Raadsvoorstel Meerjarige Agenda 2024-2028

Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 28 september 2023 Agendapuntnummer : X / punt 9 Portefeuillehouder : Inge Nieuwenhuizen

Aan de gemeenteraad Onderwerp: Meerjarige Agenda 2024-2028 “Regio Zwolle stapt door”

Samenvatting: Voor u ligt de Meerjarige agenda 2024-2028 – Regio Zwolle stapt door. In deze agenda wordt een perspectief vastgesteld waar Regio Zwolle de komende jaren aan werkt. Een perspectief dat leidt tot een regio waar het goed wonen, werken, leren en recreëren is en blijft. Waar de brede welvaart blijvend op een hoger niveau ligt. Een basis om als één regio op te trekken naar het Rijk en Europa. We werken als regio aan een duurzame en wendbare economie, een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt, aan de klimaatbestendige inrichting van onze groei in de regio en duurzame bereikbaarheid van en in de regio. Fase van besluitvorming: Instemming Meerjarige Agenda 2024-2028 van Regio Zwolle. Ontwerpbesluit: 1. Instemmen met de inhoudelijke koers van de Meerjarige Agenda, met daarbij 1 nuancering t.a.v. de tekst m.b.t. De Wolden/Zuidwest Drenthe; 2. Instemmen met de keuzes voor deelname aan de thema’s “Economie”, “Arbeidsmarkt”, “Duurzaam groeien en leefkwaliteit” en “versterken bereikbaarheid Daily Urban System”; 3. de financiële gevolgen van de Meerjarige Agenda mee te nemen bij het opstellen van de begroting 2024 – 2027 en integraal af te wegen. Inleiding en aanleiding: In 2023 hebben we met alle partners van Regio Zwolle toegewerkt naar een regionale samenwerkingsagenda voor 2024-2028.

De meerjarige agenda bundelt de verschillende opgaven op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling en economie en arbeidsmarkt. Dit zijn opgaven die niet eenvoudig op lokaal niveau opgepakt kunnen worden, maar waarvoor de regionale schaal nodig is om resultaten te boeken of effectiever te zijn. De regionale Meerjarige Agenda is ook een opmaat naar een nieuwe Regio Deal aanvraag van de Regio Zwolle. Dit gaat dan om de 5e tranche van de regiodeals. In hoeverre het voor De Wolden interessant/aantrekkelijk is om mee te doen aan deze aanvraag wordt nog onderzocht. Problemen of vraagstukken: 2.1 Op het gebied van thema arbeidsmarkt is een overlap met de arbeidsmarktregio Drenthe. De participatieklanten worden al bediend vanuit de arbeidsmarktregio Drenthe. Toch is er voor ondernemers een grote meerwaarde, zij kunnen met behulp van het groeifonds en ontwikkelfonds zelf en hun personeel blijven scholen. Met name het hoge percentage ZZP in onze gemeente kan een kwetsbare groep zijn. Zij kunnen geen

Pagina 1 van 5

aanspraak maken op ondersteuning via een werkgever. Door deelname aan thema arbeidsmarkt, kunnen onze ondernemers (en inwoners) deelnemen aan de programma’s om voorbereid te blijven op de toekomst: Wel moeten we scherp blijven op de inhoud om overlap te voorkomen. 2.2 Er moet voldoende beschikbare ambtelijke capaciteit zijn om volop te kunnen profiteren van de samenwerking Het soms complexe geheel van 22 gemeenten en 4 provincies maakt dat actieve betrokkenheid op ambtelijk en bestuurlijk niveau nodig is om optimaal te profiteren. De kansen liggen er volop, maar we moeten ze wel pakken. Ontwerpbesluit: toelichting en argumentatie: 1.1 de koers van regio Zwolle sluit aan bij onze lokale ambities Regionale samenwerking helpt om onze lokale doelen te realiseren. Of zoals de regio Zwolle het formuleert: regionaal sterker is (inter)nationaal sterker en regionaal resultaat is lokaal resultaat. Regio Zwolle staat voor duurzame groei in balans en wil zo ook bijdragen aan goed evenwicht tussen stad en platteland. Door met oog voor kwaliteiten en eigenheid van gebieden te zorgen voor nabijheid van werk en voorzieningen, een goede mix van woonsegmenten in de regio en beschikbaarheid van mobiliteit. Stad en platteland hebben elkaar hard nodig. Juist deze wederkerigheid maakt onze regio krachtig.

In het belang van de inwoners en van de ondernemers in de steden en plattelandsgemeenten als De Wolden is de regio bij uitstek de plek om ons aan elkaar te verbinden (overheid, onderwijs, ondernemers) en eensgezind en op basis van gelijkwaardigheid samen te werken aan de hoofdopgaven voor de komende jaren. 1.2 als gemeente De Wolden herkennen we ons niet in een stuk tekst in de Meerjarige Agenda Regio Zwolle. Het gaat om het volgende stukje, op pagina 9 laatste alinea, bij de beschrijving van Zuidwest Drenthe: Verdienmodellen plattelandsgemeenten In de plattelandsgemeenten Westerveld en De Wolden is er veel aandacht voor energie-opwekking, klimaatadaptatie en uitbreiding van natuur en bos. Men zet zich in voor het realiseren van verdienmodellen voor natuurinclusieve en kringlooplandbouw zodat de economie in het landelijk gebied blijft bestaan. Hierbij is het belangrijk dat de biodiversiteit in het landelijk gebied vergroot wordt en dat de kwaliteit van landschap behouden blijft. Voorgesteld wordt om Regio Zwolle te verzoeken hier een andere tekst te plaatsen, namelijk de volgende: Toekomstbestendig platteland In het landelijk gebied van Zuidwest Drenthe ligt een forse natuur- en wateropgave.

