Raadsvoorstel verevening DWD2

Gemeenteraad Voorstel voor de raad Datum raadsvergadering Agendapuntnummer Portefeuillehouder

: : :

26 juni 2025 25RV030 Wethouder Gerrie Hempen-Prentrent

Aan de gemeenteraad Onderwerp Vaststellen herzien kader verevening transformatie recreatiewoningen en kennisnemen van het omgevingsprogramma Versterken recreatiesector De Wolden Wij willen 1. Een passende functie voor niet vitale vakantieparken en de vitale recreatieparken stimuleren. Wij besluiten 1. Het kader verevening gemeente De Wolden vast te stellen. 2. Kennis te nemen van het omgevingsprogramma Versterken recreatiesector De Wolden. Want 1.1 Het Kader verevening bij transformatie biedt de kapstok om verevening toe te passen Om te kunnen transformeren heeft u op 30 mei 2024 ingestemd met het kader verevening en kostenverhaal. In het kader verevening bij transformatie wordt het verhalen verevening gelegitimeerd. Naar aanleiding van de zienswijzen in gemeente Hoogeveen en het opnieuw beoordelen van de juridische risico’s, is de wijze van verevening aangepast. De wijziging komt onder andere voort uit de nieuwe regelgeving van de Omgevingswet. Uw raad is hierover per brief in februari geïnformeerd. Deze brief is in de bijlage toegevoegd. 1.2 Besluitvorming door de raad De raad is bevoegd het kader verevening vast te stellen. Ter kennisgeving is ook het omgevingsprogramma Versterken recreatiesector De Wolden bijgevoegd. Beide documenten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, maar de bevoegdheid voor besluitvorming over het omgevingsprogramma ligt bij het college.

1.3 Uitvoering programmaplan Vitale vakantieparken 2023-2027 Met dit voorstel wordt uitvoering gegeven aan het vastgestelde programmaplan Vitale vakantieparken. Binnen het transformatiespoor is het nodig om verevening verder uit te werken en het kader te bepalen. 1.4 Andere wijze van verevening De huidige werkwijze is; kostenverhaal te hanteren als uitgangspunt, en verevening als sluitpost om te komen aan de €7500,-. Er is advies ingewonnen bij de Taskforce VVP Drenthe en een advocaat gespecialiseerd op het gebied van kostenverhaal. De huidige werkwijze vergt een heroverweging. Daarom is gekozen voor om te gaan werken met de methode taxatie om de waardestijging, en daarmee de verevening, van de percelen objectief te bepalen.

1.5 We passen alleen verevening toe, het verhalen van plankosten is niet mogelijk Onder de omgevingswet is het toepassen van verevening mogelijk. Door het transformeren naar wonen wordt er recreatie-areaal onttrokken en wij willen dit verlies compenseren. Daarom willen wij verevening toepassen. Het verhalen van kosten voor de planvorming is juridisch niet afdwingbaar, zie volgende alinea. Om de juridische risico’s te verkleinen en te werken met de methodiek van taxatie is beter en transparanter te onderbouwen in welke mate er sprake is van waardestijging als gevolg van het omzetten van de bestemming recreatie naar wonen. Verevening wordt bepaald door middel van taxatie en 25% van de waardestijging wordt als verevening gevraagd met een plafondbedrag van €7500,-. We sluiten hiermee aan op het eerder gecommuniceerde bedrag. Door te werken met taxaties is objectiever, duidelijker en beter te motiveren wat de hoogte voor verevening is. NB. Het kader maakt het mogelijk van taxatie af te zien wanneer het park dat wil. Dit kan bijv. vanwege tijds- en kostenbesparing. Dan wordt wel het volledige bedrag van €7500,- in rekening gebracht.

