Raadsvoorstel Toekomst huis-aan-huisinzameling keuze samenwerkingspartner

Gemeenteraad Voorstel voor de raad Datum raadsvergadering Agendapuntnummer Portefeuillehouder

: : :

25 september 2025 25RV037 Wethouder Rudi Hooch Antink

Aan de gemeenteraad Onderwerp Toekomst huis-aan-huisinzameling – keuze samenwerkingspartner Wij willen Een efficiënte en toekomstbestendige huis-aan-huisinzameling van huishoudelijk (rest)afval en grondstoffen. Wij besluiten 1. Geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken over het ontwerpbesluit van het college tot deelname in en toetreding tot Area Reiniging voor de dienstverlening met betrekking tot het inzamelen van huishoudelijk afval. 2. In te stemmen met de aankoop van aandelen door middel van een kapitaalstorting, waarbij de investering grotendeels wordt gefinancierd uit de overdracht van gemeentelijke activa en het resterende bedrag van circa € 221.000 wordt gedekt ten laste van de algemene reserve en dit als zodanig te verwerken in de begroting 2026. Want 1.1 De gemeenteraad wordt op grond van de Gemeentewet in de gelegenheid gesteld om wensen en bedenkingen naar voren te brengen Artikel 160, tweede lid van de Gemeentewet ziet er op toe dat het college slechts besluit tot de deelneming nadat de gemeenteraad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Het college mag daarnaast op grond van genoemd artikel slechts tot deelneming in een (naamloze/besloten) vennootschap besluiten indien dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang.

Het inzamelen van huishoudelijk afval is volgens de Wet Milieubeheer een wettelijk uit te voeren taak van de gemeente De Wolden. Deelname in Area Reiniging maakt het uitvoeren van deze taak mogelijk en dient daarmee het openbaar belang. 1.2 De gemeenteraad is geïnformeerd De gemeenteraad is meegenomen in het proces. Op 3 april is de gemeenteraad tijdens een informatiebijeenkomst middels een presentatie geïnformeerd over de (markt)ontwikkelingen en achtergrond van dit traject, het collegebesluit d.d. 25 februari jl. (Toekomst huis-aan-huisinzameling De Wolden) en het vervolgproces inclusief de rol van de gemeenteraad. 1.3 Wettelijke taak wordt goed ingevuld Ten behoeve van het ontwerp-collegebesluit tot deelname zijn de voorstellen van zowel Area Reiniging als ROVA beoordeeld op diverse relevante criteria. Uit de beoordeling blijkt dat beide partijen in principe geschikt zouden zijn om de dienstverlening inzake het inzamelen van huishoudelijk afval goed te kunnen uitvoeren, echter blijkt Area Reiniging op enkele aspecten een geschiktere partner om de afvalinzameling per 1 januari 2026 uit te voeren.

1.4 De gemeenteraad houdt haar bevoegdheid Op strategisch beleidsniveau blijft de gemeente eindverantwoordelijk. De gemeente bepaalt het eigen afval- en grondstoffenbeleid, de inzamelwijzen en het serviceniveau (zoals inzamelfrequenties). De keuze voor samenwerking met Area Reiniging beperkt de gemeente niet in de wensen voor dienstverlening en het te voeren beleid. 1.5 De werkzaamheden gaan ‘as-is’ over De dienstverlening zoals deze nu door de huidige inzamelaar (PreZero) wordt uitgevoerd wordt integraal door Area Reiniging overgenomen. Dit bespoedigt, hetgeen gezien de korte doorlooptijd tot 1 januari noodzakelijk is, een snelle en soepele overgang van de huidige inzamelaar naar Area Reiniging. 2.1 Voor de deelname moet de gemeente aandelen verwerven Area Reiniging is op dit moment een naamloze vennootschap (N.V.) waarvan de aangesloten gemeenten aandeelhouder zijn. In de loop van 2025 wordt de rechtsvorm gewijzigd naar een besloten vennootschap (B.V.). De bestaande governance-structuur blijft daarbij in stand. Aansluiting bij Area Reiniging betekent dat De Wolden aandelen moet verwerven. De bevoegdheid van de gemeenteraad bij een besluit tot toetreding tot Area Reiniging door het college van B&W ziet ook op het beschikbaar stellen van middelen voor de aankoop van aandelen. Onder “Financiën” staat hiervoor de verdere toelichting.

