Raadsvoorstel kaders ombuigingen1

Voorstel voor de raad Datum raadsvergadering : : Agendapuntnummer : Portefeuillehouder

25 april 2024 IV, punt 7 IV, Wethouder Rudi Hooch Antink

Aan de gemeenteraad Onderwerp Kaders ombuigingen Wij willen 1. Een financieel gezonde gemeente zijn en blijven Wij besluiten 1. Bijgaande kader ombuigingen vast te stellen Want 1.1 Vanaf 2026 krijgen gemeenten minder geld vanuit het Rijk Zoals bekend krijgen gemeenten vanaf 2026 structureel minder geld vanuit het Rijk (zogenaamde ravijnjaar). Zoals het nu lijkt, volgens de decembercirculaire 2024, betekent dit voor De Wolden dat we structureel € 3,5 miljoen minder krijgen vanaf 2026. Het college wil eind 2024 een maatregelenpakket klaar hebben liggen mocht een en ander werkelijkheid worden. Hiervoor is het noodzakelijk dat de raad vooraf kaders meegeeft. Bijgaande kaders geven daar invulling aan. 1.2

Er ligt een toezegging dat de raad vooraf kaders kan stellen Tijdens de begrotingsvergadering in november 2023 is door de portefeuillehouder toegezegd dat er een dergelijk kader ter vaststelling wordt voorgelegd.

Maar Invulling geven aan de kaders gaat veel ambtelijke capaciteit/tijd kosten. Dit kan ten koste gaan van andere taken waar we in 2024 invulling aan moeten en willen geven. Het is echter van groot belang dat we ons op een adequate manier voorbereiden op datgene dat komen gaat. Niets doen en afwachten is geen optie. Daarnaast is de financiële opgave zoals het nu lijkt dermate groot, dat het onontkoombaar is dat we alle mogelijke ombuigingen gaan onderzoeken. Achtergrond Sinds enkele jaren is bekend dat gemeenten vanaf 2026 structureel minder geld vanuit het Rijk gaan krijgen. 2026 wordt daarmee ook het ravijnjaar genoemd in gemeenteland. Per gemeente is de consequentie verschillend. Met andere woorden: de ene gemeente ondervindt hier meer (financiële) hinder van dan de ander. Voor De Wolden lijkt de financiële opgave vooralsnog fors: vanaf 2026 krijgen we structureel € 3,5 miljoen minder vanuit het Rijk.

Pagina 1 van 3

De afgelopen jaren hebben we in de kadernota en begroting aandacht gevraagd voor het naderende ravijnjaar. De lijn die we tot nu toe gehanteerd hebben, mede op grond van advies vanuit het VNG, is dat we alleen inzichtelijk maken hoe hoog het meerjarige tekort is. Zonder daar direct actie op te zetten. In de begrotingsvergadering van november 2023 heeft de raad opgeroepen om, vooruitlopend op wat komen gaat, met een plan van aanpak te komen en de raad kaders te laten vaststellen waarin afwegingen gemaakt kunnen worden. Dit is door de portefeuillehouder toegezegd. Dit plan van aanpak is in januari door uw college vastgesteld. Hierin is meegenomen dat de raad in april de kaders vaststelt waarbinnen het college moet opereren om te komen tot een maatregelenpakket. Zonder dit pakket al financieel te werken in de kadernota of begroting 2025. Inmiddels heeft ook de VNG een oproep gedaan aan de gemeente om zich voor te bereiden op het ravijnjaar. Dit ligt in lijn met de insteek die we vanaf november 2023 gevolgd hebben. De raad wordt nu gevraagd om bijgaande kaders vast te stellen. Hoofdlijn is dat het college wordt opgedragen om in december 2024 te komen met een mogelijk maatregelenpakket waarmee de financiële opgave ingevuld kan worden.

Daarbij wordt ‘alles’ onder de loep genomen: zowel inkomsten als uitgaven, zowel kleine als grote bedragen en dit alles binnen alle taken die we als gemeente hebben. De raad wordt daarmee in staat gesteld in het eerste kwartaal 2025 besluiten te nemen over de invulling van het maatregelenpakket. Daarmee wordt invulling gegeven aan het doel om een financieel gezonde gemeente te zijn en blijven. De financiële verwerking vindt vervolgens plaats in de kadernota en begroting 2026. De financiële gevolgen zijn Het vaststellen van bijgaande kaders heeft geen financiële gevolgen. De uitwerking echter wel, aangezien de inzet is om een structureel sluitende meerjarenbegroting 2026 en verder te kunnen presenteren. Het Rijk stuurt lopende het jaar meerdere circulaires naar de gemeenten. Deze circulaires geven een geactualiseerd beeld van de verwachte inkomsten vanuit het Rijk. In een van de kaders wordt voorgesteld om de meest recente circulaire te gebruiken als financieel uitgangspunt om onze opgave te bepalen. Voor nu is dat de decembercirculaire 2023. Zoals benoemd is hierin het meerjarige tekort € 3,5 miljoen. In mei, september en december 2024 verwachten we hierin een geactualiseerd beeld. Zodra deze circulaires verschijnen informeren wij zoals gebruikelijk de raad, waarin we nadrukkelijk de informatie over het ravijnjaar meenemen.

Alternatieven Een dergelijk kader niet vaststellen is geen alternatief. Hier is om gevraagd en dit is toegezegd. Binnen het kader zijn wél alternatieven te verzinnen. Nu is de lijn gekozen om in de volle breedte te zoeken naar mogelijke oplossingen. Een alternatief zou kunnen zijn om op voorhand zaken uit te sluiten. Dit wordt echter niet geadviseerd, aangezien de financiële opgave dermate groot is dat we ons dat vermoedelijk niet kunnen veroorloven. Participatie Tot nu toe is er geen participatie van inwoners geweest op de voorliggende kaders. Hier zal in het vervolgproces (totstandkoming maatregelenpakket cq invulling maatregelenpakket) wel aandacht voor moeten zijn.

Pagina 2 van 3

Communicatie De kaders leggen we ter besluitvorming voor aan de raad. Daarbij is het goed om in de komende periode in communicatie uitingen aandacht te vragen voor datgene dat komen gaat. Bijlagen Raadbesluit Kaders ombuigingen (digitaal) Zuidwolde, 25 april 2024

Burgemeester en Wethouders van De Wolden,

Roelof Pieter Koning gemeentesecretaris

Pagina 3 van 3

Inge C.J. Nieuwenhuizen burgemeester