Uitvoeringsplan schoolkring Ansen A4 DW 2.0

UITVOERINGSPLAN ANSEN SAMEN WERKEN WE AAN EEN ENERGIENEUTRAAL ANSEN

OP WEG NAAR ANSEN AARDGASVRIJ

Hoe gaat Ansen van het aardgas af?

• Halvering van het gasverbruik van de woningen door isolatie en een (hybride) warmtepomp.

Waarom

• Het gas dat nodig is om woningen te verwarmen, wordt vervangen door groengas. • De elektriciteit wordt duurzaam opgewekt met zonnepanelen en een windmolen. • Het groengas is hetzelfde als aardgas, alleen dat is het duurzaam. Het wordt opgewekt door de lokale

In 2050 moeten alle woningen op een duurzame manier en zonder aardgas worden verwarmd. Dit is afgesproken

boerenbedrijven. • U kunt het groengas en de elektriciteit vrijwillig afnemen van de lokale energiecoöperatie.

in het Klimaatakkoord. In De Wolden willen we in 2040 onze eigen energie opwekken. In 2030 wekken we 100% van ons gasverbruik op met groengas en wekken we 70% van ons elektriciteitsverbruik hernieuwbaar op. In 2040 wekken we 100% van ons elektriciteitsverbruik hernieuwbaar op. Natuurlijk willen we zoveel mogelijk energie besparen. De gemeente en de energiecoöperatie energieKansen hebben subsidie ontvangen van de Rijksoverheid om ervoor te zorgen dat Ansen in 2028

Wat betekent dit voor u?

• Als u uw woning wilt verduurzamen, dan kunt u een gratis en vrijblijvende energiescan krijgen waarbij er door

meer energie opwekt dan het verbruikt. Dit gaan we doen

de energieadviseur een opname van uw woning wordt gemaakt.

met een combinatie van zonnepanelen, een windmolen en

• U maakt mogelijk aanspraak op extra subsidie voor isolatie en/of een warmtepomp.

met lokaal opgewekt groengas. De energie die we zelf

• Alle maatregelen zijn vrijwillig. U kunt zelf bepalen of u uw woning aardgasvrij wil maken en wanneer het u past

opwekken, moet tegen een gereduceerd tarief voor u

om uw woning te verduurzamen.

beschikbaar komen. De opbrengsten van de energie, die blijven in Ansen.

Duurzaam wonen in stappen Stap 1: Energiescan aanvragen

Stap 2: Offertes aanvragen

Met een energiescan wordt de huidige

Met een energiescan en het daaruit volgende

situatie van uw woning in kaart gebracht

energieadvies kunt u op zoek gaan naar bedrij-

en krijgt u inzichtelijk hoe u uw woning kunt

ven die de voorgestelde maatregelen kunnen

verduurzamen.

uitvoeren. Als u een offerte heeft gekregen,

De energiescan kunt

dan kunnen de onafhankelijke energieadvi-

u gratis aanvragen bij

seurs met u meekijken en u helpen met het

energieKansen

beoordelen van de offerte.

Stap 3: Uitvoeren van de maatregelen

Stap 4: Aanvragen van de subsidies Als u de maatregelen heeft uitgevoerd, dan kunt u subsi-

Als u heeft gekozen welke maatregelen u wilt uitvoeren, dan kunt u dit aan energieKansen laten weten. Dit kan door een e-mail te sturen naar gebouwen@energiekansen.nu.

dies aanvragen. Als inwoner van Ansen maakt u mogelijk aanspraak op extra subsidie van energieKansen. Dit naast de bestaande subsidies. Meer informatie over de subsidies vindt u op de website van energieKansen en verderop in dit document.

1. VOORWOORD Voor u ligt het Uitvoeringsplan voor de Schoolkring Ansen. Met deze eerste Dorps Energie Strategie geven we u, als bewoner en ondernemer van Ansen, duidelijkheid over hoe Ansen in de toekomst verwarmd gaat worden. We omschrijven welke stappen u zelf kunt nemen en bij wie u terecht kunt voor advies, subsidies en eventuele financiering. In De Wolden werken we samen aan onze toekomst. We zijn “samen aan zet”. Dit Uitvoeringsplan is daar een mooi voorbeeld van. Een betrokken groep inwoners uit Ansen heeft aangegeven zelf aan de slag te willen gaan met het verduurzamen van hun omgeving. Deze betrokken groep inwoners heeft de energiecoöperatie, energieKansen opgericht. Samen met de coöperatie werken we aan het project Ansen Aardgasvrij. Het uiteindelijke doel: een energieneutraal Ansen, waar alle energie die wordt gebruikt, ook zelf wordt opgewekt. We staan met elkaar namelijk voor een grote opgave: in 2030 willen we in De Wolden 70% van de elektriciteitsvraag duurzaam opwekken (100% in 2040) en 100% groengas in het gasnetwerk. De Rijksoverheid heeft daarbij besloten dat er vanaf 2050 in principe niet meer op aardgas kan worden gekookt of gestookt. Dit betekent ook iets voor u als bewoner. U zult uw woning Wethouder Gerrie Hempen uiteindelijk op een andere manier gaan verwarmen. In Ansen kiezen we eerst voor maximale energiebesparing.

Vervolgens kunt u kiezen of u uw woning gaat verwarmen met een volledig elektrische warmtepomp, of een hybride warmtepomp. Als u kiest voor de laatste optie, dan kunt u lokaal geproduceerd groengas afnemen van de energiecoöperatie. In De Wolden gaan we niet uit van dwang om aardgasvrij te worden. We willen u, samen met de energiecoöperatie, stimuleren en ondersteunen om vooral zelf de overstap te maken als het u past, op een ‘natuurlijk moment’. De warmtetransitie doen we namelijk samen. Samen met de energiecoöperatie, maar ook samen met u als inwoner of ondernemer in Ansen. We gaan samen op weg naar een aardgasvrij Ansen!