1.6 Het verhalen van door ons gemaakte kosten is niet juridisch afdwingbaar In de Omgevingswet (afdeling 13.7), in samenhang met het Omgevingsbesluit (artikel 8.20 onder c sub 3), is bepaald dat de gemeente in een overeenkomst over onder meer het wijzigen van de functie van één of meer bestaande recreatiewoningen naar permanente bewoning bepalingen kan opnemen over financiële bijdragen (vervening). Kostenverhaal betreft alleen kosten die op de kostensoortenlijst staan (Bijlage IV Omgevingsbesluit). De nieuwe Omgevingswet biedt in het geval van alleen toepassing van een gebruikswijziging zonder bouwactiviteiten, zoals in dit geval het toekennen van een woonfunctie aan recreatiewoningen, geen mogelijkheid voor wettelijk kostenverhaal. Onder de oude Wro was dit nog wel mogelijk. Daarom is het verhalen van kosten losgelaten in het voorliggende voorstel. 1.7 Vereveningsbijdrage ter compensatie We vragen deze bijdrage vanwege het verlies aan recreatie-areaal bij een wijziging van functie. Ook vinden we het legitiem om een (beperkt) deel van de waardestijging die gepaard gaat met de omzetting naar een woonbestemming als compensatie te vragen. Deze bijdrage kan alleen worden besteed aan investeringen die ten goede komen aan de recreatiesector in onze gemeente. Zo profiteert de sector ook van de transformatie.

Voorwaarde voor verevenen is dat de beoogde investeringsdoelen in de recreatiesector worden vastgelegd in een door het college vastgesteld document: Omgevingsprogramma Versterken Recreatiesector. Dit document is onderdeel van besluitpunt 2 van dit voorstel. 1.8 Vast plafond voor transformatie Voor eigenaren is de hoogte van het kostenverhaal plus de vereveningsbijdrage van belang voor de keuze om in te stemmen met de transformatie. Een eigenaar zal daartoe een afweging maken van de toegevoegde waarde van een ontwerp-wijziging in relatie tot de kosten die dit met zich meebrengt. In een anterieure overeenkomst worden de onderliggende randvoorwaarden en afspraken vastgelegd. Uitgangspunt is een vast bedrag per eigenaar van een kavel. Dit is een bedrag van €7500,- per eigenaar. De aangepaste werkwijze door te werken met taxatie heeft tot gevolg dat er verschillen ontstaan in het te betalen bedrag. Voor het draagvlak willen we kiezen om het eerder gecommuniceerde bedrag van €7500,- als plafondbedrag te hanteren. Eigenaren betalen nooit meer dan dit bedrag aan verevening, maar een lager bedrag is mogelijk als de taxatie dit uitwijst.

1.9 Individueel mogelijk extra kosten Dit bedrag (€7500,-) is exclusief de investeringen die een park (VVE) of individuele eigenaar moet doen om te voldoen aan de randvoorwaarden voor de woonbestemming. Denk daarbij aan kosten vanuit het Besluit bouwwerken leefomgeving (voorheen Het Bouwbesluit) of het oplossen van strijdigheden op de kavel. Voor het park als geheel gaat het bijvoorbeeld om investeringen die te maken hebben met de kwaliteitsimpuls. 1.10 Er komt een betalingsregeling met mogelijkheid voor maatwerk De bijdrage dient bij voorkeur in een keer voldaan te worden. Daarnaast wordt een afbetalingsregeling gemaakt, waarbij een eigenaar in termijnen kan betalen. Een dergelijke regeling wordt verder uitgewerkt en is naar verwachting medio 2025 gereed. Hiervoor wordt individueel maatwerk toegepast. 1.11 Bij erfpacht schrijven we de grondeigenaar aan Op sommige parken is sprake van erfpacht. Uitgangspunt is dat de grondeigenaar wordt aangeschreven voor de bijdrage per kavel. De verpachter dient zelf afspraken te maken met de pachter van diens kavel. We vinden het redelijk dat ook de eigenaar van de recreatiewoning op de kavel bijdraagt in de kosten. Daarom faciliteren we het gesprek tussen grondeigenaar en huiseigenaar. Het maken van onderlinge afspraken blijft een private verantwoordelijkheid.

