Raadsvoorstel Transitievisie Warmte De Wolden.pdf

Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 15 december 2021 Agendapuntnummer : XIV, punt 7 Portefeuillehouder : Wethouder Gerrie Hempen - Prent Aan de gemeenteraad Onderwerp: Transitievisie Warmte De Wolden Samenvatting: Gemeenten hebben de regie in het proces naar een aardgasvrij Nederland en stellen zoals afgesproken in het Klimaatakkoord uiterlijk 2021 een Transitievisie Warmte op. In deze visie staat beschreven welke duurzame warmtealternatieven er zijn in de gemeente en wat de planning is: hoe en wanneer gaat welke wijk of buurt of welk dorp van het aardgas af? De visie geeft een eerste richting aan de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. De Transitievisie Warmte van gemeente De Wolden is de basis waarop we de komende jaren aan de slag gaan met het aardgasvrij worden van De Wolden. Tijdens verschillende sessies met stakeholders, een inwonerbijeenkomst en via een enquête is input opgehaald voor de visie. Op basis van dit proces zijn keuzes gemaakt bij het bepalen van de visie en zijn er vijf uitgangspunten voor de warmtetransitie in De Wolden geformuleerd: 1. We zetten in op draagvlak bij en ondersteuning van inwoners en ondernemers 2. We zetten in op energiebesparing: isoleren en bewustzijn/ gedrag 3. We voorkomen desinvestering door de warmtetransitie met andere opgaven te combineren, we haken aan op 'natuurlijke momenten' 4.

We leveren maatwerk waar nodig, maar nemen grote stappen waar het kan 5. We passen innovaties uit landelijke pilots toe Deze uitgangspunten, de lokale context en het volgen van de Trias Energetica (beperk de energievraag, maak gebruik van duurzame energie en gebruik energie op een efficiënte manier) zijn de basis van de route naar een aardgasvrij De Wolden. Gemeente De Wolden wijst, naast de schoolkring Ansen voor 2030, geen startbuurt of dorp aan waar door middel van een wijkgerichte aanpak de transitie naar aardgasvrij gemaakt wordt. Wel zet de gemeente sterk in op energiebesparing voor de gehele gebouwde omgeving in De Wolden. De focus ligt tot en met 2030 op energiebesparing, het individueel aardgasvrij worden van woningen en de inzet van groen gas waar dat noodzakelijk is. We blijven als gemeente kijken naar koppelkansen om grotere stappen te zetten en kijken ook naar andere aanpakken voor bijvoorbeeld monumenten en utiliteitsbouw. Er wordt aanvullend onderzoek gedaan naar de potentie van aquathermie in de Wijk. Fase van besluitvorming: Besluitvormend

Pagina 1 van 5

Ontwerpbesluit: 1. De Transitievisie Warmte De Wolden vast te stellen. Inleiding en aanleiding: In het Klimaatakkoord is het doel gesteld om uiterlijk in 2050 een aardgasvrije gebouwde omgeving te hebben in Nederland. Dit houdt in dat circa 7 miljoen woningen en 1 miljoen andere gebouwen op hernieuwbare warmte en elektriciteit over moeten gaan. Dit betekent dat er de komende jaren gefaseerd veel gebouwen van het aardgas af gaan. Gemeenten hebben de regie in het proces naar een aardgasvrij Nederland en stellen zoals afgesproken in het Klimaatakkoord een Transitievisie Warmte op. Een Transitievisie Warmte is een beleidsdocument dat een eerste richting geeft aan de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Iedere gemeente moet voor het einde van 2021 een Transitievisie Warmte hebben vastgesteld. Daarin moet inzicht worden gegeven in de duurzame warmtealternatieven in de gemeente en een doorkijk in de tijd: wanneer gaat welke wijk of buurt of welk dorp van het aardgas af en op welke manier? De start van het opstellen van de Transitievisie Warmte voor De Wolden vond plaats tijdens de tweedaagse sprintsessie in januari 2020 in Spier (gezamenlijk georganiseerd met de gemeenten Hoogeveen en Westerveld en de provincie Drenthe). Op basis van die sprintsessie is een eerste storymap opgeleverd.

