Raadsvoorstel nota weerstandsvermogen

Gemeenteraad Voorstel voor de raad Datum raadsvergadering Agendapuntnummer Portefeuillehouder

: 30 oktober 2025 : 25RV038 : Wethouder Rudi Hooch Antink

Aan de gemeenteraad Onderwerp Nota weerstandsvermogen Wij willen Op basis van heldere en transparante uitgangspunten het benodigd weerstandsvermogen voor De Wolden vaststellen en op basis daarvan de financiële ruimte voor nieuw beleid in de periode 20262030 bepalen. Wij besluiten 1. De nota weerstandsvermogen vast te stellen; 2. De in de nota genoemde uitgangspunten ten grondslag leggen aan de waardering van risico’s en de calculatie van het weerstandsvermogen in de paragraaf Weerstandsvermogen in de begroting 2026. 3. Kennis te nemen van de analyse van de financiële ruimte voor nieuw beleid in de periode 2026-2030 zoals opgenomen in het tweede deel van de genoemde nota. Want 1. Sinds 2015 is de paragraaf weerstandsvermogen op dezelfde wijze opgesteld. Inmiddels is op een aantal onderdelen onduidelijk wat de basis voor de calculatie van risico’s is geweest. Er zijn dubbelingen en te hoge inschattingen in geslopen. Dit heeft geleid tot een te hoge berekening van het benodigd weerstandsvermogen. 2. Het is zinvol de uitgangspunten te actualiseren en waar nodig te verhelderen. Dit legt een nieuwe, solide basis onder de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en jaarrekening. Tegelijkertijd stellen we de norm voor het benodigd weerstandsvermogen opnieuw vast op ‘ruim voldoende’. 3. Hierdoor wordt helder hoe hoog de Algemene Reserve minimaal moet zijn.

Dat geeft ook inzicht in de resterende investeringsruimte. De analyse van het structureel weerstandsvermogen geeft ook inzicht in de ruimte voor structurele uitzetting. Deze is minimaal, zoals ook vanuit de kadernota al zichtbaar werd. Maar 1. De nota uit 2015 is een prima uitgangspunt. We blijven werken met dezelfde risicomatrix en ook de risico’s die de afgelopen jaren in beeld zijn gebracht, blijven we opnemen in de paragraaf weerstandsvermogen. 2. Een wijziging in uitgangspunten geeft een breuk in het risicoprofiel en de weerstandsratio zoals dat in eerdere jaren is gepresenteerd. Hiermee wordt de vergelijkbaarheid tussen de jaren verminderd.

3. De calculatie van het weerstandsvermogen is en blijft een schatting op basis van tal van onzekere parameters. Daarmee geeft het in zeker zin een schijnzekerheid. Doordat het om een optelling van risico’s gaat, zullen onzekerheden, normaal gesproken, gemiddeld tegen elkaar wegvallen. Maar er is altijd een kans op een samenloop van omstandigheden (‘the perfect storm’). Door de norm voor het weerstandsvermogen op ruim voldoende (1,5 keer de benodigde weerstandscapaciteit) te stellen, blijft er een ruime marge over om ook een samenloop van onheil op te vangen. Achtergrond Op grond van het BBV moet in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing melding worden gemaakt van het beleid van de gemeente over de weerstandscapaciteit en de risico's. Deze paragraaf wordt jaarlijks opgenomen in de programmabegroting. Daarin wordt de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen de benodigde weerstandscapaciteit. Met andere woorden: ‘wat is de capaciteit om aanwezige risico's te dekken zonder dat de beoogde doelstellingen gevaar lopen’. Met deze nota stelt de gemeente De Wolden de kaders voor de weerstandscapaciteit en de bepaling van de omvang van de risico's vast. In deze nota wordt het beleid over het risicomanagement in relatie tot het weerstandsvermogen geactualiseerd. Daarbij wordt ingegaan op de relatie met de omvang en aard van reserves en voorzieningen.

