Document · PDF

Programmabegroting 2025-2028 De Wolden

Besluitvormende raadsvergadering: "Der op an" 7 november 2024, gemeente De WoldenBij agendapunt: Behandeling en besluitvorming programmabegroting 202535.819 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Daarom hebben we hiervoor een speerpunt opgenomen in deze begroting. Voor 2025 lossen we het incidenteel op door € 33.000 in deze begroting op te nemen. We gaan binnen de nog vast te stellen gemeentelijke cultuurnota op zoek naar een structurele oplossing.

Pilot Cultuurcarrousel In het schooljaar 2023-2024 is gestart met de pilot Cultuurcarrousel. Naar aanleiding van de vraag van de scholen is gekozen voor een cultuur- en erfgoedmenu voor de scholen. De pilot start in schooljaar 2023-2024 en eindigt in het schooljaar 2024-2025. De pilot moet tenminste twee jaar duren voordat er enig effect gemeten kan worden. Voor het schooljaar 2025-2026 willen we echter weer een subsidie beschikbaar stellen, omdat er nog niet halverwege de pilot geëvalueerd kan worden. Ook scholen betalen mee aan de pilot. Aan het einde van het schooljaar 2024-2025 evalueren we de pilot en komen we tot de conclusie of we de Cultuurcarrousel structureel willen blijven financieren. Laaggeletterdheid Om ervoor te zorgen dat iedereen naar vermogen mee kan doen in onze gemeente is het van belang dat onze inwoners de Nederlandse taal goed kunnen spreken, lezen en schrijven. Dit zorgt ervoor dat onze inwoners beter in staat zijn regie te voeren op hun eigen leven en het vergroot de kansen op educatie voor volwassenen. Onze inzet op het terugdringen van laaggeletterdheid blijft groot. We doen dit door het verbeteren van de zichtbaarheid van de Taalpunten in De Wolden en het versterken van de taalsamenwerking. De verwachte wijzigingen rondom een verschuiving voor taken en verantwoordelijkheden op gemeentelijk gebied voor laaggeletterdheid blijft uit.

Wel loopt het Werkplan Aanpak op Laaggeletterdheid van de Arbeidsmarkt regio Drenthe (AMRD) eind 2024 af. Dit jaar wordt deze geëvalueerd en volgt er een nieuw regionaal beleidsplan. Voor De Wolden is een Jaarplan voor 2024 opgesteld met onze lokale doelen en aanpak. In navolging op het nieuwe Regioplan van de AMRD maken we een lokaal (meerjaren)plan van aanpak voor De Wolden. Onderwijshuisvesting Het Integraal Huisvestingsplan De Wolden “Onderwijs in verbinding” (IHP) dient als leidraad voor de vervangende nieuwbouw of vernieuwbouw van de scholen binnen de gemeente. In het IHP is een planning opgenomen in welke volgorde dit zal geschieden. De projecten zijn binnen de begroting gedekt doordat de raad heeft besloten een jaarlijkse uitzetting te hanteren van € 80.000 waaruit de investeringen kunnen worden gedekt. De volgorde is niet in beton gegoten. In overleg met de schoolbesturen kunnen er wijzigingen worden aangebracht. Een van deze wijzigingen is het uitstellen van de uitbreiding van De Rozebottel die in 2025 zou starten. Mede naar aanleiding van de dorpsvisie Koekange zal worden onderzocht of een samenvoeging van beide scholen in Koekange, in welke vorm dan ook, eventueel in combinatie met andere maatschappelijke voorzieningen mogelijk is.

Het voorbereidingskrediet voor de Johan Frisoschool en het investeringskrediet voor de uitbreiding van De Rozebottel worden wel beschikbaar gesteld, zodat snel aan de slag kan worden gegaan mocht de samenvoeging van beide scholen niet haalbaar blijken. Indien wel haalbaar dan komen wij met een aangepast voorstel naar de gemeenteraad. Volgens planning wordt er ook gestart met de projecten: Het Echtenest, De Wezeboom en De Klimtoren door het beschikbaar stellen van voorbereidings- en investeringskredieten. Tenslotte worden bedragen beschikbaar gesteld voor personele lasten van de uitvoering van deze projecten. Bij de vaststelling van het Integraal Huisvestingsplan door de gemeenteraad op 20 april 2023 is hier al melding van gemaakt in Bijlage 2 (overzicht verloop inkomsten en uitgaven onderwijshuisvesting). Deze kosten worden binnen de jaarlijkse uitzetting van € 80.000 opgevangen. Onderzocht wordt of het mogelijk is om binnen de -financiële- kaders van het IHP duurzaamheidsmaatregelen (vooral investeringen in de buitenschil van schoolgebouwen) naar voren te halen zodat de gebouwen minder energie zullen verbruiken. Dit heeft dan wel als consequentie dat de scholen dan kiezen voor renovatie (vernieuwbouw) in plaats van vervangende nieuwbouw.

Begraafplaatsen In 2024 is de verkennende fase naar de mogelijkheid voor een natuurbegraafplaats inclusief arboretum afgerond en is een vervolgonderzoek naar de haalbaarheid gestart. Mocht uit het haalbaarheidsonderzoek blijken dat een en ander gewenst is dan zal de financiële consequentie worden opgenomen in de kadernota 2026. In 2025 zal naar verwachting het nieuwe begraafbeleid ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Dit is een jaar later dan we in eerste instantie inschatten en heeft met de beschikbare capaciteit te maken. Mogelijk leidt vaststelling van dit nieuwe beleid tot financiële consequenties.

Beleidsdoelen Cultuur • Een stevige en bereikbare culturele basis voor alle inwoners. • Cultuur als middel inzetten om maatschappelijke doelen te bereiken. • De culturele infrastructuur verstevigen en daarmee een positieve bijdrage leveren aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente. • Toekomstbestendige lokale musea met voldoende bezoekers, vrijwilligers en een goed educatief aanbod. Laaggeletterdheid • Met het Taalpunt en de taalsamenwerking zorgen we ervoor dat laaggeletterde mensen bereikt kunnen worden en beter Nederlands leren schrijven en lezen. Hierdoor kunnen ze meedoen in de maatschappij. Onderwijshuisvesting • Er moet voldoende onderwijshuisvesting zijn om leerlingen en schoolorganisatie te kunnen huisvesten. • De schoolgebouwen moeten functioneel aansluiten op de gewenste onderwijsconcepten, ondersteunend zijn voor de ontwikkeling van kinderen en een veilige en gevarieerde leer- en werkomgeving bieden. • De schoolgebouwen moeten ook duurzaam gebouwd zijn, beschikken over een gezond binnenklimaat en goed te exploiteren zijn. Dit heeft een positief effect op het gedrag, het welbevinden en het leerproces van al haar gebruikers. • Nieuwe schoolgebouwen moeten gedurende hun levensloop flexibel zijn en eenvoudig aangepast kunnen worden aan veranderend gebruik en veranderende eisen.

Begraafplaatsen • Inwoners de mogelijkheid bieden om een passende laatste rustplaats te vinden.

Informatie verbonden partijen Bij dit programma is de volgende verbonden partij betrokken: - Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD) te Assen.

Beleidsindicatoren We zijn als gemeente verplicht om een set met beleidsindicatoren op te nemen in de begroting. Hieronder vindt u de meest recente cijfers die op dit programma van toepassing zijn. De gegevens zijn gepubliceerd op www.waarstaatjegemeente.nl/. 09 Cultuur Beleidsindicator

Eenheid

Jaar

De Wolden

Nederland Bron

Er zijn voor dit programma geen verplichte beleidsindicatoren

Speerpunten 4.2 Onderwijshuisvesting Activiteit

Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP).

Gevolgen voor de inwoners

Goede huisvesting voor onderwijs.