Tegelijkertijd is er een landbouwsector met veel innovatie- en samenwerkingskracht aanwezig, zijn er veel sterke bedrijven in de vrijetijdseconomie én zijn er veel (inwoners) initiatieven voor de opwekking van duurzame energie. De ondernemende bevolking zet zich in voor de transitie naar een toekomstbestendige en leefbare plattelandseconomie, met behoud van de hoge landschappelijke kwaliteit, toegankelijkheid van natuurgebieden en vergroting van de biodiversiteit. Ook vanuit de gemeenten Hoogeveen, Westerveld en Meppel wordt dit ondersteund 2.1 deze thema’s ondersteunen onze lokale ambities op het gebied van economie, vitaal platteland en arbeidsmarkt. De Wolden blinkt uit in veel kleinschalig (plattelands gerelateerde) ondernemerschap en de verbinding aangaan met partners uit de regio. Ook hier zien we de meerwaarde van regionale samenwerking.

Raadsvoorstel Meerjarige Agenda 2024-2028 RZ def bw

Pagina 2 van 5

Concreet zijn we op dit moment al samen met de Regio Zwolle al aan de slag met de HCA en de invulling van de zogenaamde ‘Vitale kernen’ uit de verstedelijkingsstrategie van de Regio Zwolle. 2.2 Met deelname aan het thema `arbeidsmarkt` blijven we investeren voor onze ondernemers en inwoners in een gezonde arbeidsmarkt Zuidwest Drenthe had eind vorig jaar te maken met de grootste arbeidstekorten van Nederland (bron cbs). De verandering van werk gaat zo snel dat de behoefte toeneemt aan mensen met specifieke opleidingen, kennis en vaardigheden. Het tekort aan menselijk kapitaal is een van de knelpunten voor de verdere groei van de regionale economie en remt de noodzakelijke transitieopgaven, zoals digitalisering, circulair ondernemen en de energietransitie. Dit vraagt ook in De Wolden om ondersteuning van onze arbeidsmarkt. In het economisch actieplan De Wolden 2023-2027 (vastgesteld in januari 2023) is als actiepunt benoemt om de arbeidsmarkt te blijven stimuleren door deelname aan Human Capital Agenda (HCA). Met deelname aan het thema arbeidsmarkt geven we vervolg aan de HCA. De investeringen gepaard bij deelname rendeert bij voldoende deelname van inwoners en ondernemers. 2.3 Door deelname aan Regio Zwolle zetten we stappen op het gebied van bereikbaarheid Voor De Wolden is een veilige N36 (start van de verbinding Twente-Drenthe) belangrijk.

Mede dankzij de regionale lobby is 115 miljoen euro beschikbaar gesteld door het Rijk om de verkeersveiligheid van deze N-weg aan te pakken. Mee blijven denken en liften met Regio Zwolle op het gebied van bereikbaarheid is van meerwaarde voor de bereikbaarheid van en naar de kernen en het landelijk gebied. 2.4 Deelname aan de thema`s dragen direct dan wel indirect bij aan de uitvoering van Economisch Actieplan De Wolden 2023 – 2027. Ontwikkelingen zoals digitalisering, verduurzaming en de opkomst van de circulaire economie veranderen het speelveld waarin ondernemers en met name het mkb zich beweegt onherroepelijk. Het aantal transities en veranderingen neemt met de dag toe. Ook verandert werk zo snel dat iedereen in beweging moet blijven. Met deelname aan de thema`s grijpen we alle kansen aan om naar de toekomst toe mee te kunnen blijven bewegen. 2.5 Het is goed om te blijven kijken wat de beste keuze qua samenwerking is om onze lokale doelen te halen Op dit moment leidt het bepalen van focus in de verschillende samenwerkingsverbanden waarin De Wolden deelneemt, tot de keuze om in Regio Zwolle deel te nemen in de vier verschillende opgaven. Na twee jaar gaan we evalueren en kunnen we naar verwachting goed beoordelen of deze en deelname aan andere samenwerkingsverbanden daadwerkelijk meerwaarde heeft.