2.2 Scheiding van opdrachtgevers- en aandeelhoudersrol In lijn met paragraaf ‘3.2.2.1 Onderscheid tussen eigenaars- en opdrachtgeversrol’ uit de Nota samenwerkingsverbanden De Wolden, zullen de rollen van eigenaar en opdrachtgever niet bij één bestuurder worden belegd. Voor de verbonden partij Area Reiniging geldt dat de portefeuillehouder afval altijd de opdrachtgeversrol zal vervullen. De aandeelhoudersrol wordt in principe belegd bij de portefeuillehouder financiën. Indien beide portefeuilles in de praktijk aan één bestuurder zijn toegewezen, zoals in de huidige situatie, dan zal deze bestuurder de aandeelhoudersrol beleggen bij een andere bestuurder, op basis van afstemming binnen het college. Maar 1. De verschillen tussen Area Reiniging en ROVA zijn gering De keuze voor Area Reiniging is weloverwogen. Beide partijen kunnen de werkzaamheden naar behoren uitvoeren en hun voorstellen verschillen weinig. De keuze voor Area Reiniging is gebaseerd op de onder paragraaf 2.3 genoemde criteria en het belang dat aan deze criteria is toegekend. 2. We zitten op een kritisch tijdspad Om de continuïteit van de huis-aan-huisinzameling in de gemeente De Wolden per 1 januari 2026 te waarborgen, is het van belang dat het besluitvormingsproces niet alleen zorgvuldig, maar ook voortvarend wordt doorlopen.

De benodigde snelheid is hierbij geen keuze, maar een direct gevolg van marktomstandigheden die het noodzakelijk maken het traject snel te doorlopen. Voor het daadwerkelijk operationeel krijgen van de gevraagde inzameldienstverlening is normaliter een voorbereidingstermijn van circa 6 maanden vereist. Dat betekent dat na besluitvorming op korte termijn uitvoering moet kunnen worden gegeven aan de implementatie en organisatie van de toetreding tot Area Reinigingen de daarbij behorende inzameling. Zodra de gemeenteraad instemt met dit raadsvoorstel, kan het college het voorgenomen besluit definitief bekrachtigen. Gezien het kritische tijdspad heeft het college, reeds vooruitlopend op het raadsbesluit en op basis van het ontwerpbesluit en onder

voorbehoud van eventuele wensen en bedenkingen vanuit de gemeenteraad en/of de uiteindelijke besluitvorming daaromtrent, Area Reiniging verzocht om de noodzakelijke vervolgstappen in beeld te brengen. Dit betreft onder meer de planning en voorbereiding van de operationele uitvoering, zoals het inregelen van logistiek, personeel, materieel en ICT-koppelingen, zodat na definitieve besluitvorming direct kan worden gestart met de implementatie van de inzameldienstverlening. 3. Strategische keuze gemaakt op kwalitatieve en financiële aspecten Naar aanleiding van het Onderzoek inzameling Drenthe (bijgevoegd in bijlage 3), heeft het college op 25 februari jl. evenals de gemeente Borger-Odoorn besloten toetreding tot Area Reiniging (gezamenlijk) te verkennen. In dit besluit wogen de kwalitatieve aspecten (o.a. de Drentse samenwerking Markerein, de bestuurlijke samenwerking in VDG-EKM en samenwerking in SWO-verband) zwaar mee. De gemeenteraad gaf, ingegeven door verschillende hoogtes van de afvalstoffenheffing, tijdens de informatiebijeenkomst op 3 april 2025 het college mee graag vroegtijdig ook een financiële vergelijking te willen hebben voordat kon worden overgaan op het al dan niet afgeven van wensen en bedenkingen.

