Verslag van de informateur Josee Gehrke 30 mrt 2022

VERSLAG VAN BEVINDINGEN VAN DE INFORMATEUR VAN DE WOLDEN Ter bespreking in de raad van De Wolden op woensdag 30 maart 2022 Vooraf De lijsttrekker van de grootste partij van De Wolden, Gemeentebelangen De Wolden, mw. Gerrie Hempen-Prent, heeft mij daags na de gemeenteraadsverkiezingen 2022 gevraagd als informateur met als opdracht: - te komen met een voorstel voor een Raadsbreed akkoord 2022-2026 - te komen met een voorstel waar de kansen liggen voor nieuwe collegevorming. Zij sprak de wens uit om op woensdag 30 maart 2022 het advies van de informateur te bespreken in de raad. Het is een ongeschreven democratische regel dat de grootste partij na de verkiezingen het initiatief neemt om tot collegevorming te komen. Ik was aangenaam verrast en heb met veel genoegen deze vraag opgepakt. Hierbij presenteer ik mijn verslag van bevindingen, opgebouwd uit twee delen, waarbij het Raadsbreedprogramma De Wolden, 2022-2026, “We doen het samen” is toegevoegd.

Aanpak Op woensdag 16 maart hebben de gemeenteraadsverkiezingen 2022 plaatsgevonden. Snelheid maar zeker ook zorgvuldigheid zijn belangrijke aspecten van de processen die volgen na de verkiezingen. Met winnaars en verliezers in het gemeentebestuur breekt immers een onzekere bestuursperiode aan. De lijsttrekkers van alle zeven partijen zijn vrijdag 18 maart 2022 door de informateur uitgenodigd voor een verkennend gesprek. Deze gesprekken zijn maandag 21 maart en dinsdag 22 maart gehouden. Daarnaast is er zaterdagmiddag 26 maart 2022 met alle zeven partijen gesproken over de mogelijkheid en inhoud van een Raadsbreed akkoord, met onder andere als conclusie dat wij in De Wolden kiezen voor de term Raadsbreedprogramma. Tot slot zijn er nog vervolggesprekken gevoerd op 28 en 29 maart 2022.

I.

Het Raadsbreedprogramma 2022-2026 De Wolden

In een Raadsbreedprogramma worden doorgaans de kernvraagstukken, de grote maatschappelijk opgaven beschreven die een gemeenteraad wil oppakken en een opdracht vormen voor het nieuwe college. Ook biedt een raadsprogramma mogelijkheden aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties om mee te doen, om zo draagvlak bij de samenleving te zoeken voor de grote opgaven. Met dit voor ogen hebben de lijsttrekkers voor de komende vier jaar de volgende opgaven centraal gesteld: - Woningbouw - Duurzaamheid

1

-

Landbouw Het sociale gezicht van De Wolden Dienstverlening en kwaliteit van bestuur

Hierbij is belangrijk om op te merken dat er aansluiting is en wordt gezocht bij de recent vastgestelde Toekomstvisie “Samen aan zet” waarin richtinggevende uitspraken staan voor een langere periode: 2022-2040. Daarnaast is uitgesproken dat de samenwerking met de Woldense samenleving vooral, maar

niet uitsluitend, vorm krijgt aan de hand van de voor De Wolden zo kenmerkende dialoogbijeenkomsten, als onderdeel van 3DeWolden: dialoog, debat en decision (besluitvorming). Dienstverlening en kwaliteit bestuur De eerste vier opgaven zijn veelvuldig aan de orde geweest in de diverse verkiezingsdebatten, het thema dienstverlening en kwaliteit van het bestuur minder aan bod geweest, maar dit is natuurlijk wel een heel belangrijke opgave. Voor het vertrouwen in de lokale democratie zijn kwaliteit en snelheid van de gemeentelijke diensten alsook een goede en zorgvuldige communicatie immers van groot belang. De gemeenteraad van De Wolden stelt de inwoner centraal. Mijn verkenning heeft duidelijk gemaakt dat dit geen gemakkelijke opgave is. De raad voelt een grote betrokkenheid bij deze processen. Daarom wordt in het Raadsbreedprogramma ook uitdrukkelijk aandacht gevraagd voor de kwaliteit van de

informatievoorziening en actieve advisering van de raad. II.

Voorstel voor coalitievorming

In de verkennende gesprekken hebben alle lijsttrekkers in vertrouwen zich kunnen uitspreken over de collegevorming: met welke partij wil je samenwerken? Met welke partij wil je niet samenwerken? En als je niet meedoet in de coalitie wat zou dan de beste combinatie zijn? Er zijn heel veel opties genoemd zoals: - Een minderheidscoalitie van alleen Gb - Een meerderheidscoalitie zonder Gb - Een sub akkoord van vier partijen, die dan vervolgens een coalitie vormt met Gb - Een coalitie van Gb met een andere partij. De raad heeft geen gemakkelijk landschap met een partij met 9 zetels (Gb), een partij met 3 zetels (CDA), twee partijen met 2 zetels (VVD en GL) en drie partijen met 1 zetel (PvdA, D66, CU). Er heeft op verzoek van de VVD en met unanieme instemming van de raad een hertelling plaatsgevonden, die geen wijziging in de zetelverdeling heeft opgeleverd. Vaak wordt voor coalitievorming gekeken met als invalshoek: winnaars en verliezers. Als informateur heb ik voor de coalitievorming vooral gekeken naar stabiliteit van het gemeentebestuur en het enthousiasme van de partijen. Bij stabiliteit gaat het dan om programmatische verschillen en overeenkomsten, maar ook om chemie. Passen de bestuursstijlen bij elkaar? Bij enthousiasme van de partijen kun je denken aan aspecten als “Zie je kansen?” “Is het glas halfvol?” “Krijg je energie?” van het werken aan de grote opgaven. De Wolden wil

2

immers vooruit komen en de grote opgaven verdienen een deskundig, stabiel en energiek bestuur! Dit alles zo afwegende kom ik tot de volgende twee opties voor coalitievorming: 1. Een coalitie van Gemeentebelangen met de PvdA en D66 Met deze voorkeursoptie krijg je meer inhoudelijke kleur in het college, vanuit meer invalshoeken van ervaren partijen kunnen voorstellen voor de opgaven worden ontwikkeld, besproken en besloten. Ook kunnen diverse geluiden voor meer verbinding zorgen in het raadsdebat en de besluitvorming. 2. Een coalitie van Gemeentebelangen met de VVD. Gemeentebelangen en de VVD hebben in de afgelopen raadsperiode goed samengewerkt. Door een wijziging van de verhoudingen in de raad, is enige terughoudendheid in de verkenning van deze optie mijn advies.

Dankwoord Graag wil ik Gerrie Hempen bedanken voor haar verzoek en het in mij gestelde vertrouwen, ik heb het eervol gevonden om de rol van informateur op te pakken. Ook dank ik alle lijsttrekkers voor hun vertrouwen en openhartigheid tijdens de verkenning. Tot slot dank ik de ambtelijke schrijvers van het Raadsbreedprogramma: Henk Fokkes, Pieter de Lange en Kees Brouwer en voor de overige ondersteuning de raadsgriffier Joukje van Roeden. Veel succes partijen om samen met de formateur te komen tot een nieuwe coalitie in onze mooie De Wolden! Zuidwolde, 30 maart 2022 drs. I.J. (Josee) Gehrke Informateur De Wolden Bijlage: Het Raadsbreedprogramma 2022-2026 De Wolden, “We doen het samen”

3