Programmabegroting 2025-2028 De Wolden
Tekst van het document
Beleidsdoelen Wonen • Uitvoering van de zes ambities in de woon(zorg)visie 2023-2027 (in de visie zijn deze ambities verder uitgewerkt in verschillende concrete maatregelen): 1. Met nieuwbouw bijdragen aan de veranderende woonbehoefte. 2. Een duurzame en toekomstbestendige woningvoorraad realiseren. 3. Voldoende betaalbare woningen realiseren voor de aandachtsgroepen die behoefte hebben aan een combinatie van wonen en zorg.
25
4. Voldoende betaalbare woningen toevoegen om te voorzien in de behoefte van met name starters op de woningmarkt. 5. De kwaliteit en leefbaarheid van de wijken en dorpen behouden en verbeteren. 6. Voldoende en passende woonruimte realiseren voor de huisvesting van aandachtsgroepen zoals arbeidsmigranten, statushouders en spoedzoekers. Milieu en duurzaamheid • Streven om de gebouwde omgeving in 2040 energieneutraal te hebben. • In 2030 willen we evenveel duurzaam gas invoeden als we gebruiken (100% groen gas). • Inventariseren van het huidige energieverbruik in de regio en wat het potentieel (ruimtelijk) is voor hernieuwbare energie (opwekking, opslag en infrastructuur). • Het opstellen van een aanbod voor de duurzame warmtebronnen en aanbod voor de hernieuwbare opwek. • Het geven van het goede voorbeeld als gemeente. • Meewerken aan het tot stand brengen van energiezuinige woningen met lage energielasten. • De CO2-uitstoot verder verlagen voor een gezonde leefomgeving. • Inwoners en bedrijven stimuleren om gezamenlijk aan de slag te gaan met duurzame energie en lokale energie-initiatieven. • In 2030 0,1 TWh aan grootschalige opwek van duurzame elektriciteit: 0,06 TWh grootschalig zon op dak (minimaal 50 zonnepanelen), 0,04 TWh techniekneutraal. • In 2040 0,14 TWh aan grootschalige opwek van duurzame elektriciteit.
Ruimtelijke ontwikkeling • In 2025 blijvende focus houden om te werken met de nieuwe Omgevingswet conform de kaders van het Ambitiedocument Omgevingswet De Wolden. • Faciliteren dat de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit behouden blijft. • Een veilige, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving behouden. • Ruimte scheppen voor dynamiek en innovatie, met behoud van de omgevingskwaliteit.
Informatie verbonden partijen N.v.t.
Beleidsindicatoren We zijn als gemeente verplicht om een set met beleidsindicatoren op te nemen in de begroting. Hieronder vindt u de meest recente cijfers die op dit programma van toepassing zijn. De gegevens zijn gepubliceerd op www.waarstaatjegemeente.nl/. 03 Wonen en Duurzaam Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Nederland
Nieuw gebouwde woningen
per 1.000 woningen
2022
4,8
9,3
Basisregistraties adressen en gebouwen - bewerking ABF Research
%
2022
33,9
41,3
Berekening
Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit
Bron
Naast de verplichte beleidsindicatoren zijn de volgende indicatoren extra opgenomen. 'Wonen en Duurzaam' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Hernieuwbare energie in terajoule
2022
254
238.025
Hernieuwbare elektriciteit Zonnestroom in terajoule
2022
106
148.840
Woningen met zonnepanelen in %
2023
51
32
26
Hernieuwbare elektriciteit Aandeel elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa van het totale elektriciteitsverbruik. Hernieuwbare energie Aandeel energie in terajoule uit natuurlijke bronnen die constant worden aangevuld (zoals zon, wind buitenluchtwarmte en biomassa) ten opzichte van het totaal van Nederland. Hernieuwbare elektriciteit zonnestroom Hoeveelheid opgewekte hernieuwbare elektriciteit die is opgewekt uit zon ten opzichte van het totaal van Nederland.
Speerpunten 7.4 - Milieu en Duurzaamheid Activiteit
Gebiedsontwikkeling de Wijk 20.
Gevolgen voor de inwoners
Naar aanleiding van de voorverkenning het ruimtelijk mogelijk maken van een energiehub en de uitbreiding van de zandwinning, samen met de omgeving.
Middelen
2025 € 50.000
2026 € 50.000
2027
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 In 2023 is gestart met een gebiedsproces in de Wijk 20 en omgeving waarbij de zandwinning mogelijk gaat uitbreiden en er samen met de omgeving gekeken wordt naar de mogelijkheden voor een energiehub. De mogelijke realisatie van een energiehub kan een belangrijke bijdrage leveren aan onze groengasambitie en onze RES-opgave. Op dit moment bevindt het gebiedsproces zich in een voorverkenning. Afhankelijk van de resultaten uit deze fase zal er extra budget nodig zijn voor het ruimtelijk mogelijk maken van de energiehub en de zandwinning. Voor onderzoeken verwachten we dat hiervoor in 2025 en in 2026 extra middelen nodig zijn. De kosten voor de mogelijke ontwikkeling van de nieuwe zandwinning zijn voor rekening van de initiatiefnemer. De kosten voor de energie hub ontwikkeling zijn afhankelijk van de rol die we daar als gemeente in gaan spelen. 7.4 - Milieu en Duurzaamheid Activiteit
Realisatie Groen gas projecten.
Gevolgen voor de inwoners
Bewustwording realisatie Transitievisie Warmte.
Middelen
2025 € 70.000
2026
2027
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 In de Transitievisie Warmte van De Wolden wordt groen gas vooral in het landelijk gebied als oplossing benoemd om op termijn van het aardgas af te gaan. Hierbij loopt gemeente De Wolden voorop in de regio wat betreft de ontwikkeling van nieuwe projecten op kleine en grootschalige opweklocaties. Als gemeente hebben we een grote groengasambitie. Om deze ambitie te realiseren, is het belangrijk dat de gemeente de ontwikkeling en implementatie van innovatieve oplossingen voor groengasproductie en -distributie, zoals biogasnetwerken, vergistings- en opwerkingstechnologieën, ondersteunt. Om lopende en nieuwe projecten in de volgende fase te krijgen, is het noodzakelijk dat de gemeente een regisserende rol gaat vervullen op welke wijze en welke vorm, samen met de betrokken stakeholders, de productie van groen gas gerealiseerd gaat worden. Op dit moment is financiering van de projecten en de aanleg van de vereiste infrastructuur het grote knelpunt.
27
7.4 - Milieu en Duurzaamheid Activiteit
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid.
Gevolgen voor de inwoners
Ondersteuning bieden bij de uitwerking van verschillende duurzaamheidsplannen.
Middelen
2025 € 484.000 - € 484.000
2026
2027
2028
I/S Incidenteel Rijksbijdrage Structureel
Toelichting: Categorie 3 Vanuit het Rijk komt er in 2025 geld voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. Dit geld kan bijvoorbeeld ingezet worden om extra personeel aan te trekken, kennis te vergroten en externe kennis in huis te halen. We zetten deels in op structurele extra capaciteit, waarvoor € 258.000 naar de SWO gaat. Het resterende bedrag van € 226.000 blijft beschikbaar voor onder andere de herziening van de Transitievisie Warmte, de actualisatie van het Actieplan Klimaat & Energie en het laten opstellen van een soortenmanagementplan. 8.1 - Ruimtelijke ordening Activiteit
Implementatie Omgevingswet en maken omgevingsplan.
Gevolgen voor de inwoners
In de transitiefase naar het nieuwe recht bedienen we onze inwoners en bedrijven via o.a. het vernieuwde werkproces.