Middelen Dekking uit het budget IHP

2025

2026 € €

91.582 -91.582

2027 € 147.831 € -147.831

2028

I/S - Incidenteel € 238.396 Structureel € -238.396

Toelichting: Categorie 3 De gemeenteraad heeft het Integraal Huisvestingsplan De Wolden “Onderwijs in verbinding” (IHP) inhoudelijk vastgesteld in april 2023. Er is in het IHP een planning opgenomen in welke volgorde de gebouwen of vervangende nieuwbouw krijgen of vernieuwbouw (volledige renovatie) krijgen. Om dit IHP te kunnen uitvoeren zijn in de begroting 2024 middelen beschikbaar gesteld om de kapitaallasten te dekken. Beschikbaar gesteld is: 2024: 2025: € 80.000 € 160.000

2026: € 240.000

2027: € 320.000

2028: € 400.000

We starten met de projecten voor Het Echtenest, De Wezeboom, De Klimtoren en het onderzoek naar een mogelijke samenvoeging van beide basisscholen in Koekange. 4.2 Onderwijshuisvesting Activiteit

Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP).

Gevolgen voor de inwoners

Goede huisvesting voor onderwijs.

Middelen Dekking uit budget IHP

2025

2026

2027

2028

€ 9.263 - € 9.263

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 In het vorige speerpunt (en ook in de kadernota 2025) zijn voorbereidingskredieten en investeringskredieten opgenomen voor Het Echtenest, De Wezeboom, De Klimtoren, De Johan Friso en de uitbreiding van De Rozebottel. Bij de vaststelling van het Integraal Huisvestingsplan De Wolden (IHP) op 20 april 2023 is al vermeld dat de kosten voor personele lasten (intern en kosten van externe projectleiding, indien nodig) nog aan de kredieten moeten worden toegevoegd. Uitgangspunt is 5% van het benodigde totale krediet. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten kunnen gedekt worden uit het budget wat beschikbaar is gesteld voor het realiseren van de onderwijshuisvestingsprojecten. Voor de kapitaallasten berekening is uitgegaan van een looptijd van 40 jaar en een rentepercentage van 0,2%. 5.3 Cultuurpresentatie/5.4 Musea/5.6 Media Activiteit

Indexatie culturele instellingen die jaarlijks een subsidie ontvangen.

Gevolgen voor de inwoners

Met het indexeren van culturele instellingen houden we het culturele aanbod in stand.

Middelen

2025 €

7.988

2026 €

7.988

2027 €

7.988

2028 €

7.988

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 Momenteel ontvangen de culturele instellingen, exclusief Biblionet, ongeveer gezamenlijk € 275.000 subsidie. Uitgaande van een indexatie in 2025 van 2,9% betekent dit een extra bijdrage van € 7.988. Dit heeft een structureel effect. Afhankelijk van de afwegingen die gemaakt gaan worden rondom het maatregelenpakket met betrekking tot ombuigingen, komen we voor 2026 met een structurele oplossing.

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Activiteit

Middelen voor nieuwe culturele activiteiten.

Gevolgen voor de inwoners

Meer culturele activiteiten mogelijk maken door middel van cofinanciering van het provinciale Naoberfonds.

Middelen

2025 € 33.000 -

2026

2027

2028

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 In de nieuwe cultuurnota van de provincie Drenthe is het Naoberschapsfonds geïntroduceerd. Dit fonds komt in de plaats van de culturele impulsregeling en de snijvlakmiddelen. In totaal valt voor De Wolden € 41.000 weg en komt via het Naoberschapsfonds € 33.000 weer beschikbaar. Om hier gebruik van te maken moet er 50% gemeentelijke cofinanciering beschikbaar gesteld worden. Dit bedrag nemen we nu voor 2025 incidenteel op in afwachting van het vaststellen van een nieuwe gemeentelijke cultuurnota. In de kadernota stond dit speerpunt op PM in afwachting van definitieve vaststelling van de provinciale cultuurnota waarin het Naoberschapsfonds is opgenomen. 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Activiteit

Pilot Cultuurcarrousel.

Gevolgen voor de inwoners

Naar aanleiding van de vraag van de scholen is gekozen voor een cultuur- en erfgoedmenu voor de scholen in de vorm van een pilot Cultuurcarrousel. Hiermee dragen we bij aan een hoogwaardig cultuureducatie-aanbod.

Middelen €

2025 14.000 -

2026

2027 -

2028 -

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 Voor het schooljaar 2025-2026 wordt een subsidie beschikbaar gesteld voor de pilot. De coördinatiekosten hiervoor begroten we op € 14.000 uitgaande van de werkelijke ureninzet. 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Activiteit

Viering 80 jaar vrijheid.

Gevolgen voor de inwoners

Budget voor activiteiten van derden ter viering van 80 jaar vrijheid.

Middelen

2025 € 10.000 -

2026

2027 -

2028 -

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 In september 2024 is het 80 jaar geleden dat de eerste geallieerde soldaten voet op Nederlandse bodem zetten. In de 11 maanden die volgden werd de rest van het Koninkrijk bevrijd. Van september 2024 tot en met augustus 2025 staat Nederland stil bij dit 80-jarig lustrum. Samen met alle betrokken organisaties wil het kabinet er een gedenkwaardige viering van maken. Want vrijheid, democratie en de rechtsstaat zijn niet vanzelfsprekend. Deze moeten we koesteren, uitdragen en beschermen. Inmiddels zien en horen we om ons heen, landelijk, regionaal en lokaal dat zich diverse ideeën en activiteiten ontwikkelen om stil te staan bij 80 jaar vrijheid. De provincie Drenthe stelt een Provinciaal projectplan op en stelt een subsidiebudget beschikbaar voor initiatieven derden. De Wolden koestert haar vrijheid en haar veteranen en vindt het belangrijk hier aandacht aan

te geven. De gemeente De Wolden stelt een budget van € 10.000 beschikbaar voor initiatieven van derden. Toekenning van deze gelden vindt plaats op basis van nader vast te stellen richtlijnen. Met specifiek aandacht voor de verbinding met de jongere generatie. Daarnaast zal de gemeente een coördinerende rol vervullen op dit thema waarmee er één aanspreekpunt is. Dit speerpunt is nieuw ten opzichte van de kadernota. 5.6 Media Activiteit

Bibliotheekwerk.

Gevolgen voor de inwoners

Instandhouding van het bibliotheekwerk in de gemeente.

Middelen Dekking uit reserve bibliotheekwerk

2025 € 324.000 -€ 174.000

2026

2027

2028

€ 324.000

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 Biblionet werkt sinds 2024 met een activiteitencatalogus. Er is voor gekozen om de activiteiten die tot en met 2023 werden uitgevoerd in stand te houden. Hetgeen onder andere betekende het openhouden van de vier vestigingen. Dit leidt tot een hogere uitgave. In de activiteitencatalogus van 2025 is door Biblionet een indexatie verwerkt van 7,5% ten opzichte van de activiteitencatalogus 2024. In 2025 zijn er spuk-middelen beschikbaar die gedeeltelijk ingezet kunnen worden voor bibliotheekwerk. Het deel dat niet kan worden ingezet, is bedoeld voor de inrichting van de bibliotheek in Ruinerwold. Met de nu begrote middelen worden alleen de basisactiviteiten volgens de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorziening (WSOB) uitgevoerd. 7.4 - Milieubeheer Activiteit

Bijdrage aan de Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD).

