Raadsvoorstel nota Kapitaalgoederen 2026- 2029
Tekst van het document
Gemeenteraad Voorstel voor de raad Datum raadsvergadering Agendapuntnummer Portefeuillehouder
: : :
30 oktober 2025 25RV051 Wethouder Mark Turksma
Aan de gemeenteraad Onderwerp Nota Kapitaalgoederen 2026- 2029 Wij willen de kwaliteit van de openbare ruimte in De Wolden borgen.
Wij besluiten 1. de Nota Kapitaalgoederen 2026-2029 inclusief aanbevelingen vast te stellen. 2. De aanbevelingen met acties uit de Nota Kapitaalgoederen 2026-2029 door het college te laten uitwerken om daarmee de komende periode het beheer van deze kapitaalgoederen te optimaliseren. Want 1. Het vaststellen van de Nota Kapitaalgoederen 2026-2029 is een kader stellende taak van de gemeenteraad a) Het doel van de Nota Kapitaalgoederen is om de benodigde financiële middelen af te stemmen op de vastgestelde ambities van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Het vigerende beleid voor de openbare ruimte is hierbij het uitgangspunt. b) De staat van onze kapitaalgoederen is in het algemeen voldoende tot goed en daarbij zijn naar inschatting voldoende middelen beschikbaar. c) Het verschil tussen benodigde en beschikbare middelen is niet ongebruikelijk bij een NKG, omdat de doorrekening voor benodigde middelen een theoretische benadering is op basis van landelijke kentallen. De NGK toont een verschil aan tussen de benodigde en beschikbare middelen van € 774.000 (12%) (6,3 miljoen minus 5,5 miljoen). Bij de berekening van de benodigde middelen is uitgaan van volledige toerekening van bedrijfskosten en 100% realisatie. Dit is in de huidige markt, gezien de beschikbaarheid van interne en externe menskracht, lager.
d) De NKG geeft aan dat we, in combinatie met de uitgevoerde inspecties (technische staat en verzorging), voldoende aandacht besteden aan onze kapitaalgoederen en er geen kapitaalvernietiging plaats vindt.
2. Door aanbevelingen uit de Nota Kapitaalgoederen over te nemen, zijn we beter in staat om de kapitaalgoederen te beheren en onderhouden a) De Nota kapitaalgoederen 2026-2029 is volledig en actueel, maar voor het beheer en onderhoud van onze kapitaalgoederen zijn er zeker nog verbeterslagen te maken.
b) Voor de uitvoering van alle aanbevelingen is een actieplan opgesteld. De benodigde acties worden in de periode van Q4 2025 en Q1 2027 uitgevoerd. c) De ontwikkelingen van de kapitaalgoederen op basis van de aanbevelingen worden in Q3/2027 integraal besproken met de raad. d) De raad wordt jaarlijks via de programmabegroting op de hoogte gehouden over de staat van onze kapitaalgoederen. De voortgang van over de aanbevelingen NKG wordt opgenomen in paragraaf kapitaalgoederen in de begroting. e) In 2029 wordt er een volledige actualisatie van de Nota Kapitaalgoederen uitgevoerd.
Maar De NGK toont een verschil aan tussen de benodigde en beschikbare middelen van € 774.000 (12%) (6,3 miljoen minus 5,5 miljoen). Dit is niet ongebruikelijk bij een NKG, omdat de doorrekening voor benodigde middelen een theoretische benadering is op basis van landelijke kentallen. Het verschil tussen benodigde en beschikbare exploitatiebudget zit met name bij wegen (500k) en groen (240k). De verklaring hiervoor zit met name in het feit dat de inzet van eigen medewerkers en materieel nog beperkt inzichtelijk zijn en berekeningswijze van de benodigde middelen theoretisch is (rekenmodel Antea). Er is uitgaan van 100% realisatie van alle beheer – en onderhoudswerkzaamheden en toerekening van bedrijfskosten. In de praktijk wordt bijvoorbeeld op wegvakniveau beoordeeld of de uitvoering van onderhoud noodzakelijk is. De ervaring is dat er in de praktijk minder onderhoud hoeft te worden uitgevoerd, dan theoretisch is berekend.
