Q. Eindrapport Onderzoek Toekomst Agrarische sector De Wolden en Westerveld.pdf

Aan de gemeenteraad van De Wolden

DATUM ONDERWERP

8 maart 2022 Eindrapport Onderzoek Toekomst Agrarische sector De Wolden en Westerveld

ONS NUMMER

Geachte raadsleden, In september gaven we, samen met gemeente Westerveld, opdracht aan Stichting Stimuland om een onderzoek uit te voeren onder agrarische ondernemers. Op 10 februari 2022 hebben we u over de resultaten geïnformeerd tijdens een interne raadsavond. Het onderzoeksrapport is nu gereed en als bijlage bij deze brief gevoegd. Het geeft een representatief beeld over wat er speelt in de agrarische sector en wat agrarische ondernemers nodig hebben voor een Toekomstgerichte landbouw. Aanleiding In november 2019 nam u een motie aan waarmee het college werd opgeroepen te onderzoeken hoe een toekomstgerichte landbouw kan worden bevorderd. In 2021 organiseerde u twee dialoogavonden, één online op 21 januari en één fysiek op 16 september. Aanvullend op deze bijeenkomsten hebben we dit onderzoek laten uitvoeren. Kernvragen van het onderzoek waren: 1. Hoe zien agrarische ondernemers hun toekomst en wat leeft er bij hen? 2. Wat hebben agrariërs nodig voor een goed toekomstperspectief 3. Wat kunnen de gemeenten doen om hieraan bij te dragen? Door middel van een online enquête, een stakeholdersbijeenkomst en keukentafelgesprekken is informatie opgehaald, zowel kwantitatief als kwalitatief. Gezamenlijk geeft dat een representatief beeld en antwoord op de onderzoeksvragen.

Uitkomsten op hoofdlijnen De deelnemende agrariërs ervaren het als positief dat ze in dit onderzoek actief gehoord worden door de gemeente. Een sterke agrarische sector is in ieders belang, als pijler van het landschap, de economie, de voedselvoorziening en de vitaliteit van het buitengebied. De agrariërs missen vaak de waardering voor hun rol, van de overheid en ook van de samenleving.

PAGINA 1 VAN 3

PAGINA 2 VAN 3

Naast deze wens om gezien, gehoord en gewaardeerd te worden is er ook behoefte aan een eenduidige, gezamenlijke langetermijnkoers. Een heldere koers helpt hen om te anticiperen op de toekomst en biedt handelingsperspectief. Er is behoefte aan structurele dialoog hierover. Denk hier bijvoorbeeld aan de wisselwerking met niet-agrarische inwoners. De agrarische sector ziet graag dat de gemeente hen helpt met het vertellen van ‘het echte verhaal’. Conclusies 1. Onderzoeksvraag: Signaleren wat er leeft bij de agrarisch ondernemers  Ondergewaardeerd voelen, niet gehoord.  Imagoprobleem, m.n. in groeiende groep mensen die de agrarische sector niet goed kennen.  Koersbepaling is lastig in een veranderende wereld en regels.  Vrees voor aantasting (huidige) plattelandswaarden.  Balans tussen geven en nemen aan de samenleving mist.  Verdienmodel is een zorg. 2.      3.

Onderzoeksvraag: Identificeren wat agrarisch ondernemers nodig hebben voor een gezond toekomstperspectief Gehoord en gewaardeerd worden. Dialoog, klankbord, samen optrekken, imago. Duidelijke koers, planhorizon > 10 jaar. Verdienmodel. Platteland vitaal houden, ook voor jongeren. Autonomie over grondgebruik, bedrijfsvoering e.d. Onderzoeksvraag: De rol van de gemeente

Strategisch niveau: koers bepalen  Zorg voor een eenduidige langetermijnvisie > 10 jaar, voor handelingsperspectief in een veranderende wereld.  Definieer hiervoor samen met de inwoners en ondernemers de lokale plattelandswaarden. Fysiek én sociaal.  Definieer de rol van de agrarische sector in landschapsonderhoud, voedselvoorziening en sociale cohesie en waardeer die.  Zorg dat koers en uitwerking hetzelfde zijn, bijvoorbeeld door visie en waarden in gemeentelijk beleid te verankeren. Vervang verouderde bestemmingsplannen (geldt mn voor Westerveld). Tactisch niveau (organisatiegraad en netwerk)  Blijf structureel luisteren, signaleren en faciliteren, bijvoorbeeld door een interne contactpersoon, een agrarisch loket en/of erfcoaches.

PAGINA 3 VAN 3





Bouw en/of onderhoud netwerken en consortia: o met stakeholders (waterschappen, terreinbeherende organisaties, agrarische belangengroepen, erfbetreders, uitvoeringsdiensten e.d.); o tussen gemeente en samenleving; o tussen groepen in de samenleving, agrarisch en niet-agrarisch; draag de visie en uitwerking uit in lobby bij andere overheden en stakeholders.

Operationeel niveau (concrete acties)  Zorg voor een vaste contactpersoon voor integrale, transparante afhandeling van agrarische vraagstukken.  Zorg dat dit iemand is met lokale en agrarische kennis en betrokkenheid.  Handel vergunningen snel en transparant af (’track and trace') en zorg voor voldoende personele capaciteit (casemanagers).  Faciliteer evenementen als een ’Toer de boer’ – kennismaking burger/boer.  Organiseer bedrijfsbezoeken ambtenaar/wethouder en boer over en weer.  Organiseer ontmoeting en kennisuitwisseling tussen boeren onderling.  Faciliteer – bijvoorbeeld samen met provincie en Rijk – onafhankelijk advies.  Investeer in samenwerking boer en natuurbeheer. Organiseer of faciliteer arbeid.  Vertel het verhaal over de agrarische sector en maak het samen met hen zichtbaar. In de volle breedte, vanuit de mens én het product.  Laat een vragenlijst zoals die uit het agrarisch onderzoek ook invullen door nietagrarische plattelanders (verbinding boer-burger).  Stel een lokaal 'Inburgeringsprogramma' op voor nieuwe inwoners.  Faciliteer innovatieve pilots die bijdragen aan de landbouw van de toekomst. Vervolg De resultaten van dit onderzoek nemen we mee bij het uitwerken van het Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw, en bij de actualisatie van het Economisch Actieplan. Bij beide onderwerpen wordt u later dit jaar betrokken.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en Wethouders Vanessa Gosselink-Van Dijk secretaris a.i.

Inge C.J. Nieuwenhuizen burgemeester