Gevolgen voor de inwoners

Samenwerken om de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving van milieu gerelateerde uitvoeringstaken op een kwalitatief goede en efficiënte wijze uit te voeren met als doel een schone en veilige woon- en leefomgeving

Middelen

2025

2026

2027

2028

€ 145.000

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 In de begrotingswijziging 2024 zijn de afspraken op basis van de inzichten en effecten, zoals beschreven in de recentelijk opgestelde Impactanalyse Omgevingswet, verwerkt. Voorzien werden meerjarige kostenopdrijvende factoren tot wel 18%. De impact van invoering van de Omgevingswet leidde ertoe dat ten tijde van de ontwerpbegroting 2024 is besloten om niet langer budgetneutraal maar zekerheidshalve 7% extra budget op te nemen. De zienswijzen in de zomer van 2023 gaven aanleiding om “een reservering in de begroting van de individuele deelnemers op te nemen”. Het voorstel was toen om de daadwerkelijke keuzes en besluiten op een later moment te verwerken tot een begrotingswijziging 2024. Dat keuzemoment is nu aangebroken. Als bestuurlijk uitgangspunt is nu gekozen voor een structurele uitzetting van 9% vanaf de begroting 2025. In de begrotingswijziging 2024 hanteren we 5% uitzetting omdat nog niet alle vacatures kunnen worden ingevuld. Ook de uitgangspunten zoals deze recent zijn opgenomen in het Jaarprogramma 2024 zijn financieel doorgerekend en leiden tot aanpassing van enkele posten in de initiële Begroting 2024. De opgave bleek daarbij groter dan de RUD kon realiseren. Daarom is in het Jaarprogramma afgeschaald op de

basisbijdrage. Verder is het toegepaste inflatiepercentage (4,5%) aangevuld met bijstellingen per begrotingsonderdeel. De groei van de organisatie van de RUD vraagt om ondersteunende functies. De overhead wordt daarom versneld opgeschaald. De salariskosten voor overhead bedragen in de nieuwe raming 26,4% (primitief begroot 24,3%) van de totale salariskosten. Dit percentage ligt onder het gemiddelde van de andere noordelijke omgevingsdiensten. Recent zijn cao-loonstijgingen overeengekomen. Ook dit is verwerkt (4,74% per 1 januari 2024 en 1,25% per 1 oktober 2024).

Beleidsdocumenten Cultuur • Agenda 'Cultuur blijft belangrijk in De Wolden'. • Routekaart Cultuuronderwijs Zuidwest-Drenthe. • Beleidsregels subsidiëring muziek- en zangverenigingen. Onderwijshuisvesting • Integraal Huisvestingsplan 2023. Begraafplaatsen en crematoria • Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen gemeente De Wolden 2011. • Uitvoeringsvoorschriften gemeentelijke begraafplaatsen. • Beleidsregel ‘Begraven op particuliere gronden in de gemeente De Wolden niet toe te staan’. Laaggeletterdheid • Werkplan Aanpak op laaggeletterdheid Arbeidsmarkt regio Drenthe en inzet 2020-2024.

Exploitatie Product

Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

Meerjarenbegroting 2026

2027

2028

Lasten 420 Onderwijshuisvesting

1.072

794

1.101

1.168

1.247

1.327

430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

530 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie 540 Musea

536

426

425

367

126

560 Media

731

533

862

844

1.269

1.657

1.435

254

571

466

465

460

4.004

4.086

4.396

4.403

4.465

4.539

303

296

530 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie 540 Musea

560 Media

126

102

284

106

740 Milieubeheer 750 Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten Baten 420 Onderwijshuisvesting 430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

740 Milieubeheer

750 Begraafplaatsen en crematoria

234

224

300

Totaal Baten

767

382

889

711

Product

Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

Meerjarenbegroting 2026

2027

2028

Saldi 420 Onderwijshuisvesting

769

748

805

872

951

1.031

430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

530 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie 540 Musea

521

421

420

362

121

560 Media

606

431

578

756

738

1.186

1.653

1.430

347

167

165

166

160

3.237

3.704

3.507

3.693

3.754

3.828

740 Milieubeheer 750 Begraafplaatsen en crematoria Totaal saldi

Toelichting overige opgenomen lasten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 420 Onderwijshuisvesting De exploitatielasten van de MFC's in De Wijk en Ruinerwold worden bij de gemeente in rekening gebracht, waarna de rekeningen worden doorbelast aan de gebruikers. 740 Milieubeheer In 2024 is er incidenteel € 368.000 toegewezen om PFAS in verontreinigde grond op te ruimen. 750 Begraafplaatsen Indexering onderhoudsbudgetten begraven. Om het onderhoud op het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk dat de beschikbare budgetten op peil blijven. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op basis van de aangekondigde prijsindex uit de meicirculaire 2024 over het Gemeentefonds. Er is rekening gehouden met een prijsindex van 2,9%. De onderhoudsbudgetten voor uitbestede werkzaamheden stijgen hierdoor met € 2.153. 750 Begraafplaatsen Afvoeren restafval. De jaarlijkse kosten voor het ledigen van de containers op de begraafplaatsen zijn hoger dan de raming die in de begroting is opgenomen. We verhogen het budget daarom structureel met € 4.000. 750 Begraafplaatsen Gasverbruik gebouwen begraafplaatsen Op basis van de realisatiecijfers van voorgaande jaren en ontvangen voorschotfacturen in 2024 gaan we het budget voor gasverbruik van gebouwen op de begraafplaatsen aanpassen.

We verlagen het budget daarom met € 22.000. Toelichting overige opgenomen baten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 420 Onderwijshuisvesting De exploitatielasten van de MFC's in de Wijk en Ruinerwold worden bij de gemeente in rekening gebracht, waarna de rekeningen worden doorbelast aan de gebruikers. 750 Begraafplaatsen De tarieven zijn op basis van het CPI-indexcijfer voor huishoudens verhoogd. Op basis van de meicirculaire 2024 bedraagt dit percentage 2,9%.

Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2025-2028. Omschrijving

Jaar

Investeringsbedrag

Voorbereidingskrediet Het Echtenest

2025

180.645

Voorbereidingskrediet De Wezeboom

2025

221.762

Voorbereidingskrediet De Klimtoren

2025

218.362

Investeringskrediet Het Echtenest

2026

1.625.809

Investeringskrediet De Wezeboom

2026

1.995.861

Investeringskrediet De Klimtoren

2027

1.965.255

Investeringskrediet De Rozebottel

2027

426.527

Voorbereidingskrediet Johan Friso

2027

226.090

De kapitaallasten van deze investeringen zijn vermeld in het hoofdstuk speerpunten in dit programma.

10 Algemene dekkingsmiddelen Dit hoofdstuk richt zich op de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke financiën en is een verplicht onderdeel van de programma's op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording. Portefeuillehouder: Rudi Hooch Antink Algemene dekkingsmiddelen in beeld

Wat speelt er in De Wolden Ontwikkelingen gemeentelijk belastinggebied Het demissionaire kabinet heeft uitgesproken dat ze een nieuwe financieringssystematiek voor medeoverheden voor de periode na 2025 willen uitwerken. Een en ander om een stabielere financiering voor de medeoverheden te realiseren en hun autonomie te vergroten. Daarbij wordt ook de mogelijkheid voor een groter gemeentelijk belastinggebied betrokken, inclusief alternatieven voor OZB. In het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe Kabinet staat dat men in samenspraak met gemeenten een maximering van de OZB wil en een planbaten- en grondbelasting in wil voeren. Hoe men dit voor zich ziet is nog niet duidelijk. Het wachten is op een nadere uitwerking van de plannen.

Beleidsdoelen N.v.t.

Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Enexis Holding N.V. te Rosmalen. - CSV Amsterdam BV te 's-Hertogenbosch. - Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV. - NV Rendo te Meppel. - NV Waterleidingmaatschappij Drenthe te Assen. - NV Bank Nederlandsche Gemeenten te Den Haag.

Eenheid

Jaar

De Wolden

€

2024

774

€

2024

868

Nederland

Bron

860 (2023, 2024 nog niet bekend) 942 (2023, 2024 nog niet bekend)

COELO - Atlas lokale lasten COELO - Atlas lokale lasten

Gemiddelde WOZ-waarde

Speerpunten 0.61/0.62 – OZB (niet) woningen Activiteit

(Extra) verhoging van de onroerendezaakbelastingen.

Gevolgen voor de inwoners

Instandhouding voorzieningen met daar tegenover hogere woonlasten.

