RS - 220419 RD-begroting 2023.pdf

Begroting 2023 (inclusief meerjarenraming 2024-2026)

Energiek vooruit! recreatieschap.nl

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief 2023............................................................................................................................................................................................................................................. 5 Verplichte paragrafen............................................................................................................................................................................................................................................. 17 Programmabegroting.............................................................................................................................................................................................................................................. 23 Toelichting programmabegroting..............................................................................................................................................................................................................

25 Bijlagen..................................................................................................................................................................................................................................................................................29 Bijlage I: Bijdragen gemeenten exploitatiekosten..................................................................................................................................................................30 Bijlage II: Fonds Recreatie en Toerisme ............................................................................................................................................................................................ 31 Bijlage III: Totale bijdragen gemeenten 2023.............................................................................................................................................................................

32 Bijlage IV: Investeringsstaat...........................................................................................................................................................................................................................34 Bijlage V: Meerjarenraming 2024-2026............................................................................................................................................................................................... 36 Bijlage VI: Meerjarenraming 2024-2026 per gemeente.....................................................................................................................................................38 Bijlage VII: Begrotingsgegevens ten behoeve van het BBV........................................................................................................................................... 40 Bijlage VIII: Geprognosticeerde begin- en eindbalans........................................................................................................................................................

41 Bijlage IX: EMU-saldo.............................................................................................................................................................................................................................................42 Bijlage X: Financiële kengetallen.............................................................................................................................................................................................................. 44

2

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

3

Aanbiedingsbrief 2023 ALGEMEEN Begroting Met het opstellen van deze begroting (inclusief meerjarenraming 2024-2026) wordt op hoofdlijnen kenbaar gemaakt welke doelstellingen en activiteiten Recreatieschap Drenthe in 2023 verwacht te realiseren tegen welke lasten en baten. Financieel gezien is de begroting 2023 een actualisering van de begroting 2022 met toevoeging van (onderstaande) ontwikkelingen, gecombineerd met het percentage voor algemene kostenstijgingen voor 2023. Mocht later het takenpakket nog substantieel wijzigen dan zal, voor zover van toepassing, een begrotingswijziging worden aangeboden.

Aanbiedingsbrief 2023

Gemeenschappelijke regeling Het Recreatieschap is, als gemeenschappelijke regeling van de twaalf Drentse gemeenten en de Friese gemeente Ooststellingwerf, één van dé instrumenten die de deelnemende gemeenten inzetten om snel, effectief, daadkrachtig én succesvol de toegevoegde waarde van de recreatief-toeristische sector te vergroten. De onderlinge samenwerking is een voorwaarde om tot dit beleid te komen. Immers de doelgroep, toeristen en recreanten, kent geen grenzen. N.B.: De deelnemers aan de regeling Recreatieschap Drenthe zijn de Drentse gemeenten en de Friese gemeente Ooststellingwerf. Voor de leesbaarheid wordt in deze nota gesproken over Drenthe en Drentse ontwikkelingen maar dit betreft uiteraard ook gemeente Ooststellingwerf.

Daarom Recratieschap Drenthe

Sinds 1998 is Recratieschap Drenthe gespecialiseerd in recreatie en toerisme. Wij adviseren bestuurders, overheden en ondernemers. Daarnaast zijn we actief bij conceptontwikkeling, realisatie en exploitatie van projecten en routestructuren. We snappen hoe bestuurlijke processen lopen en gaan actief de recreatiemarkt op. Zo creëren we kansen voor onze opdrachtgevers, mogelijkheden voor de ondernemers en resultaten voor de recreanten en toeristen.

4

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Aanbiedingsbrief 2023

5

Gekeken moet worden naar een leven mét de aanwezigheid van corona. Naast de impact van corona en het daarop aanpassen van de bedrijfsvoering heeft de sector ook te maken met andere maatschappelijke uitdagingen. Denk daarbij aan opgaven op gebied van energie en klimaat. Daarnaast ook personeelsschaarste. Het duurzaam aan je bedrijf binden van arbeidskrachten in een periode van onzekere bedrijfsvoering en een krappe arbeidsmarkt is geen geringe opgave. De behoefte aan vakantie is groot. Voorkeur die daarin zichtbaar is, zijn vakanties in zelfstandige accommodaties en vakanties in een natuurlijke/ ruimtelijke omgeving. De terugkeer van de internationale reiziger is nog steeds onzeker. Het Recreatieschap zet met haar kennis en kunde én met het stimuleringsfonds alle zeilen bij voor de gemeenten om de sector zo goed mogelijk te ondersteunen. Samen moeten we ervoor zorgen dat toerisme zijn positie als bron van banen, stabiele inkomens en bescherming van ons cultureel en natuurlijk erfgoed terugkrijgt. Recreatie en toerisme is én blijft belangrijk voor de brede welvaart van Drenthe en Ooststellingwerf. Samenwerking is en blijft het sleutelwoord naar de toekomst toe. Een toekomst waar het ook aankomt op creativiteit.

Het Recreatieschap biedt vanuit haar taak, opdracht en sleutelpositie hulp en ondersteuning aan daar waar het nodig is om recreatie en toerisme in Drenthe en Ooststellingwerf weer op het peil te brengen van voor de crisis.

1. Inleiding Bij het opstellen van de vorige begroting (2022) had de Covid-19 pandemie zijn intrede gedaan. Het jaar 2021 was een extreem jaar voor de toeristisch-recreatieve sector. Met name de horeca, groepsaccommodaties, dagrecreatie en musea zagen hun omzetten met vele tientallen procenten dalen. Daar tegenover stond dat met name de campings, en in mindere mate de bungalowparken, uitstekende bezettingen lieten zien. Heel veel Nederlanders hebben Drenthe (her)ontdekt en hun waardering voor de kwaliteiten van Drenthe zijn hoog. Ondanks de pandemie mogen we daar met elkaar trots op zijn. Ook in 2021 heeft de sector met veel beperkende maatregelen te maken gehad. De lockdown zorgde daarnaast voor extra drukte in de natuurgebieden maar ook dat eigen inwoners de recreatieve voorziening (wandel- en fietsnetwerken) in hun directe omgeving waarderen.

6

Voorziening onderhoud wandelknooppuntensysteem Het Recreatieschap Drenthe is volop bezig met de ontwikkeling en uitrol van het wandelknooppuntensysteem. Op termijn een Drenthe-breed aangelegd netwerk dat de individuele wandelaar (recreant en inwoner) veel keuzevrijheid geeft om zijn/ haar wandeling uit te zetten. Het project wordt mede mogelijk gemaakt door een provinciale subsidie. Bij de ontwikkeling van het project is gelijk ook gekeken hoe het netwerk (bebording) op termijn goed onderhouden kan worden. Dit bedrag wordt jaarlijks door het Recreatieschap bij de gemeenten in rekening gebracht zodra (een deel van) het netwerk is opgeleverd (naast de bestaande bijdrage aan het Recreatieschap). Tot nu toe werd dit als een project verantwoord. Het Dagelijks Bestuur heeft in de vergadering van 12 januari 2022 besloten om deze geldstroom te verantwoorden via een voorziening. Op deze wijze is de verantwoording naar de deelnemende gemeenten meer transparant.

Bij het opstellen van de begroting 2023 is Rusland het buurland Oekraïne binnengevallen en is het coronavirus nog niet onder controle. De impact is groot op ons sociale en maatschappelijke leven, ons gevoel van veiligheid en de vraag is of dit ook blijvend is.

De begroting 2023 dient al vroeg te worden opgesteld en voorgelegd aan de deelnemers. Het Dagelijks Bestuur van het Recreatieschap is van mening dat deze begroting niet een statisch gegeven hoort te zijn. Deze moeilijke tijd gebiedt, middels begrotingswijzigingen, sturing te kunnen geven aan gewenste aanpassingen als de situatie in 2023 daarom vraagt.

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Aanbiedingsbrief 2023

7

2. Economische impact

3. Ontwikkelingen 2023

De recreatief-toeristische sector is een belangrijke sector; belangrijk voor de bestedingen, leefbaarheid van de omgeving én een belangrijke voor de werkgelegenheid. Naast belangrijk voor de toerist, dus ook zeker belangrijk voor de eigen inwoner.

