Raadsvoorstel Regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp 2026 – 2030 JHRD - DWD

Gemeenteraad Voorstel voor de raad Datum raadsvergadering Agendapuntnummer Portefeuillehouder

: 25 juni 2026 : 26RV040 : Wethouder

Aan de gemeenteraad Onderwerp Definitieve versie regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp 2026 – 2030 JHRD Wij willen Alle jeugdigen en hun ouders/verzorgers de zekerheid bieden dat noodzakelijke, gespecialiseerde jeugdhulp tijdig, kwalitatief verantwoord en betaalbaar beschikbaar is. Wij besluiten 1. Kennis te nemen van het bijgevoegde overzicht van ingediende zienswijzen en de reactie daarop. 2. De regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp 2026 – 2030 vast te stellen. Want 2.1 Gemeenten zijn wettelijk verplicht een regiovisie vast te stellen. Het vaststellen van een regiovisie is vanaf 1 januari 2026 verplicht op basis van de wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg op basis van artikel 2.2 van de Jeugdwet. Aan die verplichting voldoen we als gemeente wanneer de gemeenteraad de regiovisie vaststelt. 2.2 Gemeenten zijn op grond van de Jeugdwet (artikel 2.6) verantwoordelijk voor een voldoende aanbod van (gespecialiseerde) jeugdhulp. Voor de zwaardere vormen van jeugdhulp werken we als Drentse gemeenten samen zodat we aanbod daadwerkelijk beschikbaar kunnen houden. Om die gezamenlijke opdracht goed uit te kunnen voeren, is een vastgesteld beleidskader nodig. Dat beleidskader is de regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp. 2.3 De regiovisie vormt het regionale kader om tijdige, passende en betaalbare gespecialiseerde jeugdhulp te borgen.

Met het vaststellen van de regiovisie leggen de Drentse gemeenten gezamenlijk vast hoe zij zorgen voor de beschikbaarheid, kwaliteit en betaalbaarheid van (hoog)specialistische jeugdhulp. De regiovisie geeft richting aan regionale samenwerking, sturing en inkoop en biedt daarmee het noodzakelijke fundament om jeugdigen en gezinnen, wanneer gespecialiseerde jeugdhulp nodig is, tijdig passende en kwalitatief verantwoorde ondersteuning te bieden binnen een financieel houdbaar stelsel. 2.4 De inhoud van de regiovisie sluit aan bij onze eigen De Woldense hervormingsagenda jeugd. In de regiovisie is voldoende aansluiting met de Woldense Hervormingsagenda Jeugd, onder andere op normaliseren, zorg dichtbij en het versterken van het gewone leven. De regiovisie biedt daarmee een passend regionaal kader waarbinnen De Wolden haar lokale koers kan blijven voeren en borgen.

2.5

De zienswijze van De Wolden is in hoofdlijnen verwerkt in de regiovisie. In de definitieve regiovisie zijn de belangrijkste aandachtspunten uit de zienswijze en het advies herkenbaar verwerkt. Dit betreft het expliciet benoemen van de veranderkundige aanpak, de nadruk op normaliseren en het versterken van het gewone leven, en de ambitie om zorg zo thuis en nabij mogelijk te organiseren (geen kind de buurt uit). Daarnaast is het werken in een gezamenlijke lerende omgeving versterkt en is samenwerking boven marktwerking nadrukkelijker gepositioneerd. Ook is vastgelegd dat regionale sturing plaatsvindt op basis van monitoring en dat daarbij wordt gewerkt met gezamenlijke inspannings- en resultaatverplichtingen, die in de uitvoerings- en inkoopagenda nader worden geconcretiseerd. In de regiovisie is daarbij opgenomen dat deze uitwerking ruimte biedt om, waar passend, financiële prikkels te betrekken bij het realiseren van de gezamenlijke ambities. Verder is expliciet aandacht voor het sturen op de effectiviteit van interventies en voor het betrekken van jeugdigen en gezinnen bij beleid en uitvoering.

Maar 2.1 Vaststelling door iedere gemeenteraad is niet gegarandeerd In de nu aangeboden regiovisie zijn niet alle opmerkingen die ingebracht zijn via de zienswijzeprocedure, overgenomen. Dat kan ertoe leiden dat niet alle Drentse gemeenteraden de regiovisie willen vaststellen. In die situatie moet er opnieuw een proces plaatsvinden om tot een gedragen regiovisie te komen. 2.2 Zonder nadere concretisering van en afstemming over de regiovisie wordt de uitvoering ervan beperkt De regiovisie is richtinggevend en vraagt om verdere uitwerking, zowel lokaal als regionaal. Dit betreft lokaal de verbinding met preventie, de sociale basis en lichte jeugdhulp, en regionaal de concretisering via de uitvoeringsagenda. Deze uitwerking vereist goede onderlinge afstemming binnen de bestaande structuur voor samenhang en sturing. 2.3 Onvoldoende afstemming tussen lokale en regionale verantwoordelijkheden kan de beschikbaarheid en betaalbaarheid onder druk zetten De regiovisie richt zich op de beschikbaarheid, kwaliteit en betaalbaarheid van gespecialiseerde jeugdhulp, waarvoor de JHRD verantwoordelijk is. De uitwerking van inhoudelijke uitgangspunten, zoals normaliseren en het terugdringen van verblijfsplaatsingen, ligt echter bij de verwijzers. Deze keuzes beïnvloeden de regionale opgaven over beschikbaarheid en betaalbaarheid, waardoor goede afstemming noodzakelijk is.