Middelen

2025 PM

2026 PM

2027 PM

2028 € -133.000

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 Bij voorgaande begrotingen is besloten met een regulier stijgende opbrengst van de OZB te rekenen. Deze jaarlijkse stijging bedraagt 2,5%. Deze is gebaseerd op 1,5% trend en 1% areaaluitbreiding. Aangezien de oude meerjarenbegroting eindigde in 2027, is voor 2028 deze gedragslijn door getrokken. Daarvoor is het noodzakelijk om de opbrengst voor 2028 met € 133.000 te verhogen. 040 Overhead Activiteit

Communicatie.

Gevolgen voor de inwoners

Goede informatieverstrekking aan inwoners.

Middelen Dekking uit algemene reserve

2025 € 10.000 - € 10.000

2026

2027

2028

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 2 In de afgelopen jaren zijn de kosten voor communicatie, gemeentelijke pagina en advertenties opgelopen door prijsstijgingen waardoor de kosten ongeveer € 10.000 hoger uitvielen dan begroot. Ook voor 2024 wordt een overschrijding verwacht. Met ingang van 2025 willen we het budget

incidenteel ophogen met € 10.000 en te onderzoeken of we de kosten vanaf 2026 naar beneden bij kunnen stellen door andere keuzes te maken. 0.7 – Algemene uitkering uit het Gemeentefonds Activiteit

Actualiseren uitkering Gemeentefonds.

Gevolgen voor de inwoners

N.v.t.

Middelen

2025

2026

2027

- € 737.418

- € 545.239

- € 984.826

2028

I/S - Incidenteel - € 1.626.826 Structureel

Toelichting: Categorie 1 De belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente vormt de uitkering uit het gemeentefonds. De cijfers in de huidige meerjarenbegroting 2024-2027 waren gebaseerd op de meicirculaire 2023. In deze begroting 2025-2028 zijn de cijfers van de meicirculaire 2024 verwerkt. In de tabel hieronder zijn de effecten vermeld van de meicirculaire 2024. We hebben in de kadernota 2025 al rekening gehouden met een extra uitkering uit het gemeentefonds. De meicirculaire 2024 is hoger dan waar in de kadernota 2025 mee rekening is gehouden. 2025

2026

2027

2028

-48.212.234

-45.809.568

-46.292.833

-46.915.607

Totaal opgenomen in de Kadernota 2025 (vertrekpunt) -47.474.816

-45.264.329

-45.308.007

-45.288.790

-545.239

-984.826

-1.626.817

Uitkomsten meicirculaire 2024

Wijziging begrotingsruimte 2025-2028

-737.418

Beleidsdocumenten • • • • • • • •

Financiële verordening De Wolden 2017. In 2023 aangepast. Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Nota reserves en voorzieningen 2023-2027. Treasurystatuut. Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2015. Gemeentelijke verordening onroerende-zaakbelastingen 2024. Gemeentelijke verordening forensenbelasting 2024. Gemeentelijke verordening toeristenbelasting 2024.

Exploitatie Product (Bedragen x € 1.000)

Realisatie

Begroting

2023

2024

2025

Meerjarenbegroting 2026

2027

2028

Lasten 050 Treasury

412

233

318

284

260

241

061 OZB woningen

167

156

152

062 OZB niet

064 Belastingen overig

132

119

122

230

114

109

101

070 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 340 Economische promotie

184

103

101

100

Totaal lasten

967

910

875

834

802

783

Product (Bedragen x € 1.000)

Realisatie

Begroting

2023

2024

2025

Meerjarenbegroting 2026

2027

2028

Baten 050 Treasury

1.369

932

930

925

921

916

061 OZB woningen

3.463

3.524

3.612

3.702

3.835

062 OZB niet

1.548

1.522

1.560

1.598

1.733

070 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 340 Economische promotie

44.142

46.140

48.212

45.810

46.293

46.916

547

515

580

584

588

592

Totaal Baten

51.070

52.632

54.894

52.619

53.236

53.992

064 Belastingen overig

Saldi 050 Treasury

-958

-699

-612

-641

-661

-675

061 OZB woningen

-3.296

-3.368

-3.460

-3.551

-3.683

062 OZB niet

-1.475

-1.453

-1.493

-1.532

-1.667

132

119

122

070 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 340 Economische promotie

-44.142

-45.910

-48.098

-45.700

-46.192

-46.815

-364

-411

-479

-484

-487

-491

Totaal saldi

-50.103

-51.722

-54.019

-51.785

-52.433

-53.210

064 Belastingen overig

Toelichting lasten: 050 Treasury Hogere lasten in 2025 zijn te verklaren door hogere doorbelasting vanuit de SWO, hogere rentelasten en lagere toegerekende rente. In de verdere jaren nemen vooral de rentelasten langlopende leningen af. 070 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds De lagere lasten betreffen de lagere stelpost vanuit het gemeentefonds; dit zijn gelden die nog gereserveerd zijn om te besteden aan gemeentelijke taken. Toelichting baten: 061 OZB woningen en 062 OZB niet-woningen Dit betreft de jaarlijkse verhoging van de OZB met het CPI-index cijfer van 2,9%. 070 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds In de meerjarenraming 2025-2028 was nog geen rekening gehouden met inflatie c.q. loon- en prijsstijging aan de lastenkant. In deze begroting wordt de lasten- en batenkant van het jaar 2025 voor de eerste keer op basis van deze inflatie en loon- en prijsstijging verwerkt. De uitkering uit het gemeentefonds wordt daarom met € 2,1 mln. verhoogd tot het niveau van € 48,2 mln. met de uitkomsten van de meicirculaire 2024. In 2026 daalt bedrag met € 2,4 mln. naar € 45,8 mln. In 2027 zien we weer een stijging van het gemeentefonds van € 0,5 mln. naar een uitkering van € 46,3 mln. In 2028 tenslotte stijgt het gemeentefonds met € 0,6 mln. naar een totaal gemeentefondsuitkering van € 46,9 mln.

340 Economische promotie Toeristenbelasting De gemeenteraad heeft bij de begrotingsvergadering van 2 november 2023 een motie aangenomen dat het college met een voorstel moet komen voor de verhoging van de toeristenbelasting en de forensenbelasting. Het voorstel voor de toeristenbelasting is om deze te verhogen van € 1,21 naar € 1,30 in 2025. Tevens zien we een stijgend aantal overnachtingen. Dit tezamen leidt tot een structurele meeropbrengst van € 40.250.

We kiezen ervoor om in eerste instantie een verhoging te doen met € 0,09. Daarmee sluiten we aan op de trendmatige indexering van de leges met inhaalslag op het niet aangepaste tarief van de afgelopen jaren. We stellen het bedrag voor één jaar vast. Tijdens de ombuigingsbesprekingen over het ravijnjaar over het meerjarige tarief willen we een integraal besluit nemen. Een basistarief op dat moment voor een langere periode vastleggen, geeft voor zowel gemeente als de recreatieondernemers duidelijkheid voor de lange termijn. 340 Economische promotie - Forensenbelasting Naar aanleiding van bovengenoemde motie stelt het college voor om de forensenbelasting te indexeren met de CPI-index (voor 2025 2,9%). Dit leidt tot een meeropbrengst van € 7.900 in 2025 oplopend tot € 20.000 in 2028.

Investeringen In deze begroting zijn voor dit programma geen investeringen opgenomen.