1. INLEIDING Sinds 2019 werken energiecoöperatie energieKansen en de gemeente samen aan het verduurzamen van Schoolkring Ansen (hierna: Ansen). Dit project heet Ansen Aardgasvrij. Het doel is om uiteindelijk alle woningen in Ansen aardgasvrij te verwarmen. Het verwarmen van de woningen doen we in de toekomst met groengas. Dat groengas produceren lokale boeren en dit gaan we gebruiken in plaats van aardgas. In 2030 wil de gemeente De Wolden 100% van het gasverbruik door groengas vervangen. We gaan door verduurzaming steeds minder gas verbruiken. Het gas dat we nog gebruiken, dat wekken we op door middel van vergisting. Het project Ansen Aardgasvrij past dus goed bij de gemeentelijke doelen. Concrete doelen van het project zijn: • Het gasgebruik halveren via isolatie en hybride warmtepompen. • De rest van het gas opwekken met lokaal groengas. • Elektriciteit besparen door betere isolatie van gebouwen. • De resterende elektriciteit lokaal opwekken met wind en zon. • Uiterlijk in 2028 wekt Ansen meer energie op dan het verbruikt, waardoor Ansen energie-positief wordt. De warmtetransitie is een gezamenlijke opgave waarbij bewoners, energiecoöperaties, boeren, de gemeente en andere betrokkenen samenwerken om De Wolden aardgasvrij te maken. Volgens de wet moeten alle gebouwen in 2050 aardgasvrij verwarmd worden.

Hoe gemeenten dit samen met de bewoners willen doen, dat moet worden beschreven in een Uitvoeringsplan. Uiteindelijk krijgt ieder dorp, wijk of gebied een Uitvoeringsplan waarin staat omschreven hoe bewoners energie kunnen besparen en over kunnen gaan op een duurzame warmteoplossing. Ansen wordt het eerste gebied in De Wolden met een Uitvoeringsplan voor de warmtetransitie en is een voorbeeld voor andere regio’s. Het plan is een handleiding voor bewoners om hen te helpen stap-voor-stap van het aardgas af te gaan. Het plan vereist daarom samenwerking van veel partners, zoals netbeheerders, boeren en vrijwilligers van de energiecoöperatie. Het Uitvoeringsplan is geschreven voor de bewoners van Ansen. Daarbij moet het plan duidelijkheid aan bewoners geven over hoe Ansen in de toekomst wordt verwarmd. Het geeft richting voor het stap-voorstap aardgasvrij maken van Ansen, maar legt het geen verplichtingen op. De keuze voor de verduurzaming en verwarming van woningen blijft bij de bewoners, met advies van de gemeente en de energiecoöperatie. De gemeente en de energiecoöperatie ondersteunen bewoners via subsidies en advies, maar kunnen geen garantie geven op het eindresultaat. De warmtetransitie is een grote opgave voor iedereen en we zijn samen aan zet om deze tot een succes te maken.

2. WELKE STAPPEN HEBBEN WE GEZET? Het Uitvoeringsplan is tot stand gekomen in samenwerking met de bewoners en ondernemers van Ansen, energieKansen, de gemeente en de netbeheerders. Dit doen we op de manier zoals we dat in De Wolden gewend zijn: “we zijn samen aan zet”. In dit hoofdstuk worden de stappen beschreven die zijn gezet bij het project Ansen Aardgasvrij. STAP 1: EEN IDEE VANUIT DE OMGEVING Het idee om Ansen te verduurzamen is in 2012 ontstaan vanuit een enthousiaste groep inwoners. In 2015 is de coöperatie energieKansen opgericht, en in 2019 is het strategisch plan ‘Ansen Duurzaam Actief’ gepresenteerd. De ambities uit dit strategisch plan sluiten aan op de gemeentelijke doelstellingen. STAP 2: SAMEN PLANNEN MAKEN Na overleg tussen de gemeente, energieKansen, bewoners en netbeheerder Rendo is gekozen voor groengas, isolatie, warmtepompen en het opwekken van elektriciteit met zon en wind. In 2020 hebben de bewoners meegedacht bij het opstellen van een concept-Uitvoeringsplan. STAP 3: SUBSIDIEAANVRAAG BIJ HET RIJK In 2020 diende de gemeente samen met de energieKansen een subsidieaanvraag in bij het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW). Na een intensieve en spannende periode werd de subsidie toegekend. Het bedrag was bijna 2,4 miljoen euro. STAP 4: VAN PLANNEN NAAR UITVOERING Na het krijgen van de subsidie begon het project Ansen Aardgasvrij.

energieKansen voert het project uit, ondersteund door de gemeente. Bewoners werden geïnformeerd en ontvingen advies en subsidies voor verduurzaming. Er is ook een website opgezet. Er zijn subsidies verstrekt aan bewoners voor hybride warmtepompen. En energieKansen is samen met lokale boeren aan de slag gegaan om groengas op te wekken. STAP 5: DUIDELIJKHEID DANKZIJ HET UITVOERINGSPLAN Het uitvoeringsplan maakt de verduurzamingsplannen concreet voor bewoners, de energiecoöperatie en de boeren. De boeren moeten immers investeren om het groengas te kunnen produceren. Het geeft richting aan de gezamenlijke aanpak en zorgt voor duidelijkheid over de benodigde investeringen en de aanpak voor groengasproductie. DE ORGANISATIE Het project heeft veel betrokkenen: • Energiecoöperatie energieKansen voert het project uit. De coöperatie bestaat uit vrijwilligers die zelf in Ansen wonen. Zij zetten zich dagelijks in om Ansen te verduurzamen, op zo’n manier dat iedereen meeprofiteert van de ontwikkelingen. • De gemeente faciliteert energieKansen en ondersteunt bewoners via subsidies en advies. • De netbeheerders zorgen voor het gas- en elektriciteitsnet • Lokale veehouders produceren het groengas via monomestvergisters

De participatie en steun van de bewoners van de Schoolkring Ansen is essentieel voor het slagen. Zij hebben dit project geïnitieerd via de energiecoöperatie en zijn enthousiast. Die basis is heel belangrijk. METHODEN EN INSTRUMENTEN Het plan is het resultaat van jarenlange samenwerking. Er zijn onderzoeken gedaan naar de haalbaarheid van lokaal groengas en gesprekken gevoerd met veehouders en bewoners. In 2019 startte het verkennend onderzoek, gevolgd door een haalbaarheidsonderzoek en subsidieaanvraag. INFORMATIEBIJEENKOMSTEN Er zijn meerdere informatiebijeenkomsten georganiseerd voor bewoners. Tijdens de bijeenkomst in Dorpshuis de Bastogne in maart 2020 werden ruim 60 bewoners geïnformeerd over de plannen. De stemming was overwegend positief, maar er werden ook kritische kanttekeningen geplaatst. Deze kanttekeningen zijn zoveel mogelijk meegenomen in de uiteindelijke plannen. Ook nu het project al in uitvoering is, worden er nog regelmatig informatiebijeenkomsten georganiseerd door energieKansen. Bewoners worden dan geïnformeerd over de huidige stand van zaken, over de mogelijkheden om hun woning te verduurzamen en hen wordt gevraagd om kritisch mee te denken. Zo wordt er in het gebied gezamenlijk gewerkt aan een aardgasvrij Ansen.