Uit de analyse blijkt dat beide partijen (Area Reiniging en ROVA) nagenoeg vergelijkbaar scoren op het overgrote deel van de kwalitatieve aspecten (met uitzondering van de aspecten zoals hieronder weergeven) evenals op financiële aspecten en de kostenindicatie voor de dienstverlening voor het eerste jaar (met uitzondering van de toetredingskosten). Overall zijn beide bedrijven geschikt om de dienstverlening zoals deze nu door de huidige inzamelaar wordt uitgevoerd, adequaat uit te voeren. Hoewel de voorstellen van Area Reiniging en ROVA vergelijkbaar zijn, zijn voor het college de volgende aspecten doorslaggevend voor de keuze voor Area Reiniging: • Grotere zeggenschap: Area biedt de gemeente aantoonbaar meer zeggenschap binnen de onderneming, wat de invloed op het afvalbeheer vergroot. • Bestaande samenwerkingsrelatie: De gemeente werkt reeds samen met Area Reiniging, onder andere op het gebied van gladheidsbestrijding en als partner binnen Markerein op het terrein van aanbestedingen. • Effectief werken binnen de SWO: Binnen de Samenwerkingsorganisatie (SWO) wordt al samengewerkt met de gemeente Hoogeveen, die eveneens aandeelhouder is van Area Reiniging. • Bevordering van Drentse samenwerking: De keuze voor Area Reiniging sluit aan bij de wens tot versterking van de ambtelijke samenwerking binnen Markerein én de bestuurlijke samenwerking binnen VDG-EKM. 4.

Stijging kosten afvalinzameling hoe dan ook niet te voorkomen Een stijging van de kosten voor afvalinzameling is onvermijdelijk, ongeacht de keuze die de gemeente maakt. Of het nu gaat om toetreding tot Area Reiniging, tot een andere partij zoals ROVA, of het zelfstandig organiseren van de inzameling door middel van een aanbesteding: in alle gevallen zullen de kosten stijgen. Wanneer de meerkosten als gevolg van het laten uitvoeren van de dienstverlening door Area Reiniging voor 2026 volledig worden doorgerekend in de afvalstoffenheffing, dan wordt de stijging ingeschat op circa € 25,- per aansluiting ten opzichte van de huidige situatie (inclusief inflatiecorrectie). Hoewel dit reëel geld is voor huishoudens, moet deze toename worden bezien in de bredere context van ontwikkelingen op de afvalinzamelingsmarkt. De afgelopen jaren is sprake van een duidelijke verschraling van deze markt. Waar voorheen meerdere landelijke aanbieders actief waren, is inmiddels feitelijk nog slechts één landelijke opererende commerciële partij over. Deze afname in concurrentie leidt tot minder prijzendruk en hogere tarieven bij (her)aanbestedingen, zonder dat daar een zichtbare kwaliteitsverbetering tegenover staat. In dat licht is de genoemde

kostenstijging eerder het gevolg van onvermijdelijke marktontwikkelingen dan van de keuze voor Area Reiniging. Toetreding tot Area Reiniging moet dan ook niet worden gezien als de oorzaak van deze stijging, maar juist als een manier om deze op termijn beheersbaar te houden. Als publieke organisatie zonder winstoogmerk biedt Area Reiniging een transparante kostenopbouw en zeggenschap voor de deelnemende gemeenten. Daarmee ontstaat meer grip op de kostenontwikkeling én op de kwaliteit van de dienstverlening, wat op termijn bijdraagt aan de betaalbaarheid voor inwoners en aan de voorspelbaarheid binnen de gemeentelijke begroting. Bovendien zijn eventuele voordelen, zoals dividenduitkering of (interne) schaalvoordelen, op dit moment nog niet volledig meegenomen in de raming voor 2026. Deze kunnen op termijn een drukkend effect hebben op de afvalstoffenheffing, afhankelijk van de resultaten van Area Reiniging en de keuzes van de aandeelhouders. Samenvattend: waar een kostenstijging op korte termijn onvermijdelijk lijkt, biedt toetreding tot Area Reiniging het best denkbare langetermijnperspectief op betaalbaarheid, continuïteit en gemeentelijke invloed. 5.