Nu er voor het eerst in decennia weer oorlog in Europa is staat de wereld op z’n kop. De verwachting is dat dit impact heeft op recreatie en toerisme. Het binnenlands toerisme kan nog belangrijker worden aangezien het reizen naar verre oorden vanuit veiligheid en prijsstelling onzeker zijn. We kunnen in deze begroting slechts de hoop uitspreken dat het in Europa weer ‘rustig’ zal worden.

Het aantal bestedingen en de werkgelegenheid (het jaar 2020 vergeleken met het jaar 2019) is, als gevolg van de corona-maatregelen, gedaald met 25%. De werkgelegenheid is gedaald van 9,2% naar 7,5%. Hierbij is overigens geen rekening gehouden met de steunmaatregelen van de Rijksoverheid en de steun van Provincie en gemeenten.

Ecorys rapport Monitor Toerisme Drenthe (directe en indirecte bestedingen per gemeente; 2020)

Hierboven zijn we ook ingegaan op de effecten van Covid-19 en op het economisch belang van de sector. Een belangrijke constatering is dat de economische waarde van de sector erg groot is. Maar hoe willen we verder na de Covid-19 periode (waarbij we hopen op herstel van de sector, naar normaal, in 2023)? Allereerst nemen we u mee in huidige ontwikkelingen, aandachtspunten en nieuwe trends.

Ontwikkelingen en aandachtspunten RUIMTE Ruimte bleek tijdens de pandemie een belangrijke basis te zijn voor activiteiten. Daarnaast is bevolkingsgroei een feit. De natuur wordt volop bezocht. Veel Nederlanders hebben (her)ontdekt wat natuurgebieden hen kunnen bieden. Uiteraard is dit rust en ontspanning, of het spotten van vogels en wild. Maar de natuur leent zich ook prima voor actief sporten, op pad met familie en vrienden of een stukje zingeving. Soms leidde dit tot ongewenste situaties: te druk, hetgeen de beleving verminderde, druk op de natuur e.d. Als Recreatieschap blijven we op zoek naar de balans tussen ecologie en economie.

Omvang directe en afgeleide dagtocht- en vakantiebestedingen per gemeente (x € mln.), ontwikkeling 2004-2020

Ecorys rapport Monitor Toerisme Drenthe (directe en indirecte werkgelegenheid per gemeente; 2020)

GEZONDHEID Vanuit het oogpunt van gezondheid en welzijn wordt veel belang gehecht aan een actieve leefstijl. Recreatie maakt daar deel van uit. Een gezonde leefomgeving wordt mede vormgegeven door passende recreatiemogelijkheden. RECREATIEBEHOEFTE Het breed ingeburgerde nieuwe werken maken dat de scheidslijn tussen werk en vrije tijd minder scherp is en de werk en de werk- (studie-, zorg-) en vrijetijdsmomenten elkaar in de loop van de dag meer afwisselen. We krijgen meer behoefte aan recreatiemogelijkheden dicht bij huis (meer groen), waar we op verschillende momenten van de dag flexibel gebruik van kunnen maken. Ook zien we de ‘workations’ als kans voor Drenthe. Daarnaast zien we meer ‘longstay’ ontstaan op de recreatieparken. Het Recreatieschap voert nu jaarlijks (om zo de ontwikkelingen frequenter in beeld te krijgen) een onderzoek uit naar de ontwikkelingen in de sector in Drenthe (en Ooststellingwerf). Eind 2021 is het onderzoek gepresenteerd t.a.v. de ontwikkelingen in 2020.

8

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

KLIMAATVERANDERING Ook klimaatverandering heeft invloed op de manier van recreëren; we hebben meer behoefte aan verkoeling in een park, bos of aan het water

Aanbiedingsbrief 2023

9

ARBEIDSMARKT De (verblijfs)recreatie ondervindt in volle breedte de huidige krapte op de arbeidsmarkt. De sector is de laatste tijd volop beïnvloed door overheidsmaatregelen. Veel mensen zijn gaan werken in sectoren waar volop vraag was, zoals de zorg. Het imago van werken in de horeca is niet altijd aantrekkelijk, met name niet bij jonge arbeidskrachten: een cultuur van hard werken, lage beloningen, werken grotendeels buiten kantooruren en weinig waardering of begeleiding. Hoogopgeleide jonge mensen zien het carrièreperspectief van de gastvrijheidssector als weinig aansprekend. Een eerste oplossing is om het werk aantrekkelijker te maken buiten de CAO om: biedt interessante secundaire arbeidsvoorwaarden. Dat kan een goede bereikbaarheid zijn, een winstbonus, meer inspraak in werktijden of zoals eerder genoemd huisvesting. Ook kunnen ondernemers kiezen voor innovatie. Denk aan gasten die zelf het drankje bestellen via een app. Ook bestelling en service via een robot is anno 2021 geen uitzondering meer. Het doel is een duurzaam personeelsbeleid in samenwerking met sector en onderwijs. INTEGRALE AANPAK Belangrijk voor beleidsmakers is om recreatie in combinatie met andere opgaven op te pakken. Streef naar een goede balans tussen gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde van gebieden.

Vanwege de druk op een gebied is het belangrijk om een gezamenlijke visie te hebben op het omgaan met recreatie in de natuur.

Trends

De ontwikkelingen en trends passen binnen de landelijke visie PERSPECTIEF BESTEMMING NEDERLAND 2030. De landelijke visie op toerisme in Nederland geeft aan dat toerisme geen doel is, maar een middel dat kan bijdragen aan een maatschappelijke opgave aan voorzieningen in de stad.

WANDELEN Wandelen is en blijft er ongekend populair. De coronapandemie en bijbehorende maatregelen maakten dat Nederland massaal aan de wandel ging. Van de Nederlanders die meer zijn gaan wandelen, is maar liefst 83% van plan om ook na de pandemie te blijven wandelen. Daarmee zien we de toename van de populariteit van wandelen zeker niet als een hype maar als iets blijvends.

Het geschetste perspectief 2030 Nederland is door vertaald naar Perspectief 2030 Drenthe. De belangrijkste conclusie van ondernemers en overheid: zet in op (inter)nationaal toerisme vanuit de kracht van wilde natuur, de Drentse roots en het karakteristieke landschap. De ambitie is dat iedere Drent profiteert van toerisme en recreatie waarbij we zuinig omgaan met de bestemming Drenthe. Een balans tussen bezoekers, bedrijven, bewoners en bestemming Drenthe, m.a.w. een balans tussen economie, leefbaarheid en omgevingskwaliteiten.

KAMPEREN Door corona-beperkende maatregelen is het kamperen weer meer in beeld gekomen. Daarnaast zien we ook de behoefte en toename aan bijzondere kampeerplekken, volledig ingerichte safaritenten, tipi’s, yurts, nostalgische pipowagens, privé-sanitair ed. CAMPER De camper kent een toegenomen populariteit; coronaproof, eigen sanitair en de mogelijkheid om eenvoudig je reisplannen aan te passen. Vooral meer jonge mensen hebben een caravan of camper aangeschaft. Uiteraard komt hiermee ook de behoefte aan voldoende camperplaatsen om te overnachten, bij ondernemers of bij toeristisch interessante plekken. BUITEN RECREËREN, WONEN, WERKEN Door de drukte, stijgende (woning)prijzen in de Randstad in combinatie met steeds meer thuis werken zal een groeiende groep mensen in de provincie gaan wonen (of een tweede, vakantiewoning aanschaffen). Na corona zal deze groep ook meer dan gemiddeld vanuit huis blijven werken. Grote vraag zal ook zijn of de jongere generaties een huis als bezit willen hebben of op basis van ‘Longstay’ in hun woonbehoefte gaan voorzien.

