1. Toelichting op Algemene uitkering decentralisatie- en integratie-uitkeringen

Bijlage 1: toelichting op Algemene uitkering, decentralisatie- en integratieuitkeringen Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeenten. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota van het rijk, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota van het Rijk. De indeling van de circulaire is afgestemd op de soorten uitkeringen uit het gemeentefonds: 1. Algemene uitkering (algemene mutaties en taakmutaties) 2. Decentralisatie- en Integratie-uitkeringen. De belangrijkste componenten in de decembercirculaire 2022 (gepubliceerd op 21 december 2022) zijn de definitieve verdeling van de extra middelen voor Energietoeslag, compensatie voor kosten van de coronapandemie 2022, aanpak malafide verhuurders, aanpassing van de maatstaven, correctie van WOZ-waarden 2023 en vijf nieuwe decentralisatie-uitkeringen. Door de late publicatie van de decembercirculaire zijn niet alle extra middelen voor 2022 daadwerkelijk ontvangen van het Rijk. Hiervoor vindt een verrekening plaats in 2023. Ook is de besteding van de middelen in 2022 niet gerealiseerd. Voor de besteding in 2023 e.v. is de 8e begrotingswijziging ter vaststelling opgesteld.

Leeswijzer Dit memo bevat een nadere toelichting op de Algemene uitkering (paragraaf 1), de Decentralisatie- en Integratie-uitkeringen (paragraaf 2) en overige informatie (paragraaf 3). In bijlagen A en B staat een toelichting op de 8e begrotingswijziging, met name voor de concrete taakmutaties en op de nieuwe en gewijzigde decentralisatie-en integratieuitkeringen. 1. Algemene uitkering De Algemene uitkering is vrij besteedbaar. De aanpassingen bestaan uit algemene mutaties en taakmutaties. Algemene mutaties De algemene mutaties in de Algemene uitkering zijn van invloed op de financiële ruimte van de gemeente zonder dat sprake is van veranderingen in het takenpakket. *€ 1.000

Specificatie Algemene uitkering Algemene mutaties

2022 -724 -724

a. Accres b. Correctie te hoge WOZ-waarden c. Maatstaven d. Belastingcapaciteit Mutatie algemene uitkering

2023 -1.260 339 18 -903

2024 -1.417 1.023 13 -381

2025 -1.421 1.492 5 76

2026 -1.431 1.690 -1 258

a. Accres De decembercirculaire is traditioneel geen bijstellingsmoment voor het accres. Bovendien is afgelopen voorjaar het volumedeel van het accres voor de jaren 2022 t/m 2025 bevroren. b. Correctie te hoge WOZ-waarden Rekening is gehouden met de correctie van WOZ-waarden 2023 die in de septembercirculaire door het ministerie van BZK te hoog zijn geraamd. De onjuiste raming heeft tot gevolg dat met een te hoge aftrek voor de negatieve maatstaf Belastingcapaciteit is gerekend en, als gevolg daarvan, met een te hoge uitkeringsfactor. Hierdoor is een onterecht voordeel ontstaan dat in de decembercirculaire is gecorrigeerd. Om hierop 1

voorbereid te zijn is in de bestuurlijke reactie op de Septembercirculaire 2022 een stelpost opgenomen voor compensatie van de correctie. c. Maatstaven Bij de actualisatie van de maatstaven ontstaat een voordeel, met name door de maatstaven voor bijstandsontvangers en voor inwoners met een migratie-achtergrond. d. Belastingcapaciteit Betreft een minimale (voordelige) bijstelling van de negatieve maatstaf voor de WOZwaarden. Taakmutaties Naast algemene mutaties is ook sprake van taakmutaties. Dit zijn mutaties die veelal corresponderende gevolgen hebben voor uitgaven van de gemeente. Als het door het rijk geformuleerde beleid in lijn is met door de raad geformuleerde doelstellingen en recent niet al eigen middelen voor hetzelfde doel zijn vrijgemaakt, vindt in beginsel aanpassing van het uitvoeringsbudget conform het rijksbeleid plaats. De grootste taakmutaties zijn:. • Energietoeslag Voor de gevolgen van de gestegen energieprijzen, met name voor vroegsignalering en gerichte hulp, studenten en energietoeslag ontvangen we € 5,2 miljoen extra (AU: € 3,7 miljoen, DU: € 1,5 miljoen). Omdat deze middelen dit jaar niet meer tot besteding komen en in 2023 wel hard benodigd zijn, is voorgesteld de extra middelen te storten in de reserve Beleid en uitvoering.