3. GEBIEDSPROFIEL

Het gebiedsprofiel geeft een beknopt overzicht van het gebied Schoolkring Ansen.

4. TECHNIEKEN UITGELEGD In Ansen willen de energiecoöperatie en de gemeente het gasverbruik halveren. Dat doen we door huizen te isoleren en door (hybride) warmtepompen in te zetten. Het aardgas dat we dan nog nodig hebben, willen we vervangen door groengas. Dat groengas wordt lokaal gemaakt door in ieder geval acht boerenbedrijven in de omgeving van Ansen, maar mogelijk sluiten er nog meer aan. Ten slotte willen we ook lokaal elektriciteit gaan opwekken. Dit hoofdstuk leggen we u als bewoner van Ansen, uit wat de technieken zijn, hoe ze werken en hoe we ze gaan uitvoeren in Ansen. Er zijn in Ansen drie opties om uw woning aardgasvrij te maken: groengas, hybride warmtepomp met groengas of de volledig elektrische warmtepomp. Met hulp van een energieadvies (zie hoofdstuk 5) kunt u een goede inschatting maken welke techniek het beste bij uw woning en uw wensen past. GROENGAS De keuze voor groengas maakt deel uit van de strategie die is ontwikkeld door netbeheerder RENDO in samenwerking met de gemeente en energieKansen. Volgens meerdere onderzoeken is groengas voor de relatief kleine en oude dorpskernen en de buitengebieden een hele goede oplossing. Zo ook voor Ansen. Groengas kan worden gemaakt door mest te vergisten. Dat doen we in vergisters die worden geplaatst bij lokale boerenbedrijven. Op dit moment hebben acht veehouders een vergunning om groengas op te wekken.

Mogelijk sluiten er nog meer veehouders aan. De vergisters wekken met behulp van de mest op het bedrijf biogas op dat via een lokaal netwerk wordt getransporteerd naar een opwerkunit. De opwerkunit wordt waarschijnlijk geplaatst aan de noordkant van Ansen. Deze opwerkunit is nodig om het biogas op te waarderen naar aardgaskwaliteit. Zodra het biogas is opgewaardeerd noemen we het groengas. Om het groene gas geur te geven wordt er voor de veiligheid dezelfde geurstof als bij aardgas toegevoegd. Dit groene gas wordt ingevoed op het normale aardgasnetwerk en kan gewoon door Cv-ketels en hybride warmtepompen worden gebruikt. De veehouders wekken genoeg groengas op om heel Ansen van duurzaam gas te voorzien. Om groengas te kunnen maken, moeten de stallen van deze bedrijven worden aangepast. Bijkomend voordeel van de aanpassingen is dat de uitstoot van stikstof en methaan behoorlijk minder zal worden. Groengas kunnen we gebruiken zoals we aardgas gebruiken: we kunnen onze woningen ermee verwarmen en we kunnen erop koken. Groengas is daarmee geschikt voor alle type woningen in Ansen. Bovendien kan groengas door de bestaande gasleidingen worden gepompt. Voor de veiligheid wordt aan groengas een stof toegevoegd. Die stof zorgt ervoor dat groengas hetzelfde ruikt als aardgas. HYBRIDE WARMTEPOMP De hybride warmtepomp haalt warmte uit de lucht en verwarmt daarmee uw woning.

Daarvoor gebruikt een warmtepomp elektriciteit in plaats van gas. Door de ‘gratis’ warmte uit de lucht is een warmtepomp efficiënter dan een cv-ketel. Daardoor daalt uw energierekening. Voor meer informatie over kosten en subsidies kunt u kijken in hoofdstuk 6. Alleen als het buiten erg koud is, kan een hybride warmtepomp de woning niet goed verwarmen. Op die momenten helpt de cv-ketel de hybride warmtepomp en verwarmen beiden uw woning. Dan gebruikt u nog wel gas. In Ansen kunt u in plaats van aardgas dan lokaal geproduceerd groengas gebruiken. Een hybride warmtepomp heeft een binnen-unit en een buitenu-nit. De binnen-unit is ongeveer 30x30x60cm

en komt bij uw cv-ketel te hangen. De buiten-unit is ongeveer zo groot als een airco. In de afbeelding op de volgende pagina ziet u hoe het systeem er ongeveer uit komt te zien. De exacte afmetingen van de onderdelen zijn afhankelijk van het merk en het type warmtepomp. De installatie van een hybride warmtepomp duurt ongeveer een dag, dit is afhankelijk van de plaats van de buiten-unit. Het kan zijn dat uw cv-ketel te oud is om met de hybride warmtepomp te werken. De installateur zal dit controleren. Als uw cv-ketel en de warmtepomp niet met elkaar kunnen werken, moet u uw cv-ketel vervangen worden door een hoogrendementsketel.

Een hybride warmtepomp kan alle typen woningen verwarmen. Houd er wel rekening mee dat de efficiëntie van een warmtepomp veel hoger ligt als uw woning goed geïsoleerd is. Als uw woning een zeer laag energielabel heeft, moet de hybride warmtepomp harder werken en gebruikt u dus extra veel stroom. Ook moet uw cv-ketel de hybride warmtepomp dan vaker helpen. Daardoor verbruikt u dan ook meer gas. VOLLEDIG ELEKTRISCHE WARMTEPOMP Een volledig elektrische warmtepomp haalt, net als een hybride warmtepomp, warmte uit de buitenlucht. Daarmee wordt uw huis verwarmd. De volledig elektrische warmtepomp verwarmt bovendien ook uw tap- en douchewater. Door de ‘gratis’ warmte uit de lucht is dit type warmtepomp efficiënter dan een cv-ketel.