10

Kijk op recreatie en toerisme

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Het is nu een goed moment in te spelen op deze duurzame vormgeving van toerisme. Meer Nederlanders vieren hun vakantie dichter bij huis, wat al staat voor een duurzamere reis door minder vervuiling door transportmiddelen. Het is ook een mooie kans om te stimuleren, mede door een focus te leggen op waardering voor de Nederlandse natuur. Een toegenomen waardering kan leiden tot een reductie in zwerfafval en de toename in populariteit kan leiden tot verbeteringen in de openbare ruimte. Door deze sterke promotie van Nederlandse natuur en cultuur kan het toerisme een duurzame omslag maken. Ook biedt het veel economische voordelen. Het stimuleert de hoeveelheid klanten en de naamsbekendheid van kleinere bedrijven en organisaties, hetgeen zorgt voor een duurzame lokale economie. Door actief te investeren kunnen we de toerismesector op een duurzame manier (her)opbouwen. Het is voor een gemeente van belang nu in te spelen op duurzaam toerisme. Hiervoor is het nodig dat overheden prioriteit geven aan de bezoekerseconomie en samenwerken met bedrijven en bewoners. Ook is er grote behoefte aan verbeterde data en inzichten over onder andere bezoekersgedrag. Marketing Drenthe voerde samen met Drentse ondernemers een Drenthe-breed bezoekersonderzoek uit. Corona speelde bij de helft van de nieuwe gasten een grote rol bij de keuze voor Drenthe.

De voor hen belangrijkste redenen om voor Drenthe te kiezen en niet voor een ander gebied zijn: 1. 2. 3. 4. 5.

natuur (73%) rust (63%) fietsmogelijkheden (59%) ruimte (53%) wandelmogelijkheden (47%).

Aanbiedingsbrief 2023

11

4. Werkzaamheden 2023 • Basis 2023 Het Recreatieschap Drenthe voert de volgende (basis)werkzaamheden uit: - Het ontzorgen én faciliteren van de deelnemende gemeenten op het recreatief-toeristisch terrein; actieve kennisontwikkeling en ondersteuning bij beleidsvorming. Ook opbouw, ondersteuning en versterking van het toeristisch netwerk behoort tot de basiswerkzaamheden (organiseren netwerkbijeenkomsten zoals het jaarlijkse congres en de jaarlijkse bestuursexcursie) - Het verzorgen van toeristische routestructuren; ontwikkelen, bewegwijzeren en onderhouden van recreatieve routes; - Projecten initiëren, stimuleren en uit voeren zodat we deze sector stimuleren en zo de werkgelegenheid en de economische stimulans op een zo optimaal niveau kunnen handhaven c.q. bevorderen. Hiervoor is het stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme een prima instrument. • Focus 2023 In 2023 hanteert het Recreatieschap het volgende thema:

“Energiek vooruit” Of je nu actief wilt genieten van onze prachtige natuur, rust en ruimte zoekt, juist een cultureel uitstapje wil maken of een uniek evenement wil bezoeken, Drenthe is de moeite waard. Uitgaande van de invloed van Covid-19, de economische impact van de sector, de trends en ontwikkelingen en de uitgangspunten opgenomen in bestemming Drenthe 2030 formuleert het Recreatieschap de volgende aandachtspunten voor 2023: 1. AANLEG WANDELNETWERKEN In 2023 streven we naar het verder afronden van het Drenthe-breed aanleggen van het wandelknooppuntennetwerk. Het netwerk vergroot de toeristische aantrekkelijkheid van Drenthe en daarmee kun je als wandelaar de provincie gemakkelijk ontdekken. Inwoners en gasten wandelen steeds meer en kunnen straks op maat een route samenstellen. Daarnaast kunnen ondernemers profiteren van routes die bij ondernemers langskomen of in de buurt liggen. De ontwikkeling van het netwerk wordt (financieel) mede mogelijk gemaakt door de Provincie Drenthe en de gemeenten. Samen met vele vrijwilligers houden we wandelnetwerk kwalitatief goed in stand. Naast de investering in de realisatie van het netwerk, stellen de gemeenten budget beschikbaar voor het onderhoud (zijnde jaarlijks 5% van de investeringskosten). 2.

DOORONTWIKKELING WANDELAANBOD Het wandelplatform Drenthe richt zich op het versterken van de aantrekkelijkheid en de vitaliteit van Drenthe als wandelprovincie. Een wandelprovincie met aantrekkelijke routes voor uiteenlopende doelgroepen, een goede mix van belevingen, natuur, cultuur en avontuur. Routes die goed ontsloten zijn, fysiek en digitaal. Goede aansluiting van routes en startpunten in relatie tot horeca, recreatiebedrijven, dorpen en steden. Het platform brengt overleg, afstemming en samenwerking tussen de deelnemers tot stand. 3. BELEID ONTWIKKELEN T.A.V. NIEUWE FIETSRECREANT De bestaande infrastructuur komt onder druk te staan door opkomst van de e-biker én door toegenomen gebruik. Samen met stakeholders in de toeristische infrastructuur moeten we antwoorden formuleren op de gewijzigde vraag; samen met TBO’s, gemeenten en Provincie de fietsinfrastructuur écht toekomstbestendig maken. Nu al zijn we bezig met het ’fietspad van de toekomst’.

12

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

4. VERSTERKEN KWALITEIT SECTOR Het Recreatieschap is nauw betrokken bij Vitale Vakantieparken Drenthe. Twee bestuursleden van Recreatieschap Drenthe hebben zitting in de stuurgroep Vitale Vakantieparken. Een project met als doel om vakantieparken en campings te verbeteren, te transformeren of te laten excelleren. Hierdoor is het Recreatieschap mede beleidsbepalend. Daarnaast ondersteunt het Recreatieschap de ‘TaskForce Vitale Vakantieparken’ ook financieel. 5. STIMULEREN EN ONTWIKKELEN INITIATIEVEN TER BEVORDERING DUURZAAM TOERISME. Zowel in het NP Drents Friese grensstreken als in het NP Drentsche Aa is het Recreatieschap projectleider voor het onderdeel “Duurzaam Toerisme”. Het doel is te komen tot een gebied waar bezoekers vanuit dorpen en verblijfsaccommodaties slim worden geleid naar de juiste gebieden en routes, mede afhankelijk van interesse in en draagkracht van dat gebied. Hierin varen ook economische belangen wel bij, aangezien de bestedingen vooral plaatsvinden bij recreatiebedrijven en bij de middenstand in de dorpen. Dit 3-jarig project zal opgeleverd worden in 2023. 6. ONTWIKKELING NIEUWE PROJECTEN TER ONDERSTEUNING VAN DE SECTOR Het Recreatieschap voert veel projecten uit, veelal gemeentegrens-overschrijdend en vaak met behulp van provinciale of Europese subsidies.

Het Recreatieschap blijft projecten ontwikkelen, ook vanuit het Routebureau, en ondersteunen, in samenwerking met andere partijen, die tot doel hebben het recreatief-toeristisch ondernemerschap en het gastheerschap in Drenthe te versterken; 7. SAMEN MET DE SECTOR EN ANDERE OVERHEDEN WERKEN AAN DE UITVOERING VAN PERSPECTIEF DRENTHE Hoe toerisme en recreatie er in de toekomst uitziet wordt door ons samen bepaald. Belangrijk is nu te werken aan een krachtig toeristisch en recreatief Drenthe. Een plek waar bezoekers het gevoel hebben alsof ze thuiskomen, ondernemers op een vruchtbare manier samenwerken en inwoners trots zijn en nergens anders willen wonen. Uitdaging is nu het opgestelde perspectief te laten inwerken en mede bepalend te laten zijn in de diverse te ontwikkelen beleidsplannen; 8. VERTALEN (BIG)DATA NAAR WERKBARE INFORMATIE VOOR GEMEENTEN EN SECTOR Beleid kan niet zonder data. Effectmeting, trends en ontwikkelingen zijn te ontdekken uit data. Het ontsluiten van data t.b.v. gemeenten en ondernemers om zodoende effecten te kunnen meten, trends waar te nemen en ter ondersteuning van te nemen beslissingen. Data is ruim beschikbaar, maar moet zodanig worden geordend c.q. aangeboden aan de sector en beleidsmakers zodat dit kan helpen bij het maken van keuzes en ontwikkelrichtingen; 9.

VERGROTEN TOEGANKELIJKHEID/BARRIÈREVRIJ AANBOD (ZOWEL FYSIEK ALS DIGITAAL) Werken aan beleid en via projectgerichte uitvoer voorzien in een goed toegankelijk aanbod. Ook zal in samenwerking met Marketing Drenthe het aanbod op drenthe.nl van ‘Vakanties voor iedereen’ verder zichtbaar worden gemaakt; 10. GEVRAAGD EN ONGEVRAAGD DEELNEMENDE GEMEENTEN ÉN ONDERNEMERS ONDERSTEUNEN Het Recreatieschap wil in 2023 met adviezen en onderzoeken de deelnemende gemeenten ondersteunen. Zowel de colleges als de raden voorzien van de juiste kennis zodat de beste besluiten kunnen worden genomen binnen de gemeenten. De ondernemers kampen ook met vraagstukken waar het Recreatieschap in wil ondersteunen. Als voorbeeld zien we nu het vraagstuk van de krapte op de arbeidsmarkt (hoe bind ik mijn werknemers aan mijn bedrijf). Door kennisdeling en gerichte adviezen willen we hierin ondersteunen.