In 2023 volgt een nader voorstel voor de inzet (zie RIS 2247603 Voorstel van het college aan de raad inzake Begrotingswijziging naar aanleiding van Oktoberbrief van het ministerie van BZK over verdeling aanvulling middelen ondersteuning gestegen energieprijzen). • Goed verhuurderschap In het coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV is afgesproken dat gemeenten meer mogelijkheden krijgen om malafide verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. Deze afspraken worden uitgevoerd in de vorm van het wetsvoorstel Goed Verhuurderschap en treden in 2023 in werking. Het Rijk stelt middelen ter beschikking om gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van het wetsvoorstel. In bijlage A staat een toelichting op alle taakmutaties. 2. Integratie- en decentralisatie-uitkeringen Onderdeel van het Gemeentefonds zijn integratie- en decentralisatie-uitkeringen. Dit zijn uitkeringen die (nog) niet via de reguliere verdeelmaatstaven aan gemeenten worden toegekend. De middelen zijn vrij besteedbaar en er is geen verantwoording naar het Rijk benodigd zoals bij Specifieke uitkeringen. Wel geldt dat de uitkeringen met een bepaald doel worden verstrekt en dat mutaties corresponderende gevolgen voor inkomsten of uitgaven kunnen hebben.

In de decembercirculaire zijn nieuwe decentralisatie-uitkeringen opgenomen voor Bijzondere bijstand studenten (energietoeslag), Meerkosten Oekraïne sociaal domein, Versterken sociale basis, Jeugdcontributie Bibliotheek en Stedelijke vernieuwingsgebieden. Als het door het rijk geformuleerde beleid in lijn is met door de raad geformuleerde doelen en recent niet al eigen middelen voor hetzelfde doel zijn vrijgemaakt, vindt in beginsel ophoging van het bijbehorende budget conform het rijksbeleid plaats. In bijlage B staat een toelichting op alle nieuwe en gewijzigde decentralisatie- en integratieuitkeringen. 2

3. Overige informatie Vooraankondiging extra prijsbijstelling over 2022 Het kabinet heeft in de Najaarsnota 2022 aangekondigd een extra prijsbijstelling over 2022 uit te keren in verband met de uitzonderlijke prijsstijgingen voor 2022. Het gaat om circa € 300 miljoen per jaar tot en met 2025 en circa € 400 miljoen vanaf 2026. De definitieve bedragen volgen bij de Voorjaarsnota 2023 en de verdeling wordt in de meicirculaire 2023 bekend gemaakt. Financieringssystematiek 2026 In het coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV afgesproken dat het gemeentefonds vanaf 2026 niet langer via de normeringssystematiek (trap-op-trap-af) wordt geïndexeerd. Dit heeft een forse daling tot gevolg van de beschikbare middelen die in de septembercirculaire met een eenmalige rijksbijdrage is gecompenseerd. Op dit moment kunnen nog geen conclusies worden getrokken over een structurele verbetering van de financiële positie (eerder door de VNG geduid als het ‘ravijnjaar’ 2026). Afgewacht moet worden wat het overleg tussen het ministerie van BZK en de VNG over een stabiele financieringssystematiek oplevert. Naar verwachting is dit onderdeel van de Voorjaarsnota 2023 van het Rijk. Onderzoeksagenda herijking verdeling gemeentefonds De nieuwe verdeelmodellen zijn verwerkt in het gemeentefonds met ingang van 1 januari 2023. Deze uitkomst is geen eindstation en vraagt continu onderhoud.