Middelen
2025 € 286.500 -€ 236.500
2026 PM PM
2027 PM PM
2028 PM PM
I/S Incidenteel Rijksbijdrage Structureel
Toelichting: Categorie 1 Het bedrag voor 2025 van € 286.500 bestaat uit twee delen: • een bedrag van € 236.500 voor de implementatie van de Omgevingswet en het omgevingsplan (externe inhuur) dat wordt overgeheveld naar de SWO, en • een bedrag van € 50.000 voor de inhuur van het externe bureau dat betrokken is bij het maken van het omgevingsplan; dit bedrag blijft beschikbaar binnen de begroting van de gemeente. De rijksmiddelen voor 2025, die we ontvangen bij de septembercirculaire 2024, begroten we nu op € 236.500. Deze middelen dienen deels ter dekking van onze te verwachten kosten. Ten opzichte van de kadernota verwachten we dat de kosten voor de Omgevingswet in 2025 € 50.000 hoger liggen. 8.1 - Ruimtelijke ordening Activiteit
Programma Vitale Vakantieparken.
Gevolgen voor de inwoners
Vitale recreatieparken en voorzieningen plus transformatie naar wonen op nietvitale vakantieparken.
Middelen Dekking uit bestemmingsreserve Vitale Vakantieparken
2025 € 206.000
2026 € 140.000
2027 € 80.000
- € 206.000
- € 140.000
- € 80.000
28
2028
I/S Incidenteel Bestemmingsreserve Vitale Vakantieparken Structureel
Toelichting: Categorie 3 Voor uitvoering van het programma Vitale Vakantieparken is incidenteel geld nodig in de periode tot en met 2027. Op 30 mei 2024 heeft de raad een voor het programma belangrijk besluit genomen door in te stemmen met kader kostenverhaal en verevening. De gemeenteraad heeft in november 2023 bepaald dat de incidentele bijdragen voor 2024 t/m 2027 integraal worden afgewogen in de begroting, na kennisneming van de uitvoeringsagenda van het daaropvolgend jaar. 8.1 - Ruimtelijke ordening Activiteit
Kosten herinrichting van sportpark "de Baete".
Gevolgen voor de inwoners
Een toekomstbestendig sportpark dat voldoet aan de behoeften van de inwoners en gebruikers.
Middelen
2025 PM
2026 PM
2027 PM
2028 PM
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 In 2024 wordt gestart met het opstellen van een stedenbouwkundig plan met kostenraming voor de herinrichting van sportpark De Baete in Ruinen. In de eerste fase wordt een stedenbouwkundig plan opgesteld waarin de gebiedsvisie op basis van onderzoek en ruimtelijke analyse wordt uitgewerkt. Daarnaast wordt een kostenraming opgesteld waarin de realisatiekosten inzichtelijk worden gemaakt. Verwacht wordt dat deze fase doorloopt tot in 2025. Gedurende het proces waarin het stedenbouwkundig plan en de kostenraming worden opgesteld, wordt de gemeenteraad hierbij betrokken; bij de besluitvorming over de conceptvarianten voor het stedenbouwkundig plan met kostenraming en bij de vaststelling van het definitieve stedenbouwkundig plan met kostenraming. In de vervolgfase worden benodigde ruimtelijke processen en de voorbereidingen voor realisatie van de herinrichting voorbereid. Dit proces start naar verwachting in 2025. Hiervoor zal budget beschikbaar gesteld moeten worden. De hoogte van het benodigde budget is nog niet bekend. Gedurende het proces waarin het stedenbouwkundig plan en de kostenraming worden opgesteld, zullen de te verwachten kosten voor realisatie en vervolgproces verfijnd worden.
Bij de besluitvorming over de vaststelling van het stedenbouwkundige plan en de kostenraming zal de gemeenteraad geadviseerd worden over het beschikbaar stellen van het benodigde budget voor het vervolg. 8.3 - Wonen en Bouwen Activiteit
Korting op de leges bij ontvankelijke aanvraag.
Gevolgen voor de inwoners
In één keer goed aangevraagde vergunning tegen voorspelbare lage leges.
Middelen
2025
2026 0
2027 0
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 We zijn relatief veel tijd kwijt met de behandeling van onvolledige en verkeerd ingediende bouwaanvragen. Met het proces complexe initiatieven en het conceptverzoek fase bieden we dienstverlening op maat aan. In het traject tot een ontvankelijke en vergunbare aanvraag trekken we samen op met de initiatiefnemer. Hiervoor worden leges in rekening gebracht. Leidt dit traject vervolgens tot een ontvankelijke aanvraag, dan willen we dit belonen met korting op de leges van de vergunningaanvraag. We trekken hiervoor eerst twee jaar uit om te bezien of dit leidt tot positieve resultaten. Eind 2026 zullen we, op basis van een evaluatie, bepalen of we deze korting structureel willen gaan inzetten. Hierbij sluiten we aan op het onderzoek kostendekkendheid leges, waarbij de gevolgen van de Omgevingswet in relatie tot de leges in beeld worden gebracht. We verwachten dat de kosten voor de gemeente nihil zijn. Enerzijds ontvangen we meer leges door de conceptverzoeken. En anderzijds hebben we minder zaken met een negatief besluit, zoals een
29
besluit niet ontvankelijk, welke minder opbrengen dan een positief besluit. De exacte uitwerking hiervan volgt in de legesverordening 2025. 8.3 - Wonen en Bouwen Activiteit
Toepassen 'Ja, tenzij' principe op gebied van de leefomgeving.
Gevolgen voor de inwoners
Maatwerk in de dienstverlening met betrekking tot de leefomgeving.
Middelen
2025 - € 95.000
2026
2027
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 We zien steeds meer de behoefte aan maatwerk dienstverlening op het gebied van de fysieke leefomgeving. Dit komt tot uiting in het 'ja, tenzij' principe dat we hanteren conform het collegeprogramma en de visie Dienstverlening. Met de implementatie van de Omgevingswet is hieraan invulling gegeven. We voeren in 2025 een impactanalyse uit die ons meer inzicht kan geven in de totaal benodigde personeelscapaciteit vanwege de invoering van de Omgevingswet en de Wkb. De resultaten daarvan nemen we mee in de Kadernota 2026-2029. In de meerjarenbegroting stond nog een budget voor 2025. De benodigde personele capaciteit wordt vanuit de begroting van de Samenwerkingsorganisatie ingevuld. Met de invoering van de Omgevingswet verwachten we dat aanvullend budget voor De Wolden niet nodig is.
Beleidsdocumenten Wonen
•
Veelzijdig wonen in De Wolden!, vastgesteld op 30 maart 2023
Milieu & Duurzaamheid
• • • • • •
Actieplan Klimaat & energie 2021-2024 vastgesteld op 29 oktober 2020 Beleidsnotitie Alternatieve Energiebronnen, vastgesteld 29 september 2016 Nota Bodembeheer, vastgesteld op 27 mei 2021 Geurgebiedsvisie, vastgesteld op 10 juni 2010 Oplegger RES 1.0 regio Drenthe, vastgesteld op 24 juni 2021 RES 1.0 regio Drenthe, vastgesteld op 24 juni 2021
Ruimtelijke Ontwikkeling
• • •
Welstandsnota 2013, vastgesteld op 13 december 2012. (facet)Bestemmingsplannen en beheersverordeningen Landschappelijk Ontwikkelings Kader, vastgesteld op 29 november 2012 (aangevuld met deel 4 Wind- en zonne-energie in oktober 2017)
Exploitatie Product (Bedragen x € 1.000)