1.12 Andere kosten voor eigenaren Vereveningsbijdrage geldt voor alle eigenaren van recreatiewoningen die mee willen gaan in de transformatie naar een woonbestemming. Bij transformatie is sprake van 3 soorten kosten: 1. Leges voor de ruimtelijke procedure en verevening 2. Particuliere investeringen die voor rekening van de eigenaar komen. Bijv. kosten om te voldoen aan het Bouwbesluit-bestaande bouw 2012 (in de Omgevingswet heet dit Besluit bouwwerken leefomgeving, Bbl) of benodigde aanpassingen op de eigen kavel om groenstrook in te planten of bestaande strijdigheden op te lossen; 3. Gezamenlijke kosten voor eigenaren binnen de VVE voor aanpassingen in de openbare ruimte (voor zover niet in eigendom van de gemeente), landschappelijke inpassing, natuurcompensatie of de vereiste kwaliteitsimpuls vanuit de Provinciale Beheerverordening. Daardoor heeft een eigenaar boven op de bijdrage van €7500,- voor de verevening, individueel te maken met extra kosten vanwege de eigen situatie. Of door een bijdrage aan de Vereniging Van Eigenaren van het park vanwege investeringen die voortkomen uit het transformatieplan. De hoogte van deze individuele bijdrage kan per eigenaar verschillen, afhankelijk van zijn of haar situatie. De kosten voor de ruimtelijke procedure met bijbehorende onderzoeken en het schrijven van een wijziging omgevingsplan zijn kosten die door de gemeente worden gedragen.

2.1 We sturen de raad ter kennisgeving het omgevingsprogramma Versterken recreatiesector gemeente De Wolden De wijze van verevening toepassen en het omgevingsprogramma zijn onlosmakelijk verbonden. Het kader verevening geeft aan op welke wijze verevening wordt toegepast en welk bedrag in rekening wordt gebracht om het verlies aan recreatie-areaal te compenseren. Het omgevingsprogramma geeft duidelijkheid om welke wijze de te innen middelen vanuit verevening worden ingezet om de recreatiesector te compenseren en te versterken. 2.2 In het omgevingsprogramma Versterken recreatiesector gemeente De Wolden verantwoorden we de inzet van vereveningsgelden Vereveningsbijdragen bij transformaties mogen niet zomaar worden geïnd. Om dit juridisch correct te doen, is het noodzakelijk vooraf te verantwoorden op welke manier

deze bijdrage wordt ingezet in de recreatieve sector van onze gemeente. Dit moet worden vastgelegd in een omgevingsprogramma, welke wordt vastgesteld door het college. Dit omgevingsprogramma is gebaseerd op artikel 3.4 jo. 3.5 van de Omgevingswet en wordt vastgesteld door burgemeester en wethouders. De basis hiervoor ligt in een omgevingsvisie die al eerder door de raad is vastgesteld, te weten de toekomstvisie/omgevingsvisie ‘Samen aan Zet! – Toekomstvisie 2022-2040’ (raadsbesluit 27-10-2022). Het omgevingsprogramma is vormvrij en hoeft niet als ontwerp er inzage te worden gelegd, omdat hierin geen voor burgers of bedrijven bindende regels staan.

Maar 1.1 Anterieure Overeenkomsten & Draagvlak Met de parken worden overeenkomsten opgesteld waarbij deze uitgangspunten worden verwerkt. Uiteindelijk is het aan individuele eigenaren om te besluiten of ze hier wel of niet aan willen voldoen. Het is de verantwoordelijkheid van de VVE om zoveel mogelijk eigenaren te bewegen mee te doen met de transformatie. Vanuit de gemeente faciliteren wij dit draagvlakproces. Het college is bevoegd af te zien van een transformatie als er niet voldoende draagvlak (meer) is. De definitie van ‘niet voldoende’ kan per park verschillen en zal beargumenteerd plaatsvinden. 1.2 Wel verevening maar geen kostenverhaal Het is juridisch niet mogelijk om kostenverhaal af te dwingen. Daarom wordt voorgesteld om alleen verevening toe te passen. De kosten voor o.a. het programma, de ruimtelijke procedure en ook andere kosten komen voor rekening van de gemeente. Er wordt voorgesteld om een plafondbedrag van €7500 te hanteren. Naar alle waarschijnlijkheid gaan veel eigenaren dit bedrag ook betalen, omdat een percentage van 25% van de waardestijging wordt gevraagd. De inkomsten voor de gemeente mogen alleen worden gebruikt voor de doelen uit het omgevingsprogramma Versterken recreatiesector De Wolden. Deze maakt onderdeel uit van dit besluit.