Achtergrond De openbare ruimte bestaat voor een groot deel uit kapitaalgoederen (de assets van de leefomgeving). Kapitaalgoederen zijn door de gemeente aangekochte en/of tot stand gebrachte objecten die de infrastructuur vormen, waarop en waarin een gemeenschap functioneert en zich beweegt. Bijvoorbeeld wegen, bruggen, openbare verlichting en openbaar groen. Het doel van de Nota Kapitaalgoederen is om de benodigde financiële middelen af te stemmen op de vastgestelde ambities van de assets in de openbare ruimte. Het vigerende beleid voor de openbare ruimte is hierbij het uitgangspunt. In 2023 hebben de beheerders van de openbare ruimte in De Wolden samengewerkt aan het opstellen van het werkdocument Nota Kapitaalgoederen, als opmaat voor deze actuele en volledige NKG 2026-2029. De interne werkgroep heeft in samenwerking met Antea deze nota opgesteld. De provincie, als toezichthouder, heeft meerdere malen gevraagd om een NKG. Eén van de conclusies is dat er een verschil is berekend tussen het beschikbare en benodigde budget. Het beschikbare budget bedraagt 5,5 miljoen ten opzichte van het theoretisch benodigde budget van 6,3 miljoen. Dit verschil van € 774.000 (12%) is niet ongebruikelijk bij een NKG, omdat de doorrekening voor benodigde middelen een theoretische benadering is op basis van landelijke kentallen.
Het verschil bedroeg bij het werkdocument Nota Kapitaalgoederen (2023) 1,3 miljoen. In de NKG zijn de volgende conclusies en aanbevelingen gedaan: 1. Data op orde (actueel, betrouwbaar en compleet) krijgen • Op dit moment maakt de beheerdata het niet mogelijk om op alle onderdelen te kunnen differentiëren op gebiedsniveau. Dit wordt geïmplementeerd.
• • •
•
Aanbevolen wordt het ontbrekende areaal 300.000 m2 (10% van het totaal) voor wegen nader te onderzoeken en op een juiste manier vast te leggen in het beheersysteem. Maatregelpakketten zijn niet of niet actueel opgenomen in het beheersysteem. De oude prijspeilen moeten worden geactualiseerd om voor beheer en onderhoud realistische planningen en begrotingen te maken. Uitgevoerde werkzaamheden zoals uitvoering van reparaties, snoei aan bomen zijn door capaciteitstekorten niet of deels verwerkt in het beheersysteem. Het is sterk aan te bevelen om wel te doen vanwege de sturingsinformatie die dit oplevert en verantwoording van onderhoud. Aanbevolen wordt om aard en omvang van projecten in de komende 10 jaar (woningbouw o.a.) inzichtelijk te maken, een prognose te doen op de uitbreiding van areaal (per beheergroep) en deze uitbreiding mee te nemen in de begroting. Zo blijft nieuwe areaaluitbreiding onderdeel van de uitzetting van beheerbudget.
Actie: er is gestart om de ontbrekende arealen in te voeren in het beheersysteem. De overige acties vergen meer tijd en capaciteit en zijn naar verwachting begin 2027 gereed. Planning: Q3/2025 – Q1/2027
2. Continuering monitoringprogramma Een B tot C kwaliteit in de openbare ruimte, met kans op een toename van risico’s op het gebied van veilig gebruik en kapitaalvernietiging, vraagt erom nauwlettend de kwaliteit van het areaal in de gaten te houden, in relatie tot de beschikbare financiën, en hierover te rapporteren. Hiervoor worden volgende frequenties aangehouden: • • •
Technische staat 1x per jaar; Verzorgingsstaat 3 tot 4x per jaar; Weginspectie 1x per 2 jaar;
Actie: de bestaande monitoringsfrequentie is reeds aangepast op basis van de bovenstaande aanbevelingen. Als voorbeeld wordt de gehele kwaliteit van de openbare ruimte in 2025 3 x gemonitord (verzorging) Status: ingeregeld → continueren
3. Inzicht in realiseren/onderhouden (kostenkant) Om beter inzicht te krijgen in de werking van de buitendienst ten aanzien van de kostenkant wordt aangeraden om de komende jaren de inzet van eigen en ingehuurde medewerkers, materieel en andere bedrijfsmiddelen voor de verschillende beheergroepen en kostenplaatsen beter te registreren. Dit leidt tot meer grip op de onderhoudskosten klein onderhoud voor met name groen en wegen. Actie: optimalisatie van de werkprocessen (incl. registratie) zijn reeds opgestart en daarbij worden er voor de verschillende assets meerjarige beheerplannen opgesteld. Planning: Q3/2025 – Q1/2027
4. Financiële aanbevelingen •
•
• •
De afschrijvingstermijnen voldoen niet (meer) aan de dagelijkse praktijk. Voorstel is de afschrijvingstermijnen aan te passen. Hiervoor is het nodig de vastgestelde financiële verordening 2023 te wijzigen. De impact van deze nieuwe afschrijvingstermijnen op de financiële huishouding moet doorgevoerd worden. Indien de benodigde vervangingsinvesteringen voor wegen en kunstwerken (3,8 miljoen) via de nieuwe afschrijvingstermijnen (Financiële verordening 2025) worden afgeschreven betekent dit een ruime halvering van de gemiddelde kapitaallast (€ 306.500 ipv € 679.000 per jaar). Vervangingsinvesteringen worden niet altijd als investering opgenomen en zijn onderdeel van de exploitatie. Ter illustratie wordt er niet afgeschreven op vervanging van toplagen asfaltwegen of het verledden van de openbare verlichting. De vervangingsinvesteringen worden niet per beheergroep toegerekend, maar komen in een algemene begrotingspost met kapitaallasten. Om beter inzicht te krijgen in de tenlastelegging van deze kosten in de exploitatie, is het aan te raden per beheergroep (wegen, kunstwerken) toe te rekenen.