Aanbiedingsbrief 2023

13

5. Financieel In de in het voorjaar opgestelde kadernota 2023 zijn de uitgangspunten voor deze begroting geformuleerd. Deze begroting bestaat uit het overzicht van de ontwikkelingen in de sector en van de baten en lasten (de uiteenzetting van de financiële positie). De begroting bevat tevens de verplichte paragrafen. De begroting is op 23 maart 2022 in de vergadering van het Dagelijks Bestuur behandeld. De vaststelling in het Algemeen Bestuur staat gepland tijdens de vergadering op 7 juli 2022. De begroting 2023 is financieel gebaseerd op de begroting van 2022. Uitgangspunt is met deze kaderbrief zo dicht mogelijk bij de werkelijkheid van 2023 te komen, in de wetenschap dat we zo nu en dan achterhaald worden door veranderingen in de tijd. Daarom is bij enkele posten rekening gehouden met nieuwe ontwikkelingen. Rekening is gehouden met de ontwikkeling van de lonen en prijzen waar wij geen invloed op hebben. Hierbij baseren we ons op de “Prijsindex Loonvoet Sector Overheid (%) 2023-2026” uit de Marco Economische Verkenningen van het Centraal Planbureau. Op basis hiervan wordt uitgegaan van een indexering van de begroting voor 2023 van 2,3% (loonvoet sector overheid) en 1,6% (materiële overheidsconsumptie). De loonkosten maken een significant deel uit van de exploitatiebegroting van het Recreatieschap.

Het Recreatieschap volgt de indexering en de verplichtingen vanuit de CAO (WSGO; Werkgeversvereniging Samenwerking Gemeentelijke Organisaties). De onttrekkingen uit de reserveringen zijn overeenkomstig eerdere besluiten van het Dagelijks Bestuur. De in de begroting opgenomen bedragen zijn de maximale onttrekkingen. Mocht overschrijding hiervan noodzakelijk blijken dan zal hier toestemming voor worden gevraagd middels een bestuursbesluit. In 2023 zal de vaste kern van de organisatie van het Recreatieschap, evenals voorgaande jaren, bestaan uit ongeveer 9 fte. De bezetting bestaat uit de volgende disciplines: - directie 1 fte; - beleid, advisering, projectuitvoering 2,2 fte; - toeristische bewegwijzering 4 fte; - ondersteuning (secretariaat, communicatie, financiële administratie) 2 fte. Het Recreatieschap initieert, geeft leiding aan en administreert veel projecten ter stimulering van recreatie en toerisme. Het Recreatieschap opereert met een vaste kern medewerkers. Indien noodzakelijk wordt tijdelijk extra menskracht ingehuurd ter uitvoering van een bepaald project. De kosten van deze inhuur zullen altijd gedekt moeten worden vanuit de projecten. Het Recreatieschap dient van toegevoegde waarde te zijn voor haar gemeenten en voor de sector. Dit kan alleen met betrokken, ontwikkelingsgerichte en goed passende medewerkers.

Het kapitaal van het Recreatieschap zijn deze medewerkers. Blijvend investeren in de ontwikkelkracht van de medewerkers is daarom van essentieel belang. Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme Jaarlijks wordt door de Drentse gemeenten en gemeente Ooststellingwerf een bedrag voor dit fonds beschikbaar gesteld. Dit bedrag is gebaseerd op een – in de gemeenschappelijke regeling verankerde – vaste component in samenhang met de dagrecreatie en een variabele component gebaseerd op de toeristische overnachtingen in een gemeente. Dus een deel (ongeveer 3%) van de toeristenbelasting wordt feitelijk direct via het Recreatieschap ingezet ten behoeve van verdere ontwikkeling van de sector. De toezeggingen uit het fonds maken het mogelijk snel andere subsidiemiddelen te generen (het fonds maakt het mogelijk om projecten in gang te zetten die anders niet, in beperktere omvang of met een veel langere aanlooptijd zouden zijn gerealiseerd). De inzet van het fonds is al jaren succesvol en de fondsmiddelen zorgen voor een grote multiplier (is vaak aanjager om andere middelen beschikbaar te krijgen).

14

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Het budget van het fonds was in 2021 € 309.442,=. Uit de jaarrekening 2021 blijkt dat via het fonds een zeer effectief beleid mogelijk was, waardoor een groot aantal investeringen mogelijk zijn gemaakt (in 2021 voor een totaalbedrag van € 1.289.000,=). In de jaren 2017 – 2021 heeft het fonds meegeholpen aan een investering in het Drents recreatief-toeristisch product van circa € 8.685.000,=. Dankzij het fonds zijn onder andere de volgende projecten op een actieve en snelle wijze ondersteund: ondersteuning programma Vitale Vakantieparken, Horeca Vakpunt, ontwikkeling Visie Vrijetijdssector, organisatie congres, verdere uitrol wandelknooppunten, bevordering meertaligheid Natuurpark, Geopark, Hippisch Toerisme, onderzoeken (Ecorys en CVO), ontwikkeling Hünenweg etc. Het fonds blijft krachtig en succes vanuit de afgelopen jaren is bewezen. € 1 uit het fonds lokt € 4 van derden uit voor investeringen op het gebied van recreatie en toerisme in Drenthe en Ooststellingwerf. Toeristische Informatievoorzieningen Sinds 2018 is een afzonderlijke begrotingspost beschikbaar voor het ontwikkelen van gemeentegrens overstijgende productontwikkeling (Drenthe brochure, fiets- en wandelbrochures en gratis te verstrekken materialen), versterken gastheerschap, meertaligheid van het informatieaanbod, samenwerking met regio’s en een betere aansluiting tussen marketing en informatievoorziening.

Daarnaast is het Recreatieschap eigenaar van de database die achter de website drenthe.nl hangt. Met Marketing Drenthe is een opdrachtgever/opdrachtnemer relatie ingericht waarbij Marketing Drenthe verantwoordelijk is voor het volledig en up-to-date houden van deze database. Jaarlijks wordt een activiteitenplan afgesproken (met jaarlijkse evaluatie) zodat één loket voor de ondernemers en evenementenorganisatoren kan worden aangeboden. Het Recreatieschap verzorgt uiteraard zelf het aanbod aan routes op drenthe.nl. Voor het Recreatieschap is samenwerking een vanzelfsprekendheid. De belangrijkste partners om de gezamenlijke doelen te bereiken zijn daarbij natuurlijk de gemeenten, Provincie Drenthe, Marketing Drenthe, terreinbeherende organisaties, recreatieparken, dagattracties, horeca en musea, sport- en evenementenorganisaties en cultuur- en natuurorganisaties. Het Recreatieschap heeft een belangrijke spilfunctie en speelt al een groot aantal jaren een aanjagende en uitvoerende rol bij de nieuwe ontwikkelingen in de vrijetijdseconomie van Drenthe. Doel is de ontwikkeling van een vitale sector; Recreatieschap is initiator, (mede-)regisseur en coördinator voor alle Drentse gemeenten en Ooststellingwerf. Het project ‘Vitale Vakantie Parken’ is hiervan een mooi voorbeeld.

