Raadsvoorstel aankoop grond van NAM

Gemeenteraad Voorstel voor de raad Datum raadsvergadering Agendapuntnummer Portefeuillehouder

: : :

27 november 2025 25RV059 Wethouder Rudi Hooch Antink

Aan de gemeenteraad Onderwerp Verwerven eigendommen van de NAM bij locatie De Wijk 20 Wij willen 1. Invulling geven aan de duurzaamheidsopgave door op of rond de NAM-locatie De Wijk 20 aan de Oshaarseweg in Koekange een energie hub te ontwikkelen. Wij besluiten 1. Een investeringskrediet van € 475.000,- beschikbaar te stellen voor de aankoop en de kosten van notariële levering van percelen landbouwgrond nabij de Oshaarseweg in Koekange met een oppervlakte van 4.68.80 hectare (46.880 m²); 2. De kosten van de aankoop, bestaande uit de koopprijs en de kosten koper, te dekken uit de algemene reserve. 3. Begrotingswijziging 7 Aankoop NAM de Wijk 20 vast te stellen (bijlage 4). Want 1. Door het beschikbaar stellen van het investeringskrediet is het mogelijk om de gaswinningslocatie De Wijk 20 aan de Oshaarseweg in Koekange van de NAM te verwerven. Hiermee kan uitvoering worden gegeven aan de ontwikkeling van een energie hub op deze locatie, passend in de duurzaamheidsopgave. a. In het kader van de energietransitie is het terrein van de voormalige NAM locatie in beeld om een energiehub te realiseren, vanwege de elektriciteitsaansluiting en de gasleidingen die er in de grond liggen (beide van de voormalige stikstoffabriek). Deze locatie biedt een goede uitgangpositie voor de energiehub.

Om deze uitgangspositie zo goed mogelijk veilig te stellen is een strategische grondaankoop van belang. We kunnen zo privaatrechtelijk (gronduitgifte) en publiekrechtelijk (wijziging omgevingsplan) de nodige kaders stellen. b. Met de NAM zijn gesprekken gevoerd en is overeenstemming bereikt over de aankoop van drie percelen grond op deze locatie (zie bijlage 1). c. Twee percelen zijn ontruimd en in de oorspronkelijke staat teruggebracht. d. Een perceel maakt nog deel uit van de productielocatie. Dit perceel wordt op een later moment ontruimd en in de oorspronkelijke staat teruggebracht, uiterlijk 10 jaar na overdracht van de grond. 2. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) exploiteert gaswinningslocatie De Wijk 20. De NAM is eigenaar van een deel van de gaswinningslocatie en huurt een ander deel van verschillende eigenaren. De gaswinning is geëindigd. De luchtscheidingsinstallatie op deze locatie is kort geleden verwijderd, de funderingspalen zijn tot drie meter diep verwijderd, de ondergrond van de installatie is gesaneerd en de grond is in landbouwkundige staat hersteld.

De NAM is voornemens haar gronden op deze locatie binnenkort af te stoten. In totaal gaat het om een oppervlakte van 4.68.80 hectare. a. We willen alle grond die de NAM bij De Wijk 20 in eigendom heeft aankopen. De NAM heeft het gebruik van het merendeel van die grond beëindigd, maar gebruikt nog één kadastraal perceel. b. Onderdeel van de aankoop is een perceel dat nog wordt gebruikt door de NAM. We willen dit perceel mee aankopen en voor de duur waarin het nog niet als landbouwgrond is opgeleverd aan de NAM terug in gebruik geven. c. Door de aankoop van alle grond van de NAM hebben partijen zekerheid over het eigendom, houdt de NAM geen perceel over dat later alsnog verkocht moet worden en heeft de gemeente de zekerheid dat ze op termijn over dit perceel kan beschikken en het bij de ontwikkeling van deze locatie kan betrekken. 3. De NAM heeft één van de in de aankoop betrokken percelen nog in gebruik en wil dat perceel nadat het in de oorspronkelijke staat is hersteld in gebruik overdragen aan de gemeente. a. De NAM heeft de gaswinning dan wel beëindigd, maar het perceel moet nog worden ontruimd, voor zover nodig gesaneerd en in landbouwkundige staat worden teruggebracht. Onder 2. is vermeld dat de gemeente het perceel al wel koopt, maar partijen willen een regeling treffen voor het gebruik. b.