Er is risico op extra kosten Als aandeelhouder bij Area Reiniging zijn alle deelnemende gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk voor eventuele extra kosten als gevolg van tegenvallende bedrijfsresultaten als gevolg van kostenstijgingen en/of andere externe factoren. Tegelijkertijd geldt dat de gemeente bij een reguliere aanbesteding voor de inzameldienstverlening sterk afhankelijk is van een zeer beperkt aantal marktpartijen, op landelijk niveau opereert feitelijk nog slechts één grote aanbieder. Deze beperkte marktwerking leidt tot onzekerheid over prijzen, voorwaarden en leveringszekerheid, wat op zichzelf een aanzienlijk financieel en organisatorisch risico vormt voor de gemeente. Tegen die achtergrond kan toetreding tot Area Reiniging ook worden beschouwd als een strategische beheersmaatregel. Door als aandeelhouder samen met buurgemeenten te werken binnen een publieke, regionale organisatie wordt minder blootstelling aan marktgrillen gerealiseerd, ontstaat meer grip op kostenontwikkeling (op de langere termijn) en wordt de lange termijn continuïteit van de dienstverlening beter geborgd. 6. Bestaande verwerkingscontracten worden uitgediend; daarna volgt overgang naar Area Reiniging. De gemeente De Wolden heeft momenteel lopende contracten voor de verwerking van grondstof- en afvalstromen. Deze contracten worden in principe volledig uitgediend.

Waar contractuele ruimte of tussentijdse beëindigingsmogelijkheden dit toelaten, zal echter waar mogelijk al eerder worden aangesloten bij de verwerkingscontracten van Area Reiniging (met dezelfde contractuele voorwaarden). De samenwerking binnen het Drentse samenwerkingsverband Markerein blijft daarbij in stand: De Wolden blijft via Area Reiniging betrokken bij gezamenlijke aanbestedingen, maar dan vanuit een andere rol. Waar de gemeente nu rechtstreeks als partij aansluit bij het collectief, worden de gemeentelijke afvalstromen straks meegenomen binnen het totale volume van Area Reiniging. Deze gewijzigde positionering heeft geen negatieve gevolgen voor de samenwerking. 7. Uittreding is niet op elk moment mogelijk Toetreding tot een verbonden partij zoals Area Reiniging impliceert een duurzame samenwerking voor de langere termijn. Uittreding is niet zonder meer mogelijk, maar is gebonden aan termijnen en voorwaarden. Zo geldt een opzegtermijn van 24 maanden.

Zoals gebruikelijk bij verbonden partijen, gaat beëindiging van de samenwerking gepaard met maatwerkafspraken. Denk hierbij aan de afwikkeling van desintegratiekosten, waaronder mogelijke terugname van activa, het eventueel overnemen van personeel, en het voldoen van overige lopende verplichtingen. Dergelijke bepalingen waarborgen een evenwichtige uittreding en beschermen de continuïteit van de organisatie. Dit organisatiebelang van Area Reiniging is tevens in het belang van de gemeente De Wolden als mede-eigenaar van deze publieke vennootschap. Omdat meerdere gemeenten zijn aangesloten, is het van belang dat uittreding op een evenwichtige en verantwoorde manier plaatsvindt, zodat ook de belangen van de overige deelnemers niet onevenredig worden geraakt. Achtergrond De huidige overeenkomst met PreZero voor de inzameling van huishoudelijk afval loopt af per 31 december 2025. Hoewel het contract voorziet in twee verlengingsopties (1 x 2 jaar en 1 x 1 jaar), heeft PreZero medio 2024 laten weten geen gebruik te zullen maken van deze mogelijkheden. Dit besluit is het gevolg van gewijzigd concernbeleid, waarbij PreZero landelijk afziet van deelname aan c.q. verlengingen van aanbestedingen die uitsluitend betrekking hebben op de inzameling van huishoudelijk afval, zoals eerder al een andere landelijk opererende inzamelaar (Renewi) tot hetzelfde besluit kwam.