Tot slot Het bestuur van het Recreatieschap blijft inspelen op de ontwikkelingen binnen het recreatief en toeristisch product. Zij ziet in het Recreatieschap een uniek instrument de gemeenschappelijke doelen te bereiken. Recreatie en toerisme spelen zich in hoofdzaak op gemeentelijk niveau af. Hierbij valt te denken aan het ontwikkelen van voorzieningen, zoals fietspaden, dagrecreatieterreinen, parkeervoorzieningen, stimuleren van evenementen en natuurbeheer. Juist recreatie en toerisme zijn beleidsterreinen waarbinnen gemeenten gezamenlijk kunnen optreden en het verschil kunnen maken. Als er een duidelijke samenhang is én afstemming tussen de diverse gemeenten, is er sprake van een goed ontwikkeld toeristisch product Drenthe. Een toerist kent immers geen grenzen en ziet niet waar gemeente- en provinciegrenzen ophouden. Bovengemeentelijke beleidsontwikkeling is hier zeker een voorwaarde voor succes. VASTSTELLING Wij verzoeken u de begroting 2023 vast te stellen. Dagelijks Bestuur Recreatieschap Drenthe

Verplichte paragrafen

15

Verplichte paragrafen 1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Financiering 3. Verbonden partijen 4. Grondbeleid

1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Onder dit begrip verstaat het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) het verband tussen weerstandscapaciteit en de risico’s, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn voor onze financiële positie. Twee keer per jaar, bij de begroting en bij de jaarrekening, moeten de belangrijkste financiële risico’s worden geactualiseerd en doorgerekend. Recreatieschap Drenthe moet een eigen vermogen, een weerstandsvermogen, hebben om deze financiële risico’s af te kunnen dekken, mochten ze zich voordoen.

Verplichte paragrafen

De risico-inschatting is gestoeld op diverse aannames. De globale inschatting van kans en omvang is tijdsgebonden, waarbij het (voortschrijdend) inzicht sterk afhankelijk is van vele onzekere toekomstige factoren. Onder dergelijke risico’s wordt derhalve verstaan: alle redelijk voorzienbare onzekerheden die niet direct vooraf kwantificeerbaar zijn. Daarom kunnen er geen voorzieningen voor worden gevormd. Reguliere risico’s – risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn – maken geen deel uit van deze paragraaf. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd. De paragraaf weerstandsvermogen dient volgens artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) ten minste de volgende inhoud te bevatten: • A. Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; • B. Een inventarisatie van risico’s, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis zijn in relatie tot de financiële positie; • C. Het beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s en de realisatie daarvan. Ad.A De huidige omvang van de algemene reserve (per 31-12-2021 € 148.013,=) is gezien de omvang van de activiteiten en huidige inzichten (ingeschatte risico’s) voldoende.

Ad.B De inventarisatie en risico-inschatting is gestoeld op diverse aannames. De globale inschatting van kans en omvang is tijdsgebonden, waarbij het (voortschrijdend) inzicht sterk afhankelijk is van vele onzekere toekomstige factoren. We kunnen de volgende onderdelen onderscheiden: Personeel Een kleine organisatie als het Recreatieschap is kwetsbaar voor wat de personele bezetting betreft. Voor veel functies is de beschikbaarheid van vervanging op hetzelfde kwalitatieve niveau niet haalbaar. Dit betekent al snel dat een beroep gedaan moet worden op externe ondersteuning. Een interim-functionaris zal uit het weerstandsvermogen bekostigd moeten worden.

16

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Verplichte paragrafen

17

Periodiek vinden beoordelingsgesprekken plaats waarin aandacht is voor werkdruk en het gewenste ontwikkelperspectief van het personeel. Hierbij is m.n. ook aandacht voor het fysiek zwaardere werk van de medewerkers van het routebureau. Hierbij is zeker een risico denkbaar van meer ziekteverzuim en/of uitval. Ook heeft het Recreatieschap te maken met een werknemer die gebruik maakt van politiek verlof. Deze werknemer heeft een ‘terugkeergarantie’; dit betekent dat de kans bestaat dat op termijn deze werknemer weer terugkeert binnen het personeelsbestand. Op basis van onze inschattingen (kans en impact) komen we tot: • Vervanging bij ziekte en calamiteit (directie); 6 maanden, € 52.000,=. • Vervanging bij ziekte en calamiteit (administratie/routebureau); 6 maanden, € 26.000,=. • Risico leeftijdsopbouw/ uitval/ politiek verlof;12 maanden, € 50.000,=.

Ad.C Resumerend kan tot de volgende opstelling gekomen worden met betrekking tot het gewenste niveau van het benodigde weerstandsvermogen op basis van de geformuleerde uitgangspunten:

In totaal betreft het ingeschatte financieel risico voor Personeel hiermee € 128.000,=.

De huidige omvang van de weerstandscapaciteit is per 31 december 2021 € 148.013,=. De ratio weerstandsvermogen bedraagt € 148.013 / € 148.000 = 1. Dit is gezien de omvang van de activiteiten en huidige inzichten door het bestuur als toereikend geacht.

Interne beheersing Het Recreatieschap kent, net als iedere andere organisatie, mee- en tegenvallers in de sfeer van organisatie en overige kosten. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op overschrijding van budgetten voor huisvesting, communicatie, kantoor en overige kosten. Dergelijke tegenvallers dienen opgevangen te kunnen vanuit het weerstandsvermogen. Kans en impact Financieel risico Budgetoverschrijding 10 % van geraamde kosten € 20.000,= gedurende 1 jaar

Totaaloverzicht Personeel Materieel Interne beheersing Overige opbrengsten Projecten Totaal

Financieel risico € 128.000,= 0,= 20.000,= 0,= 0,= € 148.000,=

Projecten De projecten staan bij het Recreatieschap feitelijk buiten de exploitatie. Ter financiering van de projecten wordt een beroep gedaan op externe subsidiegevers. Daarnaast wordt aan een aantal projecten een bijdrage vanuit het stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme toegekend. Het saldo van het stimuleringsfonds vormt feitelijk een buffer om de projecten te financieren en de eventuele mee- en tegenvallers op te vangen. Balansrisico’s Dit betreft o.a. openstaande vorderingen, afschrijvingsmethodiek op activa etc. Gezien het bedrag en van welke organisatie c.q. bedrijf wij een vordering hebben openstaan, zullen deze vorderingen niet lang “openstaan” (het zijn vorderingen met een legitieme basis). Gerechtelijke procedures Op dit moment worden geen juridische procedures door of tegen de gemeenschappelijke regeling gevoerd. Garanties Op dit moment garanderen wij geen geldleningen die aan derden zijn verstrekt. Onderhoud sanitaire voorzieningen Ten behoeve van de recreatievaart hebben we enkele toiletvoorzieningen in beheer. In het kader van de bestrijding van de legionellabacterie vindt in het seizoen periodieke controle plaats. De fysieke toestand van de gebouwen is matig. Coördinatie/projectverantwoording en uitvoering recreatief-toeristische projecten Ook in 2023 en volgende jaren zullen projecten in uitvoering worden genomen.

Deze projecten worden administratief en financieel verantwoord via een projectenadministratie. Door regelmatig overleg tussen de projectverantwoordelijke en de projectuitvoerende (juiste toepassing van de subsidievoorwaarden en de actualiteit van de projectadministratie) worden de financiële risico’s tot een minimum beperkt.

18

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Verplichte paragrafen

19

2. Financiering Algemeen Het belangrijkste thema van de wet financiering decentrale overheden (wet Fido) is het inzicht geven in de treasuryfunctie bij decentrale overheden. De doelstellingen, richtlijnen en limieten van het voorgestane beleid zijn vastgelegd in het treasurystatuut. De treasuryparagraaf is één van de onderdelen waarmee de wetgever beoogd de transparantie en bestuurlijke beheersbaarheid van deze functie te bevorderen. De wet Fido schrijft voor dat samen met de jaarstukken ook de overzichten met betrekking tot de renterisiconorm en de kasgeldlimiet bij Gedeputeerde Staten moeten worden ingediend. Vanaf 2004 is geen sprake meer van een vaste schuld (langlopende lening), een overzicht betreffende de renterisiconorm is dan ook niet van toepassing. De kasgeldlimiet (de ruimte voor korte financiering) wordt volgens de wet Fido bij aanvang van het kalenderjaar 2022 gesteld op 8,2%. Wij streven door een actief treasurymanagement (bevoorschotting subsidies etc.) onder de kasgeldlimiet te blijven.

Omschrijving (bedragen x € 1.000,-) 1e kw 2023 2e kw 2023 3e kw 2023 4e kw 2023 Omvang begroting per 1 januari (=grondslag) 1.270.762 1.270.762 1.270.762 1.270.762 Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de grondslag 8,2 8,2 8,2 8,2 in een bedrag 104.203 104.203 104.203 104.203 De bijdragen van de gemeenten worden in het 1e kwartaal ontvangen. Gedurende het jaar vindt er monitoring plaats aan de hand van tussentijdse cijfers.