Realisatie
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
Meerjarenbegroting 2026
2027
2028
Lasten 740 Milieubeheer
667
815
1.153
517
448
448
1.495
1.597
1.780
1.484
1.484
1.484
830 Wonen en bouwen
1.651
1.542
1.403
1.305
1.214
1.139
Totaal lasten
3.814
3.955
4.336
3.306
3.145
3.070
810 Ruimtelijke ordening 820 Grondexpl. (niet-bedrijv.ter.)
30
Product (Bedragen x € 1.000)
Realisatie
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
Meerjarenbegroting 2026
2027
2028
Baten 740 Milieubeheer
13
90
574
10
10
10
810 Ruimtelijke ordening
213
91
328
91
91
91
952
869
657
639
639
639
1.179
1.049
1.558
740
740
740
654
725
579
507
438
438
1.282
1.506
1.452
1.392
1.392
1.392
699
674
747
667
575
500
2.635
2.905
2.778
2.567
2.406
2.331
820 Grondexpl. (niet-bedrijv.ter.) 830 Wonen en bouwen Totaal Baten
Saldi 740 Milieubeheer 810 Ruimtelijke ordening 820 Grondexpl. (niet-bedrijv.ter.) 830 Wonen en bouwen Totaal saldi
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 740 Milieubeheer In 2025 zien we een stijging in de lasten van € 338.000 ten opzichte van 2024. Deze toename wordt veroorzaakt door de onderstaande factoren: - In 2024 is een eenmalige decemberbijstelling verwerkt van € 264.000. - In 2024 is een incidenteel budget voor het Drentse Flexteam van € € 79.671. - De toegerekende uren aan de SWO, die in 2024 € 273.000 bedragen en in 2025 € 251.000. - Het actieplan Klimaat en energie is in 2024 begroot op € 154.062 en in 2025 op 253.733. Daarnaast zijn er nieuwe speerpunten, ten hoogte van € 604.000, opgenomen in de kadernota 2025 zoals CDOKE-gelden, De Wijk 20 en Groengasprojecten. 810 Ruimtelijke ordening De toegerekende uren aan de SWO zijn verhoogd in 2025 ten opzichte van 2024 voor meer capaciteit voor het implementeren van de omgevingswet en het project vitale vakantieparken. 830 Wonen en bouwen De toegerekende uren aan de SWO zijn in 2025 verlaagd ten opzichte van 2024. Dit komt deels doordat we minder capaciteit verwachten dan oorspronkelijk begroot voor de invoering van de Omgevingswet en de Wkb in de periode 2024-2027.
Toelichting baten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 830 Wonen en bouwen De definitief vast te stellen middelen in de septembercirculaire 2024 worden gereserveerd als dekking voor de benodigde middelen in 2025; het gaat daarbij nu om een verwachte rijksbijdrage implementatie Omgevingswet 2025 van € 236.657 en een indicatieve decentralisatie-uitkering Wet Kwaliteitsborging Bouwen van naar verwachting € 18.364 voor 2025.
Investeringen In deze begroting zijn voor dit programma geen investeringen opgenomen.
31
04 Samen vooruit Het programma Samen vooruit bestaat uit de beleidsonderwerpen economische zaken, landbouw, recreatie en toerisme, cultuurhistorie, groen en spelen. Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden Economische zaken Uitbreiding bedrijventerrein Zuidwolde en Koekange Er zijn behoefteonderzoeken uitgevoerd voor de ontwikkeling van nieuw bedrijventerrein in Zuidwolde en Koekange. Op dit moment wordt de haalbaarheid tot het ontwikkelen van bedrijventerrein in deze dorpen verder verkend. Indien blijkt dat het ontwikkelen van bedrijventerrein haalbaar is zal voor Zuidwolde en/of Koekange een locatiestudie worden opgestart. Nieuwe bedrijventerreinen zullen worden ontwikkeld volgens de visie en ambities in de nog op te stellen bedrijventerreinenvisie. Onderdeel van deze visie is onder andere participatie van betrokkenen waaronder onze inwoners.
32
Bedrijventerreinvisie Eind 2024 zal gestart worden met de bedrijventerreinenvisie. In de afgelopen periode hebben we met de behoefteonderzoeken en de pilot toekomstbestendige bedrijventerreinen voorbereidend onderzoek gedaan om straks te komen tot een goede visie. De kennis en leerervaringen zal een belangrijke input vormen voor de bedrijventerreinenvisie. Vervolg toekomstbestendige bedrijventerreinen Het proces van toekomstbestendige bedrijventerreinen is een langjarig proces. In het Economisch Actieplan 2023-2027 staat dit ook als doorlopend proces als actiepunt benoemd over de gehele termijn van het plan. In 2023-2024 wordt de pilot toekomstbestendige bedrijventerrein Hoge Akkers uitgevoerd. Het opgeleverde resultaat is een uitvoeringsplan waar de ondernemers samen met ons als gemeente de komende jaren aan kunnen gaan werken. Belangrijke thema’s zijn de organisatiegraad, energievraagstuk en veiligheid. Om deze doelen te bereiken, vereist het ook een inzet van de gemeente. We hebben bewust gewacht met het zetten van vervolgstappen voor andere bedrijventerreinen om de opgedane kennis van de pilot volledig te benutten. Nu deze kennis aanwezig is starten we ook op de andere bedrijventerreinen in 2025. Ondersteunen Ondernemersplatform Het ondernemersplatform is in 2022 officieel geformaliseerd.
Het platform brengt alle ondernemersverenigingen uit De Wolden samen, waarbij ze gezamenlijk de belangen van ondernemers behartigen. In samenwerking met de gemeente is een ondernemersakkoord gesloten. In 2024 hebben we gezamenlijk de gemeentelijke bijdrage geëvalueerd. Het platform heeft haar ambitie vergroot en streeft ernaar het komende jaar het platform verder te versterken door het organiseren van extra bijeenkomsten voor alle ondernemers in De Wolden. In de begroting leggen we daarom de structurele bijdrage aan het Ondernemersplatform vast. Regiodeal Regio Zwolle Het Rijk trekt € 30 miljoen uit voor een nieuwe Regio Deal met Regio Zwolle. De regionale partners investeren minimaal hetzelfde bedrag. Hiermee kunnen de opgaven in de regio versneld en met meer impact worden opgepakt om de 800.000 inwoners en 80.000 ondernemers een sterker toekomstperspectief te bieden. De Regiodeal richt zich op de thema’s ‘toekomstbepalende bedrijven’ als drijvende kracht, ‘de vitaliteit van kernen en gezonde buurten verspreid over de regio’ en ‘een omslag naar een natuurinclusieve en klimaatadaptieve regio’. Investeren op deze thema’s draagt bij aan de brede welvaart van inwoners en ondernemers. In 2024 worden de afspraken tussen Rijk en regio concreet gemaakt en leveren we onze input aan vanuit De Wolden. Landbouw Er komt veel af op het platteland en op de agrarische sector.
De opgaven voor natuur (inclusief stikstof), water en klimaat hebben grote gevolgen voor het landelijk gebied. Het kabinet zet een koerswijziging in die mogelijk gevolgen heeft voor het Drents Programma Landelijk Gebied waar de provincie mee aan de slag was. We zetten ons ervoor in dat er een toekomst is voor zoveel mogelijk agrarische bedrijven. We faciliteren doorontwikkeling, verduurzaming en verbreding. En ook, waar mogelijk, de toekomstplannen van eventuele stoppers. Dat doen we met de contactpersoon landbouw en het Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw. En door de samenwerking te zoeken binnen Drenthe, binnen Regio Zwolle, met de P10 gemeenten en met andere overheden en organisaties. Het transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw heeft voor 2024 en 2025 nog voldoende budget. In deze begroting komen we met een voorstel om, zoals opgenomen in het collegeprogramma 20222026, vanaf 2026 een structureel bedrag beschikbaar te maken voor het transitiefonds. Toerisme en recreatie Herijking recreatiebeleid In 2024 vindt er een herijking van het bestaande recreatiebeleid met betrekking tot verblijfsaccommodaties plaats. Er zal onderzoek plaatsvinden naar het huidige aanbod en naar mogelijkheden om nieuwe onderscheidende initiatieven te kunnen ontwikkelen. Ook worden er kaders gesteld om de kwaliteit van het aanbod te borgen. Eind 2024 begin 2025 zal dit beleid uitgerold worden.
33
Openbare ruimte
Integraal beleid openbare ruimte We zijn gestart met het opstellen van integraal beleid voor de openbare ruimte. Op het moment van schrijven zijn de (financiële) gevolgen daarvan nog niet concreet genoeg. Dit wordt daarom meegenomen in het vaststellingsproces van het Integraal Beleid Openbare Ruimte. Actualisatie waardevolle bomenlijst We zijn in 2024 gestart met de actualisatie van de waardevolle bomenlijst. Dit doen we in samenspraak met betrokken organisaties. In navolging daarop wordt ook de subsidieverordening "Instandhouding waardevolle bomen De Wolden" geactualiseerd en ter vaststelling aangeboden aan de raad.
