Raadsvoorstel aanvullende subsidie Biblionet 2023.pdf

Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering Agendapuntnummer Portefeuillehouder

:25 mei 2023 :V, punt 8 :Wethouder Albert Haar

Aan de gemeenteraad Onderwerp: Aanvullende subsidie Biblionet 2023 Samenvatting: Biblionet Drenthe voert voor de gemeente De Wolden het bibliotheekwerk uit. Er zijn vier bibliotheekvestigingen in De Wolden, te weten: Ruinen, Ruinerwold, De Wijk en Zuidwolde. Jaarlijks vraagt Biblionet een subsidie aan bij de gemeente voor haar activiteiten. Er wordt een tekort van € 44.750 begroot voor 2023 en daarom wordt voorgesteld om eenmalig een aanvullende subsidie beschikbaar te stellen. Met een aanvullende subsidie kunnen we de dienstverlening van Biblionet in stand houden. Fase van besluitvorming: Besluitvormend Ontwerpbesluit: 1. Eenmalig een aanvullende subsidie van € 44.750 beschikbaar stellen aan Biblionet voor 2023 2. De financiële consequenties te verwerken in de Berap 2023

Inleiding en aanleiding: Biblionet Drenthe voert voor de gemeente De Wolden het bibliotheekwerk uit. Er zijn vier bibliotheekvestigingen in De Wolden, te weten: Ruinen, Ruinerwold, De Wijk en Zuidwolde. Jaarlijks vraagt Biblionet een subsidie aan bij de gemeente voor haar activiteiten. Biblionet heeft voor 2023 een subsidiebedrag aangevraagd van € 462.540 (€ 309.669 regulier + € 52.871 specifiek). Ook vraagt Biblionet € 100.000 die de provincie Drenthe via de gemeenten beschikbaar stelt aan bibliotheken in Drenthe. In de begroting van de gemeente is voor 2023 € 297.446 beschikbaar voor het reguliere deel en via de provincie Drenthe € 100.000,-. In totaal komt dit neer op een bedrag van € 397.446 ,-. In de afgelopen jaren heeft Biblionet ook de Biebfabriek als activiteit aangeboden, maar hiervoor geen subsidie aangevraagd bij de gemeente. Vanaf 2023 hebben zij besloten hiervoor wel subsidie aan te vragen bij de gemeenten waar een Biebfabriek is gevestigd. Deze hebben zij gevraagd onder ‘subsidie specifiek’. De specifieke subsidie die Biblionet aanvraagt bestaat verder uit een bedrag van € 20.344 voor het Informatiepunt Digitale Overheid. Het informatiepunt Dienstverlening Overheid bestaat al enkele jaren en werd gefinancierd door de Koninklijke Bibliotheek.

Vanwege de herziening van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer gaan gemeenten vanaf 2023 de taak van de Koninklijke Bibliotheek overnemen als subsidieverstrekker van het IDO. Van de Rijksoverheid ontvangt de gemeente in 2023 € 23.704,13

Pagina 1 van 5

specifiek voor de instandhouding en het breder uitzetten van de Informatiepunten Digitale Overheid. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) verstrekt jaarlijks een specifieke uitkering (SPUK) aan gemeenten voor de IDO’s. Deze middelen zetten we één op één door zonder dat de gemeente hieraan extra middelen hoeft toe te voegen. Het onderdeel ‘IDO is daarmee gedekt. De provincie Drenthe stelt van 2021 tot en met 2024 jaarlijks € 100.000 subsidie beschikbaar aan elke Drentse gemeente t.b.v. de spreiding en toegankelijkheid van bibliotheken in Drenthe. Biblionet heeft aangegeven bij de provincie dat zij op dit bedrag een indexatie wenst, omdat bij niet-indexeren een verkapte bezuiniging wordt doorgevoerd. Vooralsnog indexeert de provincie Drenthe de subsidie niet.

Regulier Specifiek • IDO • Biebfabriek Provinciale subsidie Aanvullende subsidie om negatief exploitatieresultaat van Biblionet te dekken Totaal

