden en in uitvoering te versterken. Daarna zal de balans worden opgemaakt of wijziging van de BVO alsnog wenselijk is. De samenwerking met HVC beperkt de toekomstige discussie rond de governance niet.

De samenwerking met HVC kan bij mogelijke wijzigingen in de governance zowel voortgezet (waarbij mogelijk als optie het verleggen van aandeelhouderschap naar de gemeenten) als ontbonden worden (zie voorgaand procedures rond samenwerken).

Aandelen aanschaffen vanuit Avalex gezamenlijk Het bestuur is voornemens om de aandelen aan te schaffen vanuit Avalex gezamenlijk. Belangrijkste overweging hiervoor is dat vanuit gezamenlijk optrekken rond dit aandeelhouderschap een stevige positie ingenomen kan worden in het aandeelhouderschap van HVC. Gezamenlijk hebben de Avalex-gemeenten 13 % van de aandelen die gemeenten en samenwerkingsverbanden in HVC hebben. De positie van de individuele gemeenten indien zij afzonderlijk aandeelhouder zouden zijn van HVC, is beperkt. Gezamenlijkheid past 5

4463732

ook bij de insteek die gekozen is bij de oprichting van Avalex en bij het feit dat het afval door Avalex aan HVC wordt aangeboden in gezamenlijkheid. Door Deloitte (zie bijlage) is bezien of het beleggen van het aandeelhouderschap bij Avalex de keuzevrijheid voor de Avalexgemeenten rond governancevraagstukken en de mogelijkheid om uit te treden uit Avalex beperkt. Dit is niet het geval. Mocht een gemeente ervoor kiezen om niet meer deel uit te willen maken van de GR Avalex, dan kunnen de aandelen en bijhorende garantstelling alsnog overgaan naar deze gemeente. Ook blijft het mogelijk om geen deel meer uit te maken van GR Avalex en tegelijk geen deel meer uit te maken van HVC. In die situatie zullen GR Avalex en betreffende gemeente met HVC afspraken moeten maken over de afwikkeling van betreffende aandelen, bijhorende garantstelling en lager aanbod van afval. Daarnaast beperkt collectief optrekken richting HVC ook de bestuurlijke drukte. Voorkomen wordt dat elke gemeente een bestuurlijke afvaardiging moet hebben in de aandeelhoudersvergadering, inclusief eigen ondersteuning. De ondersteuning wordt bij centraal aandeelhouderschap gefaciliteerd door Avalex, in opdracht van en afstemming tussen en met de gemeenten.

Belangrijk om op te merken is dat dit niet raakt aan de eigen rol die gemeenten kunnen hebben in het afnemen van andere diensten en producten van HVC naast afvalverwerking. Uit oogpunt van beperking van invloedspositie in de Aandeelhoudersvergadering en bestuurlijke drukte is daarmee het aandeelhouderschap van Avalex efficiënter en effectiever dan afzonderlijk aandeelhouderschap van de zes gemeenten. Financiën Kosten De tarieven die kunnen worden gerealiseerd op de private markt zijn onzeker tot het moment dat in een aanbestedingstraject de inschrijvingen binnen zijn. Op grond van aanbestedingstrajecten van de afgelopen jaren kan een bandbreedte worden gegeven voor de tarieven die voor de drie afvalstromen zijn gerealiseerd. Incidenteel zijn er inschrijvingen geweest die buiten die bandbreedte vielen (zowel aan de bovenkant als aan de onderkant). De bandbreedtes zijn: Fijn restafval Grof restafval Verwerking gft

€ 80 – 100 per ton € 115 – 225 per ton € 45 – 65 per ton.

Uit de eerder uitgevoerde marktverkenning blijkt dat HVC met haar tarieven uitkomt aan de onderkant van de bandbreedte van de verschillende financiële scenario’s zoals voorzien bij aanbesteden. Daarnaast ontvangen aandeelhouders jaarlijks garantstellingsprovisie (zie tabel 1). Die drukken de uitgaven van de gemeenten voor afval. De kosten gemoeid met verwerking van afval binnen het reguliere P&C proces voor 2022 worden opgenomen per gemeente, zoals gebruikelijk. Aanschaf aandelen Als Avalex toetreedt als aandeelhouder namens de gemeenten verwerft zij aandelen ter waarde van in totaal € 19.900,- en dient zij een garantstelling af te geven. Dit bedrag ter verwerving van de aandelen zal betaald worden uit de begroting 2022 Avalex. 6

4463732

De nominale waarde die Avalex voor de aandelen betaalt is ook het maximale bedrag waarvoor zij risico loopt bij eventueel bedrijfseconomische achteruitgang van HVC. De garantstelling die Avalex afgeeft en waarvoor de gemeenten garant staan, heeft betrekking op de leningen die HVC kan aangaan voor investeringen. Garantstelling De garantstellingen bieden HVC de mogelijkheid om geld te lenen bij onder meer de BNG en de Waterschapsbank tegen rentetarieven die lager liggen dan de tarieven van commerciële markten. Het risico dat Avalex loopt is dat HVC niet meer aan de verplichtingen jegens haar schuldeisers kan voldoen. Tegenover de eventuele invordering van de garantstelling staat dat de aandeelhouders de beschikking krijgen over de betreffende activa en die zo mogelijk kunnen vermarkten. Het garantstellingsbedrag voor de Avalex-gemeenten bij toetreding bedraagt in totaal circa € 82,6 mln. De garantstelling geeft recht op een jaarlijkse garantstellingsprovisie van 1 % van het bedrag van de garantstelling, in casu bijna € 827.000,-. Dit bedrag wordt jaarlijks uitgekeerd aan de aandeelhouders ongeacht de bedrijfsresultaten. Dit bedrag zal door Avalex uitgekeerd worden aan de gemeenten. De garantstelling voldoet aan de algemene lijn die uit de in de Avalex-gemeenten aanwezige financiële verordening ex art.