Beleidsdoelen Economische zaken • Stimuleren van bedrijvigheid. • Bijdragen aan het aantrekkelijk houden van het winkelgebied. • Bijdragen aan het verbeteren van het ondernemers- en vestigingsklimaat. • Onderhouden van een goede relatie met het bedrijfsleven. • Streven naar een ondernemersgerichte dienstverlening. • Bevorderen van de overgang naar een toekomstgerichte landbouwsector. Toerisme en recreatie • Stimuleren van toerisme en recreatie in De Wolden. Om het ambitieniveau te duiden, streven we samen met de sector, naar groei van de bestedingen boven het Drents gemiddelde. • Bijdragen aan het leefklimaat voor onze inwoners door de aanleg van recreatievoorzieningen te stimuleren/realiseren. Dit draagt indirect bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven. • Belevingswaarde van cultuurhistorie vergroten onder ander door het 'beleefbaarder' en toegankelijker te maken van cultuurhistorie en erfgoed. Cultuurhistorie • Onze cultuurhistorische waarden behouden en benutten. • Cultuurhistorie als stimulans gebruiken voor het toeristisch-recreatief beleid. • Cultuurhistorie als onderlegger en drager voor ruimtelijke kwaliteit bij gebiedsontwikkeling en maken omgevingsplan. • Het verhogen van de publieke kennis en verhogen van laagdrempelige verspreiding van kennis van en over cultureel erfgoed richting inwoners, bezoekers/toeristen en (potentiële) bedrijven.
• Het verhogen van de betrokkenheid en verbinding door actieve promotie, evenementen, voorlichting, educatie van passieve en actieve betrokkenheid van inwoners en bedrijven in cultureel erfgoed. Groen • De openbare ruimte onderhouden op het vastgestelde kwaliteitsniveau. • Werken aan een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. • Een veilige, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving behouden. • Bermen ecologisch beheren daar waar het meest kansrijk is. Als gevolg hiervan op natuurlijke wijze beheersing van de eikenprocessierups. Spelen • De speeltuinverenigingen en scholen ondersteuning bieden bij het beheer en onderhoud van de speelvoorzieningen.
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Recreatieschap Drenthe te Dwingeloo - taakveld 05.70.
34
Beleidsindicatoren We zijn als gemeente verplicht om een set met beleidsindicatoren op te nemen in de begroting. Hieronder vindt u de meest recente cijfers die op dit programma van toepassing zijn. De gegevens zijn gepubliceerd op www.waarstaatjegemeente.nl/. 04 Samen vooruit Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Nederland Bron
Banen
per 1.000 inwoners van 15-64 jaar
2022
632
825,4
CBS Bevolkingsstatistiek/ LISA - bewerking ABF Research
Functiemenging
%
2022
47
53,8
CBS BAG/LISA bewerking ABF Research
Netto arbeidsparticipatie
%
2023
73
73,1
CBS – Arbeidsdeelname (gemeente)
Vestigingen (van bedrijven)
per 1.000 inw.15 t/m 64jr
2022
218,4
174,1
LISA
Speerpunten 3.1 - Economische ontwikkeling Activiteit
Versterken ondernemersplatform.
Gevolgen voor de inwoners
Sterk en krachtig netwerk voor en tussen ondernemers.
Middelen
2025
2026
2027
2028
€ 11.000
€ 11.000
€ 11.000
€ 11.000
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Begin 2024 heeft de evaluatie met het platform plaatsgevonden over de financiële bijdrage. In het verleden heeft de gemeente alle kosten betaald voor het platform. In de afgelopen jaren tijdens de opstartfase heeft het platform een jaarlijkse bijdrage van € 6.000 ontvangen om de ambities die we gezamenlijk in het ondernemersakkoord hebben te realiseren. Daarnaast hebben we jaarlijks € 5.000 bijgedragen in de kosten van de ondernemersapp. Deze app wordt gebruikt om de ondernemers te voorzien van alle relevante informatie die speelt in de gemeente. Daarnaast is het een plek waar ondernemers elkaar in de app kunnen vinden en ondernemersactiviteiten kunnen worden gedeeld. De ondernemersapp is naar aanleiding van de evaluatie ondergebracht bij het platform. Uit de evaluatie bleek dat gemeentelijk toegezegde bijdrage van de afgelopen jaren realistisch is. De bijdrage aan het ondernemersplatform willen we nu naar aanleiding van de evaluatie structureel maken. 3.1 - Economische ontwikkeling Activiteit
Toekomstbestendige bedrijventerreinen.
Gevolgen voor de inwoners
Aantrekkelijke vestigingsplaats voor ondernemers en behoud/uitbreiding van werkgelegenheid.
Middelen
2025 € 5.000 -
2026
2027
2028
€ 20.000 -
35
-
-
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Het proces van het toekomstbestendig maken van onze bedrijventerreinen wordt voortgezet in 2025 en 2026. Om de bedrijventerreinen Hoge Akkers en Zuiderkerkes te blijven ondersteunen bij het proces van het verhogen van de organisatiegraad en de uitvoering van de uitvoeringsplannen zijn ondersteunende middelen nodig (€ 5.000). Daarnaast willen we ook starten met het vergroten van het organiserend vermogen en het toekomstbestendig maken van het bedrijventerrein Voor de Blanken in Ruinen. Doordat de processen in Ruinerwold en Zuidwolde meer tijd vragen dan we vooraf hadden ingeschat is het goed om het proces in Ruinen pas te starten in 2026. De hiervoor aangevraagde middelen in de kadernota van € 20.000 worden om die reden verplaatst van 2025 naar 2026. 5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie Activiteit
Subsidie Landschapsbeheer.
Gevolgen voor de inwoners
Het behouden en onderhouden van een vrijwilligersnetwerk voor het beheer van onder andere heideterreinen, bospercelen en overige landschapselementen.
Middelen
2025 € 6.000
2026
2027
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Landschapsbeheer voert al vele jaren met bewoners- en vrijwilligersgroepen werkzaamheden uit aan diverse landschapselementen. In de gemeente De Wolden zijn ruim 50 groepen actief. Hieruit blijkt dat de inwoners van De Wolden het belangrijk vinden dat landschapselementen blijven behouden. Wij willen deze groepen samen met de bijdrage van de provincie blijven ondersteunen. In 2021 zijn vier nieuwe bewonersgroepen opgericht. Het reguliere budget is onvoldoende toereikend om de werkzaamheden uit de jaarplannen in de komende jaren verder uit te kunnen voeren. Vooruitlopend op de evaluatie (in 2024) van de werkzaamheden en het beschikbare budget van Landschapsbeheer nemen we alvast in deze begroting incidenteel een extra budget op van € 6.000. Naar aanleiding van de evaluatie nemen we in de kadernota 2026-2029 de definitieve structurele uitzetting op.
Beleidsdocumenten Economische zaken
• • • •
Economisch Actieplan De Wolden 2023-2027, vastgesteld 26 januari 2023 Evenementenbeleid, vastgesteld d.d. 12 januari 2021 Standplaatsenbeleid, vastgesteld d.d. 24 september 2019 Inkoop- en aanbestedingsbeleid, vastgesteld d.d. 14 januari 2020
Cultuurhistorie
• • • •
Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente De Wolden, vastgesteld 13 maart 2014 Archeologisch erfgoed in de gemeente De Wolden, vastgesteld 26 januari 2012 Welstandsnota 2013 Karakteristieke panden in welstandsvrij gebied, vastgesteld juni 2021
Groen
• Kwaliteitsvisie openbare ruimte 2012 • Waardevollebomenlijst 2018 • Beleidsnota ecologisch bermbeheer Spelen • Evaluatie speelruimtebeleid 2020
36
Exploitatie Product (Bedragen x € 1.000)
Realisatie
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
Meerjarenbegroting 2026
2027
2028
Lasten 310 Economische ontwikkeling
453
480
314
327
308
320
330 Bedrijvenloket en bedrijfsregel.
178
245
36
35
35
35
550 Cultureel erfgoed
61
65
64
64
64
61
2.507
3.034
3.112
3.091
3.101
3.107
58
70
70
70
70
70
3.257
3.894
3.595
3.588
3.578
3.595
550 Cultureel erfgoed
8
8
8
8
8
8
570 Openb. groen en (openl.) recr.
62
5
5
5
5
5
70
13
13
13
13
13
310 Economische ontwikkeling
453
480
314
327
308
320
330 Bedrijvenloket en bedrijfsregel.
178
245
36
35
35
35
550 Cultureel erfgoed
53
57
56
56
56
53
2.445
3.029
3.107
3.086
3.096
3.102
58
70
70
70
70
70
3.187
3.881
3.582
3.575
3.565
3.582
570 Openb. groen en (openl.) recr. 830 Wonen en bouwen Totaal lasten Baten 310 Economische ontwikkeling 330 Bedrijvenloket en bedrijfsregel.