De fondsbeheerders nemen het advies en het voorstel voor een onderzoeksagenda over van de raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). De onderwerpen op de onderzoeksagenda betreffen: • Herverdeeleffecten toetsen aan financiële draagkracht • Verdeelvoorstel sociaal domein jaarlijks toetsen • Apart onderzoek naar grootstedelijkheid (G4 en 100.000+ gemeenten, w.o. Delft) Heroverweging maatstaven centrumfunctie en eenpersoonshuishoudens voor sociaal domein • Verevening overige eigen middelen (belastingcapaciteit) • Onderzoek kosten cluster Bestuur en ondersteuning en investeringsgerelateerde • uitgaven • Evaluatie verdeelmodel (2024) • Verdeelmodel sociaal domein baseren op risicofactoren per huishouden De invoering van het nieuwe model zal tijdig geëvalueerd worden en aan de hand van deze evaluatie zal besloten worden over het traject 2026 en verder. Hervormingsagenda Jeugd Het rijk heeft op 19 december een bod gedaan voor het financieel kader bij de hervormingsagenda Jeugd. Omdat onvoldoende sprake is van garanties voor de onverhoopte situatie dat tekorten ontstaan op de jeugdhulp, voldoet het bod niet aan de uitgangspunten die gelden in de interbestuurlijke verhoudingen, de uitspraak van de Commissie van Wijzen en de motie die tijdens de ALV van de VNG (2 december 2022) is aangenomen. Bovenal geldt dat gemeenten niet in staat zijn de noodzakelijke hervormingen te realiseren.

Naar aanleiding van overleg over het bod van het rijk en een voorstel van de VNG ontwikkelt een werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de ministeries van BZK, VWS en Financiën en de VNG/gemeenten een aantal scenario’s dat inzicht biedt in de vraag hoe om te gaan met de risico’s die samenhangen met de uitvoering van de Jeugdwet. De uitkomsten van deze verkenning vormen het vertrekpunt voor het bestuurlijk overleg tussen rijk en VNG.

3

Klimaat In de brief Uitvoeringsmiddelen Klimaat- en Energiebeleid van 25 oktober jl. aan gemeenten en provincies over de uitvoeringsmiddelen van medeoverheden voor Klimaat- en Energiebeleid is door de minister Klimaat en Energie het beschikbare budget voor de jaren 2023 tot en met 2030 voor de uitvoeringskosten van gemeenten en provincies weergegeven (in totaal circa € 5,4 miljard). Er wordt gewerkt aan een ministeriële regeling waarmee de middelen voor de jaren 2023, 2024 en 2025 zullen worden uitgekeerd in de vorm van een specifieke uitkering (SPUK). Deze ministeriële regeling wordt naar verwachting begin 2023 gepubliceerd.

4

Bijlage A: Toelichting op Taakmutaties (baten) In de circulaire zijn de gewijzigde baten nader toegelicht. Hierna is de informatie uit de circulaire samengevat. Tevens is een voorstel voor de verwerking toegevoegd. Specificatie Algemene uitkering 2022 Taakmutaties Participatie IPS Regeling (correctie septembercirculaire 2022) Uitvoeringskosten SVB PGB Trekkingsrechten Wmo (correctie septembercirculaire 2022) Taakmutaties: uitname 3. Toegankelijkheid verkiezingen & Aanpassing software burgerlijke stand 16 4. Energietoeslag 3.438 5. Bijzondere bijstand 241 6. Breed offensief 65 7. Uitvoeringskosten Bijzondere Bijstand Zelfstandigen 33 8. Jeugdzorg (restant hervormingsagenda) 15 9. Compensatieregeling Voogdij 18+ 161 10. Wet Goed Verhuurderschap 11. Continuïteit van zorg: meerkosten jeugd en Wmo (covid-19) 95 Taakmutaties: uibreiding takenpakket 4.064

2023 -1 -1

2024 -1 -1 -2

2025 -1 -1 -2

2026 -1 -1 -2

72

75

76

72

72

75

76

72

71

73

74

70

1. 2.

Totaal taakmutaties

4.064

Conform de Begrotingsregels is getoetst of de middelen voor taakmutaties exact in deze omvang benodigd zijn. Als dat het geval is, wordt met de 8e begrotingswijziging een budget geraamd op het beleidsprogramma. 1. Participatie IPS Regeling (correctie septembercirculaire 2022)

Betreft een geringe correctie van de middelen die in de septembercirculaire 2022 zijn opgenomen. Verwerking: structurele uitname komt ten laste van de algemene middelen.

2. Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Wmo (correctie septembercirculaire 2022) Betreft een geringe correctie van de middelen die in de septembercirculaire 2022 zijn opgenomen. Verwerking: structurele uitname komt ten laste van de algemene middelen.