Deze ontwikkeling heeft directe gevolgen voor de gemeente De Wolden: het voortzetten van de huidige dienstverlening door PreZero is na 2025 geen optie meer. Daarmee is sprake van een gedwongen zoektocht naar een alternatief voor de structurele borging van de huis-aan-huisinzameling vanaf 1 januari 2026. Vanwege het landelijke karakter van deze marktontwikkeling én de regionale samenwerking binnen Markerein (de Drentse werkgroep voor afvalbeheer), is in opdracht van de Drentse gemeenten een gezamenlijk onderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek (bijlage 3: Onderzoek inzameling Drenthe) richtte zich zowel op de actuele marktsituatie als op mogelijke strategische scenario’s voor de toekomst. Uit dat onderzoek blijkt dat de beschikbare marktpartijen zeer beperkt zijn. Slechts één landelijk opererende commerciële aanbieder blijkt nog beschikbaar voor een opdracht die uitsluitend betrekking heeft op huis-aan-huisinzameling. Tegelijkertijd biedt de publieke speler Area Reiniging, waarin meerdere Drentse gemeenten reeds participeren, een reëel en stabiel alternatief. De colleges van Borger-Odoorn en De Wolden hebben daarom eind februari 2025 besloten een gezamenlijke verkenning naar mogelijke toetreding tot Area Reiniging te starten. Tijdens de informatiebijeenkomst voor de gemeenteraad op 3 april jl.

heeft het college, aanvullend op de eerdere informatieverstrekking via de gemeentelijke begroting en een raadsbrief, de gemeenteraad middels een presentatie nader geïnformeerd over de actuele (markt)ontwikkelingen en de mogelijke implicaties daarvan op gemeente De Wolden en de collegebesluiten van Borger-Odoorn en De Wolden om gezamenlijk verkenning tot Area Reiniging te verkennen. Aan het einde van deze bijeenkomst heeft de portefeuillehouder toegezegd in het college te bespreken of, naast de lopende gezamenlijk verkenning naar een mogelijke toetreding tot Area Reiniging door gemeente De Wolden, ook een verkenning van samenwerking met ROVA kan worden gestart. Het college acht een breed politiek gedragen besluit van groot belang, aangezien het hier gaat om toetreding tot een verbonden partij. Om recht te doen aan de uitdrukkelijke wens van meerdere raadsfracties om ook een ander alternatief scenario in de besluitvorming te betrekken, heeft het college ROVA verzocht een samenwerkingsvoorstel uit te werken en aan te bieden. Daarmee heeft dit verkenningsproces geleid tot twee concrete voorstellen: één van Area Reiniging en één van ROVA, beide als structurele uitvoerder van de

inzameldienstverlening vanaf 2026. Beide voorstellen zijn beoordeeld op inhoud, kosten, risico's en strategische impact. De vergelijking en de daarbij behorende overwegingen zijn vastgelegd in een memo, dat in die hoedanigheid (met geheimhouding) eveneens met de gemeenteraad zal worden gedeeld. Met dit voorstel stelt het college op basis van die analyse voor om, onder voorbehoud van wensen en bedenkingen c.q. definitieve besluitvorming, te kiezen voor toetreding tot Area Reiniging als verbonden partij. Deze keuze past binnen het bredere beleid om gemeentelijke dienstverlening duurzaam en toekomstbestendig te organiseren. Daarmee wordt, in een krappe markt, tijdig voorzien in de continuïteit van de inzameling, wat essentieel is voor het waarborgen van een betrouwbare en ononderbroken dienstverlening aan onze inwoners. Tegelijkertijd vraagt toetreding om een zorgvuldige en transparante besluitvormingsprocedure. In dat kader wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld om eventuele wensen en bedenkingen kenbaar te maken ten aanzien van het ontwerpbesluit tot deelname. Indien de gemeenteraad besluit hiervan geen gebruik te maken, kan het college het besluit op korte termijn definitief bekrachtigen, waarmee de noodzakelijke vervolgstappen tijdig kunnen worden gezet.

