Raadsvoorstel Vaststellen inhoudelijk en financieel afwegingskader voor investeringen

Gemeenteraad Voorstel voor de raad Datum raadsvergadering Agendapuntnummer Portefeuillehouder

: : :

28 mei 2026 Rudi Hooch Antink

Aan de gemeenteraad Onderwerp Vaststellen inhoudelijk en financieel afwegingskader voor investeringen Wij willen Een duidelijk afwegingskader ontwikkelen om prioriteiten te kunnen stellen voor gemeentelijke investeringen en om te bepalen hoever de gemeentelijke rol daarin strekt vanuit haar publieke taak. Wij besluiten 1. Een voorlopig afwegingskader voor investeringsprojecten vast te stellen; Want 1.1. Noodzaak van een integraal afwegingskader Op dit moment worden investeringen niet gepland op basis van een integraal afwegingskader. Hierdoor bestaat het risico dat investeringsbeslissingen ad hoc en versnipperd worden genomen. Een uniform kader zorgt ervoor dat beleidsdoelen, financiën en risico’s beter tegen elkaar kunnen worden afgewogen. Hierdoor ontstaat er ook meer samenhang en transparantie in de manier waarop investeringen worden beoordeeld en kan er beter gestuurd worden op het realiseren van gestelde maatschappelijke doelen en ambities. Op 18 december 2025 heeft de raad daarom opdracht gegeven een integraal afwegingskader uit te werken. Dit ligt nu voor. 1.2.

Sturingsinstrument voor de gemeenteraad en uitvoeringskader voor het college Het afwegingskader helpt bij het koppelen van de investeringen aan de maatschappelijke doelen en het kunnen prioriteren van investeringen op basis van noodzaak en maatschappelijke impact.

1.3.

Transparante en heldere kaders voor de samenleving Diverse maatschappelijke ontwikkelingen raken de gemeente in haar publieke taak en verantwoordelijkheid. Dit betekent dat de gemeente bij diverse ontwikkelingen verantwoordelijk is voor de investeringen of een actieve, investerende rol heeft. Echter, de gemeente is niet voor alles verantwoordelijk en vaak ligt er ook een verantwoordelijkheid bij inwoners en maatschappelijke instellingen zelf. Vanuit het afwegingskader worden handvatten aangereikt ten aanzien van de financieringsopzet om per project vooraf duidelijk te maken hoe de gemeente prioriteiten stelt. Daarnaast geeft het duidelijkheid over de omvang van de gemeentelijke rol in investeringen en waar inwoners en de samenleving zelf voor verantwoordelijk zijn.

1.4

Bijdrage aan het behoud van financieel gezonde positie In de kadernota en begroting 2026-2030 heeft gemeente De Wolden diverse ombuigingen vastgesteld om de komende jaren financieel gezond te blijven. Hieruit is duidelijk geworden dat keuzes noodzakelijk zijn. Dit betekent ook dat niet zomaar alle investeringen gedaan kunnen worden omdat hier structurele lasten uit voort komen die moeten worden opgevangen in de exploitatiebegroting. Het inhoudelijke en financiële kader zorgen voor duidelijkheid en discipline in hoe en tot hoever gemeente De Wolden haar financiële middelen inzet.

1.5

Inzicht in capaciteit en uitvoerbaarheid van de plannen Naast de afweging op basis van de inhoud en financiën zorgt een afwegingskader er ook voor dat er beter gestuurd kan worden op de beschikbare capaciteit. Niet alle investeringen kunnen tegelijkertijd uitgevoerd worden. We zijn voor ontwikkelingen afhankelijk van diverse vakdisciplines zoals ruimtelijke ordening, vergunningverlening, stedenbouw, inkoop, juridische advisering etc. Het afwegingskader omvat een toets op uitvoerbaarheid, of er afdoende capaciteit beschikbaar is, intern en extern, en of marktpartijen in staat zijn om tijdig te leveren. Dit is een afweging zowel per investering als ook –nog belangrijker- op het totaal aan investeringsprojecten. Dit is de opmaat naar een professioneel portfoliomanagement, waaraan binnen de SWO wordt gewerkt.