3. Toegankelijkheid verkiezingen & Aanpassing software burgerlijke stand Iedere kiesgerechtigde in Nederland dient met in achtneming van de waarborging voor verkiezingen, zo zelfstandig mogelijk een stem te kunnen uitbrengen. Gemeenten ontvangen in 2022 een incidentele bijdrage van in totaal € 2,7 miljoen als stimulans voor het toegankelijker maken van verkiezingen bijvoorbeeld voor mensen met een visuele of andere beperking. Het wetsvoorstel gezamenlijk gezag door erkenning is in maart 2022 aangenomen in de Eerste Kamer en treedt op 1 januari 2023 in werking. Voor de uitvoering van dit wetsvoorstel dienen de burgerzakensystemen aangepast te worden. Leveranciers berekenen de kosten die hiermee gemoeid gaan door aan gemeenten. Om gemeenten hiervoor te compenseren is een bedrag van € 95.000 beschikbaar. Verwerking: budget wordt incidenteel opgehoogd in 2023 (8e begrotingswijziging). Extra middelen verkiezingen De nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen kan kosten met zich meebrengen voor gemeenten. Daarom is in de Ontwerpbegroting 2023 van het ministerie van BZK vanaf 2023 structureel € 3,3 miljoen beschikbaar om gemeenten jaarlijks voor deze kosten te compenseren. Deze middelen worden bij komende Voorjaarsnota naar het Gemeentefonds worden overgeheveld en toegevoegd aan de algemene uitkering. Verdeling van de middelen zal dan in de meicirculaire 2023 geschieden.

4. Energietoeslag Zoals opgenomen in de Kamerbrief Aanvullende maatregelen energierekening van 20 september jl. is besloten om in 2023 nogmaals € 1300 aan deze doelgroep uit te keren. Om huishoudens in 2022 nog beter te ondersteunen, biedt het kabinet gemeenten de mogelijkheid om € 500 hiervan al in 2022 uit te keren. Gemeenten hebben onder de huidige wetgeving de tijd om de toeslag tot 1 juli 2023 uit te keren. Van de € 1,4 miljard voor 2023 is € 500 miljoen naar 2022 overgeheveld.

5

Hierdoor blijft er € 900 miljoen in 2023 over, waarvan de verdeling in de meicirculaire bekend zal worden gemaakt. Noot: met deze middelen is reeds rekening gehouden op basis van de tentatieve verdeling in de oktoberbrief (zie RIS 2247603 Voorstel van het college aan de raad inzake Begrotingswijziging naar aanleiding van Oktoberbrief van het ministerie van BZK over verdeling aanvulling middelen ondersteuning gestegen energieprijzen).

5. Bijzondere bijstand

Zoals aangekondigd in de Kamerbrief Aanvullende maatregelen energierekening van 20 september jl. ontvangen gemeenten in 2022 in totaal € 35 miljoen incidenteel om zowel via vroegsignalering als via de bijzondere bijstand gerichte hulp aan te bieden. Noot: met deze middelen is reeds rekening gehouden op basis van de tentatieve verdeling in de oktoberbrief (zie RIS 2247603 Voorstel van het college aan de raad inzake Begrotingswijziging naar aanleiding van Oktoberbrief van het ministerie van BZK over verdeling aanvulling middelen ondersteuning gestegen energieprijzen).

6. Breed offensief Het wetsontwerp Breed offensief beoogt processen te stroomlijnen en te harmoniseren om meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen. Dit wetsontwerp is 5 juli 2022 aangenomen door de Tweede Kamer. Voor de implementatie van de voorstellen uit Breed offensief heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) in totaal € 53 miljoen aan incidentele middelen beschikbaar gesteld voor 2020, 2021 en 2022. Op basis van bestuurlijke afspraken ontvangen gemeenten in 2022 € 9,1 miljoen via de algemene uitkering voor de implementatie van de onderdelen van Breed offensief die wetswijzigingen vereisen. In de septembercirculaire Gemeentefonds van 2021 is eerder € 15,5 miljoen voor 2021 beschikbaar gesteld via de algemene uitkering voor de implementatie van de onderdelen van Breed offensief die géén wetswijziging vereisen. Verwerking: budget wordt incidenteel opgehoogd in 2023(8e begrotingswijziging).