Dit betreft formalisering van de samenwerking door wederzijdse ondertekening van navolgende documenten, te weten: aandeelhoudersovereenkomst, raamovereenkomst, productovereenkomst. De financiële gevolgen zijn Aankoop en financiering van aandelen Voor de toetreding tot Area Reiniging is een eenmalige kapitaalstorting vereist die grotendeels wordt voldaan door middel van overdracht van gemeentelijke activa (voornamelijk inzamelvoorzieningen) en waarvan het restant (circa € 221.000) als kapitaalinbreng wordt gedekt uit de algemene reserve. Deze investering betreft de aankoop van aandelen waarmee de gemeente mede-eigenaar wordt van de organisatie. Dividenduitkering Als aandeelhouder deelt de gemeente in eventuele toekomstige dividenduitkeringen van Area Reiniging. In de begroting is en wordt hier vooralsnog geen structurele opbrengst tegenover gesteld, omdat dividenduitkeringen afhankelijk zijn van de jaarlijkse resultaten van de vennootschap én van het beleid zoals vastgesteld door de algemene vergadering van aandeelhouders. Dividendinkomsten worden beschouwd als potentieel voordeel, maar vormen geen structurele bekostigingsbron. Het (eventuele) dividend kan worden ingezet ter compensatie van de gedane investering dan wel ter demping van de afvalstoffenheffing.

Kosteneffecten en toekomstperspectief van de dienstverlening De uitvoeringstarieven die Area Reiniging heeft aangeboden liggen iets hoger dan de huidige kosten onder de lopende overeenkomst. Deze tarieven zijn echter marktconform en bieden een stabiel en voorspelbaar financieel kader. In tegenstelling tot een nieuwe aanbesteding, waarbij de gemeente wordt geconfronteerd met een sterk afgenomen marktwerking en feitelijk nog slechts één landelijke aanbieder, biedt toetreding tot Area Reiniging continuïteit en bescherming tegen grillige prijsontwikkelingen en aanbestedingsrisico’s. Daarbij komt dat het uitwerken en uitvoeren van een aanbesteding zelf aanzienlijke kosten met zich meebrengt, zowel in termen van capaciteit, juridische begeleiding, marktconsultatie als procesinrichting. Deze proceskosten drukken uiteindelijk ook op de totale kosten voor de inzameling van afval, terwijl de uitkomst onzeker blijft. Door in te zetten toetreding tot Area Reiniging wordt deze extra kostenpost vermeden en ontstaat er bovendien sneller duidelijkheid en stabiliteit richting de toekomst. Daarmee fungeert toetreding tot Area Reiniging als een strategische beheersmaatregel. Het verkleint de afhankelijkheid van een kwetsbare markt, versterkt de

sturingsmogelijkheden van de gemeente en creëert ruimte voor beleidsmatige invloed op de (bedrijfsmatige)uitvoering als aandeelhouder. Bovendien is toetreding naar verwachting op de langere termijn gunstig voor de kostenontwikkeling. Area Reiniging werkt zonder commercieel winstoogmerk en kent een governance-structuur waarbij gemeenten directe invloed houden op zowel strategische keuzes als op de vaststelling van tarieven. Deze transparante en publieke inrichting draagt bij aan meer voorspelbaarheid en kostenstabiliteit. Tot slot kunnen schaalvoordelen en samenwerking binnen de regio leiden tot verdere efficiëntieverbeteringen in de bedrijfsvoering. Gevolgen voor de afvalstoffenheffing Een stijging van de kosten voor de afvalinzameling is op korte termijn onvermijdelijk, ongeacht de keuze die de gemeente maakt. Of het nu gaat om toetreding tot Area Reiniging, samenwerking met een andere partij zoals ROVA, of het zelfstandig aanbesteden van de dienstverlening: in alle scenario’s is sprake van hogere kosten. Wanneer de meerkosten als gevolg van het laten uitvoeren van de dienstverlening door Area Reiniging in 2026 volledig worden doorgerekend in de afvalstoffenheffing, dan wordt deze stijging geschat op circa € 25 per aansluiting (inclusief inflatiecorrectie).