830 Wonen en bouwen Totaal Baten
Saldi
570 Openb. groen en (openl.) recr. 830 Wonen en bouwen Totaal saldi
Toelichting overige opgenomen lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 330 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Het budget in 2024 is incidenteel hoger in verband met de overheveling van het budget toekomstgerichte landbouw van 2023 naar 2024. 570 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Op peil houden onderhoudsbudgetten 'openbaar groen en speeltuinen' door prijsstijgingen en indexeringen. Om het onderhoud op het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk dat de beschikbare budgetten op peil blijven. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op basis van de aangekondigde prijsindex uit de meicirculaire 2024 over het Gemeentefonds. Er is rekening gehouden met een prijsindex van 2,9%. De onderhoudsbudgetten voor openbaar groen en speelvoorzieningen stijgen hierdoor met € 37.170. Recreatieschap Drenthe. Op basis van de Kadernota 2025 van het Recreatieschap Drenthe houden we rekening met een voorlopige stijging van de bijdrage aan het Recreatieschap met € 3.310 (betreft de bijdrage in de exploitatie en het Fonds Recreatie en Toerisme). Deze stijging is voornamelijk het gevolg van verwachte loon- en prijsontwikkeling 2025 volgens indexen van het Centraal Planbureau (CPB).
37
Energieverbruik markten en evenementen. Op basis van de ontvangen voorschotfacturen in 2024 voor energieverbruik van onze marktkasten en evenementenkasten verhogen we, in afwachting van vaststellen van nieuw beleid over doorberekenen van kosten afname energie, het budget voor 2025 met € 15.000. 570 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Voor gemeente De Wolden is in 2024 een correctie van € 71.606 (suppletie) ingediend over de jaren 2019 t/m 2023 bij het btw-compensatiefonds over de btw betreffende onderhoud openbaar groen begraafplaatsen. De btw van deze facturen hebben wij altijd gecompenseerd bij de Belastingdienst. Nu geeft de Belastingdienst aan dat deze btw niet gecompenseerd had mogen worden. Dit valt namelijk niet onder openbaar groen maar onder begraafplaatsen. De btw op begraafplaatsen is kostenverhogend. We moeten de jaarlijkse raming verhogen met € 19.115. Toelichting overige opgenomen baten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): N.v.t.
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2025-2028 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Vervangen speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2025
€ 67.500
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2026
€ 67.500
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2027
€ 67.500
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2028
€ 67.500
Toelichting: Op 29 oktober 2020 is het plan van aanpak speelruimtebeleid De Wolden door de raad vastgesteld. Om hier uitvoering aan te geven hebben we in deze begroting de jaarschijf 2028 toegevoegd.
38
05 Solide basis voor De Wolden Het programma Solide basis voor De Wolden bestaat uit de beleidsonderwerpen afval, financiële zelfredzaamheid en grondbeleid. Programmahouder: Rudi Hooch Antink Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden Afval Grondstoffenplan Het grondstoffenplan ‘Van Afval naar Grondstof’ van gemeente De Wolden kent een looptijd tot eind 2025 en dient in de loop van volgend jaar geëvalueerd te worden. Mede op basis van de uitkomsten van deze evaluatie kan vervolgens een start worden gemaakt met de vormgeving van nieuw afvalbeleid gericht op de landelijke doelstelling (50% circulair) in 2030. Inzameldienst De (initiële) overeenkomst met de inzameldienst voor huishoudelijk afval (PreZero) loopt eveneens tot eind 2025. Voornoemde overeenkomst kent een tweetal verlengingsopties (1 x 2 jaar en 1 x 1 jaar) onder voorwaarde van wederzijdse instemming. Op basis van gewijzigd concernbeleid heeft PreZero echter reeds laten weten de samenwerking met gemeente De Wolden voor wat betreft de lediging van minicontainers niet te willen voortzetten na 2025. Sinds de bekendmaking hiervan is onderzoek gestart naar alternatieven om in de loop van 2025 een keuze uit de beschikbare opties te kunnen maken. Daarmee zorgen we ervoor dat de continuïteit van de huisvuilinzameling niet in gevaar komt. Verwerking restafval Het financieel gunstige contract met Attero voor de verwerking van huishoudelijk restafval is in 2024 verlengd tot eind 2027. Daarna kent deze overeenkomst geen verlengingsmogelijkheden meer.
Binnen de ambtelijke Drentse werkgroep Markerein is een verkenning gestart voor de te volgen aanbestedingsstrategie. De resultaten van deze verkenning zullen waarschijnlijk in 2025 leiden tot vervolgstappen in een gezamenlijke Drentse aanbesteding van deze afvalfractie met als doel het sluiten van een contract voor een doelmatige en duurzame be- en/of verwerking.
39
Bestaanszekerheid en Schuldhulpverlening Preventie en vroegsignalering Onze aanpak op het gebied van bestaanszekerheid en schuldhulpverlening legt een grote nadruk op het belang van preventie en vroegsignalering. Om problematische schulden bij inwoners te voorkomen, werkt de gemeente binnen het netwerk van armoedebestrijding samen aan preventie. Daarbij maken we actief gebruik van bijvoorbeeld Geldfit en de VoorzieningenWijzer. Vroegsignalering van schulden is een vast onderdeel van onze dienstverlening op het gebied van schuldhulpverlening. We houden hierdoor zicht op signalen van betalingsachterstanden van onze inwoners, o.a. op het gebied van sociale huur, zorgverzekeraars en nutsvoorzieningen. Deze aanpak willen we in 2025 samen met onze maatschappelijk partners verstevigen. Doorontwikkeling voorliggend veld De effectieve aanpak van armoede en schulden vereist een gezamenlijke inspanning van gemeente en het maatschappelijk voorveld. Uiteindelijk willen we het voor de inwoner zo gemakkelijk mogelijk maken om op de juiste plek hulp te vragen. Dit kan alleen door gezamenlijk met onze partners te kijken naar onze aanpak, en de mogelijk ingangen die inwoners hebben tot onze dienstverlening. De gesprekken die hier in 2024 over gevoerd zijn met onze partners krijgen in 2025 een vervolg.
Beleidsnota We zijn bezig met het opstellen van een nieuwe beleidsnota Armoedeschuldhulpverlening. We verwachten dat we in 2025 deze nota ter vaststelling kunnen aanbieden aan de raad. Het huidige beleid is gedateerd en met het oog op de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening toe aan actualisatie. De onderwerpen Armoede en Schuldhulpverlening worden binnen één beleidsnota gecombineerd vanwege de inhoudelijk overlap van deze beleidsterreinen. Grondbeleid De gemeente De Wolden heeft net als andere gemeentes een behoorlijke woningbouwopgave. Deze opgave staat weergegeven in de Woon(zorg)visie 2023-2027. In 2024 is de Nota Grondbeleid herzien en opnieuw vastgesteld. De Nota Grondbeleid is een kaderstellende beleidsnota waarbij op hoofdlijnen is aangegeven op welke wijze de gemeente met het grondbeleid invloed wil uitoefenen op de ruimtelijke ontwikkeling. Daarbij is aangegeven welk instrumentarium ter beschikking staat en op welke manier verantwoording en beheersing plaatsvindt.