Met een volledig elektrische warmtepomp gebruikt u voor het verwarmen van uw woning en water geen gas meer. U gebruikt alleen nog elektriciteit. Uw elektriciteitskosten gaan daarom omhoog. Omdat elektriciteit goedkoper is dan gas, is verwarmen met een elektrische warmtepomp vrijwel altijd goedkoper dan verwarmen met gas. Uw energierekening gaat er in totaal dus van omlaag. Voor meer informatie over kosten en subsidies kunt u kijken in hoofdstuk 6. Een volledig elektrische warmtepomp werkt meestal met een verwarmingstemperatuur van maximaal 45 tot 55 °C. Het is een laagtemperatuur systeem. Dat betekent dat uw huis heel goed geïsoleerd moet zijn om uw huis en water goed te kunnen verwarmen. Laagtemperatuur betekent ook dat de verwarming trager is dan verwarming met gas: uw huis warmt minder snel op. Daarom is het verstandig om ’s nachts en als u overdag weg bent de thermostaat hooguit 1 of 2 graden lager te zetten. Er zijn tegenwoordig ook volledig elektrische warmtepompen met een hoogtemperatuur systeem beschikbaar. Deze systemen werken met een verwarmingstemperatuur die tot wel 80 °C gaat. Met dit systeem kunt u ook een minder goed geïsoleerde woning met standaard radiatoren verwarmen. U hoeft dan dus minder maatregelen in uw woning te treffen, om alsnog over te kunnen stappen op een volledig elektrische warmtepomp. Dit systeem verbruikt echter wel meer elektriciteit.

We raden aan om uw woning zo goed mogelijk te isoleren. NIEUWE ONTWIKKELING Dit Uitvoeringsplan is in 2024 geschreven. De techniek is nog volop in ontwikkeling. Mogelijk zijn er dus nieuwere technieken om uw woning te verwarmen beschikbaar op het moment dat u dit plan leest. We willen u hier graag over informeren. Daarom houden we een overzicht bij op www.dewoldengeeftenergie.nl. VRAAG DE ENERGIEADVISEUR OM ADVIES Iedere techniek heeft zijn voor- en nadelen en mogelijk is uw woning meer geschikt voor een bepaalde techniek. Daarom raden we u aan om de energieadviseur om advies te vragen over de voor u meest geschikte oplossing. De energieadviseur is ook op de hoogte van de nieuwste technieken. Voor iedere inwoner van Ansen is er een gratis advies van een energieadviseur beschikbaar. In het volgende hoofdstuk gaan we verder in op het advies van de energieadviseur dat u kunt krijgen met de gratis energiescan.

5. STAPPENPLAN Iedereen is anders en heeft eigen wensen. Bedenk wat belangrijk is voor u om fijn aardgasvrij te wonen. Wilt u dat uw slaapkamer bijvoorbeeld net zo warm is als uw woonkamer? Zijn er kamers die minder worden gebruikt en minder warmte nodig hebben? Is er een kamer te koud in de winter of te warm in de zomer? Al deze vragen bepalen wat u belangrijk vindt en waar u als eerste aan de slag kunt om uw woning te verduurzamen. Dit hoofdstuk helpt u om goede keuzes te maken op weg naar aardgasvrij wonen. STAP 1: ENERGIESCAN AANVRAGEN Begin met het aanvragen van een energiescan voor uw woning. Een energiescan kunt u aanvragen op de website van energiecoöperatie energieKansen (www.energiekansen.nu). Een energiescan is een goed punt om te starten met het verduurzamen van uw woning. Want een energiescan maakt duidelijk: • hoe goed uw huis geïsoleerd is en hoe zuinig uw apparaten zijn • hoeveel gas u nu verbruikt • welke isolatiemaatregelen voor u verstandig zijn • hoeveel gas u kunt besparen • hoeveel die besparing scheelt in kosten • of uw woning geschikt is voor een warmtepomp • welke warmtepomp voor uw woning het beste is • welke stappen u zou moeten nemen om een warmtepomp te gaan gebruiken en hoeveel dat zou kosten De energiescan wordt door een onafhankelijk bureau, W2N Engineers, gedaan. U krijgt van W2N Engineers een energieadvies voor uw woning en uw wensen.

Een energiescan is niet verplicht, maar wel handig. Op www.dewoldengeeftenergie.nl/aardgasvrijansen vindt u een voorbeeld van een energiescan met bijbehorend energieadvies. De kosten voor de energiescan worden direct betaald door de energiecoöperatie. Dit kunt u aanvragen op de website van energieKansen (www.enegiekansen.nu/aanmelden). Meer informatie over kosten, subsidies en leningen vindt u in het hoofdstuk over Kosten en subsidies. STAP 2: OFFERTES AANVRAGEN Met het energieadvies op zak kunt u op zoek gaan naar bedrijven die de in het energieadvies voorgestelde maatregelen kunnen uitvoeren. U vraagt van deze bedrijven een offerte met een inschatting van de kosten. De energiecoöperatie energieKansen kan u helpen om lokale bedrijven te vinden. Als u een offerte heeft gekregen, kunt u deze doorsturen naar W2N Engineers. Zij kijken samen met u of de offerte goed past bij uw wensen en uw portemonnee. Daarna beslist u zelf of u doorgaat met verduurzamen of niet. De kosten van de maatregelen kunnen hoog zijn. Hier zijn subsidies voor en u kunt ook een lening aanvragen bij het Nationaal Warmtefonds (www.warmtefonds.nl/particulieren). Als uw (verzamel)inkomen niet te hoog is, dan betaalt u hierover geen rente. Meer informatie over kosten, subsidies en leningen vindt u in het hoofdstuk Kosten en subsidies.