7. Uitvoeringskosten Bijzondere Bijstand Zelfstandigen Aan gemeenten wordt eenmalig € 4,6 miljoen extra uitvoeringskosten toegekend voor de relatief hoge instroom in het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) in het eerste kwartaal van 2022, als gevolg van het stopzetten van de Tozo (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers) en de vereenvoudiging van het Bbz. Het bedrag is tot stand gekomen door de vergoeding voor uitvoeringskosten die voor Tozo-uitkeringen gold toe te passen op het aantal nieuwe Bbz-uitkeringen in het eerste kwartaal van 2022. Verwerking: budget wordt incidenteel opgehoogd in 2023 (8e begrotingswijziging).

8. Jeugdzorg (restant hervormingsagenda)

Met de septembercirculaire 2021 zijn aanvullende middelen voor de uitvoering van de jeugdzorg aan gemeenten beschikbaar gesteld. Van deze middelen is, na overleg met de VNG, besloten € 9 miljoen over te hevelen naar de begroting van het ministerie van VWS ten behoeve van de uitvoering van de hervormingsagenda in 2022. Onderdeel van de afspraak is dat resterende middelen van het uitvoeringsbudget teruggeboekt worden van het ministerie van VWS naar het gemeentefonds. De resterende middelen voor 2022 bedragen € 2,8 miljoen en worden in deze circulaire toegevoegd aan de algemene uitkering. Verwerking: geen aanpassing budget benodigd, lasten zijn reeds geraamd.

9. Compensatieregeling Voogdij 18+ Ten behoeve van de compensatieregeling voogdij 18+ wordt jaarlijks € 30 miljoen gereserveerd binnen de integratie-uitkering voogdij 18+. Nadat het daadwerkelijk benodigde bedrag voor de compensatieregeling bekend is, wordt het saldo (positief of negatief) verrekend met de algemene uitkering. De inventarisatie van de compensatieregeling voor 2022 kon niet tijdig worden afgerond Daarom valt het gehele gereserveerde budget voor 2022 van € 30 miljoen vrij ten gunste van de algemene uitkering. In de meicirculaire 2023 zal de verrekening van de bedragen voor de compensatieregeling 2022 met de algemene uitkering alsnog plaatsvinden. Verwerking: geen aanpassing budget benodigd, lasten zijn reeds geraamd.

10. Goed Verhuurderschap

In het Coalitieakkoord is afgesproken dat gemeenten meer mogelijkheden krijgen om malafide verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. Deze afspraken

6

worden uitgevoerd in de vorm van het wetsvoorstel goed Verhuurderschap. Het wetsvoorstel zal naar verwachting in juli 2023 in werking treden. Het wetsvoorstel introduceert een landelijke basisnorm voor goed verhuurderschap, in de vorm van algemene regels, waaraan verhuurders en verhuurbemiddelaars zich dienen te houden. Het Rijk stelt middelen ter beschikking om gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van het wetsvoorstel. Deze middelen zijn beschikbaar gesteld in de Miljoenennota 2023, de verdeling van de middelen is nu bekend. De financiering bestaat uit een incidentele bijdrage van € 9,2 miljoen voor de eenmalige kosten die gemeenten maken als gevolg van de invoering van de landelijke regels en het instellen van het meldpunt. Daarnaast bestaat de financiering uit een structurele bijdrage van € 12,4 miljoen voor de structurele kosten als gevolg van de handhaving van de landelijke algemene regels en het meldpunt. De structurele middelen van € 12,4 miljoen zullen vanaf januari 2023 uitgekeerd worden via de algemene uitkering op basis van de vaste verdeelsystematiek. De incidentele middelen (€ 9,2 miljoen) zullen via een decentralisatie-uitkering uitgekeerd worden. De verdeling van deze decentralisatie-uitkering wordt in de komende meicirculaire verwerkt en met terugwerkende kracht vanaf januari 2023 uitbetaald.

Verwerking: budget wordt structureel opgehoogd vanaf 2023 (8e begrotingswijziging)..