Actie: De Financiële Verordening en Notitie Waarderen, Activeren en Afschrijven Vaste Activa zijn geactualiseerd en worden eind 2025 vastgesteld. Op basis van de vigerende financiële verordening (2025) zal stringenter voorafgaand voor de uitvoering van onderhoudswerk worden bepaald of het een investering of exploitatie betreft. Planning: inregelen en toepassen
5. Noodzaak beheerplannen en implementatie beheerproces Met een weloverwogen keuze kan het beheerproces voor de komende jaren zorgvuldig ingericht worden. Daarbij is het belangrijk dat het beschikbare budget past bij de opgave. Anders is er geen zicht op de balans tussen kosten, resultaat en risico’s en kunnen achterstanden jaar op jaar oplopen. Met doelmatig beheer en onderhoud vanuit het kader dat de Nota Kapitaalgoederen geeft kan de beheerder aantonen dat hij grip heeft op: • • • •
Het areaal (alle te beheren areaal binnen de beheergroepen is vastgelegd); De prestatie (het te realiseren kwaliteitsniveau dient te worden gemonitord en geëvalueerd); De maatregelen die uitgevoerd moeten worden liggen vast op een meerjarenplanning; De benodigde kosten in relatie tot de begroting.
De komende periode worden er beheerplannen opgesteld voor andere groen, wegen en openbare verlichting. In deze afzonderlijke beheerplannen vindt de nadere uitwerking plaats van het benodigde budget voor de betreffende assets. Hierbij wordt natuurlijk ook de relatie gelegd met voorgestelde verlaging van de budgetten op groen en wegen in de kadernota 2026-2029. Dit vergt een grondige analyse. Actie: Opstellen beheerplannen en invoering van assetmanagement (‘het cyclisch beheerproces’) Planning: Q3/2025 – Q2/2027
2025 Actie 1 Data op orde 2 Continuering monitoringssyteem 3 Inzicht in realiseren/onderhouden 4 Actualisatie financiele verordening 5 Bepalen investering of exploitatie 6 Beheerplannen en implementatie beheerproces 7 Presentatie financiële commissie /raad
Q3
2026 Q4
Q1
2027 Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
Q3
afgerond continu
Het is de eerste keer dat er een complete nota kapitaalgoederen is opgesteld in De Wolden. De komende periode moet gebruikt worden voor meer inzicht en betere onderbouwingen. Daarmee kunnen we het beheer en onderhoud van onze kapitaalgoederen verder gecompleteerd en doorgroeien naar assetmanagement (‘het cyclisch beheer’). De raad wordt jaarlijks via de kadernota en begroting op de hoogte gehouden over de ontwikkelingen in de paragraaf Kapitaalgoederen. De voortgang van over de aanbevelingen NKG wordt opgenomen in paragraaf kapitaalgoederen in de begroting. Het voorstel is om de raad tussentijds (Q3/2027) integraal bij te bespreken over de staat en ontwikkelingen van onze assets in de openbare ruimte. De NKG wordt over 4 jaar uitgebreid geactualiseerd. De NKG geeft aan dat we, in combinatie met de uitgevoerde inspecties (technische staat en verzorging), voldoende aandacht besteden aan onze kapitaalgoederen en er geen kapitaalvernietiging plaats vindt. De financiële gevolgen zijn Geen. De ontwikkelingen over de staat van onze kapitaalgoederen verantwoorden we jaarlijks in de kadernota en programmabegroting. Alternatieven Er zijn geen alternatieven om te voldoen aan de BBV.
Participatie De opzet van de nota kapitaalgoederen is meerdere malen besproken en gedeeld met de provincie als bevoegd gezag Communicatie Het raadsvoorstel en -besluit worden op de gebruikelijke wijze openbaar gemaakt. De provincie ontvangt de NKG 2026-2029. Bijlagen 1) Nota kapitaalgoederen 2026-2029 (Antea, 26 augustus 2025) 2) Raadsbesluit Nota kapitaalgoederen 2026-2029 Zuidwolde, 30 september 2025 Burgemeester en Wethouders van De Wolden,
Roelof Pieter Koning gemeentesecretaris
Inge C. J. Nieuwenhuizen burgemeester
Q4