In deel B van de nota vertalen we dit naar een analyse van de beschikbare financiële ruimte voor investeringen en nieuw beleid in de komende raadsperiode. Wijzigingen ten opzichte van de oude nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen 1. Actualisatie: De vorige nota stamt uit 2015 en is voor zover we kunnen achterhalen niet door de gemeenteraad vastgesteld. Op basis daarvan is steeds de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en rekening opgesteld. Deze nota zou elke vier jaar geactualiseerd moeten worden, maar dat is tot dusver niet gebeurd; 2. Normering: in de vorige nota is geen norm voor de weerstandscapaciteit gesteld. In deze nota stellen we de norm voor de weerstandsratio op 1.5 (ruim voldoende). Dat betekent dat we aan vrij beschikbare middelen 1,5 keer zoveel aanhouden als we aan risico’s berekenen; 3. Fouten herstellen: in de oude nota staan onjuistheden. Zo bevat de risicomatrix zowel een typfout als een telfout. Deze is desondanks al 10 jaar in alle P&C documenten opgenomen geweest; 4. Onderbouwing risicocalculatie: door de jaren is steeds onduidelijker geworden op welke basis de omvang van de risico’s en de kans erop is gecalculeerd. In deze nota wordt voor de ‘bekende’ risico’s per risico een onderbouwing van de calculatie gegeven; 5. Dubbeltellingen verwijderen: in de calculatie van risico’s zijn zeer waarschijnlijk dubbeltellingen geslopen.

Dit uitte zich in de hoge risico’s op zowel bedrijfsvoering als verbonden partijen. Het vermoeden is dat de SWO dubbel was meegenomen. Dit is hersteld. 6. Lager weerstandsvermogen: Door deze actualisatie van de calculatie komen we uit op een lager benodigd weerstandsvermogen. De omvang van de risico’s daalt van ruim 12 naar ruim 8 miljoen. 7. Vrije ruimte: In de nota wordt een nadrukkelijk verband gelegd tussen de reserves en voorzieningen en het weerstandsvermogen. De financiële ruimte die incidenteel resteert voor nieuwe investeringen is in beeld gebracht. 8. Versterken interne beheersing: Op dit moment zijn we binnen de SWO bezig met de actualisatie van het integraal risicomanagement. Dat betekent dat naast de gemeentelijke nota weerstandsvermogen die hierbij aan de raad wordt aangeboden er binnenkort ook een nota risicomanagement aan het bestuur van de SWO zal worden aangeboden. Deze zal ruimer van opzet zijn en zich richten op het risicomanagement over de volle breedte, niet alleen gericht op de financiële

risico’s, maar in aanpak en opzet aansluiten op de voorliggende nota weerstandsvermogen. De financiële gevolgen zijn Op begrotingsbasis hebben de besluiten geen effect. Wel geeft het inzicht in de beschikbare (incidentele) ruimte voor investeringen. Door de norm voor de weerstandscapaciteit op ruim voldoende te stellen wordt ook duidelijk hoe hoog de vrij beschikbare reserves moeten zijn en daaruit volgt direct hoeveel er beschikbaar is om te bestemmen voor specifieke doeleinden. In een overzicht de bepaling van de vrije ruimte: Algemene Reserve Reserve Sociaal Domein Reserve Ontheemden Totaal vrij beschikbare reserves:

25.392.907 1.014.800 2.492.672 28.900.379

Benodigd weerstandsvermogen (1,5 x gecalculeerde risico’s) Vrije ruimte

12.450.000 16.450.379

Alternatieven Het alternatief is de huidige nota te handhaven en het beleid ongewijzigd te laten. Dan nog is -conform de eisen uit het BBV- een jaarlijkse actualisatie van de berekening van de risico’s aan de orde. Participatie Er is geen sprake van participatie. Communicatie nvt Bijlagen Bijlage: Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2026-2030 Zuidwolde, 30 oktober 2025 Burgemeester en Wethouders van De Wolden,

Roelof Pieter Koning gemeentesecretaris

Inge C. J. Nieuwenhuizen burgemeester