11. Continuïteit van zorg: meerkosten jeugd en Wmo (covid-19)

De VNG en het Rijk hebben afgesproken dat meerkosten binnen het sociaal domein (Jeugdwet en Wmo 2015) als gevolg van de coronapandemie in 2022 door het Rijk worden gecompenseerd. In opdracht van de ministeries van VWS, Financiën, BZK en de VNG is een onderzoek naar de omvang van de totale meerkosten in het sociaal domein uitgevoerd. Op basis van dit onderzoek is de totale hoogte van de compensatie met betrekking tot de Jeugdwet en Wmo 2015 in een bestuurlijk overleg tussen VWS en VNG gezamenlijk vastgesteld op € 54,8 miljoen. Deze compensatie betreft een afrondende afspraak voor meerkosten over 2022. Van het bedrag is € 19,1 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. De overige € 35,7 miljoen wordt verdeeld over de decentralisatie-uitkeringen Maatschappelijke opvang en Vrouwenopvang en de integratie-uitkering Beschermd wonen. Verwerking: middelen worden gestort in reserve Maatregelen coronacrisis (voorstel volgt bij

Jaarstukken 2022).

7

Bijlage B: Toelichting op Integratie- en decentralisatieuitkeringen (baten) In de circulaire zijn de gewijzigde baten nader toegelicht. Hierna is de informatie uit de circulaire samengevat. Tevens is een voorstel voor de verwerking toegevoegd. 2022 229 49 -1 58 1.508 111 53 115 100 2.222

Integratie- en decentralisatie-uitkeringen 1. Continuïteit van zorg: Maatschappelijke opvang (covid-19) (DU) 2. Gezond in de stad (DU) 3. Continuïteit van zorg: Vrouwenopvang (covid-19) (DU) 4. Leerlingenvervoer Oekraïne (DU) 5. Wet kwaliteitsborging bouw (DU) 6. Bijzondere bijstand studenten 7. Meerkosten Oekraïne sociaal domein 8. Versterken sociale basis 9. Jeugdcontributie Bibliotheek 10. Stedelijke vernieuwingsgebieden Totaal mutaties

2023

2024

2025

2026

22

22

22

22

22

22

22

22

1. Continuïteit van zorg: Maatschappelijke opvang (covid-19)

Aan de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke opvang wordt in 2022 een bedrag van € 32,5 miljoen toegevoegd. De verdeling vindt plaats naar rato van de aandelen van de centrumgemeenten in het objectieve verdeelmodel. Daarnaast wijzigt de verdeling van de decentralisatie-uitkering door de actualisatie van de maatstaf uitkeringsontvangers (drempel). Verwerking: budget wordt incidenteel opgehoogd in 2023 (8e begrotingswijziging).

2. Gezond in de stad In de septembercirculaire 2022 is de verdeling van de middelen over alle overgebleven gemeenten bekend gemaakt. In deze decembercirculaire wordt de verdeling over alle gemeenten bekend gemaakt van het aanvullend beschikbaar gestelde budget, circa € 8,3 miljoen. In het kader van het actieprogramma Kansrijke Start van 12 september 2018 zijn de afgelopen jaren via diverse circulaires middelen aan het gemeentefonds toegevoegd om een lokale coalitie te vormen, versterken en behouden rondom de eerste 1.000 dagen van kinderen, opdat gemeenten erkende interventies rondom een Kansrijke Start kunnen inzetten. Gemeenten die zich eerder hebben aangemeld om een lokale coalitie Kansrijke Start te vormen, versterken of behouden rondom de eerste 1.000 dagen van kinderen, hebben inmiddels voor het vierde jaar middelen ontvangen waarvan de verdeling over gemeenten in de meicirculaire 2022 bekend is gemaakt. In het coalitieakkoord is aangegeven dat Kansrijke Start in alle gemeenten van Nederland wordt ingezet. Daartoe zijn structureel middelen beschikbaar. Verwerking: budget wordt opgehoogd in 2023 (8e begrotingswijziging).

3. Continuïteit van zorg: Vrouwenopvang (covid-19)

Aan de decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang wordt in 2022 een bedrag van € 0,4 miljoen toegevoegd. De verdeling vindt plaats naar rato van de aandelen van de centrumgemeenten in het objectieve verdeelmodel. Verwerking: incidentele verlaging komt ten laste van de algemene middelen.