3. Verbonden partijen

Het Recreatieschap kent geen verbonden partijen.

4. Grondbeleid

In het verslagjaar 2020 zijn de gronden, welke het Recreatieschap in bezit had te Emmer-Compascuum, verkocht aan beide pachters. De verkoop heeft plaatsgevonden op basis van de getaxeerde waarde. De verkoopopbrengst bestaat uit een eenmalige verkoopopbrengst en een 16-jarige toekomstige opbrengst. De toekomstige opbrengst zal ontvangen worden zodra de exploitatie van het geplande windmolenpark in productie wordt genomen. Naar verwachting zal deze opbrengst nog niet in 2023 van toepassing zijn.

20

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Verplichte paragrafen

21

Programmabegroting

(in Euro’s) Categorie omschrijving Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023 BATEN Personeel 3.420 0 0 Huisvesting 5.469 0 6.300 Overige opbrengsten 39.063 18.610 18.900 Projecten 339.368 p.m. p.m. subtotaal 387.320 18.610 25.200 Bijdrage gemeenten in exploitatie 895.739 931.953 974.598 Fonds Recreatie en Toerisme 309.442 311.582 270.964 subtotaal 1.205.181 1.243.535 1.245.562 Totaal baten 1.592.501 1.262.145 1.270.762

Programma begroting

22

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

LASTEN

Personeel Huisvesting Onderhoud Overige uitgaven Overige uitgaven toer. info voorz. Bestuur Bureau Afschrijvingen Projecten subtotaal Fonds Recreatie en Toerisme Totaal lasten Resultaat voor bestemming

586.627 61.794 52.486 26.617 114.619 395 88.791 4.471 339.368 1.275.168 267.806 1.542.974 49.527

Onttrekkingen aan reserves: Bestemmingsres. fonds R. & T. 0 0 0 Bestemmingsres. personele inzet 54.852 15.852 15.852 Bestemmingsres. onderhoud 0 0 0 Bestemmingsres. infrastructuur 0 0 0 Toevoegingen aan reserves: Bestemmingsres. fonds R. & T. 41.636 0 0 Bestemmingsres. personele inzet 23.000 23.000 23.000 Bestemmingsres. onderhoud 0 0 0 Bestemmingsres. infrastructuur 0 0 0 Algemene reserve 39.000 Resultaat na bestemming 743 0 0

Programmabegroting

622.237 64.600 57.500 11.050 117.480 560 64.490 5.498 p.m. 943.415 311.582 1.254.997 7.148

652.900 67.750 58.400 11.170 117.480 570 72.080 12.300 p.m. 992.650 270.964 1.263.614 7.148

23

Toelichting programmabegroting Raming Raming Omschrijving excl. BTW excl. BTW BATEN Personeel Totaal 0 Huisvesting Totaal 6.300 Een deel van het kantoorpand wordt onderverhuurd aan het provinciale programma Vitale Vakantieparken. Overige opbrengsten Totaal 18.900 Recreatiecongres 7.850 Recreatiesociëteit 8.800 Excursie 2.250

Toelichting Programma begroting

24

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Recreatieschap Drenthe organiseert jaarlijks verschillende bijeenkomsten. Enerzijds voor de deelnemende gemeenten (bestuurders, raadsleden e.d.) in de vorm van een jaarlijkse bestuursexcursie. Anderzijds worden netwerkbijeenkomsten georganiseerd voor betrokkenen uit de recreatie- en toerismesector, voor zowel overheid als ondernemers. Bijdrage gemeenten in exploitatie Totaal 974.598 De deelnemende gemeenten betalen jaarlijks aan de Gemeenschappelijke Regeling, volgens verdeelsleutels zoals vastgelegd in de regeling, een bijdrage aan de exploitatie van de organisatie. In bijlage I staan de bedragen per gemeente vermeld. Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme Totaal 270.964

De deelnemende gemeenten betalen jaarlijks aan de Gemeenschappelijke Regeling, volgens de bestaande bijdrageregeling, een bijdrage aan het Fonds Recreatie en Toerisme. De hierdoor beschikbare middelen worden ingezet ter stimulering van projecten in de recreatieen toerismesector. In bijlage II staan de bedragen per gemeente.

Toelichting Programmabegroting

25

Raming Raming Omschrijving excl. BTW excl. BTW LASTEN Personeel Totaal 652.900 Brutosalarissen 479.500 Sociale lasten 205.500 Het vaste personeel bestaat uit 11 medewerkers en 1 oproepkracht (8,54 fte’s) en 2 tijdelijke medewerkers (1,83 fte’s). De geraamde bruto salariskosten zijn gebaseerd op de salarisschalen geldend per 1 februari 2022. Overige personeelskosten: Geraamd wordt: Brutosalarissen naar projecten (1) -45.000 Kosten P&O; administratie door gemeente Assen 5.100 Opleidingen/cursussen 6.200 Overige personeelskosten 1.600

(1) Gezien de doorloop van de huidige projecten tot en met 2023 kunnen er uren (salariskosten) geboekt worden op bepaalde projecten.

Huisvesting Totaal Huurkosten 44.000 Energiekosten 13.000 Schoonmaakkosten 3.350 Huurkosten opslaglocatie Dwingeloo 5.100 Overige huisvestingskosten 2.300

67.750

Het Recreatieschap huurt een gedeelte van het kantoorpand aan de Drift (11c) te Dwingeloo. Voor de opslag van materiaal en bewegwijzeringsborden wordt een loods gehuurd op het industrieterrein in Dwingeloo. Onderhoud Totaal 58.400 Betreft diverse routestructuren (w.o. wandel- en fietsroutes, fietsknooppunten- en wandel knooppuntennetwerk, MTB-bebording, Geopark, ruiterroutesstructuur) kosten wandelvrijwilligers en onderhoud toiletvoorzieningen recreatievaart. Recreatieschap heeft via vele projecten een groot aantal voorzieningen gerealiseerd in de openbare ruimte. Het onderhoud van een aantal daarvan komt voor rekening van het Recreatieschap.

26

Overige uitgaven Totaal Recreatiecongres 7.800 Recreatiesociëteit 1.120 Excursie 2.250

11.170

Overige uitgaven toeristische informatievoorzieningen Totaal Toeristische informatievoorzieningen 66.480 Toeristische informatievoorzieningen Drenthe.nl 51.000

117.480

Bestuur

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Totaal

Omschrijving

Raming Raming excl. BTW excl. BTW

Bureau Totaal Portikosten 1.200 Telefoonkosten 2.800 Reis-, verblijf- en autokosten 10.200 Representatiekosten 1.020 Kantoorbenodigdheden 1.100 Kopieerkosten 1.730 Leasekosten 1.220 Kantinekosten 2.100 Automatiseringskosten 20.000 Documentatie en voorlichting 2.500 Abonnementen/lidmaatschappen 1.600 Bankkosten 800 Verzekeringen 14.300 Accountantskosten 10.900 Overige kosten 610

72.080

Kapitaal

12.300

In bijlage IV staan de afschrijvingen. De afschrijvingskosten zijn hoger door vervanging van bedrijfsauto’s.

Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme

Door inzet van dit fonds worden diverse projecten mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage.

Onttrekkingen aan reserves

Bestemmingsreserve personele inzet

Jaarlijks wordt een bedrag van maximaal € 15.852 onttrokken aan deze bestemmingsreserve (conform bestuursbesluit Algemeen Bestuur).

Toevoegingen aan reserves

Bestemmingsreserve personele inzet

Jaarlijks wordt een deel van de bijdragen van de gemeenten toegevoegd aan de bestemmingsreserve personele inzet, maximaal € 23.000. Hierdoor kan flexibel worden ingespeeld op nieuwe projecten/ ontwikkelingen (conform bestuursbesluit Algemeen Bestuur) en indien nodig een flexibele schil aan personeel worden ingezet.