Alternatief beleid: Het alternatief is om niet in te stemmen met de Meerjarige Agenda van de Regio Zwolle. Dit zou haaks staan op onze visie op regionale samenwerking. Financiële effecten: Op dit moment (2023) betalen we € 2,40 (basisbijdrage) + € 1,80 (HCA) = € 4,20 per inwoner. De opgave HCA loopt tot eind 2023 en daarmee ook onze deelname/bijdrage daarin. Zoals opgenomen in hoofdstuk 8 van de Meerjarige Agenda 2024-2028 is de bijdrage in de Meerjarige Agenda 2024-2028 opgesplitst in onderdelen. Er is sprake van twee bijdragen: 1. Basisbijdrage

Raadsvoorstel Meerjarige Agenda 2024-2028 RZ def bw

Pagina 3 van 5

2. Opgavegericht werken - bijdrage 1. Basisbijdrage (structurele bijdrage) De basisbijdrage wordt ingezet voor: 1) Kennisontwikkeling en onderzoek, 2) Public affairs, 3) Communicatie en 4) Regio Zwolle Bureau (t.b.v. netwerksamenwerking) De bijdrage is berekend op € 2,37 per inwoner (uitgaande van het aantal inwoners Regio Zwolle in 2024). Jaarlijks wordt deze bijdrage opgehoogd door middel van 1) toepassen van een inflatiecorrectie en 2) groei van inwonersaantallen. Voor de basisbijdrage staat iedere deelnemer aan de lat. 2. Opgavegericht werken – bijdrage (incidentele bijdrage) Naast de basisbijdrage, kunnen gemeenten op de vier programmalijnen via een soort cafetariamodel instappen op de zogenaamde coalitions of the willing. Je stapt in en meedoen is dan niet vrijblijvend. Gemeenten kunnen meedoen aan: 1) Economie (€1,31 per inwoner) 2) Arbeidsmarkt (€ 2,34 per inwoner) 3) Duurzame groei en leef kwaliteit (€ 0,75 per inwoner) 4) Bereikbaarheid Daily Urban System (€ 0,19 per inwoner) Als we meedoen aan alle 4 actielijnen, is dit in 2024 € 4,59 per inwoner. In 2024 – 2025 zijn de bijdragen lager berekend dan de jaren daarna. Dit komt doordat reserves zijn ingezet om dit budget tijdelijk te verlagen. (zie de Meerjarige Agenda paragraaf 8.3.

Financieel kader 2024-2028 voor gemeenten voor een overzicht.) Indien De Wolden in alles wil participeren, zijn de totale kosten per inwoner voor 2024: € 2,37 + € 4,59 = € 6,96 In de kadernota is hiervoor een PM post opgenomen. Bij het openmaken van de begroting kan in ieder geval de bijdrage van € 172.000 (€ 6,96 x 24.595 inwoners (aantal januari 2023)) = € 171.181,20) voor 2024 meegenomen worden. De berekening bijdrage per inwoner voor opvolgende jaren volgt nog. Maar de totale bedragen voor de gemeenten voor 2024- 2028 staan in paragraaf 8.3 van de meerjarige Agenda. Zoals in de Meerjarige Agenda is opgenomen, is het totaal aan bijdragen voor alle gemeenten in: - 2024 € 5.575.000,- 2025 € 6.381.950,- 2026 € 7.090,236,- 2027 € 7.476.606,Om een globale inschatting te maken voor de bijdragen voor de jaren 2025-2027, maken we de volgende berekening. Totaal € 5.575.000,- (2024) t.o.v. bijdrage gemeente De Wolden € 171.181,20, betekent dat De Wolden ongeveer 3,1% (171.181,20 : 5.575.000) van het totaal bijdraagt.

Als we dat globaal aanhouden voor de genoemde bedragen voor de jaren daarna, zou dat het volgende betekenen voor de bijdrage Regio Zwolle: - 2025 0,031 x 6.381.950= € 197.840,45 - 2026 0,031 x 7.090.236= € 219.797,32 - 2027 0,031 x 7.476.606= € 231.774,79 In onze meerjarenbegroting is voor Regio Zwolle op deze kostenplaats structureel voor de jaren 2023 t/m 2026 al € 57.900 beschikbaar. Dit betekent in de komende begroting extra bedragen (afgerond) te begroten voor

Raadsvoorstel Meerjarige Agenda 2024-2028 RZ def bw

Pagina 4 van 5

Regio Zwolle voor: 2024: € 114.000,- (171.181,20-57.900) 2025: € 140.000,- (197.840,45 -57.900) 2026: € 162.000,- (219.797,32 -57.900) 2027: € 232.000,- (231.774,79 afgerond. Nog geen bedrag voor begroot.) Personele effecten: Aandachtspunt is de beschikbare ambtelijke capaciteit om volop te profiteren van de samenwerking binnen de regio Zwolle. Het soms complexe geheel van 22 gemeenten en 4 provincies maakt dat actieve betrokkenheid op ambtelijk en bestuurlijk niveau nodig is om optimaal te profiteren. De kansen liggen er volop, maar we moeten ze wel pakken. Juridische effecten: Het nemen van dit besluit heeft geen juridische gevolgen.

Bijlagen: • Meerjarige Agenda 2024-2028 “Regio Zwolle stapt door”

Zuidwolde, 12 september 2023 Burgemeester en wethouders van De Wolden, Roelof Pieter Koning Gemeentesecretaris

Inge C.J. Nieuwenhuizen Burgemeester

Raadsvoorstel Meerjarige Agenda 2024-2028 RZ def bw

Pagina 5 van 5