11 Onvoorziene uitgaven Product

Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

Meerjarenbegroting 2026

2027

2028

Lasten 080 Overige baten en lasten

726

248

465

673

Totaal lasten

726

248

465

673

080 Overige baten en lasten

726

248

465

673

Totaal saldi

726

248

465

673

Baten 080 Overige baten en lasten Totaal baten

Saldi

Toelichting lasten: De onvoorziene uitgaven bestaan uit een budget voor onvoorziene uitgaven voor startsubsidies en een post voor onvoorziene uitgaven voor het college. Verder zijn in de onvoorziene uitgaven ook de stelposten voor bedrijfsmatige investeringen verwerkt en de budgetten voor de kapitaallasten voor nieuw beleid. 2025

2026

2027

2028

Onvoorziene lasten startsubsidies

10.000

Onvoorziene uitgaven college

20.000

Totaal onvoorziene lasten

30.000

217.672

435.344

643.344

Begrotingsruimte

107.764

-4.070.840

-3.595.624

-3.019.705

Totaal

137.764

-3.823.168

-3.130.280

-2.346.361

Stelpost kapitaallasten nieuwe investeringen

Onvoorziene uitgaven De totale post voor onvoorziene uitgaven in de primitieve begroting omvat een budget van afgerond € 30.000. Een deel van deze post ter grootte van € 10.000 is afgezonderd voor incidentele startsubsidies. Voor een beroep op dit budget gaat het in principe om het doen van incidentele uitgaven van maximaal € 5.000 per situatie en leggen we er altijd achteraf verantwoording af. Het restant van de post is bedoeld ter invulling door het college. Ondanks dat de post onvoorziene uitgaven structureel in de begroting is opgenomen, heeft deze raming een incidenteel karakter. Kapitaallasten nieuw beleid In de meerjarige cijfers 2026 t/m 2028 per is per jaar een stelpost van € 208.000 voor kapitaallasten nieuwe investeringen geraamd. Hiermee wordt het mogelijk gemaakt om per jaar € 4 miljoen nieuw te kunnen investeren. Daarnaast zit er nog een klein saldo in van voorgaande jaren. Begrotingsruimte Het voordelige saldo van de begroting 2025 is in deze tabel weergegeven. De jaren 2026 t/m 2028 laat een nadelig saldo zien. Hiervoor levert het college eind 2025 een plan op met bezuinigingsideeën. Begin 2025 besluit de raad hierover.

12 Overhead Product

Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)

2023

2024

Meerjarenbegroting

2025

2026

2027

2028

Lasten 040 Overhead

9.413

9.301

11.318

11.594

11.741

12.044

Totaal lasten

9.413

9.301

11.318

11.594

11.741

12.044

040 Overhead

109

Totaal baten

109

040 Overhead

9.305

9.282

11.299

11.574

11.721

12.025

Totaal saldi

9.305

9.282

11.299

11.574

11.721

12.025

Baten

Saldi

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Activiteit

Actueel beeld kosten instandhouding gemeentelijke gebouwen.

Gevolgen voor de inwoners

Geen.

Middelen

2025 € 119.000

2026 € 119.000

2027 € 119.000

2028 € 119.000

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 Het gemeentelijk beleid ten aanzien van onderhoud aan gebouwen geeft aan dat er 4-jaarlijks een nieuwe onderhoudsinspectie wordt uitgevoerd. In 2022 is de vorige onderhoudsinspectie uitgevoerd. Uit de inspectie blijkt dat het 10-jarig gemiddelde voor het onderhoud hoger is dan wat in de begroting beschikbaar is. Dit wordt vooral veroorzaakt door het toevoegen van de nieuwe jaarschijf 2033. In dit jaar is veel onderhoud gepland. Dit zorgt daarom voor structureel hogere lasten van € 119.000. 0.4 - Overhead Activiteit

Hogere bijdrage aan de SWO op basis van vastgestelde begroting SWO.

Gevolgen voor de inwoners

Geen.

Middelen

2025 € 1.876.344

2026 € 2.303.582

2027 € 2.202.930

2028 € 2.252.371

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 De bijdrage aan de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen, wordt verhoogd met afgerond € 1.900.000. De oorzaak is: 2025

2026

2027

2028

Cao 2024

€

398.302

394.627

391.454

Cao 2025

€

909.113

1.219.761

1.216.748

Periodieken + HR21

€

234.764

233.043

232.467

Indexatie, overige + afronding

€

157.821

152.569

159.331

176.344

303.582

202.930

252.371

1.876.344

2.303.582

2.202.930

2.252.371

Aanpassing op basis van vastgestelde begroting SWO Totaal

€

13 Vennootschapsbelasting Product

Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)

Meerjarenbegroting

2023

2024

2025

2026

2027

2028

090 Vennootschapsbelasting (VpB)

Totaal lasten

090 Vennootschapsbelasting (VpB)

Totaal saldi

Lasten

Baten 090 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal baten

Saldi

Sinds enkele jaren is de Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen van kracht. Dit betekent dat activiteiten van de gemeente die in fiscale zin een onderneming vormen belastbaar zijn voor de vennootschapsbelasting (hierna: Vpb). De nieuwe Vpb-wetgeving is complex en is nog niet volledig uitgekristalliseerd. Ook binnen de belastingdienst zijn zaken nog in ontwikkeling en bestaat nog geen eenduidig beeld over hoe om te gaan met bijvoorbeeld grondexploitaties en Vpb. De fiscaliteit kent haar eigen spelregels en zal niet één op één overeenkomen met de uitgangspunten en het BBV. Standpunten en interpretaties kunnen wijzigen naarmate de Belastingdienst duidelijke standpunten inneemt. De komende tijd zal kortom sprake zijn van een speelveld dat in beweging zal blijven.

14 Reserves Wat speelt er in De Wolden? In onderstaande tabellen geven wij een overzicht van de mutaties in de reserves en lichten we de verschillende onderdelen in het kort toe. Tot de reguliere mutaties worden onder andere gerekend de verrekeningen met de verschillende dekkingsreserves voor de kapitaallasten van in het verleden gedane investeringen. Voorbeelden zijn de bouw van een aantal brede scholen, infrastructurele werken, kunstgrasvelden, etc. Andere mutaties betreffen verschillende onttrekkingen aan bijvoorbeeld de algemene reserve voor diverse incidentele zaken. Voor nadere bijzonderheden en achtergronden verwijzen wij hier ook naar de 'Nota reserves & voorzieningen 2025-2028'. Product

Realisatie Begroting (Bedragen x € 1.000)

2023

Begroting

2024

Meerjarenbegroting

2025

2026

2027

2028

Lasten 011 Mutaties reserves

7.889

3.617

850

Totaal lasten

7.889

3.617

850

011 Mutaties reserves

3.154

6.791

2.343

1.257

1.351

1.339

Totaal baten

3.154

6.791

2.343

1.257

1.351

1.339

011 Mutaties reserves

4.736

-3.174

-1.493

-1.257

-1.351

-1.339

Totaal saldi

4.736

-3.174

-1.493

-1.257

-1.351

-1.339

Baten

Saldi

Toelichting lasten en baten: Een gespecificeerde opzet per reserve/voorziening is onderstaand opgenomen. Omschrijving Reserve / Voorziening