STAP 3: UITVOERING VAN DE MAATREGELEN Laat aan energiecoöperatie energieKansen weten welke maatregelen u laat uitvoeren. Dit kan op de site van

energieKansen (www.energiekansen.nu of mail gebouwen@energiekansen.nu). Het uitvoeren begint eigenlijk altijd met isoleren. Het bedrijf dat u kiest, komt de isolatiemaatregelen uitvoeren. Hiermee bespaart u al veel op uw energierekening. Naast isolatie kunt u een hybride warmtepomp laten installeren. Een hybride warmtepomp verwarmt uw huis, maar niet uw tap- en douchewater. Voor tap- en douchewater gebruikt u dus nog wel gas. Met een hybride warmtepomp kunt veel besparen op uw energierekening. Meer informatie over kosten, besparing en subsidies staat in het hoofdstuk ‘Kosten en subsidies’. Ten slotte kunt u in plaats van een hybride warmtepomp ook een volledig elektrische warmtepomp nemen. Deze verwarmt uw huis en uw tap- en douchewater. U gebruikt geen gas meer. Een volledige elektrische warmtepomp heeft een binnendeel, een buitendeel en een buffervat. Het binnenonderdeel is ongeveer 30x30x60cm. Het buitenonderdeel is ongeveer zo groot als een airco. Het buffervat is ongeveer zo groot als een koelkast. Houd er rekening mee dat dit extra ruimte kost in uw huis. Voor veel huizen in Ansen is de hybride warmtepomp de meest voordelige oplossing. Want voor een volledig elektrische warmtepomp moet een huis heel goed geïsoleerd zijn. Omdat veel huizen in Ansen vrij oud zijn, is hele goede isolatie moeilijker en prijziger.

De hybride warmtepomp met groengas is dan de meest voordelige oplossing. GELUID VAN EEN WARMTEPOMP Een warmtepomp maakt geluid. Afhankelijk van het type en vermogen zit dat geluid tussen de 45 en 65 decibel. Dat is vergelijkbaar met een koelkast. Bij het bepalen van de locatie voor de buitenunit is het verstandig om rekening te houden met uw eigen terras en met de buren. Mocht het geluid storend zijn, dan kunt u een speciale geluiddempende kast om de buiten-unit laten plaatsen. Bouw niet zelf een geluiddempende kast want daarmee kunt u de luchttoevoer blokkeren en dan gaat de warmtepomp stuk. Laat dit dus altijd door een professional doen. Voor meer informatie over het geluid van een warmtepomp kunt u kijken op de website van Vereniging Eigen Huis (www.eigenhuis.nl/verduurzamen/verwarmen/warmtepomp/geluid-warmtepomp). STAP 4: AANVRAAG SUBSIDIES Als u de maatregelen heeft uitgevoerd, kunt u subsidies aanvragen. U kunt van de Rijkoverheid ISDE subsidie krijgen. U krijgt de subsidie nadat de maatregelen bij u zijn uitgevoerd. Deze subsidie vraagt u aan via de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) (www.rvo.nl/subsidies-financiering/isde/woningeigenaren). Extra subsidie van energieKansen Daarnaast kunt u van de energiecoöperatie geld uit de PAW subsidie krijgen. U moet dan eerst de ISDE subsidie aanvragen bij het Rijk.

energieKansen verdubbelt vervolgens deze subsidie tot een maximum van €2.500. U vraagt de extra subsidie aan nadat de maatregelen bij u zijn uitgevoerd. Deze subsidie kunt u aanvragen op de website van energieKansen (www.energiekansen.nu). Als u vragen heeft, dan kunt u contact opnemen met de energiecoöperatie. U vindt de contactgegevens op de website van energieKansen: www.energiekansen.nu. BTW over zonnepanelen Als u ervoor kiest om zonnepanelen te laten installeren, dan hoeft u sinds 2023 geen BTW te betalen op de zonnepanelen die u laat installeren. Meer informatie over subsidies vindt u in het volgende hoofdstuk over kosten en subsidies.

6. KOSTEN EN SUBSIDIES In dit hoofdstuk staan de geschatte kosten van de verschillende technieken en de mogelijke besparingen op uw energierekening. Dit is geschat op basis van het wijkprofiel in hoofdstuk 3. Voor een precieze inschatting van uw kosten en besparing kunt u terecht bij W2N Engineers. Ten slotte worden in dit hoofdstuk ook de beschikbare subsidies uitgelegd. GROENGAS Groengas kan door de bestaande gasleidingen gebruikt worden om te koken en kan in de huidige cv-ketels worden gebruikt. De overstap op groengas brengt voor u als bewoner van Ansen dus geen extra kosten en aanpassingen aan uw woning met zich mee. De kosten van isolatiemaatregelen in uw woning zijn wel voor uzelf. Het Klimaatakkoord uit 2019 stelt dat in 2030 er 2 miljard m3 groengas moet worden geproduceerd. Dat groengas moet vanaf 2026 worden gemengd met het aardgas in de leidingen. Energieleveranciers, die aardgas aan woningen leveren, moeten voldoen aan een bepaald percentage groengas in hun leidingen. Dit noemen we de Bijmengverplichting. Daarmee verminderen we de CO2-uitstoot behoorlijk. Op het moment van schrijven wordt er in Nederland onvoldoende groengas geproduceerd. Bovendien willen ook andere sectoren, zoals mobiliteit of industrie, gebruik maken van groengas. Energieleveranciers hebben vanaf 2026 dus te maken met een tekort aan groengas.

Het is mogelijk dat de groengasprijs daarom gaat stijgen. Toch is groengas een goede keuze in Ansen. In Ansen wordt het groengas namelijk lokaal geproduceerd én lokaal gebruikt: door Ansen, voor Ansen. Daarmee wil de energiecoöperatie energieKansen in samenwerking met gemeente De Wolden de prijs voor groengas laag houden. U kunt het lokaal geproduceerde groengas straks van de energiecoöperatie afnemen tegen een gereduceerd tarief. HYBRIDE WARMTEPOMP Een hybride warmtepomp kost in 2024 (inclusief installatie) ongeveer 6.000 euro. Als uw huidige cv-ketel niet met een hybride warmtepomp werkt, moet u die ook kopen. In dat geval kost de hybride warmtepomp met nieuwe hoogrendementsketel ongeveer 8.000 euro. Met een hybride warmtepomp kunt u al veel besparen op uw energierekening omdat u minder gas gaat gebruiken. Hoeveel u kunt besparen is afhankelijk van het huistype en hoe goed uw woning geïsoleerd is. Op basis van de typen woningen en energielabels in Ansen staan in de tabel hieronder mogelijke besparingen in een jaar. Type huis

Maximale besparing bij label D of lager

Gemiddelde besparing bij labels C en hoger

Vrijstaand

€588

1

€ 496

Rijtjeswoning

€330

€292

2-onder-1 kap

€420

€376

Dit zijn slechts voorbeelden. De echte besparing hangt ook af van hoe zuinig u met uw energie omgaat en hoe de elektriciteits- en gasprijzen ontwikkelen in de toekomst. Kijk voor meer informatie over de energiebesparing met een hybride warmtepomp op de site van het Drents Energie Loket (www.drentsenergieloket.nl/maatregelen/warmtepomp) 1 De besparing is berekend op basis van een aardgasprijs van 1,40 euro/m3 en stroomprijs van 0,40 euro/kWh.