Totaal

Totaal

Totaal

Totaal

270.964

15.852

23.000

570

Toelichting Programmabegroting

27

Bijlagen

28

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

29

Bijlage I

Bijlage II

Bijdragen gemeenten 2023 in de exploitatiekosten volgens bestaande bijdrageregeling Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023 Gemeente: in % Aa en Hunze 7,75% 64.576 67.187 70.261 Assen 7,50% 62.494 65.020 67.995 Borger-Odoorn 8,00% 66.660 69.355 72.528 Coevorden 9,25% 77.075 80.191 83.861 De Wolden 6,75% 56.244 58.518 61.196 Emmen 18,00% 149.984 156.048 163.189 Hoogeveen 8,00% 66.660 69.355 72.528 Meppel 4,00% 33.330 34.677 36.264 Midden-Drenthe 10,00% 83.325 86.693 90.660 Noordenveld 7,25% 60.410 62.853 65.729 Ooststellingwerf 7,50% 62.493 65.020 67.995 Tynaarlo 6,25% 52.078 54.183 56.663 Westerveld 7,25% 60.410 62.853 65.729 Totaal 107,50% 895.739 931.953 974.598

Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme van Recreatieschap Drenthe per 1 januari 2023 Gemeente Overnachtingen Dagrecreatie Verblijfsrecr. Vast bedrag Subtotaal Aanpassing Begroting * 2023 Aa en Hunze 1.079.939 9.303 21.948 10.000 41.251 7.163 34.088 Assen 326.435 9.303 3.647 10.000 22.950 6.043 16.907 Borger-Odoorn 1.085.288 9.303 22.162 10.000 41.465 6.973 34.492 Coevorden 1.003.008 9.303 18.870 10.000 38.173 7.903 30.270 De Wolden 268.684 9.303 2.780 10.000 22.083 5.743 16.340 Emmen 315.900 9.303 3.489 10.000 22.792 9.596 13.196 Hoogeveen 61.289 9.303 613 10.000 19.916 6.075 13.841 Meppel 0 9.303 0 10.000 19.303 4.686 14.617 Midden-Drenthe 743.320 9.303 11.116 10.000 30.419 7.174 23.245 Noordenveld 187.529 9.303 1.875 10.000 21.178 5.871 15.307 Ooststellingwerf 243.173 9.303 2.432 10.000 21.735 5.987 15.748 Tynaarlo 345.381 9.303 3.931 10.000 23.234 5.581 17.653 Westerveld 784.000 9.303 12.270 10.000 31.573 6.313 25.260 Totaal 6.443.946 120.939 105.133 130.000 356.072 85.108 Vaste bijdrage dagrecreatie

270.964

120.939

Staffel aantal overnachtingen (verblijfsrecreatie) 1e 250.000 0,010 2e 250.000 0,015 3e 250.000 0,020 4e 250.000 0,030 5e 250.000 0,040 6e 250.000 0,050 7e 250.000 0,060 Vast bedrag besloten in AB vergadering d.d. 12 maart 2008 130.000 * De aanpassing is een voortvloeisel uit voorgaande begrotingen (vanaf het jaar 2011) waarbij sprake was van bezuinigingen. Deze bezuinigingen werken nog steeds deels door, ook in de begroting 2023.

30

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Bijlagen

31

Bijlage III Totale bijdragen gemeenten 2023 Exploitatiekosten Bijdrage Fonds R&T Gemeente: Aa en Hunze 70.261 34.088 Assen 67.995 16.907 Borger-Odoorn 72.528 34.492 Coevorden 83.861 30.270 De Wolden 61.196 16.340 Emmen 163.189 13.196 Hoogeveen 72.528 13.841 Meppel 36.264 14.617 Midden-Drenthe 90.660 23.245 Noordenveld 65.729 15.307 Ooststellingwerf 67.995 15.748 Tynaarlo 56.663 17.653 Westerveld 65.729 25.260 Totaal 974.598 270.964

32

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Bijdrage 2023

104.349 84.902 107.020 114.131 77.536 176.385 86.369 50.881 113.905 81.036 83.743 74.316 90.989 1.245.562

Bijlagen

33

Bijlage IV Investeringsstaat

Omschrijving

Datum

Aanschaf

bedrag vermeer vermin totaal % deringen deringen

totaal per 1 jan.

Afschrijving boek jaar 2023

boek waarde 1 jan.

boek waarde 31 dec.

rest waarde 1 jan.

restwaarde 31 dec.

Vervoermiddelen Volkswagen 3-VLX-11 1-03-11 19.708 19.708 20,00 16.708 0 3.000 3.000 3.000 3.000 Volkswagen 5-VZK-31 16-10-12 20.250 20.250 20,00 17.250 0 3.000 3.000 3.000 3.000 Volkswagen 6-VXS-11 2-12-19 9.950 9.950 20,00 5.521 1.790 4.429 2.639 995 995 Peugeot V-325-K 25-11-20 7.000 7.000 20,00 2.625 1.260 4.375 3.115 700 700 Auto 01-05-2022 26.650 26.650 20,00 2.887 4.330 23.763 19.433 5.000 5.000 Auto 01-05-2022 26.650 26.650 20,00 2.887 4.330 23.763 19.433 5.000 5.000 Automatisering Beeldschermen 3x 18-04-18 3.975 3.975 20,00 3.780 195 195 0 0 0 Plotter 22-12-20 1.975 1.975 20,00 790 395 1.185 790 0 0 Totaal 116.158 0 116.158 52.447 12.300 63.711 51.411 17.695 17.695

34

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Bijlagen

35

Bijlage V Meerjarenraming 2024-2026 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 BATEN Personeel 3.420 0 0 0 0 0 Huisvesting 5.469 0 6.300 6.489 6.684 6.885 Overige opbrengsten 39.063 18.610 18.900 19.467 20.051 20.653 Projecten 339.368 p.m. p.m. p.m. p.m. p.m. Subtotaal 387.320 18.610 25.200 25.956 26.735 27.538 Bijdrage gemeenten in exploitatie 895.739 931.953 974.598 999.728 1.025.612 1.052.272 St. fonds Recreatie en Toerisme* 309.442 311.582 270.964 300.000 310.000 310.000 Subtotaal 1.205.181 1.243.535 1.245.562 1.299.728 1.335.612 1.362.272 Totaal baten Personeel Huisvesting Onderhoud Overige uitgaven Overige uitgaven toer. info. voorz. Bestuur Bureau Afschrijvingen Projecten Fonds Recreatie en Toerisme Totaal lasten

1.592.501

1.262.145

1.270.762

1.325.684

1.362.347

1.389.810

586.627 61.794 52.486 26.617 114.619 395 88.791 4.471 339.368 267.806

622.237 64.600 57.500 11.050 117.480 560 64.490 5.498 p.m. 311.582

652.900 67.750 58.400 11.170 117.480 570 72.080 12.300 p.m. 270.964

672.487 69.783 60.152 11.505 117.480 587 74.242 12.300 p.m. 300.000

692.662 71.876 61.957 11.850 117.480 605 76.469 12.300 p.m. 310.000

713.442 74.032 63.816 12.206 117.480 623 78.763 12.300 p.m. 310.000

1.542.974

1.254.997

1.263.614

1.318.536

1.355.199

1.382.662

Resultaat voor bestemming 49.527 7.148 7.148 7.148 7.148 7.148 Onttrekkingen aan reserves: Bestemmingsreserve fonds R&T 0 0 0 0 0 0 Bestemmingsreserve personele inzet 54.852 15.852 15.852 15.852 15.852 15.852 Bestemmingsreserve onderhoud 0 0 0 0 0 0 Bestemmingsreserve infrastructuur 0 0 0 0 0 0 Toevoegingen aan reserves: Bestemmingsreserve fonds R&T 41.636 0 0 0 0 0 Bestemmingsreserve personele inzet 23.000 23.000 23.000 23.000 23.000 23.000 Bestemmingsreserve onderhoud 0 0 0 0 0 0 Bestemmingsreserve infrastructuur 0 0 0 0 0 0 Algemene reserve 39.000 0 0 0 0 0 Resultaat na bestemming