Hoewel dit reëel geld is voor huishoudens, moet deze toename worden bezien in de bredere context van ontwikkelingen op de afvalinzamelingsmarkt. Ter vergelijking: bij toetreding tot ROVA zou de kostenstijging op basis van het verkregen voorstel hoger uitvallen hoewel nog niet alle financiële gevolgen van de uitgevraagde dienstverlening (volledig) in het voorstel van ROVA zijn verwerkt. Ook zelfstandig opnieuw aanbesteden dan wel uitvoeren in eigen beheer leidt naar verwachting tot een aanzienlijke kostenverhoging, die echter niet is te kwantificeren daar deze scenario’s niet nader zijn onderzocht. De afgelopen jaren is sprake van een duidelijke verschraling van deze markt. Waar voorheen meerdere landelijke aanbieders actief waren, is inmiddels feitelijk nog slechts één landelijke opererende commerciële partij over. Deze afname in concurrentie leidt tot minder prijzendruk en hogere tarieven bij (her)aanbestedingen, zonder dat daar een zichtbare kwaliteitsverbetering tegenover staat. In dat licht is de genoemde kostenstijging eerder het gevolg van onvermijdelijke marktontwikkelingen dan van de keuze voor Area Reiniging. Kortom: de markt is “uitgedund” en dat zorgt ervoor dat gemeenten minder grip hebben en daardoor hogere prijzen moeten betalen.

Toetreding tot Area Reiniging moet dan ook niet worden gezien als de oorzaak van deze stijging, maar als een manier om deze beheersbaar te houden. Als publieke organisatie zonder winstoogmerk biedt Area Reiniging een transparante kostenopbouw en zeggenschap voor de deelnemende gemeenten. Daarmee ontstaat meer grip op de kostenontwikkeling én op de kwaliteit van de dienstverlening, wat op termijn bijdraagt aan de betaalbaarheid voor inwoners en aan de voorspelbaarheid binnen de gemeentelijke begroting. NB: Ook bij samenwerking met alternatieve uitvoeringsorganisaties, zoals bijvoorbeeld ROVA, zou een stijging van de afvalstoffenheffing onvermijdelijk zijn geweest. In andere gemeenten in het land die (op dit moment) een vergelijkebare exercitie doorlopen, zoals bijvoorbeeld de gemeente Rheden, leidt toetreding tot een soortgelijke publieke uitvoeringsstructuur (omgerekend) tot een stijging van de afvalstoffenheffing van circa € 36,- per aansluiting. Bovendien zijn eventuele voordelen, zoals dividenduitkering of (interne) schaalvoordelen, op dit moment nog niet (volledig) meegenomen in de raming voor 2026. Deze kunnen op termijn een drukkend effect hebben op de afvalstoffenheffing, afhankelijk van de resultaten van Area Reiniging en de keuzes van de aandeelhouders.

Samenvattend: waar een kostenstijging op korte termijn onvermijdelijk lijkt, biedt toetreding tot Area Reiniging het best denkbare langetermijnperspectief op betaalbaarheid, continuïteit en gemeentelijke invloed. Alternatieven Op basis van het eerder door het college vastgestelde uitgangspunt om de afvalinzameling te gaan inbesteden in verband met de veranderde marktomstandigheden, is onderzocht welke alternatieve uitvoeringsvormen mogelijk en wenselijk zijn. Daarbij is geconcludeerd dat de voorkeur uitgaat naar toetreding tot een publieke uitvoeringsorganisatie. Onderstaand volgt een toelichting op de alternatieven die in het proces zijn overwogen, maar niet worden voorgesteld. 1. Aanbesteden van de inzameling Uit het gezamenlijke ‘Onderzoek Inzameling Drenthe’ blijkt dat de marktwerking binnen de inzamelbranche sterk is afgenomen. Feitelijk resteert nog maar één landelijk opererende commerciële aanbieder die zich bovendien bewust is van de dominante marktpositie. Dit leidt tot beperkte concurrentie en verhoogt het risico op hoge tarieven of zelfs het uitblijven van inschrijvingen bij een aanbesteding (wat zou betekenen dat de uitvoering per 1 januari 2026 mogelijk niet gewaarborgd is).