1.6

Toevoeging op de nota investeringen Als onderdeel van de kadernota 2026-2030 is de geactualiseerde nota investeringen vastgesteld. Bij deze kadernota zijn voor investeringen ook al afwegingen gemaakt voor temporiseren van en besparen op investeringen. Uitgangspunten ten aanzien van de investeringsruimte, de verwerking van kapitaallasten en de afschrijvingstermijnen zijn aangescherpt. Dit afwegingskader moet gezien worden als een toevoeging op deze uitgangspunten vanuit de nota investeringen 2026-2030. Op basis hiervan wordt de gestart voor een integrale afweging van reeds voorgenomen en nieuw aan te dragen investeringsprojecten ten behoeve van het Meerjareninvesteringsplan 2027-2031. Jaarlijks zal het afwegingskader ook onderdeel worden van de nota investeringen zodat er steeds bij de kadernota een aparte afweging gemaakt kan worden over de investeringen en de bijbehorende keuzes. Daarmee wordt het op orde houden van de investeringen en de integrale afweging hierover structureel geborgd binnen de planning en controlcyclus.

1.7

Voorlopig Afwegingskader Het afwegingskader is ontwikkeld om investeringen af te wegen. De praktijk moet uitwijzen of dit afwegingskader voldoende houvast geeft en of het werkbaar is voor de ambtelijke organisatie. Bovendien is het afwegingskader opgesteld met een financiële invalshoek. Echter externe factoren als netcongestie kunnen ook een rol spelen bij de prioritering, net als politieke overwegingen. De komende tijd werken we door aan het verfijnen van dit model.

Maar Eerst afwegingskader, daarna pas definitieve keuzes voor investeringen Diverse projecten en ontwikkelingen zijn al in voorbereiding. Om voor deze ontwikkelingen de juiste keuzes te kunnen maken, is het noodzakelijk om eerst een afwegingskader vast te stellen en de ontwikkelingen en investeringen hieraan te toetsen. Eerder heeft u besloten dat de ontwikkeling van het sportpark de Baete in Ruinen en de ontsluitingsweg voor de Hoge Akkers in Ruinerwold hierop een uitzondering vormden. U heeft daartoe al voorstellen behandeld. In beide gevallen vragen deze nog om verdere uitwerking. Die uitwerking nemen we daarom mee in de integrale afweging vanuit het afwegingskader, waarbij we vanzelfsprekend uitgaan van een hoge bestuurlijke wenselijkheid.

Achtergrond In de meerjarenbegroting van De Wolden zijn diverse ambities opgenomen die uiteindelijk vragen om een gemeentelijke investering. Voorbeelden hiervan zijn de ontwikkeling van sportpark de Baete in Ruinen, de ontsluitingsweg bij Hoge Akkers en het verduurzamen van de dorpshuizen. Daarnaast kennen we een vastgesteld Meerjareninvesteringsplan waarop tal van investeringsprojecten zijn opgenomen. In de afgelopen jaren hebben we bij herhaling kunnen constateren dat de uitvoering hiervan achterloopt op de planning en dat de sturing op capaciteit intern -door een lastige arbeidsmarkt- en extern -door beperkte capaciteit bij marktpartijen- lastig is. Tenslotte zullen er ook vanuit een nog vast te stellen College Uitvoerings Programma voor de komende raadsperiode mogelijk nieuwe projecten aangedragen worden. Om tegen die achtergrond te komen tot een financieel en inhoudelijk uitvoerbaar Meerjareninvesteringsplan 2027-2031 is een herijking en (her)afweging wenselijk. Daarbij helpt dit inhoudelijk en financieel afwegingskader. De financiële gevolgen zijn Aan het vaststellen van een inhoudelijk en financieel afwegingskader zijn geen financiële consequenties verbonden. Alternatieven Er kan ook gewerkt worden zonder een inhoudelijk en financieel afwegingskader. Dit betekent dat ontwikkelingen en investeringen per keer moeten worden afgewogen. Keuzes worden dan meer ad hoc gemaakt.

Hierdoor is er voor de langere termijn minder sturing op het realiseren van gestelde ambities en maatschappelijke doelen. Ook draagt dit niet bij aan een transparante manier van werken. Tevens is er hierdoor minder grip op de gemeentelijke financiën, terwijl de financiële ontwikkelingen voor de komende jaren gemeenten juist dwingen om meer sturing en grip te houden. En gezien de wenselijkheid van een breder portfoliomanagement om ook de capaciteitsplanning te verbeteren, past het om ook bestuurlijk vanuit een afwegingskader dit te toetsen. Participatie Dit betreft een inhoudelijk en financieel afwegingskader. Hier wordt geen participatie bij toegepast. Zodra het kader is vastgesteld, wordt het kader wel gebruikt bij ontwikkelingen en investeringen waarin wordt samengewerkt met inwoners en maatschappelijke partners. Communicatie Het besluit wordt openbaar gepubliceerd. Bijlage Notitie afwegingskader investeringsprojecten Zuidwolde, 28 mei 2026 Burgemeester en Wethouders van De Wolden,

Roelof Pieter Koning gemeentesecretaris

Inge C. J. Nieuwenhuizen burgemeester