Gevraagd e subsidie € 309.669

Beschikbare subsidie € 297.446

Verschil

€ 23.704,131 € 5.0272 € 100.000

€ 23.704,13 0 € 100.000

0 € 5.027 0

€ 27.500

0

€ 27.500

€ 465.900

€ 421.150,13

€ 44.750

€ 12.223

Problemen of vraagstukken: Voorgaande jaren Biblionet vraagt jaarlijks een geïndexeerde subsidie aan waardoor het aangevraagde subsidiebedrag toeneemt.. Tot nu toe is er geen beleid geweest van de gemeente De Wolden om structurele subsidies te indexeren. De jaarlijks beschikbare subsidie voor Biblionet is elk jaar hetzelfde bedrag geweest, te weten: € 297.446. Door eerdere bezuinigingen op het bibliotheekwerk heeft het Servicepunt Alteveer/Linde moeten sluiten per 1 januari 2021. Ook is een deel van de collectie afgestoten. De dienstverlening is echter in verhouding niet verminderd. De kosten zijn niet voldoende afgenomen, terwijl de baten gelijk zijn gebleven. In 2021 heeft dit geleid tot negatief resultaat van € 18.527. Het negatieve resultaat is ten laste gebracht van het bestemmingsfonds binnen de begroting van Biblionet De Wolden. Er wordt verwacht dat het jaar 2022 wordt afgesloten met een negatief resultaat van € 30.000. Bij een negatief resultaat ving Biblionet tot op heden zelf de kosten op door de eigen reserve aan te spreken. In mei 2022 heeft Biblionet een conceptbegroting aangeleverd met daarin een tekort. Door het woord conceptbegroting leek het erop dat we nog een definitieve begroting kregen. Uiteindelijk bleek uit het bestuurlijk overleg van 15 september 2022 de conceptbegroting toch de definitieve begroting te zijn.

Biblionet heeft toen aangegeven dat het aanspreken van de eigen reserve voor 2023 niet meer haalbaar is, omdat de reserve bijna volledig benut is. Er is een niet-sluitende begroting ingediend voor 2023 en verzocht om een aanvullende subsidie van € 27.500 om het verwachte negatieve exploitatieresultaat te dekken. Biblionet gaat hierbij ervan uit dat wij de reguliere subsidie indexeren én dat de Biebfabriek wordt gesubsidieerd. Indexatie is in 2023 geen gemeentelijk beleid en er is ook geen dekking voor de 1 In de begroting is € 20.344,00 opgenomen op basis van een eerdere informatie. Inmiddels zijn de

definitieve bedragen van de SPUK bekend. Zie ook https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ stcrt-2022-33992.html 2 Kosten voor aanschaf nieuwe materialen

Pagina 2 van 5

Biebfabriek binnen de reguliere subsidie. Het tekort, bij uitblijvende indexering in 2023 en het niet-subsidiëren van de Biebfabriek, komt daarmee uit op € 44.750. Daarom wordt voorgesteld om een aanvullende subsidie van € 44.750 te verlenen aan Biblionet en deze aanvullende subsidie ten laste te laten komen van het positieve resultaat wat in de begroting van 2023 is opgenomen. Hiermee voorkomen we, bij het wel toekennen van een aanvullende subsidie van € 27.500, dat Biblionet aan het einde van 2023 alsnog een tekort heeft van € 17.250 (€ 12.223 + € 5.027). Bij het niet-verlenen van een aanvullende subsidie kunnen de doelstellingen van de gemeente op het gebied van het bibliotheekwerk in het geding komen. Een bezuiniging van € 44.750 kan volgens Biblionet alleen gerealiseerd worden door één van de vier vestigingen te sluiten. Op dit momenteel is een voorschot verleend voor het eerste kwartaal van 2023. Duidelijkheid over de subsidie voor 2023 is wenselijk op korte termijn. Gemiddelde subsidiebijdrage per inwoner Gemiddeld ontving een bibliotheekorganisatie in 2021 € 25,35 aan (gemeentelijke) subsidie per inwoner. In De Wolden ligt dit op € 12,00 in 2021. Het provinciaal gemiddelde in 2021 is € 18,00. Zorgplicht gemeenten vanaf 2025 Middels een aanpassing van de Bibliotheekwet wordt de huidige bevorderingstaak van gemeenten en provincies in 2025 omgezet in een zorgplicht.

Dat houdt in dat zij met het geld van het Rijk de aanwezigheid van en toegang tot de bibliotheek moeten verzorgen. Het ministerie ziet een toekomstgerichte bibliotheekvoorziening als een goed bereikbare openbare bibliotheek die de hele breedte aan maatschappelijke bibliotheekfuncties aanbiedt en daarmee van belang is voor de lokale gemeenschap. Het is een fysieke plek met een relevante digitale aanwezigheid en een robuuste bestuurlijke en financiële verankering. Hiervoor is vanaf 2025 jaarlijks ongeveer 54 miljoen euro beschikbaar. Van gemeenten wordt een cofinanciering van ongeveer twintig procent verwacht. De komende periode gaan wij ons voorbereiden op deze ontwikkeling. Het college zal de gemeenteraad kaders voorleggen in de vorm van een visie op bibliotheken. Ontwerpbesluit: toelichting en argumentatie: 1. Met een aanvullende subsidie van € 44.750 voor 2023 kunnen we de dienstverlening van Biblionet in stand houden. De aanvulling is een gevolg van een hogere reguliere subsidie voor o.a. het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO), een bijdrage voor de biebfabriek en een bijdrage in het exploitatieresultaat van Biblionet.

a) Vanwege de herziening van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer gaan gemeenten vanaf 2023 de taak van de Koninklijke Bibliotheek overnemen als subsidieverstrekker van het IDO b) In de afgelopen jaren heeft Biblionet ook de Biebfabriek als activiteit aangeboden, maar hiervoor geen subsidie aangevraagd bij de gemeente. De BiebFabriek is een initiatief van de bibliotheken die aangesloten zijn bij Biblionet Drenthe. Dit is een veilige plek voor jonge kinderen om te leren omgaan met een digitaal platform buiten de schoolomgeving. Biblionet Drenthe organiseert activiteiten ter bevordering van de 21e-eeuwse vaardigheden. Bibliotheken zijn een basisvoorziening en nemen een sleutelpositie in als het gaat om taalvaardigheid, digitale vaardigheden, leesmotivatie en leesvaardigheid van jong en oud. Dat is ook van belang voor de toekomstige positie van Nederland als kennissamenleving. 2. Om te voldoen aan de begrotingsrechtmatigheid en het budgetrecht van de raad verwerken we dit in de Berap 2023.