Beleidsdoelen Afval • De mogelijkheden van afval als grondstof zo goed mogelijk benutten. • Bijdragen aan de totstandkoming van een circulaire economie. • Maximaal 100 kilogram restafval per inwoner per jaar inzamelen. • Tenminste 80% van het huishoudelijk afval gescheiden inzamelen. • Toepassen van technieken waarbij afval zoveel mogelijk wordt hergebruikt dan wel een nuttige toepassing krijgt. Grondbeleid • We nemen bij initiatieven in de basis een faciliterende rol in. Waar nodig wordt een actieve rol ingenomen om het gewenste ruimtelijke beleid tot uitvoering te kunnen brengen. • Per ontwikkeling wordt bepaald welke instrumenten we inzetten.
Informatie verbonden partijen N.v.t.
Beleidsindicatoren We zijn als gemeente verplicht om een set met beleidsindicatoren op te nemen in de begroting. Hieronder vindt u de meest recente cijfers die op dit programma van toepassing zijn. De gegevens zijn gepubliceerd op www.waarstaatjegemeente.nl/.
40
05 Solide basis voor De Wolden Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
Omvang huishoudelijk restafval kg per inwoner
De Wolden Nederland Bron
2022
100,9
147,74
CBS - Huishoudelijk afval
Speerpunten In deze begroting hebben we voor dit programma geen speerpunten opgenomen.
Beleidsdocumenten Afval
•
Grondstoffenplan gemeente De Wolden 2020-2025
Financiële zelfredzaamheid
• • • • • • • • • • •
Kadernota Sociaal Domein Afstemmingsverordening Individuele inkomens en studietoeslag De Wolden Wijzigingsverordening Individuele Inkomens- en Studietoeslag 2022 Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive De Wolden Beleidsregels terug- en invordering De Wolden 2018 Beleidsregels bijzondere bijstand en minimabeleid 2022 Beleidsregels Sociale Participatie 2022 Beleidsregels algemene bijstand De Wolden 2019 Beleidsregels Kindpakket 2019 Beleidsregels woonsituatie 2019
Grondzaken
• •
Nota grondbeleid De Wolden Grondprijzennotitie 2024 De Wolden
Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
Meerjarenbegroting 2026
2027
2028
Lasten 030 Beheer ov. gebouwen en gronden
168
193
152
151
152
189
320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
2.586
781
738
969
210
-31
630 Inkomensregelingen
6.335
5.917
4.919
4.914
4.916
4.916
2.237
2.302
2.386
2.020
2.021
2.020
573
190
184
183
183
183
11.900
9.383
8.379
8.237
7.482
7.278
825
43
43
43
43
43
320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
2.872
811
712
944
241
630 Inkomensregelingen
4.175
3.336
3.366
3.366
3.366
671 Maatwerkdienstverlening 18+ 730 Afval 820 Grondexpl. (niet-bedrijventer.) Totaal lasten Baten 030 Beheer ov. gebouwen en gronden
671 Maatwerkdienstverlening 18+
41
3.366
Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
730 Afval
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2.794
2.952
2.952
2.952
2.952
11.516
6.985
7.074
7.305
6.602
6.362
030 Beheer ov. gebouwen en gronden
-656
149
109
108
108
146
320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-286
-30
26
26
-31
-31
630 Inkomensregelingen
2.160
2.581
1.553
1.548
1.550
1.550
730 Afval
-581
-492
-566
-931
-931
-931
820 Grondexpl. (niet-bedrijventer.)
-253
190
184
183
183
183
Totaal saldi
383
2.398
1.305
932
879
917
820 Grondexpl. (niet-bedrijventer.) Totaal Baten
2.818
Meerjarenbegroting
826
Saldi
671 Maatwerkdienstverlening 18+
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 030 Beheer overige gebouwen en gronden In 2025 € 41.000 lager dan in 2024, in 2028 € 37.000 hoger dan in 2027 door mutaties in voorziening onderhoud gebouwen. 320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur De hoogte varieert per jaar door Grondexploitatie Hoge Akkers; het saldo van baten en lasten wijzigt niet. 630 Inkomensregelingen In 2025 is het budget € 998.000 lager dan in 2024. Dit wordt veroorzaakt omdat er in 2024 budgetten zijn overgeheveld vanuit 2023. 730 Afval De afval begroting is geactualiseerd. Dit leidt in 2025 tot € 84.000 hogere lasten. In 2026 en verder worden deze lasten € 366.000 lager door de verwerkingskosten GFT-afval. Toelichting baten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur De hoogte varieert per jaar door Grondexploitatie Hoge Akkers; het saldo van baten en lasten wijzigt niet. 630 Inkomensregelingen Gezien de trend van de afgelopen jaren is de verwachting dat er structureel meer aflossingen van bijstandslening binnenkomen. Daarom is het bedrag vanaf 2025 opgehoogd. 730 Afval Vanaf 2025 € 158.000 hoger dan in 2024 in verband met tariefsverhoging.
Investeringen In deze begroting zijn voor dit programma geen investeringen opgenomen.
42
06 Sportief met elkaar Het programma Sportief met elkaar bestaat uit de onderdelen sport en dorpshuizen. Programmahouder: Rudi Hooch Antink Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden Sport Ontwikkeling zwembaden Een aantal jaren geleden zijn de drie zwembaden in De Wolden geprivatiseerd. Het gaat om De Waterlelie in Zuidwolde, De Slenken in de Wijk en Zwembad Ruinen. Sindsdien ontvangen deze zwembaden jaarlijks een (exploitatie)subsidie en een subsidie voor het schoolzwemmen. Per 1 januari 2024 is de nieuwe Zwemwaterwet van kracht geworden. Deze wet legt de zwembaden de verplichting op om aan einddoelen te voldoen om hygiënisch en betrouwbaar zwemwater aan te bieden. Er moet een uitgebreider beeld van de waterkwaliteit worden aangetoond wat tot hogere kosten leidt. Vorig jaar zijn de subsidies voor het eerst eenmalig geïndexeerd. Maar met o.a. de invoering van de Zwemwaterwet blijven de kosten stijgen. De huidige subsidie blijkt voor alle drie de zwembaden ontoereikend te zijn. Gezien de uitdagingen waarmee de zwembaden de komende jaren worden geconfronteerd, is het van belang om een doorkijk te bieden voor de komende 10 jaar. De gemeenteraad heeft ingestemd met het instellen van een extern onderzoek. De verwachting is dat in het eerste kwartaal van 2025 het onderzoek afgerond is. De gemeente zal een besluit moeten nemen over de uitkomst van dit onderzoek waarbij financiële consequenties verwerkt moeten worden in de meerjarenbegroting.
43
Verduurzaming kleedaccommodaties We hebben onderzoek laten plaatsvinden naar het verduurzamen van onze gemeentelijke kleedaccommodaties. Daarbij zijn ook de financiële consequenties in kaart gebracht. Hiervoor is binnen dit programma een speerpunt opgenomen. Vervanging kunstgrasveld ZZVV/VV Zuidwolde Het in 2014 aangelegde kunstgrasveld van ZZVV en VV Zuidwolde is toe aan vervanging. De afgelopen jaren zijn er tijdens keuringen al verschillende gebreken verholpen. De levensduur van het veld nadert zijn einde. Onderzoek naar behoefte gebruik robotmaaier In een motie die werd aangenomen op 15 juni 2023, heeft de gemeenteraad het college verzocht te onderzoeken of er behoefte is onder de sportverenigingen om een robotmaaier in te zetten. De sportverenigingen ontvangen jaarlijks een beheersvergoeding voor het beheer en (klein)onderhoud van de sportvelden. Bij 8 van de 10 verenigingen worden we als gemeente íngehuurd om de sportvelden te maaien. Dit omvat niet alleen de velden zelf, maar ook de grasstroken langs bosranden, tegelpaden en sloten. In het voorjaar van 2025 gaan we bij een sportvereniging een robotmaaier testen. Daarnaast halen we de ervaringen op van de sportvereniging die zelf een robotmaaier heeft aangeschaft. Dorpshuizen Door de coronacrisis en de hoge energielasten vanaf 2022 zijn dorpshuizen in problemen gekomen.