In een gebruiksovereenkomst leggen partijen vast dat de NAM de locatie kan blijven gebruiken totdat het is ontruimd en in landbouwkundige staat is teruggebracht, uiterlijk 10 jaar na overdracht van de grond. Tot die tijd blijft de NAM verantwoordelijk voor de locatie en betaalt zij ook de lasten.

Maar Er zijn financiële en juridische risico’s Het is nog onzeker of en zo ja, wanneer de energie hub in werking komt. Bij de waardering van het perceel is rekening gehouden met het mogelijk gebruik van de locatie voor de energie hub. Dat betekent dat we een iets hogere prijs betalen dan de agrarische waarde. Als de energie hub wordt gerealiseerd is dat terecht. Komt de energie hub niet tot stand en verkopen we de grond, dan is aannemelijk dat de opbrengst lager is dan de prijs die we nu betalen. Het verschil valt nu niet te voorzien, omdat dit afhankelijk is van de prijsontwikkeling van agrarische grond en van verdere ontwikkelingen op en rond de locatie. Op basis vergelijkingstransacties in het taxatierapport wordt het verschil nu ingeschat op circa € 25.000,- per hectare, afgerond op € 117.000,- voor het geheel. De ontsluiting van het perceel gebeurt nu vanaf de Oshaarseweg, over gehuurde grond. Als de NAM-locatie is ontmanteld en weer in de oude staat hersteld, zal de NAM de huurovereenkomsten opzeggen. Ook die van de percelen waarop de toegangsweg naar De Wijk 20 ligt. Er bestaat een kans dat de aan te kopen percelen dan vanaf de Oshaarseweg niet meer bereikbaar zijn.

Er is nu een concept plan in voorbereiding om samen met de exploitant van de zandwinning Echten afspraken te maken over de bereikbaarheid van de NAM-locatie via de zandwinlocatie, uiteindelijk richting de Willem Moesweg. De aan te kopen percelen blijven altijd toegankelijk via de onverharde weg langs de Hoogeveensche Vaart, die in eigendom is van gemeente De Wolden en uiteindelijk aansluit op de Koekangerweg (Ossesluis).

Achtergrond In december 2023 hebben wij de projectopdracht en het plan van aanpak Gebiedsontwikkeling De Wijk 20 e.o. vastgesteld. De gebiedsontwikkeling omvat het onderzoek naar uitbreiding van de zandwinlocatie door V.O.F. Zandexploitatie-

maatschappij Echten (VOF Echten) en het onderzoek tot het realiseren van een energie hub op en nabij de NAM-locatie. Dit voorstel heeft betrekking op het tweede onderdeel, de ontwikkeling van een energie hub ter plaatse van De Wijk 20 en directe omgeving (bijlage 2). De Nederlandse Aardolie Maatschappij (de NAM) exploiteert gaswinningslocatie De Wijk 20 aan de Oshaarseweg in Koekange. De gaswinning is ter plaatse al beëindigd. De stikstoffabriek op deze locatie is kort geleden verwijderd, het perceel is gesaneerd en is in landbouwkundige staat hersteld. De NAM is eigenaar van een deel van de locatie, het resterende deel is particulier bezit en wordt door de NAM gehuurd. De NAM is voornemens zijn eigendom ter plaatse af te stoten. Dat heeft mede te maken met de kosten van een elektriciteitsaansluiting op een door de NAM gehuurd perceel. Het vastrecht voor de aansluiting met een vermogen van 4 MW is hoog. In verband met het afronden van de werkzaamheden op de NAM locatie De Wijk 20 is de NAM voornemens afstand te doen van het vastrecht op de electriciteits aansluiting. De gemeente is al langer bekend met het vrijkomen van de locatie en met de aanwezigheid van een zware stroomaansluiting. Mede daarom worden voor dit gebied plannen voorbereid voor een energie hub.