Pagina 3 van 5

Alternatief beleid: Bij het niet verlenen van een aanvullende subsidie om het tekort van 2023 te dekken kan Biblionet de dienstverlening, zoals gewenst door de gemeente, niet in stand houden. Omdat er een tekort wordt verwacht van € 44.750 betekent dat feitelijk sluiting van één bibliotheekvestiging. Er zijn volgens Biblionet geen andere mogelijkheden om te bezuinigingen. De huidige afstand tot de bibliotheek is gemiddeld 2,1 km in De Wolden. Bij sluiting van een vestiging wordt de afstand tot de bibliotheek vergroot wordt voor inwoners. Bibliotheken zijn een basisvoorziening en nemen een sleutelpositie in als het gaat om taalvaardigheid, digitale vaardigheden, leesmotivatie en leesvaardigheid van jong en oud. Dat is ook van belang voor de toekomstige positie van Nederland als kennissamenleving. Een sluiting treft met name kwetsbare doelgroepen die zijn aangewezen op lokale voorzieningen en die niet in staat zijn om zich gemakkelijk te verplaatsen naar andere vestigingen. Bovendien is de subsidie van de provincie Drenthe bedoeld om spreiding en de toegankelijkheid van de vestigingen in stand te houden. Het sluiten van een vestiging heeft mogelijkerwijs ook consequenties heeft voor de subsidie van de provincie Drenthe.

Financieel: Er bestaat nog een reserve bibliotheekwerk dat als doel heeft volledig ingezet te worden bij de (her)inrichting en het toekomstbestendig maken van de bibliotheek in het ‘Huus van Sport & Cultuur’ te Zuidwolde en in de filialen Ruinen en Ruinerwold. De gemeenteraad heeft in 2021 en 2022 besloten om de kosten voor de herinrichtingen van de bibliotheken in Ruinen, Ruinerwold (samen € 45.000) en Zuidwolde (€ 150.000) te dekken uit deze reserve. Er hoeven vooralsnog geen andere uitgaven uit dit budget gedaan te worden. Er is nog een resterend budget van € 183.500. De gemeenteraad is bevoegd een besluit te nemen over de inzet van de reserve. Financiële effecten: De aanvullende subsidie voor 2023 bedraagt € 44.750. De aanvulling is een gevolg van een hogere reguliere subsidie voor o.a. het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO), een bijdrage voor de biebfabriek en een bijdrage in het exploitatieresultaat van Biblionet. Dit bedrag wordt in verband met de begrotingsrechtmatigheid en het budgetrecht van de raad verwerkt in de Berap 2023. Personele effecten: Niet van toepassing Juridische effecten: Niet van toepassing Participatie- en communicatieparagraaf: (in te vullen aan de hand van de menukaart) Er is nauw contact (geweest) met Biblionet over haar financiën. Fatale termijnen: Biblionet is gebaat bij snelle besluitvorming, omdat dit over het lopende kalenderjaar gaat.

Bij het niet toekennen van een aanvullende subsidie zullen zij zo snel mogelijk actie moeten ondernemen (bezuinigen) om hun financiën op orde te krijgen. Aanpak en uitvoering: Het tekort wordt eenmalig met incidentele middelen opgelost. Er moet echter een oplossing komen voor de lange termijn zodat er geen structurele tekorten ontstaan. Hierover zijn wij begin 2023 in gesprek gegaan met Biblionet. Biblionet presenteert

Pagina 4 van 5

begin 2023 een Producten- en Dienstencatalogus (PDC) waarmee inzichtelijk wordt gemaakt welke producten en diensten zij aanbieden tegen welke prijs. Hierdoor wordt het voor de gemeente beter inzichtelijk welk prijskaartje er hangt aan de dienstverlening van Biblionet en kunnen er beter keuzes gemaakt worden welke dienstverlening past bij de beleidsdoelen van de gemeente De Wolden. Bijlagen: • Subsidieaanvraag Biblionet 2023 (aanbiedingsbrief, begroting en jaarplan 2023) (Digitaal) Zuidwolde, 11 mei 2023 Burgemeester en wethouders van De Wolden,

Roelof Pieter Koning Gemeentesecretaris

Inge C.J. Nieuwenhuizen Burgemeester

Pagina 5 van 5