Deze ontwikkeling onderstreept waarom eerder is gekozen voor het principe van inbesteden: het verkleint de afhankelijkheid van een uitgeholde markt en vergroot de sturingsmogelijkheden van de gemeente. Gezien deze context is opnieuw aanbesteden geen wenselijke of realistische optie. 2. Zelfstandig uitvoeren (eigen beheer) of samenwerking met buurgemeente De gemeente zou er in theorie voor kunnen kiezen om de afvalinzameling zelfstandig te organiseren of dit samen met een buurgemeente vorm te geven. Dit biedt maximale controle over uitvoering en kwaliteit, maar brengt aanzienlijke financiële en operationele risico’s met zich mee, zeker voor een relatief kleine gemeente als De Wolden. Denk hierbij aan: • investeringen in eigen materieel en onderhoudsfaciliteiten, • de noodzaak tot het inrichten van een volwaardig logistiek systeem, • het opbouwen en behouden van operationele kennis en capaciteit, • en het organiseren van back-upvoorzieningen bij voertuiguitval of personeelstekort. Zulke beheersmaatregelen vergen niet alleen een forse inzet aan mensen en middelen, maar leiden ook tot structurele beheerkosten. Daarnaast ontbreekt schaalgrootte, waardoor externe ontwikkelingen of interne uitval de continuïteit van de dienstverlening direct fors onder druk kunnen zetten. 3.

Alternatieve publieke partij: ROVA In lijn met de wens van verschillende raadsfracties om ook alternatieven te onderzoeken, is ROVA gevraagd een voorstel te doen. Het voorstel van ROVA is beoordeeld en meegenomen in de overwegingen. Hoewel ROVA eveneens een publieke uitvoerder is, blijkt uit de vergelijking dat Area Reiniging beter aansluit bij de regionale samenwerkingsstructuur waarin De Wolden reeds participeert, bijvoorbeeld via de SWO en VDG. De bestuurlijke nabijheid, gedeelde Drentse context en bestaande samenwerking maken Area op zowel beleidsmatig als operationeel niveau een logischere en strategisch sterkere keuze. Participatie Intern zijn de betrokken afdelingen (juridische zaken, financiën) nauw betrokken bij het toetredingsproces tot Area Reiniging. Dit zorgt voor een brede afstemming en draagvlak binnen de organisatie. Daarnaast worden belangrijke stakeholders tijdig geïnformeerd en

meegenomen in de besluitvorming. Dit draagt bij aan een soepele overgang en een effectieve samenwerking met Area Reiniging vanaf de start van de dienstverlening. Communicatie De gemeente informeert de inwoners tijdig dat, zodra definitieve besluitvorming hieromtrent heeft plaatsgevonden, Area Reiniging vanaf 1 januari 2026 de inzameldienstverlening voor huishoudelijk afval namens de gemeente zal verzorgen. In deze communicatie wordt benadrukt dat de dienstverlening (het ophalen van afval en grondstoffen) ongewijzigd blijft ten opzichte van wat inwoners gewend zijn. Vanaf 2026 zal Area Reiniging, in samenwerking met de gemeente, de reguliere communicatie verzorgen over de inzameling van huishoudelijk afval. Daarnaast zal gemeente De Wolden gebruikmaken van de afvalkalender en afvalapp die Area Reiniging aanbiedt. Het gehele communicatieproces wordt in nauwe samenwerking met het team Communicatie van de gemeente uitgevoerd. Bijlagen 1. Ontwerpbesluit tot deelname in Area Reiniging N.V. 2. Concept raadsbesluit Toekomst huis-aan-huisinzameling – keuze samenwerkingspartner 3. Onderzoek inzameling Drenthe

Zuidwolde, 30 juni 2025 Burgemeester en Wethouders van De Wolden,

Roelof Pieter Koning gemeentesecretaris

Inge C. J. Nieuwenhuizen burgemeester