VOLLEDIG ELEKTRISCHE WARMTEPOMP Een volledig elektrische warmtepomp kost begin 2024 (inclusief installatie) ongeveer 12.000 euro. Met een all-electric oplossing wordt geen gas meer gebruikt. Daarmee wordt veel geld bespaard. Hoeveel er precies bespaard wordt, is afhankelijk van het huistype en hoe goed het huis geïsoleerd is. Op basis van de typen woningen en energielabels in Ansen staan in de tabel hieronder mogelijke besparingen in een jaar. Type huis

Gemiddelde besparing bij label B en hoger

Vrijstaand huis

€7402

Rijtjeswoning

€240

2-onder-1 kap

€425

Dit zijn slechts voorbeelden. De echte besparing hangt ook af van hoe zuinig u met uw energie omgaat en hoe de elektriciteitsprijzen zich ontwikkelen in de toekomst. Kijk voor meer informatie over de energiebesparing met een volledig elektrische warmtepomp op de site van het Drents Energie Loket (www.drentsenergieloket.nl/maatregelen/warmtepomp) SUBSIDIES3 Om u te helpen maximaal te besparen, stelt energieKansen in samenwerking met gemeente De Wolden een aantal subsidies beschikbaar. U kunt via energieKansen subsidie krijgen voor: • Een vrijblijvende gratis energiescan door W2N Engineers t.w.v. €500 • Opties verduurzaming max. €2.500,- per woning - (Hybride) Warmtepomp - Isolatie (gevel, vloer, dak, etc.) - Kierdichting - Lage temperatuur vloerverwarming of radiatoren - Zonneboiler - HR++(+)-glas energieKansen biedt ook ondersteuning bij de aanvraag van subsidies. De subsidies en ondersteuning kunt u hier regelen. Website energieKansen: www.energiekansen.nu/subsidie-voor-bewoners/aanvragen-subsidie/ Mogelijk zijn deze voorwaarden niet meer van toepassing, of zijn deze subsidies niet meer beschikbaar. Kijkt u daarom op www.drentsenergieloket.nl voor een actueel overzicht. Daarnaast heeft de gemeente De Wolden een aantal subsidies.

U kunt mogelijk via de gemeente subsidie krijgen als u: • De eigenaar bent van een slecht geïsoleerde woning met een WOZ-waarde onder de €429.300 en u in deze woning woont, voor de aanschaf van isolatiemateriaal t.w.v. maximaal €1790 • Starter bent en u uw woning wilt verduurzamen • Uw woning wilt verbeteren of energiezuiniger wilt maken • Overwaarde heeft op uw woning die u wilt gebruiken om uw woning te verbeteren of verduurzamen Gemeente De Wolden biedt ook ondersteuning bij het uitvoeren van kleine maatregelen zoals kierdichting. De subsidies en ondersteuning kunt u regelen via www.dewoldengeeftenergie.nl

2 De besparing is berekend op basis van een aardgasprijs van 1,40 euro/m3 en stroomprijs van 0,40 euro/kWh. 3Dit overzicht is gebaseerd op de meest recente voorwaarden toen dit Uitvoeringsplan werd opgesteld.

Er is ook een subsidie vanuit het Rijk zoals de ISDE-subsidie. Voor meer informatie kunt u kijken op de site van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) (www.rvo.nl/subsidies-financiering/isde/woningeigenaren) Bovendien bestaat sinds 2013 het Nationaal Warmtefonds. Het Nationaal Warmtefonds biedt verantwoorde en betaalbare financiering voor de verduurzaming van huizen en gebouwen van eigenaar-bewoners, Verenigingen van Eigenaars en scholen. U kunt bij het Nationaal Warmtefonds een lening afsluiten tegen lage rente. Als u minder dan €60.000 verdient, dan kunt u zelfs tegen 0% rente lenen. Kijk voor meer informatie op de site van het Warmtefonds. (www.warmtefonds.nl/particulieren) Ten slotte willen energieKansen en gemeente De Wolden de bewoners de mogelijkheid bieden om een aantal zonnepanelen aan te schaffen op eigen dak (indien mogelijk), of mee te doen in een collectieve zonneweide of windmolen. Een aanzienlijk deel van de woningen in Ansen beschikt namelijk over een rieten kap, waardoor zonnepanelen niet altijd op het eigen dak geplaatst kunnen worden. De extra opwek door middel van zon en wind dient tegelijkertijd ter compensatie van de toename in elektriciteitsverbruik van de warmtepompen. OVERZICHT VAN DE SUBSIDIES In bijlage 1 vindt u een overzicht van de meest relevante subsidies en ondersteuningsregelingen die voor u beschikbaar zijn.