Achtergrond Het kader verevening geeft uitleg waarom binnen het Drentse programma Vitale Vakantieparken er in samenspraak met alle Drentse gemeenten in 2020 afgesproken is dat er gekozen wordt voor het zogenaamde “Drentse Model voor Verevening”. Met betrekking tot de mate waarin en de wijze waarop maakt elke Drentse gemeente haar eigen keuze en afweging. In juni 2024 is er een besloten om plankosten en verevening te vermengen met een uniform bedrag van €7500 euro. Uit juridisch advies van een externe advocaat en de Taksforce Drenthe blijkt dat de gekozen route grote juridische risico’s kent. Daarom stellen wij voor om de gekozen route los te laten en te kiezen voor bovenstaand scenario. Door te werken met taxatie is er sprake van een betere juridische onderbouwing wat leidt tot een objectievere grondslag voor verevening. De vereveningsbijdrage is een compensatie voor het verlies aan recreatief areaal in het buitengebied van de gemeente. De bijdrage wordt alleen besteed aan investeringen die ten goede komen aan de recreatiesector van de gemeente in brede zin. Dit kan ook een recreatiefonds zijn waaruit maatregelen en projecten worden betaald. Dit wordt geborgd door verankering in een omgevingsprogramma.

De financiële gevolgen zijn Dit besluit op zich heeft geen financiële gevolgen voor de begroting. In de meerjarenbegroting zijn de uitvoeringskosten voor het programma Vitale Vakantieparken opgenomen. Waarbij de gemeenteraad jaarlijks bij de begrotingsbehandeling kan besluiten. De opbrengsten zijn nog kader stellend. Verder is het jaar van verrekening nog niet bekend. Daarom kunnen we de opbrengsten nog niet verwerken. In de betreffende jaarrekening zal hierover worden gerapporteerd. De totale opbrengst komt nu volledige ten goede aan het vereveningsfonds, dat kan worden besteed aan recreatieve doeleinden in de gemeente. Kosten voor het opstellen van een wijziging Omgevingsplan, kunnen dus niet worden verhaald. De parken zullen wel kosten blijven maken voor het voldoen aan het bestemmingsplan. Dit verschilt per park, maar gaat om bijv. het aanleggen van de groenstrook, het oplossen van strijdigheden van bebouwing, het aanpassen van riool of andere infrastructuur. Hoewel de opbrengsten hetzelfde blijven, is het doel waaraan deze opbrengsten kunnen worden besteed beperkt tot de recreatiesector. Bij de volgende actualisatie van de nota reserves en voorzieningen, zullen we een reserve ‘vereveningsfonds’ vormen. Hierin zullen de vereveningsbijdragen worden gestort. Alternatieven Vasthouden aan het besluit van 30 mei 2024, maar dat kent grote juridische risico’s.

Het vermengen van plankosten met verevening wordt sterk ontraden, want er is geen juridische grondslag om kostenverhaal toe te passen. Een alternatief kan wel zijn om geen verevening toe te passen. Participatie Vanuit het programma Vitale Vakantieparken zijn we al jarenlang in gesprek met de betreffende parken. De betreffende parken zijn op de hoogte van deze besluitvorming. Communicatie De besluitenlijst worden openbaar gemaakt. De parken zijn al op de hoogte van de voorgenomen wijziging. Bijlagen 1. Het Omgevingsprogramma Versterken recreatiesector 2. Kader Verevening

Zuidwolde, 27 mei 2025 Burgemeester en Wethouders van De Wolden,

Roelof Pieter Koning gemeentesecretaris

Inge C. J. Nieuwenhuizen burgemeester