Raadsvoorstel vaststellen opdracht voor een inhoudelijk en financieel kader voor investeringen

Gemeenteraad Voorstel voor de raad Datum raadsvergadering Agendapuntnummer Portefeuillehouder

: : :

18 december 2025 25RV062 Wethouder Rudi Hooch Antink

Aan de gemeenteraad Onderwerp Vaststellen opdracht voor een inhoudelijk en financieel kader voor investeringen Wij willen Een duidelijk afwegingskader om prioriteiten te kunnen stellen voor gemeentelijke investeringen en hoever de gemeentelijke rol daarin strekt vanuit haar publieke taak. Wij besluiten 1. Eén afwegingskader voor investeringen uit te werken waarin aandacht wordt besteed aan: a. Een inhoudelijk kader om ontwikkelingen en investeringen te prioriteren; b. Een financieel kader hoe ontwikkelingen en investeringen gefinancierd worden, inclusief hoe en tot hoever de algemene reserve hierbij wordt ingezet; c. Hoever de gemeentelijke rol strekt in financiering en risico’s, de cofinanciering van maatschappelijke instellingen en de financiering door derden vanuit bijvoorbeeld subsidies. Want 1.1. Noodzaak van een integraal afwegingskader Op dit moment worden investeringen niet gepland op basis van een integraal afwegingskader. Hierdoor bestaat het risico dat investeringsbeslissingen ad hoc en versnipperd worden genomen. Een uniform kader zorgt ervoor dat beleidsdoelen, financiën en risico’s beter tegen elkaar kunnen worden afgewogen. Hierdoor ontstaat er ook meer samenhang en transparantie in de manier waarop investeringen worden beoordeeld en kan er beter gestuurd worden op het realiseren van gestelde maatschappelijke doelen en ambities.

Bij de behandeling van de begroting 2026-2030 heeft het college aan de gemeenteraad ook de toezegging gedaan om een dergelijk kader uit te werken. 1.2.

Sturingsinstrument voor de gemeenteraad en uitvoeringskader voor het college Het afwegingskader helpt bij het koppelen van de investeringen aan de maatschappelijke doelen en het kunnen prioriteren van investeringen op basis van noodzaak en maatschappelijke impact. Het kader ondersteunt daarmee de gemeenteraad in de kaderstellende rol en controlerende taak. Het geeft het college duidelijke uitvoeringskaders mee in de voorbereiding op ontwikkelingen, afstemming met de samenleving en het uitwerken van voorstellen en adviezen.

1.3.

Draagt bij aan het behoud van financieel gezonde positie In de kadernota en begroting 2026-2030 heeft gemeente De Wolden diverse ombuigingen vastgesteld om de komende jaren een financieel gezond te blijven. Hierin is duidelijk geworden dat keuzes noodzakelijk zijn. Dit betekent ook dat

niet zomaar alle investeringen gedaan kunnen worden omdat hier structurele lasten uit voort komen die moeten worden opgevangen in de exploitatiebegroting. Het inhoudelijke en financiele kader zorgt voor duidelijkheid en discipline in hoe en tot hoever gemeente De Wolden haar financiële middelen inzet. Ook geeft het een duidelijk beeld over het gewenste voorzieningenniveau voor De Wolden en hoe dit zich verhoudt tot de lasten voor inwoners. Naast het in balans houden van de exploitatiebegroting voorkomt een financieel kader dat de algemene reserve te snel wordt uitgeput. Ook zorgt het kader ervoor dat er duidelijke afspraken zijn gemaakt hoe en wanneer de algemene reserve wordt ingezet. 1.4.

Transparante en heldere kaders voor de samenleving Diverse maatschappelijke ontwikkelingen raken de gemeente in haar publieke taak en verantwoordelijkheid. Dit betekent dat de gemeente bij diverse ontwikkelingen verantwoordelijk is voor de investeringen of een actieve, investerende rol heeft. Echter, de gemeente is niet voor alles verantwoordelijk en vaak ligt er ook een verantwoordelijkheid bij inwoners en maatschappelijke instellingen zelf. Door een inhoudelijk en financieel kader is vooraf duidelijk hoe de gemeente prioriteiten stelt en tot hoever de gemeentelijke rol in investeringen strekt en waar inwoners en de samenleving zelf voor verantwoordelijk zijn. Hierdoor wordt er transparant en uniform gewerkt.

1.5.

Stimuleert samenwerking en het onderzoeken van subsidies en cofinanciering Een inhoudelijk en financieel kader stelt grenzen aan de gemeentelijke mogelijkheden en helpt om verantwoordelijkheden helder te verdelen tussen gemeente en partners. Maar daarnaast zorgt het er ook voor dat de samenwerking tussen gemeente, maatschappelijke instellingen en derden wordt versterkt. Om ontwikkelingen mogelijk te maken is het niet enkel de gemeente die leidend en verantwoordelijk is. Door samenwerking is de betrokkenheid van inwoners en maatschappelijke partners groter. Hierdoor zal de betrokkenheid en impact van investeringen ook groter worden omdat het eigenaarschap niet enkel bij de gemeente ligt. Tevens wordt hiermee gestimuleerd dat subsidies en cofinanciering meer worden onderzocht en beter worden benut om ontwikkelingen mogelijk te maken.

1.6.

Prioritering vergroot haalbaarheid Naast de afweging op basis van de inhoud en financien zorgt een afwegingskader er ook voor dat er beter gestuurd kan worden op de beschikbare capaciteit. Niet alle investeringen kunnen tegelijkertijd uitgevoerd worden. We zijn voor ontwikkelingen afhankelijk van diverse vakdisciplines zoals Ruimtelijke ordening, vergunningverlening, stedenbouw etc. Door prioriteiten te stellen kan er beter gestuurd worden op de beschikbare capaciteit en kan er beter gestuurd worden op verwachtingen over wat en er in tijd haalbaar is om wel of niet te realiseren.