De subsidies en ondersteuningsregelingen veranderen echter vaak. Het kan dus zijn dat dit overzicht, op het moment dat u dit Uitvoeringsplan leest, niet meer actueel is. Op de website van het Drents Energie Loket wordt het meest actuele overzicht bijgehouden. Als u op de subsidie klikt, dan vindt u ook de voorwaarden. Kijk voor meer informatie op de site van het Drents Energie Loket. (www.drentsenergieloket.nl/financiering-en-subsidies)

7. NAAR DE UITVOERINGSAGENDA In dit hoofdstuk staan de concrete stappen die de gemeente en energieKansen samen met u al hebben gezet en nog gaan zetten om ervoor te zorgen dat Ansen in 2028 aardgasvrij is. Het project bestaat uit drie verschillende deelprojecten: het verduurzamen van de woningen, het opwekken van hernieuwbare elektriciteit en het opwekken van groengas. De uitvoeringsagenda wordt dan ook per deelproject omschreven. Aan het eind van dit hoofdstuk vindt u een planning van de uitvoeringsagenda. PLANNING OP HOOFDLIJNEN Verduurzaming van de woningen en gebouwen Sinds 2022 worden bewoners van Ansen geholpen met het verduurzamen van hun woning. Bewoners kunnen gratis gebruikmaken van een energiescan, waarbij wordt gekeken welke energiebesparende maatregelen er kunnen worden genomen. Er is een gratis scan beschikbaar voor iedere woning in Ansen. Met het adviesrapport kunnen bewoners vervolgens zelf kiezen welke isolatie- en verduurzamingsmaatregelen ze willen uitvoeren. Hebben ze vragen hierover, dan kunnen ze terecht bij energieKansen of de gemeente. Voor iedere woning is er subsidie beschikbaar vanuit energieKansen voor de aanschaf van een (hybride) warmtepomp en/ of het isoleren van hun woning. Het doel is om uiteindelijk zoveel mogelijk energie te besparen. Bewoners kunnen tot 2028 aanspraak maken op ondersteuning bij het verduurzamen van hun woning.

Het opwekken van hernieuwbare elektriciteit In Ansen gaan we meer elektriciteit gebruiken voor het verwarmen en het koelen van de woning. Deze elektriciteit willen we zoveel mogelijk zelf gaan opwekken. Dit doen we door zoveel mogelijk zonne-energie op dak op te wekken en vanaf 2025 brengen we de mogelijkheden in kaart voor een kleine zonneweide of voor zonnepanelen op de daken van agrariërs. Ook zijn we in 2024 gestart met het verder uitwerken van de plannen om de huidige windmolen op de Broekdijk te vervangen voor een nieuwere en efficiëntere molen. We streven ernaar om de windmolen in de loop van 2026 te plaatsen. Het opwekken van groengas In Ansen gaan we ons eigen groengas opwekken. In 2023 zijn we gestart met het uitwerken van de plannen om met een samenwerking van agrariërs mest te vergisten op het eigen erf, hier op een centraal punt groengas van te maken om dit vervolgens op het lokale gasnet in te voeden. Eind 2025 of begin 2026 moet het eerste groengas door de gasleidingen in Ansen stromen. Bewoners krijgen dan ook een aanbod om het lokaal geproduceerde groengas tegen een gereduceerd tarief af te nemen. Woningen met een hybride warmtepomp of een cv-ketel die groengas afnemen, worden dan duurzaam verwarmd. Verkenning energiemanagementsysteem Het doel is dat we in Ansen zoveel mogelijk gebruik gaan maken van de energie die we zelf gaan opwekken.

Echter, er zijn momenten dat de wind niet waait en de zon niet schijnt. Aan de andere kant zijn er ook momenten dat er juist te veel elektriciteit wordt opgewekt. Met een energiemanagementsysteem kunnen de opwek, de opslag en het verbruik van elektriciteit zoveel mogelijk op elkaar worden afgestemd. Zo kan een thuisaccu zich opladen op het moment dat er in Ansen veel (goedkope) zonnestroom wordt geproduceerd en kan de warmtepomp alvast veel warmte opslaan in het buffervat in de middagen als er veel windenergie aanwezig is. U hoeft hier zelf niets voor te doen omdat een energiemanagementsysteem dit allemaal voor u regelt. De gemeente en de energiecoöperatie willen de mogelijkheden van zo’n energiemanagementsysteem in Ansen verkennen en kijken of we dit voor de bewoners van Ansen mogelijk kunnen maken. Op dit moment draait er bij een aantal bewoners al een proef vanuit de netbeheerder om te kijken hoe thuisaccu’s kunnen helpen bij het ontlasten van het lokale elektriciteitsnet.

Rollen en verantwoordelijkheden Binnen het project Ansen Aardgasvrij zijn er veel verschillende partijen met allen hun eigen rollen en verantwoordelijkheden. De gemeente heeft vanuit de landelijke overheid een regierol gekregen in de warmtetransitie. De gemeente staat dus aan de lat om plannen per gebied te maken over hoe we stap-voor-stap onze woningen en gebouwen duurzaam gaan verwarmen. Dit is onze wettelijke taak. Omdat we in Ansen sinds 2020 zijn gestart met het Project Ansen Aardgasvrij, kiezen we hier voor een aanpak waarin energieKansen het project binnen haar mogelijkheden uitvoert. Daarmee helpt energieKansen ons om te voldoen aan onze doelstelling. Natuurlijk faciliteert de gemeente energieKansen met het uitvoeren van hun werkzaamheden en biedt ze bewoners ondersteuning met isolatiesubsidies en duurzaamheidsleningen. energieKansen De energiecoöperatie energieKansen is de uitvoerder van het project. Zij helpen bewoners met het verduurzamen van hun woning en maken de plannen om hernieuwbare elektriciteit en groengas op te wekken en straks tegen een gereduceerd tarief aan de bewoners van Ansen aan te bieden. Voor de productie van groengas werkt energieKansen samen met lokale veehouders. Woning- en pandeigenaren Als woning- en pandeigenaar bent u zelf verantwoordelijk voor de verduurzaming van uw woning en of en wanneer u dit wilt gaan doen.

Dat betekent niet dat u er alleen voorstaat. U krijgt ondersteuning vanuit de energiecoöperatie en de gemeente, maar de keuze of en zo ja hoe uw woning of pand wordt verduurzaamd en uiteindelijk aardgasvrij wordt gemaakt zal altijd bij u blijven liggen. Uiteindelijk gaat er wel een moment komen dat er geen aardgas meer wordt geleverd. In 2050 is Nederland namelijk geheel aardgasvrij. We raden u daarom aan om gebruik te maken van de ondersteuning die de energiecoöperatie en de gemeente u bieden. Als u meer hulp nodig heeft of vragen heeft over het aardgasvrij maken van uw woning of pand, dan helpen wij u graag. Huurder Als u een woning huurt, dan is de verhuurder verantwoordelijk voor het aardgasvrij maken van de woning en voor het op de hoogte brengen van de huurder. Met het project Ansen Aardgasvrij heeft energieKansen ook geld beschikbaar om het verduurzamen van de sociale huurwoningen in Ansen te versnellen. Netbeheerder De netbeheerder is verantwoordelijk voor het verzwaren van het elektriciteitsnet. De gemeente en energieKansen hebben de plannen van Ansen Aardgasvrij al doorgegeven aan de netbeheerder, zodat zij kunnen starten met de verzwaring van het elektriciteitsnet. Zodra de werkzaamheden van start gaan, zal de netbeheerder u hierover informeren. Communicatie De komende jaren gaat Ansen stap-voor-stap van het aardgas af.