De gesprekken hierover tussen gemeenten en de JHRD zijn nog niet gestart en worden na het zomerreces van 2026 opgepakt. 2.4 Inspannings- en resultaatverplichtingen zijn nog niet concreet uitgewerkt Hoewel de regiovisie richting geeft aan sturen op inspanning en resultaat, zijn deze verplichtingen nog niet uitgewerkt in concrete, meetbare afspraken per partij. De verdere concretisering van inspannings- en resultaatverplichtingen vindt plaats in de uitvoerings- en inkoopagenda. 2.5 De koppeling met financiële prikkels is nog niet vastgelegd De regiovisie bevat nog geen expliciete uitwerking van het verbinden van inspannings- en resultaatverplichtingen aan financiële prikkels, zoals bepleit in de zienswijze van De Wolden. Afweging hierover volgt bij de uitwerking van de uitvoerings- en inkoopagenda en de doorontwikkeling van de GR Jeugdhulpregio Drenthe. 2.6 Verdere uitwerking nodig op effectiviteit, betrokkenheid van jeugdigen en ontwikkeling van de GR De Adviesraad Sociaal Domein heeft aandacht gevraagd voor structurele betrokkenheid van jeugdigen en gezinnen, helderheid over wat als effectieve interventie geldt en het blijvend monitoren van de inhoudelijke en organisatorische ontwikkeling van de GR Jeugdhulpregio Drenthe.

Deze punten zijn in de regiovisie op hoofdlijnen benoemd, maar vragen in de uitvoering nog om verdere uitwerking naar concrete afspraken, werkwijzen en verantwoordelijkheden, zodat ze daadwerkelijk toepasbaar en toetsbaar zijn in de praktijk.

Achtergrond In 2023 heeft de commissie Van Ark onderzocht hoe de jeugdzorg na de decentralisatie beter georganiseerd en toegankelijk kon worden. In het rapport Groeipijn concludeerde de commissie dat de jeugdzorg te versnipperd is geraakt, waardoor met name de complexe en specialistische zorg onder druk staat. De bevindingen uit dit rapport vormden een belangrijke aanleiding voor de ontwikkeling van de Wet beschikbaarheid jeugdzorg en voor het versterken van regionale samenwerking via een Gemeenschappelijke Regeling (GR), met een regiovisie als inhoudelijke basis. Besluitvorming rondom de GR en de regiovisie binnen de Drentse colleges en gemeenteraden zal plaatsvinden in twee delen. Voor de zomervakantie van 2026 zal de regiovisie op route gebracht worden en in het najaar de GR. De GR Jeugdhulpregio Drenthe (JHRD) richt zich op de gezamenlijke organisatie en inkoop van (hoog)specialistische vormen van jeugdhulp waarvoor gemeenten op grond van de Wet beschikbaarheid jeugdzorg regionaal verantwoordelijk zijn. Hiermee wordt geborgd dat deze vormen van jeugdhulp beschikbaar, toegankelijk en van voldoende kwaliteit blijven voor jeugdigen en gezinnen in Drenthe. De regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp beschrijft het gezamenlijke beleidskader dat de Drentse gemeenten hanteren voor de organisatie en inzet van (hoog)specialistische jeugdhulp.

De regiovisie geeft richting aan hoe gemeenten regionaal samenwerken om kinderen en jongeren zo thuis en nabij mogelijk te ondersteunen, met normaliseren en het versterken van het gewone leven als uitgangspunt. Daarnaast biedt de visie kaders voor gezamenlijke sturing op beschikbaarheid, kwaliteit en betaalbaarheid van specialistische jeugdhulp, waarbij samenwerking boven marktwerking, leren en reflecteren en het werken met gedeelde uitgangspunten centraal staan. De regiovisie vormt hiermee het fundament voor regionale uitvoering, sturing en inkoopafspraken en dient op grond van de wet door alle deelnemende gemeenteraden te worden vastgesteld. Nu ligt de definitieve versie regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp 2026 – 2030 JHRD voor ter besluitvorming in de gemeenteraad. De regiovisie wordt separaat vastgesteld van de GR, omdat deze het inhoudelijke kader vormt voor de inkoopvoorwaarden van de gespecialiseerde jeugdhulp, waarvoor de JHRD op korte termijn het inkoopproces start. De financiële gevolgen zijn De regiovisie als zodanig heeft geen financiële impact. De financiële impact met betrekking tot de uitgaven voor gespecialiseerde jeugdhulp komt aan de orde via de P&C cyclus. De financiële impact met betrekking tot de JHRD, komt aan de orde als de regeling, het bedrijfsplan en de meerjarenraming worden aangeboden.

Alternatieven Het niet vaststellen van de regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp betekend dat we niet voldoen aan de wettelijke eis die gesteld is in de nieuwe wet beschikbaarheid jeugdzorg. Participatie De regiovisie is via een intensief en interactief proces tot stand gekomen. Vertegenwoordigers van jeugdigen, ouders, het onderwijs, gemeenten en jeugdhulpaanbieders hebben de bestanddelen uit de regiovisie voorbereid. Via een inspraakprocedure zijn medio 2025 reacties van externe stakeholders opgehaald en via de zienswijze procedure hebben de adviesraden sociaal domein, colleges en gemeenteraden tot februari 2026 de gelegenheid gehad feedback te geven op de conceptversie van de regiovisie. De definitieve versie van de regiovisie is aangepast op basis van reacties en feedback.

Communicatie De communicatie over de inhoud en verdere uitwerking van de regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp wordt door de JHRD verzorgd. Het college zal de gemeenteraad en Adviesraad Sociaal domein over de ontwikkelingen informeren. Bijlagen 1) Regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp 2026 – 2030 2) Overzicht zienswijzen en reacties Drentse gemeenteraden Zuidwolde, 19 mei 2026

Burgemeester en Wethouders van De Wolden,

Roelof Pieter Koning gemeentesecretaris

Inge C. J. Nieuwenhuizen burgemeester