De storymap vormde de basis van het verdere proces, dat vanaf het najaar van 2020 is vormgegeven met in- en externe stakeholders en inwoners en dat geresulteerd heeft in de voorliggende Transitievisie Warmte. De Transitievisie Warmte hangt nauw samen met de Regionale Energiestrategie (RES). Voor het duurzaam invullen van de elektriciteitsvraag wordt in Drenthe samengewerkt aan de RES regio Drenthe. Onderdeel van de RES is ook de Regionale Structuur Warmte (RSW). Dit onderdeel bestaat onder andere uit inzicht in de regionale warmtevraag en het warmte-aanbod en een beschrijving van de mogelijkheden voor nieuw te ontwikkelen bovengemeentelijke warmte-infrastructuur. De concrete uitwerking van de Transitievisie Warmte op wijk-, buurt of dorpsniveau vindt samen met inwoners en andere betrokkenen plaats in het wijkuitvoeringsplan (WUP). Problemen of vraagstukken: Gemeenten hebben de regie in het proces naar een aardgasvrij Nederland. Met de Transitievisie Warmte geeft de gemeente een gezamenlijke focus en richting die nodig is om samen met de warmtetransitie aan de slag te gaan. De visie maakt keuzes inzichtelijk, borgt zorgvuldige politieke besluitvorming en plaatst lopende en nieuwe initiatieven in een centraal kader.

Ontwerpbesluit: toelichting en argumentatie: 1.1 Met de Transitievisie Warmte wordt een belangrijke stap gezet in onze duurzame ambities Zoals in het Actieplan Klimaat & Energie 2021 – 2024 is vastgelegd, is de ambitie van gemeente De Wolden om in 2040 een energieneutrale gebouwde omgeving gerealiseerd te hebben. De Transitievisie Warmte geeft weer hoe we de warmtevraag op een duurzame manier kunnen invullen en hoe we daar de komende jaren aan willen gaan werken. De volgende stap is het uitvoeren van de visie, gezamenlijk met inwoners, ondernemers en stakeholders.

Pagina 2 van 5

1.2

De Transitievisie Warmte is opgesteld op basis van de input en wensen van inen externe stakeholders en inwoners Tijdens verschillende in- en externe digitale sessies, een digitale inwonerbijeenkomst en via input uit een enquête is richting gegeven aan de Transitievisie Warmte voor De Wolden. Onder andere de netbeheerders RENDO en Enexis Netbeheer, woningcorporatie Actium, huurdersvereniging MEVM, Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe, verschillende lokale initiatieven en de gemeenteraad hebben actief meegedacht bij de totstandkoming van de visie. Uit het proces kwam naar voren dat er een grote uitdaging gezien wordt in het meekrijgen van een groot deel van de inwoners en dat er zorgen zijn over de betaalbaarheid voor onze inwoners. Dit is de reden dat de focus eerst komt te liggen op energiebesparing en het treffen van ‘geen spijt’ maatregelen en de overstap naar aardgasvrij op natuurlijke momenten, als het onze inwoners uitkomt, in samenhang met het communiceren met en het stimuleren en ondersteunen van onze inwoners en ondernemers.

1.3

De Transitievisie Warmte biedt inwoners een handelingsperspectief De Transitievisie Warmte is de basis waarop we de komende jaren aan de slag gaan met de verduurzaming en het aardgasvrij worden van de gebouwde omgeving in De Wolden. Uit de verschillende sessies met inwoners en lokale initiatieven is gebleken dat een duidelijk handelingsperspectief zeer wenselijk is. De focus ligt de komende jaren sterk op energiebesparing. In de visie worden op basis van bouwjaren van woningen handvatten aangereikt met betrekking tot ‘geen spijt’ maatregelen die woningeigenaren nu al kunnen treffen om hun woning te verduurzamen en de aanvullende maatregelen die vervolgens getroffen kunnen worden. In de visie wordt ook aangegeven wanneer inwoners aan de slag zouden moeten gaan. Er is niet gekozen voor een startwijk (naast de proeftuin Aardgasvrije Wijken Schoolkring Ansen), maar voor een overstap richting aardgasvrij op ‘natuurlijke momenten’, zonder dwang. Dit zijn bijvoorbeeld een verhuizing of een cv-ketel die aan vervanging toe is.

Alternatief beleid: Een alternatief de Transitievisie Warmte niet vast te stellen. In het Klimaatakkoord is echter afgesproken dat gemeenten uiterlijk 2021 een Transitievisie Warmte vaststellen, waaraan dan geen invulling gegeven wordt Een ander alternatief is de voorliggende Transitievisie Warmte te wijzigen, bijvoorbeeld door één of meerdere dorpen of buurten aan te wijzen waar voor 2030 de stap naar aardgasvrij gemaakt moet worden. Zoals de visie op dit moment voorligt, doet echter meer recht aan de input van inwoners en stakeholders en de zorgen die er leven met betrekking tot betaalbaarheid. Bovendien is er in de visie ruimte om de komende periode in te springen op kansen die zich voordoen in buurten en dorpen. Als blijkt dat bijsturing noodzakelijk is, kan het herzien van de visie hiervoor benut worden. Dit moet minstens binnen vijf jaar. Financiële effecten: Het vaststellen van de Transitievisie Warmte heeft geen financiële gevolgen. De uitvoering van de Transitievisie Warmte (en de gehele energietransitie) valt onder de regie van de gemeente en vergt wel de benodigde inzet van capaciteit en middelen. Vanuit het Actieplan Klimaat & Energie 2021 – 2024 is er de komende jaren budget om stappen in de verduurzaming van De Wolden te zetten. Gemeenten hebben aanvullende middelen nodig om de Transitievisie Warmte en andere taken uit het Klimaatakkoord uit te kunnen voeren.