Wij houden u op de onderstaande manier op de hoogte van alle ontwikkelingen en zorgen er zo voor dat het voor u duidelijk is van welke subsidies en ondersteuning u gebruik kunt maken: • als u zich hiervoor inschrijft, krijgt u minimaal 4 keer per jaar een nieuwsbrief vanuit energieKansen . • veel informatie over dit Uitvoeringsplan wordt geplaatst op www.energiekansen.nu en op www.dewoldengeeftenergie.nl. • meerdere malen per jaar vindt er een informatiebijeenkomst plaats. • als u vragen heeft over de energiescan of over de subsidies en leningen, kunt u persoonlijk in gesprek met de energiecoöperatie of de gemeente. Op de volgende pagina staat een tabel waar alle activiteiten in de tijd staan verdeeld.

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verduurzamen van koopwoningen

Alle eigenaren van koopwoningen kunnen bij energieKansen een energiescan aanvragen met een advies op maat om de woning te verduurzamen, ook kan er tot €2500,- aan subsidie bij energieKansen, naast subsidies vanuit de Rijksoverheid en de gemeente worden aangevraag

Verduurzamen van sociale huurwoningen

Voorbereiding verStart verduurzaming Afronding verduurduurzaming wonin- woningen Actium zaming woningen gen Actium d.m.v. 12 Actium energiescans

Verduurzamen utiliteitsgebouwen

Uitvoeren energiescans utiliteitsgebouwen & verlenen subsidie

Communicatie

Jaarlijks worden er minimaal 4 nieuwsbrieven verstuurd en de website blijft up-to-date, ook worden er informatiebijeenkomsten georganiseerd en vinden er persoonlijke gesprekken met bewoners plaats door energieKansen om bewoners een toelichting te geven op de energiescan en hen mee te nemen in de verduurzamingsmaatregelen

Opwekken van groengas

Gesprekken met veehouders

Opwekken van windenergie

Vergisters zijn vergund

Opstellen gebiedsgerichte aanpak & businesscase

Eerste levering groengas eind december

Onderzoek vervangen huidige windmolen & concreet plan van aanpak

Bewoners kunnen lokaal geproduceerd groengas afnemen Aanvragen vergunningen & plaatsing windmolen Plan voor aanleg zonnepanelen

Plaatsing zonnepanelen

Opwekken van zonne-energie

Duidelijkheid over resterend te dekken energievraag met een kleine zonneweide

Verzwaring elektriciteitsnet

Plaatsing van extra transformatorhuisjes en het verzwaren van het elektriciteitsnet door Enexis

Verkenning energiemanagementsysteem

De gemeente en energieKansen verkennen de mogelijkheden voor een energiemanagementsysteem en kijken of we dit voor u beschikbaar kunnen stellen

2028

Ansen is aardgasvrij

BIJLAGE 1: OVERZICHT VAN DE SUBSIDIES Subsidie/lening

Waarvoor

Doelgroep

Bedrag

ISDE-subsidie

Energieadvies, (glas)isolatie en aanschaf (hybride) Woningeigenaren warmtepomp en zonneboiler

Afhankelijk van de maatregelen die u neemt

Subsidie energieKansen

Energieadvies, (glas)isolatie en aanschaf (hybride) Woningeigenaren binnen Ansen warmtepomp en zonneboiler

Energieadvies t.w.v. €500,- Verduurzamingsmaatregelen als plus op de ISDE-subsidie t.w.v. €2.500,-

Doe-het-zelf isolatiesubsidie

Aanschaf van isolerende maatregelen om zelf in uw woning aan te brengen

Woningeigenaren binnen gemeente De Wolden met een slecht geïsoleerde woning met een WOZ-waarde tot €429.300,-

Een isolatievoucher in te wisselen bij de bouwmarkt t.w.v. €1.790,-

Energiebespaarapp

Een app om uw energieverbruik in kaart te brengen en u slimme bespaartips te geven

Alle inwoners van gemeente De Wolden

N.v.t.

Fixteam Drenthe

Kleine energiebesparende maatregelen, zoals tochtstrips, energiezuinige lampen en radiatorfolie

Alle inwoners van gemeente De Wolden

Gratis bezoek van het Fixteam die de energiebesparende maatregelen bij u thuis aanbrengt

Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds

(Glas)isolatie en aanschaf (hybride) warmtepomp, ventilatiesysteem, elektrische kookplaat en zonnepanelen

Woningeigenaren

Maximaal €28.000,- en afhankelijk van uw inkomen tegen een gunstig rentetarief of tegen 0% rente

Stimuleringslening gemeente De Wolden

Verbeteren of energiezuiniger maken van de woning

Huurders of woningeigenaren binnen gemeente De Wolden

Voor een huurwoning minimaal €2.500,- en maximaal €10.000,Voor een koopwoning minimaal €2.500,- en maximaal €50.000,-

Gemeentelijke subsidie energiebesparende maatregelen

Isolerende maatregelen

Woningeigenaren binnen gemeente De Wolden met een geregistreerd inkomen tot €34.100,- per jaar

Tot €2.500,-, afhankelijk van de maatregelen die u uitvoert

Duurzaamheidssubsidie voor starters

Verbeteren en energiezuiniger maken van de woning, bijvoorbeeld met zonnepanelen of een (hybride) warmtepomp

Starters op de woningmarkt met een koopwoning aangeschaft na 31 december 2021 tot €250.000,-

Maximaal €5.000,-

Provinciale subsidie energiebesparende isolatiemaatregelen Drenthe

Isolerende maatregelen

Woningeigenaren met een geregistreerd inkomen tot €52.671,- per jaar

Maximaal €2.500,-

actief en betrokken

dewolden.nl