Mutaties 2024

Mutaties 2025

Mutaties 2026

Mutaties 2027

Mutaties 2028

-€ 3.975.030

-€ 925.000

-€ 20.000

€0

Rekeningsaldo *

€0

Algemene Reserve Bouwgrondexploitatie

€0

-€ 3.975.030

-€ 925.000

-€ 20.000

€0

-€ 1.823.000

€0

Reserve co-financiering leader

-€ 20.000

€0

Reserve co-financiering speelplaatsen

-€ 5.477

Reserve Sociaal Domein

€0

-€ 235.200

-€ 159.200

€0

-€ 25.000

€0

ALGEMENE RESERVES Algemene Reserve

Totaal algemene reserves

BESTEMMINGSRESERVES Reserve overheveling exploitatiebudgetten

Reserve egalisatie actualisatie bestem.plannen

Omschrijving Reserve / Voorziening

Mutaties 2024

Mutaties 2025

Mutaties 2026

Mutaties 2027

Mutaties 2028

Reserve huisvesting onderwijs

€0

Reserve bibliotheekwerk De Wolden

€0

Reserve Transitiefonds landbouw

€0

Reserve Ontheemden

€ 1.280.000

-€ 11.000

-€ 7.000

€0

Reserve Vitale Vakantieparken

-€ 253.856

-€ 205.896

-€ 138.804

-€ 80.468

€0

Dekkingsreserve herbouw was/ kleedgel. VVR

-€ 10.684

Dekkingsreserve bouw brede school Ruinerwold

-€ 25.504

Dekkingsreserve bouw brede school Schoolbrink Zuidwolde

-€ 34.585

Dekkingsreserve infrastructuur

-€ 171.351

Dekkingsreserve bouw bibliotheek MFA de Wijk

-€ 3.629

Dekkingsreserve kunstgrasvelden

-€ 89.622

Dekkingsreserve Wolderhuus te Zuidwolde

-€ 172.668

-€ 205.752

Dekkingsreserve Starterlening

€ 90.000

€ 450.000

€0

Dekkingsreserve Verzilverlening

€0

€ 400.000

€0

Dekkingsreserve toekomstvaste informatievoorziening

€ 2.066.363

-€ 374.100

-€ 361.650

-€ 538.163

-€ 792.450

Totaal bestemmingsreserves

€ 800.987

-€ 567.800 -€ 1.237.258 -€ 1.351.435 -€ 1.339.054

TOTAAL RESERVES

-€ 3.174.043 -€ 1.492.800 -€ 1.257.258 -€ 1.351.435 -€ 1.339.054

VOORZIENINGEN Voor verplichtingen, verliezen en risico's Voorziening pensioenverpl. vm.wethouders Voorziening wachtgeld wethouders Subtotaal

€ 50.000

€0

€ 50.000

Voor bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen waarvoor een heffing wordt geheven Voorziening onderhoud gebouwen

€ 389.441

€ 241.192

€ 508.441

€ 546.041

Subtotaal

€ 389.441

€ 241.192

€ 508.441

€ 546.041

Voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is Voorziening afvalbeleid Voorziening riolering Voorziening verlofsparen Subtotaal TOTAAL VOORZIENINGEN

TOTAAL RESERVES EN VOORZIENINGEN

€0

-€ 88.947

€ 644.024

€ 673.547

€ 685.711

€ 647.079

€0

-€ 88.947

€ 644.024

€ 673.547

€ 685.711

€ 647.079

€ 350.494

€ 935.216

€ 1.231.988

€ 1.244.152

€ 1.243.120

-€ 2.823.549

-€ 557.584

-€ 25.270

-€ 107.283

-€ 95.934

0.11 - Mutatie reserves Het betreft hier de geraamde mutaties in de verschillende reserves gedurende de jaren 2025 t/m2028. Afhankelijk van de besluitvorming door de raad tijdens de begrotingsvergadering in november 2024, zullen de mutaties zoals hiervoor genoemd, nog kunnen wijzigen.

Paragrafen Inleiding Op grond van het ‘Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten’ (BBV) moeten gemeenten en provincies een aantal verplichte paragrafen opnemen in hun begroting en bij het jaarverslag. In deze paragrafen zijn een aantal onderwerpen gebundeld. Het doel van de paragrafen is het bestuur meer inzicht te verschaffen in de beleidsmatige aspecten van deelgebieden. We moeten deze paragrafen opnemen, tenzij het niet aan de orde is (artikel 9 BBV): • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheer • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid • Wet open Overheid

Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke belastingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De onroerende-zaakbelastingen (OZB), toeristen- en forensenbelasting zijn lokale heffingen welke we als algemeen dekkingsmiddel aanmerken. Daarnaast zijn er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen horen, maar wel in deze paragraaf betrokken zijn. Hierbij valt te denken aan de afvalstoffenheffing en de rioolheffing maar ook de gemeentelijke leges waar tegenover een direct aanwijsbare tegenprestatie staat. Privaatrechtelijke bedragen zoals prijzen van zwembaden en sportaccommodaties e.d. komen niet in deze paragraaf aan de orde. In het begrotingsjaar 2025 bestaat afgerond 17,3% van de inkomsten van de gemeente De Wolden uit lokale heffingen (belastingen en rechten). In 2024 was dit 18,0%. Deze lokale heffingen brengen burgers, bedrijven en recreanten op. Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk, wat van belang is voor de integrale afweging tussen enerzijds beleid en anderzijds inkomsten. Ook lichten we toe welk beleid de gemeente in het begrotingsjaar voert ten aanzien van de lokale heffingen en welke landelijke ontwikkelingen (rijksbeleid) daarbij van invloed zijn.

Ten aanzien van de ontwikkeling van de heffingen en tarieven van de gemeentelijke rechten en belastingen hanteren we de volgende uitgangspunten: Wij beperken de belastingdruk op onze inwoners zoveel mogelijk: • Trendmatige verhogingen van de heffingspercentages onroerendezaakbelastingen (OZB) zijn geen automatisme. Dat doen we bijvoorbeeld niet als we al een ruim sluitende begroting hebben. Eventuele verhogingen kunnen we ook zien in relatie tot de ambities van onze gemeente en de bijbehorende maatschappelijke investeringen. • De leges en de graf- en begraafrechten passen we jaarlijks aan met de inflatiecorrectie. Wij werken transparant: • Wij motiveren tarieven en verhogingen daarvan. • De gevolgen van tariefverhogingen voor de woonlasten van inwoners brengen wij jaarlijks in beeld. Wij werken kostendekkend. • Wij streven er naar rechten zoveel mogelijk kostendekkend te houden. Ontwikkelingen Hertaxatie Wet waardering onroerende zaken In 2025 taxeert de samenwerkingsorganisatie alle objecten in de gemeente naar het prijspeil op 1 januari 2025. De vastgestelde waarden zijn dan met ingang van 2026 van kracht voor de belastingheffing van de Belastingdienst, het waterschap en de gemeente. Macronorm OZB vervangen door benchmark De macronorm OZB is met ingang van 2020 vervangen door de 'Benchmark gemeentelijke belastingen'.

Deze benchmark geeft gemeenten meer informatie over de ontwikkeling van de lokale lasten in zowel eigen als andere gemeenten. Daarmee kunnen gemeenten nog bewuster keuzes maken over de lastenontwikkeling. De woonlasten zijn de som van de gemiddeld betaalde ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing minus een eventuele heffingskorting. Aan de hand van de gegevens uit de benchmark kan jaarlijks, tijdens het bestuurlijk overleg financiële verhoudingen, het gesprek gevoerd worden over de ontwikkeling van de lokale lasten. In deze paragraaf is informatie uit de landelijke benchmark (Coelo) en regionale informatie betrokken.

OZB als percentage van de waarde De onroerende-zaakbelastingen berekenen we naar een percentage van de waarde van de onroerende zaak. Overzicht van de lokale heffingen Onderstaande tabel geeft weer welke opbrengsten uit lokale heffingen zijn geraamd als dekkingsmiddelen in de primitieve begroting. Overzicht belastingen en heffingen Belastingen en heffingen (Bedragen x € 1.000)

Geldende verordening*

2024

2025

Mutatie v.d. opbrengst 2025

In % v.d. opbrengst 2025

Onroerende-zaakbelastingen

29-12-2023

5.037

5.163

2,5%

42,0%

Afvalstoffenheffing

29-12-2023

2.446

2.574

5,2%

20,9%

Rioolheffing

29-12-2023

2.712

2.729

0,6%

22,2%

Bouwleges

29-12-2023

657

632

-3,8%

5,1%

Leges landschapsonderhoud

29-12-2023

0,0%

Leges milieubeheer

29-12-2023

0,0%

Toeristenbelasting

29-12-2023

388

405

4,6%

3,3%

Secretarieleges (excl. rijksleges)