1.7.

Toevoeging op de nota investeringen Als onderdeel van de kadernota 2026-2030 is de geactualiseerde nota investeringen vastgesteld. Bij deze kadernota zijn voor investeringen ook al afwegingen gemaakt voor temporiseren van en besparen op investeringen. Met de nota investeringen is er al een basis gelegd voor een afwegingskader voor investeringen. Daarom wordt het inhoudelijke en financiele kader als een toevoeging gezien op de nota investeringen. Jaarlijks kan het afwegingskader ook een onderdeel worden van de nota investeringen zodat jaarlijks er een aparte afweging gemaakt kan worden over de investeringen en de keuzes die daarin gemaakt worden. Daarmee wordt het op orde houden van de investeringen en de integrale afweging hierover structureel geborgd binnen de planning en control cyclus.

Maar Eerst afwegingskader, daarna pas definitieve keuzes voor investeringen Diverse projecten en ontwikkelingen zijn al in voorbereiding. Om voor deze ontwikkelingen de juiste keuzes te kunnen maken, is het noodzakelijk om eerst dit inhoudelijke en financiële afwegingskader uit te werken en de ontwikkelingen en investeringen hieraan te toetsen. Een uitzondering hierop vormen sportpark de Baete in Ruinen en de ontsluitingsweg voor de Hoge Akkers in Ruinerwold. Gezien het feit dat de voorbereidingen van deze investeringen echter al in een vergevorderd stadium is, wordt voor deze twee investeringen gekozen om dit vooruitlopend op het afwegingskader voor te leggen. Het betreft voor de ontwikkeling van sportpark de Baete elementen die passend zijn bij de publieke taak van de gemeente. Beschikbaarheid ambtelijke organisatie, college en gemeenteraad vereist De opstelling van een afwegingskader vraagt de nodige ambtelijke capaciteit en ook tijd en commitment van raad en college. De voorgestelde aanpak is om met een ambtelijke werkgroep (met beleidsmatige, De voorgestelde aanpak is om met een ambtelijke werkgroep, onder leiding van de gemeentecontroller en met inbreng van beleidsmatige, financiële en juridische expertise, in werksessies te komen tot een conceptafwegingskader.

Dit concept wordt vervolgens in een thematische collegevergadering verder uitgewerkt tot een proeve van een afwegingskader. Ter borging van bestuurlijk draagvlak wordt deze proeve daarna besproken in een werksessie met de financiële werkgroep. Daarna kan deze uitgewerkt worden in een raadsvoorstel, dat voorafgaand aan de opstelling van investeringsplan en kadernota naar de (nieuwe) raad kan. We voorzien een doorlooptijd van enkele maanden, in een periode waarin de lokale verkiezingen op ons afkomen en ook overige werkzaamheden om aandacht vragen. De verwachting is dat het afwegingskader gereed is bij behandeling van de geactualiseerde nota investeringen bij de kadernota 2027-2031. Achtergrond In de meerjarenbegroting van De Wolden zijn diverse ambities opgenomen die uiteindelijk vragen om een gemeentelijke investering. Voorbeelden hiervan zijn de ontwikkeling van sportpark de Baete in Ruinen, de ontsluitingsweg bij Hoge Akkers en het verduurzamen van de dorpshuizen. Uit de meerjarenbegroting 2026-2030 en de onlangs gepresenteerde nota weerstandsvermogen blijkt dat er aan vrij beschikbare middelen incidenteel een ruimte is van circa €16 miljoen binnen de Algemene Reserve. Ten aanzien van de ruimte voor structurele uitgaven laat het meerjarenperspectief zien dat er rond de € 300.000, ruimte is (2027 – 2028).

Dit geldt onder de voorwaarde dat de nog te realiseren taakstellingen volledig gehaald worden en er geen onvoorziene tegenvallers optreden. De samenhang van diverse ontwikkelingen en investeringen en de financiële positie van De Wolden geven aanleiding om te komen tot een inhoudelijk en financieel afwegingskader. De financiële gevolgen zijn Aan het uitwerken van een inhoudelijk en financieel afwegingskader zijn geen financiële consequenties verbonden. Alternatieven Er kan ook gewerkt worden zonder een inhoudelijk en financieel afwegingskader. Dit betekent dat ontwikkelingen en investeringen per keer moeten worden afgewogen. Keuzes worden dan meer ad hoc gemaakt. Hierdoor is er voor de langere termijn minder sturing op het realiseren van gestelde ambities en maatschappelijke doelen. Ook draagt dit niet bij aan een transparante manier van werken. Tevens is er hierdoor minder grip op de gemeentelijke financiën, terwijl de financiële ontwikkelingen voor de komende jaren gemeenten juist dwingen om meer sturing en grip te houden.

Participatie Dit betreft een inhoudelijk en financieel afwegingskader. Hier wordt geen participatie bij toegepast. Zodra het kader is vastgesteld, wordt het kader wel gebruikt bij ontwikkelingen en investeringen waarin wordt samengewerkt met inwoners en maatschappelijke partners. Communicatie Het besluit wordt openbaar gepubliceerd. Bijlagen Raadsbesluit Zuidwolde, 25 november 2025 Burgemeester en Wethouders van De Wolden,

Roelof Pieter Koning gemeentesecretaris

Inge C. J. Nieuwenhuizen burgemeester