36

743

0

0

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

0

0

0

Bijlagen

37

Bijlage VI Meerjarenraming 2024-2026 per gemeente

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Exploitatie Fonds Totaal Exploitatie Fonds Totaal Exploitatie Fonds Totaal 2024 2024 2024 2025 2025 2025 2026 2026 2026 Gemeente: in % Aa en Hunze 7,75% 72.074 37.741 109.815 73.940 38.999 112.939 75.862 38.999 114.861 Assen 7,50% 69.748 18.719 88.467 71.554 19.343 90.897 73.414 19.343 92.757 Borger-Odoorn 8,00% 74.398 38.188 112.586 76.325 39.461 115.786 78.309 39.461 117.770 Coevorden 9,25% 86.023 33.514 119.537 88.250 34.631 122.881 90.544 34.631 125.175 De Wolden 6,75% 62.774 18.091 80.865 64.399 18.694 83.093 66.073 18.694 84.767 Emmen 18,00% 167.396 14.610 182.006 171.730 15.097 186.827 176.194 15.097 191.291 Hoogeveen 8,00% 74.398 15.324 89.722 76.325 15.835 92.160 78.309 15.835 94.144 Meppel 4,00% 37.199 16.183 53.382 38.162 16.723 54.885 39.154 16.723 55.877 Midden-Drenthe 10,00% 92.998 25.736 118.734 95.406 26.594 122.000 97.886 26.594 124.480 Noordenveld 7,25% 67.424 16.947 84.371 69.169 17.512 86.681 70.967 17.512 88.479 Ooststellingwerf 7,50% 69.748 17.436 87.184 71.554 18.017 89.571 73.414 18.017 91.431 Tynaarlo 6,25% 58.124 19.545 77.669 59.629 20.196 79.825 61.179 20.196 81.375 Westerveld 7,25% 67.424 27.967 95.391 69.169 28.899 98.068 70.967 28.899 99.866 Totaal 107,50% 999.728 300.000 1.299.728 1.025.612 310.000 1.335.612 1.052.272 310.000 1.362.272 • In de

meerjarenraming is bij de exploitatie uitgegaan van een prijsindex van 3 %. • In de meerjarenraming is bij het stimuleringsfonds uitgegaan van een stijging van de bedragen ten opzichte van 2023. Voor de begroting 2023 zijn de overnachtingen van 2020 als basis. In verband met covid-19 waren deze lager dan gebruikelijk, daarom zijn voor bedragen van 2024-2026 een hogere inschatting gemaakt. • De werkelijke cijfers zullen wijzigen omdat dit bedrag voor een deel is gebaseerd op de daadwerkelijk geïnde toeristenbelasting, deze gegevens zijn nog niet bekend.

38

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Bijlagen

39

Bijlage VII

Bijlage VIII

Begrotingsgegevens ten behoeve van het BBV Statutaire naam Recreatieschap Drenthe Vestigingsplaats Diever Rechtsvorm Publiekrechtelijke Rechtspersoon: Openbaar Lichaam op basis van gemeenschappelijke regeling Activiteit Het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van recreatie en toerisme. Geraamd Eigen Vermogen 1-1-2023 € 1.168.432 Geraamd Eigen Vermogen 31-12-2023 € 1.175.580 Geraamd Vreemd Vermogen 1-1-2023 € 1.062.936 (kortlopend Vreemd Vermogen) Geraamd Vreemd Vermogen 31-12-2023 € 1.045.658 (kortlopend Vreemd Vermogen) Geraamd resultaat 2023 € 0

Geprognosticeerde begin- en eindbalans Prognose meerjarenbalans Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting standen per 31/12 2021 2022 2023 2024 2025 2026 ACTIVA Vaste activa Immateriële vaste activa 1 1 1 1 1 1 Materiële vaste activa * 20.485 63.711 51.411 39.111 26.811 14.511 Totaal vaste activa 20.486 63.712 51.412 39.112 26.812 14.512 Vlottende activa Voorraad 2.768 2.768 2.768 2.768 2.768 2.768 Overlopende activa 4.064 4.064 4.064 4.064 4.064 4.064 Uitzettingen 1.952.839 1.952.839 1.952.839 1.952.839 1.952.839 1.952.839 Liquide middelen 254.137 207.985 215.133 222.281 229.429 236.577 Totaal vlottende activa

2.213.808

2.167.656

2.174.804

2.181.952

2.189.100

2.196.248

Totaal activa 2.234.294 2.231.368 2.226.216 2.221.064 2.215.912 2.210.760 PASSIVA Vaste passiva Reserves 1.160.541 1.168.432 1.175.580 1.182.728 1.189.876 1.197.024 Resultaat boekjaar 743 0 0 0 0 0 Totaal vaste passiva 1.161.284 1.168.432 1.205.580 1.212.728 1.219.876 1.227.024 Vlottende passiva Vlottende schuld 140.009 140.009 140.009 140.009 140.009 140.009 Overlopende passiva 933.001 922.927 880.627 868.327 856.027 843.727 Totaal vlottende passiva

1.073.010

1.062.936

1.020.636

1.008.336

996.036

983.736

Totaal passiva 2.234.294 2.231.368 2.226.216 2.221.064 2.215.912 2.210.760 Het Recreatieschap is verplichtingen aangegaan inzake het onderhoud van de wandelnetwerken. De verwachte kosten inzake het onderhoud lopen niet gelijk met de periodieke inkomsten, hiervoor wordt een voorziening gevormd. De gerealiseerde kosten worden ten laste van de voorziening gebracht de komende jaren. De inkomsten worden jaarlijks geïndexeerd.

40

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Bijlagen

41

Bijlage IX EMU-saldo Het EMU-saldo is het saldo van inkomsten en uitgaven van de overheid op transactiebasis in een bepaalde periode (boekjaar). Kortweg geeft het EMU-saldo aan of er in een bepaald jaar meer geld is uitgegeven dan er in dat jaar is binnengekomen, of dat er netto geld is overgehouden. Het EMU-saldo is daarmee een indicatie voor de ontwikkeling van de liquiditeits- en financiële positie (eigen vermogen en schulden). Tevens heeft het EMU-saldo een vergelijkbare functie als het kasstroomoverzicht. Om de overheidsfinanciën in de Eurozone robuust te houden, zijn in Europees verband afspraken gemaakt over het toegestane maximale tekort van het EMU-saldo op nationaal niveau. Omdat het EMU-saldo van alle decentrale overheden onderdeel uitmaakt van het EMU-saldo op nationaal niveau is het voor decentrale overheden (en dus voor gemeenschappelijke regelingen) verplicht gesteld om het eigen EMU-saldo te vermelden in de begroting en de jaarrekening.

Berekening EMU-saldo

42

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Exploitatiesaldo voor mutaties reserves Mutatie materiële vaste activa Mutatie voorzieningen Mutatie voorraden Uitbetaling verkoop Pottendijk Gerealiseerde boekwinst verkoop MVA

49.527 4.470 -15.685 -1.096 -274.000 0

7.148 -43.226 0 0 0 0

7.148 12.300 4.979 0 0 0

Berekend EMU-saldo

-236.784

-36.078

24.427

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2023

Bijlagen

43

Bijlage X Financiële kengetallen Realisatie Begroting 2021 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting Norm 2026

Netto schuldquote -71,46% -87,31% -90,61% -88,32% -87,37% -87,04% < 130% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen -71,46% -87,31% -90,61% -88,32% -87,37% -87,04% < 130% Solvabiliteitsratio 51,98% 52,36% 54,15% 54,60% 55,05% 55,50% > 25% Structurele exploitatieruimte

4,51%

1,13%

1,12%

1,08%

1,05%

1,03%

Overzicht van incidentele baten en lasten Volgens de BBV is het verplicht om een overzicht te presenteren van de incidentele baten en lasten. Op die manierkan worden beoordeeld of en in hoeverre er sprake is van een sluitende begroting. Recreatieschap hanteert hierbij de uitganspunten: • Als bestaand structureel beleid, niet zijnde een tijdelijke geldstroom, binnen de termijn van drie jaar een wijziging ondergaat dan worden de daarmee samenhangende lasten of baten in het begrotingsjaar niet als incidenteel aangemerkt. Budgetverschillen op activiteiten inzake structureel bestaand beleid kwalificeren wij dus als structureel. • Toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves worden als incidenteel beschouwd als het gaat om niet-structurele toevoegingen aan een bestemmingsreserve of dekking van incidentele lasten. • Meerjarige tijdelijke geldstromen waarvan de eindigheid vastligt vanwege een bestuursbesluit kwalificeren wij als incidentele baten en lasten, ook als de geldstroom (nog) langer duurt dan drie jaar. Hiervan is sprake bij bijvoorbeeld projecten die langer dan drie jaar duren, maar waarvan wel bekend is dat die bijdrage op termijn stopt.