Om te voorkomen dat dorpshuizen hierdoor zouden omvallen heeft de gemeente een tijdelijk noodfonds energielasten maatschappelijke organisaties opgericht. Particuliere dorpshuizen kunnen gebruik maken van een ondersteuning van de provincie Drenthe. Deze ondersteuning is bedoeld om dorpshuizen te helpen in afwachting van de effecten van een structurele oplossing. Een structurele oplossing betekent uitvoering van energiebesparende maatregelen. Hiervoor dient een verduurzamingsplan aan ten grondslag te liggen. Een aantal dorpshuizen heeft hiervoor al gebruik gemaakt van de ondersteuning van de provincie Drenthe, het Programma Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed. We willen in afstemming met de provincie Drenthe komen tot een verduurzamingsplan voor alle dorpshuizen in de gemeente De Wolden. Daaraan gekoppeld gaan we in 2024 starten met het opstellen van een visie dorpshuizen. Voor eventuele financiële ondersteuning naar aanleiding van de visie en de verduurzaming zal een nadere afweging volgen. Dit zal een meerjarig financieel effect hebben.
Beleidsdoelen Sport • Van jongs af aan vaardig in sport en bewegen. • Vitale sportverenigingen. • Positieve sportcultuur. • Inclusief Sporten en Bewegen. • Beschikken over voldoende, kwalitatief goede en toekomstbestendige sportvoorzieningen. • Duurzame sportinfrastructuur. Dorpshuizen • De dorpshuizen die een actieve bijdrage leveren aan ontmoeting, het verenigingsleven en de sociale vitaliteit en waarvoor dus draagvlak is vanuit het dorp, blijven open.
Informatie verbonden partijen N.v.t.
Beleidsindicatoren We zijn als gemeente verplicht om een set met beleidsindicatoren op te nemen in de begroting. Hieronder vindt u de meest recente cijfers die op dit programma van toepassing zijn. De gegevens zijn gepubliceerd op www.waarstaatjegemeente.nl/.
44
06 Sportief met elkaar Beleidsindicator
Eenheid
Niet-sporters
%
Jaar
De Wolden Nederland Bron
2022
51,7
46,4
Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD’en, CBS en RIVM
Speerpunten 5.1 Sportbeleid en activering Activiteit
Indexatie exploitatie- en schoolzwemmen subsidie zwembaden.
Gevolgen voor de inwoners
Behoud van zwembaden.
Middelen
2025
2026
2027
2028
€ 10.359
€ 10.359
€ 10.359
€ 10.359
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 De raad heeft voor het jaar 2024 besloten om de subsidie aan de zwembaden eenmalig te indexeren. De zwembaden geven aan dat de kosten ten opzichte van de inkomsten blijven stijgen. Ook in 2025. Uit de jaarstukken en gesprekken met de zwembaden komt naar voren dat de eenmalige indexatie 2024 de bestaande en toekomstige tekorten niet zal oplossen. In afwachting van het mogelijke externe onderzoek, zoals beschreven bij Wat speelt er in De Wolden, willen we de exploitatie(subsidie) en subsidie voor het geven van schoolzwemmen nogmaals eenmalig indexeren. Afhankelijk van de uitkomsten van het externe onderzoek en de afwegingen die gemaakt gaan worden rondom het maatregelenpakket met betrekking tot ombuigingen, komen we voor 2026 met een structurele oplossing. 5.1 Sportbeleid en activering Activiteit
Play-offs Eredivisie Suthwalda.
Gevolgen voor de inwoners
Eenmalige toekenning van € 15.000 voor het organiseren van de play-offs voor tennis in 2025. De club is in 2024 kampioen geworden, waardoor het verplicht is de play-offs te organiseren.
Middelen Dekking uit algemene reserve
2025 € 15.000 - € 15.000
2026
2027
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Sinds 2019 speelt Tennisclub Suthwalda in de eredivisie van de nationale tenniscompetitie. In 2024 werd de vereniging voor de derde keer in vier jaar kampioen. Hierdoor moet TC Suthwalda in 2025 de play-offs organiseren, een groot nationaal evenement met veel bezoekers en nationale televisie. Dit vereist de bouw van tijdelijke tribunes en andere faciliteiten op het tennispark. Omdat T.C. Suthwalda de kosten hiervoor niet alleen kan dragen, heeft de vereniging de gemeente om financiële steun gevraagd. Als gemeente ondersteunen we de organisatie van de play-offs met een bijdrage van € 15.000. Daarnaast vraagt de vereniging subsidie aan bij de provincie Drenthe en financiert zij het grootste deel van de kosten zelf. Dit speerpunt is nieuw ten opzichte van de kadernota.
45
5.2 Sportaccommodaties Activiteit
Vervanging kunstgrasveld ZZVV / VV Zuidwolde.
Gevolgen voor de inwoners
Goed bespeelbaar veld om sport te kunnen beoefenen.
Middelen Dekking uit het budget voor kapitaallasten investeringsruimte € 4 miljoen
2025 -
2026
2027
2028
€ 55.000 - € 55.000
€ 54.500 - € 54.500
€ 54.000 - € 54.000
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Het kunstgrasveld nadert het einde van zijn levensduur en is toe aan vervanging. Zodat deze weer voldoet aan de vereiste sporttechnische kwaliteit en de voetbalsport gecontinueerd kan worden. Naar verwachting wordt de toplaag in 2025 vervangen. Op basis van de huidige inzichten zal dit een investering worden van € 500.000. De kapitaallasten zijn in de bovenstaande tabel opgenomen. Hierbij is uitgegaan van een vervangingsduur van 10 jaar en 1% rente. 5.2 Sportaccommodaties Activiteit
Pilot robotmaaier.
Gevolgen voor de inwoners
Duurzaam en kwalitatief goed onderhouden velden.
Middelen
2025
2026
2027
2028
€ 5.000
-
-
-
I/S Incidenteel
-
-
-
-
Structureel
Toelichting: Categorie 3 Op grond van de aangenomen motie zijn we bezig met het uitwerken van een pilot voor inzet van een robotmaaier. In het voorjaar van 2025 gaan we bij een sportvereniging een robotmaaier testen. Daarnaast halen we de ervaringen op van de sportvereniging die zelf een robotmaaier heeft aangeschaft. 5.2 Sportaccommodaties Activiteit
Verduurzaming sporthallen.
Gevolgen voor de inwoners
Toekomstbestendige sporthallen.
Middelen Dekking uit het budget voor kapitaallasten investeringsruimte € 4 miljoen
2025 -
2026 € 51.244 - € 51.244
2027 € 50.778 - € 50.778
2028 € 50.312 - € 50.312
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Voor investeringen verduurzaming sporthal de Buddingehof en sporthal de Marse te Ruinen zal het budget omhoog moeten voor 2024/2025. Reden hiervoor zijn de gestegen prijzen van materialen, montagekosten en een gewijzigd inzicht van type installatie. Voor sporthal de Buddingehof een verhoging van € 200.000 excl. btw, voor sporthal de Marse € 150.000 excl. btw en voor sporthal de Slenken een verhoging van € 35.000 excl. btw. De kapitaallasten zijn in de tabel hierboven vermeld. Er is uitgegaan van een totale investering van € 465.850 en een vervangingsduur van 10 jaar en 1% rente.
46
5.2 Sportaccommodaties Activiteit
Verduurzaming kleedaccommodaties fase 1,2 en 3.
Gevolgen voor de inwoners
Toekomstbestendige kleedaccommodaties.