Daarin past het verkrijgen van het eigendom van ruim 4½ ha grond van de NAM in combinatie met het verkrijgen van de beschikking over een zware stroomaansluiting. Twee percelen met een oppervlakte van 4.24.60 hectare zijn al teruggebracht in de oorspronkelijke staat. Eén perceel met een oppervlakte van 0.44.20 hectare is nog bij de NAM in gebruik en wordt later opgeruimd. We willen het liefst alle percelen van de NAM in één koop overnemen. Daarmee verkrijgen we zekerheid over het bezit van de locatie en zijn we niet afhankelijk van toekomstige medewerking van de NAM. Daarom is met de NAM overeengekomen dat de gemeente de drie percelen van de NAM tegelijk aankoopt. Na aankoop wordt het perceel van 0.44.20 hectare weer in bruikleen gegeven aan de NAM. De bruikleen eindigt als de NAM het gebruik van het perceel heeft beëindigd en het in de oorspronkelijke staat (landbouwgrond) heeft teruggebracht, uiterlijk 10 jaar na overdracht van de grond. Tot die tijd is de NAM verantwoordelijk voor dit perceel en draagt daarvan de (zakelijke) lasten. Vanwege de hoge kosten en onzekerheid over het snel behalen van rendement op de locatie zal de gemeente de stroomaansluiting niet overnemen. Wij kunnen de stroomaansluiting ook niet overnemen omdat deze gekoppeld is aan een WOZ-object dat geen deel uitmaakt van dit collegevoorstel.

Het perceel waarvoor het contract is afgesloten is gekoppeld aan het WOZ-object Oshaarseweg 43 ts en wordt waarschijnlijk door VOF Echten overgenomen. Dit omdat VOF Echten sneller kan handelen dan de gemeente (is noodzakelijk omdat NAM vlot van het contract en daarmee de kosten af wil) en VOF Echten ook belang heeft bij behoud van de aansluiting om uiteindelijk (geëlektrificeerd) zand te kunnen winnen. VOF Echten zal daarom proberen afspraken over de stroomaansluiting te maken met de NAM en de eigenaar van de grond waarop die aansluiting zich bevindt. Onderwijl wordt onderzocht of een Smart Energy System (SES) voor elektriciteit kan worden opgericht. Het SES omvat globaal de kabelverbinding tussen het transformatorstation Toldijk in Hoogeveen en De Wijk 20, met de aansluitingen daarop. Hiervoor ontvangt u separaat een voorstel. Realisatie van het SES is mede afhankelijk van de beschikbaarheid van de stroomaansluiting. Als die stroomaansluiting niet beschikbaar blijft zal die te zijner tijd opnieuw moeten worden aangevraagd, wat vanwege netcongestie tot vertraging kan leiden. De duur en gevolgen hiervan zijn nu niet te voorzien.

De NAM huurt nu nog de ondergrond van de toegangsweg naar De Wijk 20 van drie verschillende eigenaren. Als de gehele locatie is ontruimd en in de oorspronkelijke staat hersteld zal de NAM ook het gebruik van de toegangsweg beëindigen. Formeel kan de gemeente dan geen gebruik maken van die weg. Aan de omwonenden van de Oshaarseweg is toegezegd dat het niet de bedoeling is om de bedrijvigheid op de energiehub te ontsluiten via de Oshaarseweg en aansluitende wegennet. Daarom wordt met VOF Echten gesproken over een ontsluiting voor de NAM locatie/energie hub naar de brug over de Hoogeveensche Vaart bij de zandwinlocatie, naar de Willem Moesweg en de A28. De financiële gevolgen zijn Door de verwerving van de grond van de NAM, vooruitlopend op de benodigde planologische grondslag voor de realisatie van de energiehub, loopt de gemeente in een worstcasescenario het risico dat de grond in eigendom is verkregen tegen een hogere waarde dan de agrarische waarde. Er vanuitgaande dat de planologische grondslag wordt verkregen heeft de gemeente met de NAM een koop- en gebruiksovereenkomst gesloten. De verwachting is dat er, door het realiseren van een energie hub op de aan te kopen locatie, opbrengsten worden gerealiseerd die (op termijn) de aankoopkosten van het perceel gaan terugverdienen.