Het rapport Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022 – 2030, in opdracht van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) uitgevoerd, laat zien dat gemeenten de komende jaar meer middelen en capaciteit nodig hebben om de taken Pagina 3 van 5

uit het Klimaatakkoord uit te kunnen voeren. De VNG heeft positief kennisgenomen van het rapport. De verwachting is dat het Rijk de komende jaar meer middelen ter beschikking stelt van de decentrale overheden. Het in eerste instantie niet aanwijzen van extra startwijken of -dorpen in de voorliggende visie zorgt ervoor dat de beschikbare tijd goed verdeeld kan worden over de taken, zodat de noodzakelijke stappen (gemeente breed) gezet kunnen worden. Personele effecten: De uitvoering van de Transitievisie Warmte (en de gehele energietransitie) valt onder de regie van de gemeente en vergt wel de benodigde inzet van capaciteit en middelen. Zie ook bovenstaand. Juridische effecten: De Transitievisie Warmte moet worden geborgd in het instrumentarium van de Omgevingswet. Participatie- en communicatieparagraaf: (in te vullen aan de hand van de menukaart) De start van het opstellen van de Transitievisie Warmte voor De Wolden vond plaats tijdens de tweedaagse sprintsessie in januari 2020 in Spier (gezamenlijk georganiseerd met de gemeenten Hoogeveen en Westerveld en de provincie Drenthe). Tijdens deze sessie is samen met in- en externe stakeholders een aanzet gegeven om te komen tot de Transitievisie Warmte. Deze sessie vormde daarmee de basis voor het verdere proces, dat vanaf het najaar van 2020 plaatsvond.

Tijdens dit proces is in verschillende verdiepende sessies met in- en externe stakeholders gewerkt aan de invulling van de Transitievisie Warmte. Vervolgens is wat opgehaald is, besproken tijdens een bijeenkomst met de gemeenteraad en met inwoners tijdens een digitale inwonerbijeenkomst. Onze inwoners hebben via een digitale vragenlijst ook input kunnen leveren. Bijna 200 inwoners hebben van deze gelegenheid gebruikgemaakt. Begin augustus is er samen met stakeholders nagedacht over een communicatie- en participatieplan. Deze sessie is de basis van het hoofdstuk in de visie over communicatie en participatie. In het huis-aan-huis Duurzaamheidsmagazine staat dit najaar een artikel, met infographic, over de Transitievisie Warmte. Na vaststelling zal er verdere communicatie volgen met gebruik van de infographic, het handelingsperspectief voor inwoners en een overzicht van financiële regelingen. Fatale termijnen: Uiterlijk 2021 moeten gemeenten een Transitievisie Warmte vastgesteld hebben. Dit is afgesproken in het Klimaatakkoord. Aanpak en uitvoering: Na vaststelling van de Transitievisie Warmte gaan we verder met de verduurzaming van gemeente De Wolden. Direct na vaststelling worden de infographic en de bijlage met het handelingsperspectief voor inwoners, samen met een overzicht van financiële regelingen, als communicatiemiddel ingezet.

Op deze manier moet het gemeente breed voor inwoners duidelijk worden welke stappen ze kunnen zetten. De gemeente wil consistent en helder communiceren en inwoners en ondernemers stimuleren en ondersteunen.

Pagina 4 van 5

Het overleg met stakeholders wordt voortgezet, om op die manier snel in te kunnen springen op eventuele koppelkansen voor een meer gerichte wijk- of dorpsaanpak. De gemeente sluit in haar rol aan op de energie en kansen die in de dorpen aanwezig zijn. De gemeente stelt zich faciliterend op waar energie bij de inwoners zit om aan de slag te gaan, of bij nieuwe initiatieven die zich melden. In de proeftuin Aardgasvrije Wijken Schoolkring Ansen gaan we, samen met energieKansen, concreet aan de slag met het zetten van stappen richting een aardgasvrij dorp. De ervaringen die hier opgedaan worden, hopen we in te kunnen zetten bij de verdere verduurzaming van De Wolden. Bijlagen: • Transitievisie Warmte De Wolden (digitaal) • Infographic Transitievisie Warmte De Wolden • Raadsbesluit Transitievisie Warmte De Wolden Zuidwolde, 2 december 2021 Burgemeester en wethouders van De Wolden,

Vanessa Gosselink-van Dijk secretaris a.i.

Janny Vlietstra burgemeester

Pagina 5 van 5