29-12-2023

324

246

-24,0%

2,0%

Graf en begraafrechten

29-12-2023

224

299

33,7%

2,4%

Leges Dienstenrichtlijn/ Vergunningen

29-12-2023

0,0%

0,1%

Forensenbelasting

29-12-2023

126

173

37,5%

1,4%

Leges bestemmingsplannen

29-12-2023

0,0%

0,3%

Leges brandweer

29-12-2023

-100,0%

0,0%

Leges kabels en leidingen

29-12-2023

0,0%

0,3%

12.002

12.308

2,6%

100%

* De van toepassing zijnde verordeningen op het moment van opmaak van deze paragraaf zijn opgenomen. In december 2024 worden de nieuw vast te stellen verordeningen 2025 aangeboden. De percentages OZB zijn inclusief autonome stijging van de heffing, dus niet alleen de aanpassing van de tarieven. Het merendeel van de lokale inkomsten in 2024 bestaat uit de onroerendezaakbelasting, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De beleidsuitgangspunten (besluitvorming), op basis waarvan wordt voorgesteld de tarieven voor 2025 aan te passen, lichten we hierna per heffing afzonderlijk toe. Ontwikkeling van de lokale lasten ONROERENDE-ZAAKBELASTINGEN De onroerende-zaakbelasting (OZB) genereert de hoogste lokale belastingopbrengst. De OZB bestaat uit een eigenarenbelasting (woningen en niet-woningen) en een gebruikersbelasting (nietwoningen). De gebruikersbelasting heffen we niet van woningen en de woondelen van bedrijfsobjecten. De gemeente bepaalt het bedrag dat de belastingplichtigen moeten betalen op basis van de waarde van de onroerende zaak. De uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) is een taak van de gemeente welke de samenwerkingsorganisatie uitvoert. De nieuwe waardepeildatum is 1 januari 2024 en is van kracht gedurende 2025. De waarden gebruiken overheden als grondslag voor de volgende belastingen: Gemeente: Onroerende-zaakbelastingen. Waterschap: Omslag gebouwd.

Belastingdienst: Eigen woningforfait voor de inkomstenbelasting en de erf- en schenkbelasting.

De huurprijzen zijn deels gebaseerd op de WOZ-waarde van de woning. In de gemeente De Wolden is ervoor gekozen om de gevolgen van de hertaxatie budgettair neutraal te laten verlopen. Heffingspercentage onroerende-zaakbelasting (OZB) Grondslag Zakelijk gerechtigden - Woningen - Niet woningen

De Wolden 2024

De Wolden 2025

Stijging t.o.v. 2024*

Gemiddelde in Drenthe 2024

0,0859% 0,2034%

0,0872% 0,2065%

1,5% 1,5%

0,11575% 0,26107%

Gebruikers - Niet woningen

0,1666%

0,1691%

1,5%

0,20186%

Totaal niet woningen

0,3700%

0,3756%

1,5%

0,46294%

* In verband met de nog in uitvoering zijnde hertaxatie op het moment van schrijven van deze paragraaf zijn de in de tabel opgenomen percentages 2025 niet definitief. Daarom zijn de percentages 2024 alleen verhoogd met een trendmatige aanpassing (1,5%). We berekenen de juiste percentages 2025 aan de hand van de vastgestelde waardeontwikkeling in de hertaxatie. Uitgangspunt is dat de waardeontwikkeling voor de OZB budgettair neutraal verloopt. Bij de vaststelling van de verordening OZB op 19 december 2024 leggen we de definitieve heffingspercentages ter vaststelling voor. Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De Financiële Verhoudingswet regelt onder meer de verdeling hiervan over de gemeenten. Het Rijk verdeelt de Algemene Uitkering met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen, maar ook verschillen in belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit is een afgeleide van de waarde van de onroerende zaken. Gemeenten met veel hoog gewaardeerd onroerend goed ontvangen een lagere uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed. Van de waarde van woningen wordt 80% meegerekend en van de waarde van niet-woningen 70%. Hierop past men het zogenaamde rekentarief/percentage toe. Dit is globaal afgeleid van het gemiddelde tarief/percentage in Nederland.

Het resulterende bedrag kort men op de algemene uitkering van de betreffende gemeente. Het OZB-tarief/percentage dat de gemeente zelf hanteert, heeft geen enkel effect op deze aftrekpost. Bij hogere uitkomsten van de WOZ-waarden vindt een hogere korting op de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds plaats. Het Ministerie van BZK heeft de rekentarieven/percentages gebaseerd op het landelijk gemiddelde. De gemeente De Wolden behoort landelijk tot de gemeenten met hoge WOZ-waarden. Dit kan inhouden dat de gemeente De Wolden hierdoor een nadeelgemeente is. Bij vaststelling van de OZB-tarieven/ percentages is het daarom van belang stil te staan bij een eventueel nadelig effect ten gevolge van een (neerwaartse) bijstelling Algemene Uitkering gemeentefonds. AFVALSTOFFENHEFFING Uitgangspunt is dat de kosten voor de inzameling en verwerking van afvalstoffen voor 100% worden gedekt uit de opbrengst van de afvalstoffenheffing. Op basis van de begrote lasten en baten 2025 is berekend dat de heffingen moeten stijgen om kostendekkend te zijn. De belangrijkste oorzaken daarvoor zijn met name de hogere inzamelkosten a.g.v. kostenstijgingen (lonen, brandstof etc.), hogere kosten voor inzamelmiddelen, een verwachte stijging van de afvalstoffenbelasting en een hogere bijdrage aan de activiteiten van vrijwilligersorganisaties.

Daartegenover wordt echter minder afkeur van PMD-materiaal en een enigszins hogere opbrengst van ingezamelde grondstoffen verwacht en is bovendien geen sprake van kosten voor een eenmalige campagne zoals in 2024. Op basis van de begrote lasten en baten 2025 is berekend dat de heffingen met 6,5% verhoogd moeten worden om kostendekkend te zijn.

Tarieven afvalstoffenheffing per huishouden

* De jaartarieven per aanbieding zijn gebaseerd op gemiddelden Kostendekkendheid afvalstoffenheffing

2025

Taakveld 7.3 afval *

€

2.105.939

Taakveld 6.3 inkomensregelingen

€

40.000

Totale directe kosten

€ 2.145.939

Overhead

€

419.212

BTW 21%

€

Totale lasten

€

Vergoeding (o.a. grondstoffen en verpakkingsmaterialen)

-/- €

380.989 2.946.140 332.600

Vergoeding en stortrecht grof vuil

-/- €

Saldo lasten na baten grof vuil

€

2.574.540

-/- €

2.574.000

Begrote baten Kostendekkendheid

39.000

100%

* dit bedrag is exclusief afbouwregeling OPK en kosten vrijwilligers Toelichting: Taakveld 7.3 bevat alle kosten voor het inzamelen en verwerken van GFT-afval, restafval, oud papier, glas, kunststof en overige grof vuil. Vanuit taakveld 6.3 worden kosten toegerekend aan reinigingsheffing die te maken hebben met de regeling voor kwijtschelding. RIOOLHEFFING Het in 2022 door de raad vastgestelde Riolering en Water Programma (RWP) 2023-2028 bevat een achterliggend kostendekkingsplan. Uit dit plan volgt een jaarlijkse tariefstijging van circa € 1,50, de zogenoemde areaalindex. Deze areaalindex vangt de verwachte toenemende kosten voor extra onderhoud en vervanging op. Ook in 2025 passen wij deze areaalindex dus toe op onze rioolheffing. Door een gebrek aan, en sterke wisselingen in, ambtelijke capaciteit, is er in de achterliggende periode slechts beperkt geïnvesteerd in vervanging en afkoppelen van hemelwater. Inmiddels lijkt de ambtelijke capaciteit weer op sterkte te komen, en kunnen we weer de opgaven uit het RWP gaan invullen en deels achterstanden gaan inhalen. De impact daarvan op de kostendekkendheid van de rioolheffing, en de impact op de voorziening, dient nog nader in kaart te worden gebracht. Of de jaarlijkse tariefstijging van € 1,50 ook na 2025 toereikend is om kostendekkend te zijn, kunnen wij daarom nu nog niet met zekerheid vaststellen.