4. Leerlingenvervoer Oekraïne Medio september 2022 zijn er meer dan 78.000 vluchtelingen uit Oekraïne naar Nederland gekomen en ingeschreven in de basisregistratie personen (BRP), onder wie circa 20.000 kinderen en jongeren. Scholen en gemeenten spannen zich in om deze leerlingen onderwijs te bieden. Hier hoort in sommige gevallen ook het vervoer naar de school bij. Gemeenten hebben de regie en verantwoordelijkheid voor het leerlingenvervoer aan Oekraïense leerlingen. De decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïense leerlingen is een tegemoetkoming aan gemeenten voor de kosten die zij hiervoor hebben gemaakt, en maken. De decentralisatieuitkering ziet toe op de periode vanaf de start van het schooljaar 2022-2023 tot aan de start van de kerstvakantie in december 2022. De bedragen, in totaal € 12,8 miljoen, die worden toegekend aan een gemeente zijn gebaseerd op het aantal geregistreerde kinderen uit Oekraïne, met peildatum 5 september 2022. Verwerking: budget wordt incidenteel opgehoogd in 2023 (8e begrotingswijziging).

8

5. Wet kwaliteitsborging bouw In de septembercirculaire is informatie opgenomen over de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). In diezelfde circulaire was de verdeling van de totaalbedragen over de gemeenten opgenomen voor de jaren 2022 tot en met 2026. Op verzoek van de VNG en de gemeenten is de verdeelsleutel voor de jaren 2023 en verder gewijzigd. Verwerking: geen aanpassing budget benodigd, lasten zijn reeds geraamd.

6. Bijzondere bijstand studenten

Zoals aangekondigd in de Kamerbrief Aanvullende maatregelen energierekening van 20 september jl. ontvangen gemeenten in 2022 eenmalig een bedrag van € 35 miljoen voor studenten die een beroep doen op de individuele bijzondere bijstand als gevolg van de stijgende energieprijzen. De middelen worden over de gemeenten verdeeld op basis van het gemeentelijke aandeel geregistreerde uitwonende wo-, hbo- en mbo-studenten in het landelijk totaal. Omdat de problemen zich concentreren in gemeenten met grote aantallen studenten, is een drempelbedrag van € 100.000 per gemeente afgesproken. In de gehanteerde methode vielen de gemeenten met de kleinste aantallen studenten af totdat alle overgebleven gemeenten boven het drempelbedrag uitkwamen. Noot: met deze middelen is reeds rekening gehouden op basis van de tentatieve verdeling in de oktoberbrief (zie RIS 2247603 Voorstel van het college aan de raad inzake Begrotingswijziging naar aanleiding van Oktoberbrief van het ministerie van BZK over verdeling aanvulling middelen ondersteuning gestegen energieprijzen).

7. Meerkosten Oekraïne sociaal domein

De verantwoordelijkheid voor de zorg en ondersteuning vanuit de Wmo 2015 en de Jeugdwet, en de uitvoering van het basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg, het Rijksvaccinatieprogramma en het prenataal huisbezoek uit de Wet publieke gezondheid ligt óók voor Oekraïense ontheemden bij gemeenten. Het aantal Oekraïense ontheemden is dusdanig groot in omvang dat dit niet als een onderdeel van gebruikelijke fluctuaties gezien kan worden. Daarnaast leidt de opvang van Oekraïense ontheemden tot clustering bij specifieke gemeenten, namelijk in die gemeenten waar opvanglocaties zijn gerealiseerd. Het kabinet heeft op 25 mei 2022 jl. besloten om gemeenten te compenseren voor de extra kosten in het jaar 2022 die zij door bovengenoemde taken maken. De compensatie is vastgesteld op basis van (een raming) van daadwerkelijke aantallen opgevangen Oekraïense ontheemden. Er is voor het jaar 2022 een macrobedrag van € 25,5 miljoen gereserveerd dat uitgekeerd wordt via een decentralisatie uitkering. Het macrobudget is over gemeenten verdeeld aan de hand van het gemiddeld aantal geregistreerde ontheemden in het BRP per gemeente vanaf 14 februari 2022. Verwerking: budget wordt incidenteel opgehoogd in 2023 (8e begrotingswijziging).

8. Versterken sociale basis Vanuit het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen werkt het ministerie van VWS samen met partijen in het veld aan een samenleving waar (toekomstige) ouderen waardig oud kunnen worden, zelf de regie hebben en met hun netwerk hun leven kunnen leiden. Uitgangspunt daarbij is: zelf als het kan, thuis als het kan en digitaal als het kan. Een belangrijk onderdeel hiervan is dat ouderen een beroep kunnen doen op een sterke sociale basis. Dit bevordert de vitaliteit en gezondheid van ouderen, waardoor zij beter, langer en meer kunnen participeren in de samenleving. Gemeenten spelen hier een belangrijk rol in. Zo kunnen gemeenten het ‘omzien naar elkaar in de wijk’ faciliteren door een breed, laagdrempelig en vindbaar aanbod van activiteiten en ondersteuning in de eigen buurt of wijk. Vanuit deze opdracht vanuit het Rijk werken we samen met Delft voor Elkaar en Pieter van Foreest aan een voorstel om tot een voorziening te komen die ertoe moet leiden dat oudere inwoners langer zelfstandig thuis kunnen wonen en waarbij de sociale basis versterkt wordt. Verwerking: budget wordt incidenteel opgehoogd in 2023 (8e begrotingswijziging).