De gronden kunnen (deels) verkocht of verpacht worden ten behoeve van energie gerelateerde bedrijven en deze gronden zijn meer waard dan de agrarische waarde. Daarvoor zou op termijn een grondexploitatie opgesteld kunnen worden. Op dit moment is hier nog niet aan gerekend, omdat de invulling van een energiehub nog niet concreet genoeg is. De financiële consequenties worden als volgt verwerkt: 1. De totale aankoopkosten worden begroot op € 475.000. Deze kosten komen ten laste van de investering 720030007 NAM De Wijk 20 en kostensoort 43208101 en worden gedekt uit de algemene reserve, conform bijgevoegde begrotingswijziging. De stand van de algemene reserve is nu € 27.189.602. Na verwerking van deze wijziging is dat € 26.714.602. 2. De boekwaarde van de percelen: gemeente De Wijk, sectie K, nummers 468, 1029 en 1030, tegen de aanschafwaarde inclusief bijkomende kosten te activeren onder de materiële vaste activa (MVA) strategische gronden. 3. De rentelasten van circa € 950,- per jaar te activeren onder immateriële vaste activa (IMVA). 4. Het financiële risico, nu ingeschat op € 117.000,- indien de grond weer tegen agrarische waarde moet worden verkocht, zal pas op het moment dat het aan de orde is, als incidenteel verlies genomen moeten worden. De kans dat dit risico zich voordoet is onzeker.

Op dit moment lijkt de ontwikkeling kansrijk en is er in de omgeving tot op zekere hoogte draagvlak voor. Het gaat echter om een nieuwe ontwikkeling waar binnen de gemeente nog geen ervaring mee is opgedaan. Alternatieven Besluiten om geen investeringskrediet ter hoogte van de aankoopprijs vermeerderd met de aankoopkosten beschikbaar te stellen: Zonder voldoende budget kan de aankoop niet doorgaan. De NAM heeft al aangegeven dat ze van deze grond af wil en zal de grond dan naar verwachting aan een derde verkopen. Als een derde de locatie De Wijk 20 overneemt is onzeker of die partij de plannen voor een energie hub in de door de gemeente gewenste vorm, die nog moet worden uitgewerkt, ondersteunt en de ontwikkeling tot stand zal brengen. Dit alternatief wordt afgeraden omdat de gemeente dan geen regie kan voeren op de ontwikkeling van de energiehub.

Participatie De gemeente heeft omwonenden geïnformeerd over de plannen om op de locatie De Wijk 20 een energie hub te ontwikkelen. Dit is gedaan in samenwerking met de NAM en met VOF Echten die de zandwinning wil uitbreiden. Wij hebben de omwonenden voor ons voornemen tot aankoop van dit voornemen op de hoogte gebracht. Als uw raad voldoende krediet beschikbaar stelt en de plannen voor een energie hub verder worden uitgewerkt, zal het participatietraject worden voortgezet om te komen tot een zo breed mogelijk gedragen gebiedsontwikkeling. Communicatie o Dit raadsbesluit is openbaar Bijlagen 1. Aankooptekening 2. Luchtfoto met ligging percelen; 3. Koopovereenkomst 4. Begrotingswijziging 7. Zuidwolde, 27 mei 2025 Burgemeester en Wethouders van De Wolden,

Roelof Pieter Koning gemeentesecretaris

Inge C. J. Nieuwenhuizen burgemeester