In onze financiële jaarcyclus (o.a. begroting, bestuursrapportage, vaststellen rioolheffingsverordening) zijn er een aantal momenten waarop we met de dan beschikbare inzichten met de raad zullen communiceren over de kostendekking van het RWP en eventuele implicaties voor de rioolheffing. Tarieven rioolheffing (in €) op basis van de primitieve begrotingscijfers Grondslag

De Wolden 2024

De Wolden 2025

t.o.v. 2024

Gemiddelde in Drenthe 2024

Eenpersoonshuishouden

€ 211,92

€ 213,36

0,6%

€ 184,74

Meerpersoonshuishouden

€ 236,04

€ 237,48

0,6%

€ 207,46

Kostendekkendheid rioolheffing

2025

Taakveld 7.2 riolering

€

1.573.698

Taakveld 2.1 verkeer en vervoer

€

101.963

Taakveld 5.7 openbaar groen c.a.

€

8.225

Taakveld 6.3 inkomensregelingen

€

51.000

Overhead

€

256.356

BTW 21%

€

234.094

Totale lasten

€

2.225.336

Begrote baten

-/- €

2.728.783

Totale directe kosten

€

1.734.886

Kostendekkendheid

123%

Toelichting: De gemaakte kosten op taakveld 7.2 worden in zijn geheel toegerekend aan de rioolheffing. Het vegen van de straten (taakveld 2.1) draagt bij aan het schoonhouden van de kolken dit voorkomt extra onderhoud aan de riolering. Om deze reden wordt de helft van de kosten voor straatvegen toegerekend aan de rioolheffing. In het kader van waterbeheer en afvoer hemelwater worden er baggerwerkzaamheden uitgevoerd. De kosten hiervoor worden gemaakt op taakveld openbaar groen (5.7) en in zijn geheel toegerekend aan de rioolheffing. Tot slot worden er kosten toegerekend uit het taakveld inkomensregeling (6.3). Het gaat hier om kosten die worden gemaakt bij de toepassing van de kwijtscheldingsregeling. BOUWLEGES Kostendekkendheid bouwleges

2025

Taakveld 8.3 bouwen en wonen

€

1.403.064

Overhead

€

573.231

Totale lasten

€

1.976.295

Begrote baten

-/- €

631.655

Totale directe kosten

€

1.403.064

Kostendekkendheid

32%

Toelichting: In het taakveld 8.3 zijn de kosten opgenomen voor het in behandeling nemen, beoordelen en controleren op de naleving van omgevingsvergunningen bouwen. De lasten 2025 zijn gedaald ten opzichte van 2024 door vooral een lagere toerekening vanuit de kostenverdeling. De baten laten een daling zien door het instellen van groene leges. Als gevolg hiervan daalt het kostendekkingspercentage naar 32%.

FORENSENBELASTING De gemeenteraad heeft bij de begrotingsvergadering van 2 november 2023 een motie aangenomen dat het college met een voorstel moet komen voor de verhoging van de toeristenbelasting en de forensenbelasting. Voorstel is om de tarieven te indexeren met 2,9%. De (WOZ) waarde is de grondslag voor de heffing. De tarieven van de forensenbelasting bedragen voor een woning met een waarde van

2024

2025

Minder dan € 69.000 *

€ 200,00

€ 206,00

€

69.000 - < € 132.000 *

€ 577,00

€ 594,00

€ 132.000 - < € 198.000 *

€ 682,00

€ 702,00

€ 198.000 - < € 264.000 *

€ 735,00

€ 756,00

€ 264.000 of meer *

€ 787,00

€ 810,00

* De waardeschijven passen we nog aan op basis van de waardeontwikkeling WOZ. De bijstelling verwerken we in de vast te stellen verordening. TOERISTENBELASTING De gemeenteraad heeft bij de begrotingsvergadering van 2 november 2023 een motie aangenomen dat het college met een voorstel moet komen voor de verhoging van de toeristenbelasting en de forensenbelasting. Het voorstel voor de toeristenbelasting is om deze te verhogen van € 1,21 naar € 1,30 in 2025. De tarieven van de toeristenbelasting bedragen

2024

- per overnachting

€

2025

1,21

€

1,30

Secretarieleges De niet wettelijke tarieven zijn geïndexeerd met 2,9% conform de meerjarenbegroting. Verder is de volgende verwachting gemaakt ten aanzien van aantallen producten. Product

Werkelijk aantal 2023

Begroot aantal 2024

Begroot aantal 2025

Burgerlijke Stand Huwelijksvoltrekkingen

Geregistreerd Partnerschap

Geboorteaangiften

Geboorteaangiften levenloze kinderen

Overlijdensaangiften

181

180

Burgerlijke stand, uittreksel

225

170

300

Naturalisatieverzoeken

Optieverzoeken

Reisdocumenten Paspoort <18 jaar

368

740

540

Paspoort >18 jaar

561

1.047

1.250

Nat. Identiteitskaart < 18 jaar

692

1.233

1.050

Nat. Identiteitskaart > 18 jaar

261

782

1.310

Spoedlevering paspoort/NIK

120

100

Uittreksel BRP

284

350

Archiefonderzoek

100

1.823

2.220

2.390

Spoedlevering rijbewijs

200

145

200

Eigen verklaring

258

235

120

Persoonsregistratie

Rijbewijzen/eigen verklaringen Rijbewijs

Huisnummering Afgegeven beschikkingen

Werkelijk aantal 2023

Product

Begroot aantal 2024

Begroot aantal 2025

Gehandicapten parkeerkaart Gehandicaptenparkeerkaart (GPK, Invalidenparkeerkaart)

139

100

150

Verklaring omtrent het gedrag Verklaring omtrent het gedrag De volgende opbrengsten worden verwacht: Leges

2024

Eigen verklaringen

€

2025

15.152

Persoonsregistratie

€

15.152

€

4.000

Reisdocumenten (paspoorten/ID-kaarten)

€

122.021

€

133.021

Rijbewijzen

€

109.784

€

27.639

Akten en uittreksels

€

9.294

€

9.294

Adresaanduiding

€

4.199

€

4.199

Burgerlijke stand/Naturalisatie

€

1.972

€

1.972

Huwelijken/partnerschappen

€

45.654

€

45.654

Verklaring omtrent gedrag

€

11.049

€

629

Basisregistratie personen

€

4.682

€

4.682

Totaal Leges

€

323.807

€

246.238

Kostendekkendheid secretarieleges Taakveld 0.2 burgerzaken

€

916.241

Totaal directe kosten

€

916.241

Overhead

€

237.792

Totale lasten

€

1.154.033

Begrote Baten

€

-246.238

Kostendekkendheid

21%

Toelichting: De lasten op het taakveld 0.2 bevatten de kosten voor het verstrekken van rijbewijzen, reisdocumenten, akten en uittreksels adresaanduidingen, aanvragen met betrekking tot burgerlijke stand, aanvragen invalide parkeerkaart, huwelijksvoltrekkingen, verklaring over gedrag en persoonsregistratie/bevolkingsregister. Bij deze kosten moet gedacht worden aan kosten voor het vervaardigen van de uittreksels, personeelskosten van medewerkers burgerzaken. GRAF- EN BEGRAAFRECHTEN Bij de behandeling van de nota ‘Begraafplaatsen De Wolden, capaciteit garantie voor de toekomst’ (25 april 2013) is besloten het uitgangspunt van 100% kostendekking los te laten. De tarieven zullen op basis daarvan alleen nog verhoogd worden met het CPI-indexcijfer voor huishoudens. Op basis van de meicirculaire 2024 bedraagt dit percentage 2,9%. Dit betekent het volgende voor de tarieven 2025. Tarieven graf- en begraafrecht

2024

2025

- grafrecht enkel graf- 20 jaar

€

2.450

€

2.521

- grafrecht enkel graf- 30 jaar

€

2.764

€

2.844

- grafrecht dubbeldiep graf- 20 jaar

€

3.545

€

3.648

100

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14768758/1