9. Jeugdcontributie Bibliotheek

Sinds 1 juli jl. is de wijziging van Artikel 13 van de Wsob (Wet stelsel openbare bibliotheken) in verband met de contributievrijstelling voor de jeugd in werking getreden. Hiermee wordt tevens uitvoering gegeven aan de motie van Asscher en Ellemeet, waarin is verzocht om te bezien hoe het gebruik van de bibliothekenvoorzieningen voor alle kinderen in Nederland kosteloos toegankelijk kan worden gemaakt. Deze wetswijziging heeft consequenties voor de dertien gemeenten die in 2021 nog een jeugdcontributie hanteerden. Daarom is besloten om deze 13 gemeenten in 2022 en 2023 financieel te compenseren voor het verlies van inkomsten uit de jeugdcontributie. Aan de decentralisatie-uitkering Jeugdcontributie Bibliotheek wordt in 2022 een bedrag van € 312.154

9

toegevoegd. Vanaf 2024 vormt de compensatie een onderdeel van de algemene uitkering van het gemeentefonds en is er geen aparte compensatie meer voor deze 13 gemeenten. Het bedrag dat stichting DOK jaarlijks tekort komt vanwege deze landelijke beleidswijziging – en waar geen andere gemeentelijke dekking voor beschikbaar is – bedraagt € 115.000. Met de bijdrage in de decembercirculaire en de nog te verwachten bijdrage 2023 van eveneens € 115.000 kan dit tekort gedekt worden. De gemeente is met DOK in gesprek over wat dit betekent voor de situatie vanaf 2024 als de tijdelijke steun vanuit het Rijk stopt. Verwerking: budget wordt incidenteel opgehoogd in 2023 (8e begrotingswijziging).

10. Stedelijke vernieuwingsgelden

In het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid wordt sinds 2019 intensief samengewerkt met inmiddels 19 gemeenten, waarin de inmiddels 20 stedelijke focusgebieden liggen. De 20 stedelijke focusgebieden zijn de gebieden waar de leefbaarheid en veiligheid het meest onder druk staan. Gebieden waar een individuele sectorale aanpak ontoereikend is en een aanvullende integrale aanpak vanuit onderwijs, arbeidsmarkt, wonen en veiligheid en gezondheid nodig is. De 20 stedelijke vernieuwingsgebieden ontvangen elk € 100.000. De decentralisatieuitkering bedraagt hiermee in 2022 in totaal € 2 miljoen. Met deze middelen kunnen gemeenten van het nationaal programma kwartier maken. In 2022 zijn hier al kosten voor gemaakt, zoals het organiseren en faciliteren van bijeenkomsten met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen, communicatie en maken van een aantal businesscases met partijen uit de wijk die appelleren aan het doel van het programma. Daarmee geven we vrijwilligersinitiatieven zoals de buurtfabriek een extra duwtje in de rug bij het maken van plannen. Verwerking: budget wordt incidenteel opgehoogd in 2023 (8e begrotingswijziging).

1. 2. 3.

2022

Integratie-uitkeringen Sociaal domein Continuïteit van zorg: Beschermd Wonen (covid-19) (IU) Voogdij/18+ (IU) Participatie (IU) Totaal Integratie-uitkeringen Sociaal domein

2023

2024

2025

2026

-

-

-

-

34

34

1. ContinuIteit van zorg: Beschermd wonen (covid-19) Aan de integratie-uitkering Beschermd wonen wordt in 2022 een bedrag van € 2,8 miljoen toegevoegd. De verdeling vindt plaats naar rato van de aandelen van de centrumgemeenten in het historische verdeelmodel. Verwerking: budget wordt incidenteel opgehoogd in 2023 (8e begrotingswijziging).

10