Middelen Dekking uit het budget voor kapitaallasten investeringruimte € 4 miljoen
2025 -
2026 € 9.672 - € 9.672
2027 € 19.344 - € 19.344
2028 € 19.344 - € 19.344
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Een extern bureau heeft voor ons in kaart gebracht wat de totale investeringslasten zijn als we al onze kleedaccommodaties gaan verduurzamen. Dit kwam uit op een totaalbedrag van afgerond € 2,9 miljoen. Dit investeringsbedrag is als zodanig verwerkt in de kadernota. Onderdeel van deze € 2,9 miljoen is een investering van € 476.000 voor de kleedaccommodatie van DOS'63 (Linde). Gezien de geringe hoeveelheid leden van DOS'63 afgezet tegen het te investeren bedrag hebben we besloten om deze maatregelen niet door te voeren. Voor de dekking van de resterende investeringslasten (afgerond € 2,4 miljoen) maken we gebruik van de € 1,5 miljoen die de raad in mei 2023 reeds beschikbaar stelde en door een onttrekking te doen uit de onderhoudsvoorziening gebouwen (€ 267.000). Om vervolgens de verduurzamingsmaatregelen door te voeren resteert er een investeringsbedrag van € 716.428. In dit speerpunt nemen we voor dat bedrag de kapitaallasten op. Gezien de fasering in uitvoering wijken de kapitaallasten in 2026 af ten opzichte van 2027 en 2028. Omdat we in de kadernota met een hogere investeringsbijdrage hebben gerekend, wijken de kapitaallasten in deze begroting voordelig af. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Activiteit
Ontwikkeling visie dorpshuizen.
Gevolgen voor de inwoners
Zorgdragen voor toekomstbestendige dorpshuizen in de gemeente.
Middelen
2025 PM -
2026 PM -
2027 PM -
2028 PM -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 We gaan in 2024 starten met het opstellen van een visie dorpshuizen. Voor eventuele financiële ondersteuning naar aanleiding van de visie en de verduurzaming zal een nadere afweging volgen en zal een meerjarig financieel effect hebben.
Beleidsdocumenten Sport
• • •
Sportnota 'Sport en Bewegen in De Wolden': 'Versterken, Verbinden en Verzilveren' 2019-2023. Beleidsregels Subsidie Sportstimulering De Wolden 2020. Lokaal Woldens Sportakkoord.
Dorpshuizen
•
Subsidieregeling De Wolden 2016 Paragraaf 2 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
47
Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
Meerjarenbegroting 2026
2027
2028
Lasten 510 Sportbeleid en activering 520 Sportaccommodaties 610 Samenkracht en burgerparticip. Totaal lasten
331
410
397
375
376
376
1.914
2.141
2.294
2.509
2.503
2.493
208
181
180
179
179
179
2.454
2.732
2.872
3.064
3.059
3.049
119
17
13
13
13
373
201
201
201
201
201
373
320
218
214
214
214
331
292
380
363
363
363
1.541
1.940
2.093
2.308
2.302
2.292
Baten 510 Sportbeleid en activering 520 Sportaccommodaties 610 Samenkracht en burgerparticip. Totaal Baten
Saldi 510 Sportbeleid en activering 520 Sportaccommodaties 610 Samenkracht en burgerparticip. Totaal saldi
208
181
180
179
179
179
2.081
2.412
2.654
2.850
2.844
2.835
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 520 Sportaccommodaties Voor de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed is een investeringskrediet van € 1,5 miljoen beschikbaar gesteld (raadsbesluit mei 2023). De bijbehorende kapitaallasten zijn vanaf 2025 opgenomen in de meerjarenbegroting. Toelichting baten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 510 Sportbeleid en activering De specifieke uitkering combinatiefunctionaris is vanaf 2025 opgenomen onder programma 7 Sociaal. Deze verschuiving zorgt ervoor dat er € 110.000 minder baten worden ontvangen ten opzichte van de begroting 2024.
Investeringen Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Verduurzaming sporthallen
2025
465.850
Verduurzaming gemeentelijke kleedaccommodaties fase 1 2024- 2026
2025
353.693 Zie speerpunt
Verduurzaming gemeentelijke kleedaccommodaties fase 2 2026-2028
2027
53.435
Verduurzaming gemeentelijke kleedaccommodaties fase 3 2028- verder
2028 en verder
309.310
Vervanging kunstgrasveld (toplaag) ZZVV VV Zuidwolde
2025
Dit betreft de investeringsbedragen van 3 sporthallen inclusief btw.
500.000 Zie speerpunt
48
07 Sociaal Het programma Sociaal gaat over de beleidsterreinen werk, zorg (o.a. Wmo), jeugdzorg, onderwijs en volksgezondheid. Programmahouder: Mark Turksma Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden Jeugdhulp Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd van het Rijk bevat een groot pakket aan maatregelen om de kwaliteit en effectiviteit van de jeugdzorg structureel te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Dit moet lokaal vormgegeven worden. Het versterken van de sociale basis is hierin een belangrijke pijler. De nota ‘Kansrijk opgroeien in De Wolden’ en de voortgangsrapportage van deze nota, biedt een mooie basis om de hervormingsagenda uit te werken. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Binnen de ontwikkelingen van de Hervormingsagenda Jeugd nemen we ook de uitwerking van het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming mee. Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming van het Rijk biedt perspectief hoe de jeugdbeschermingsketen er in de toekomst slimmer en effectiever uit kan zien. In de komende vijf tot tien jaar zal dit worden geïmplementeerd. Voor gemeente De Wolden betekent dit bijvoorbeeld een transformatie van de samenwerking met Veilig Thuis Drenthe. Transformatie Veilig Thuis Drenthe Veilig Thuis Drenthe is onderdeel van GGD Drenthe en vervult in Drenthe een aantal wettelijke taken in de jeugd- en gezinsbeschermingsketen. Veilig Thuis Drenthe dient, samen met de gemeenten en jeugdhulporganisaties, een transformatie door te maken tot een expertisecentrum gericht op kinden gezinsbescherming.
Veilig Thuis Drenthe heeft een plan ingediend bij de twaalf Drentse gemeenten. In juni 2024 heeft de GGD Drenthe meer inzicht geboden over 2025 en verder.
49
Nu Niet Zwanger Nu Niet Zwanger is een additionele taak ingekocht bij GGD Drenthe. We betaalden dit programma uit het werkbudget van Centrum voor Jeugd en Gezin De Wolden. Voor 2024 is afgesproken om deze taak regulier mee te nemen in de additionele begroting GGD Drenthe. Echter, de kosten van Nu Niet Zwanger stijgen ieder jaar. Er zijn momenteel gesprekken met GGD Drenthe hierover. De voortgang van Nu Niet Zwanger in 2025 is daarom nog onzeker. Jeugdhulpregio Drenthe De Hervormingsagenda en het wetstraject, ‘Wet verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen’, stelt dat de jeugdhulpregio’s voldoende robuust dienen te zijn om de specialistische jeugdhulp regionaal goed te kunnen organiseren. Er zal een nieuwe projectleider starten om binnen de jeugdhulpregio Drenthe (JHRD) te komen tot de daadwerkelijke invulling van de inrichting en governance van de jeugdhulp richting een gemeenschappelijke regeling op Drents niveau (inclusief de inkoop). Onderzocht wordt hoe deze samenwerking tussen de Drentse gemeenten juridisch wordt vastgelegd. Op grond van de Wet gemeenschappelijke regeling kunnen samenwerkende gemeenten kiezen uit drie mogelijkheden: een openbaar lichaam, een bedrijfsvoeringsorganisatie op te richten of een centrumgemeente aan te wijzen die wordt belast met de regionale inkoop.
Terugdringen gevolgen van complexe echtscheidingssituaties In onze gemeente is gebleken dat veel inzet vanuit zowel de preventieve als curatieve jeugdhulp gericht is op scheidingsproblematiek. Deze inzet brengt hoge kosten met zich mee. Het college heeft daarom een meerjarige integrale aanpak vastgesteld hoe we hiermee om gaan. Een integrale aanpak en preventie zijn belangrijk om problemen en schade bij opgroeien en opvoeden van kinderen bij scheiding van ouders te voorkomen. We zien namelijk bij een complexe scheiding negatieve gevolgen voor kinderen en jongeren zoals stress, gehechtheidsproblemen, loyaliteitsconflicten, het niet meer willen zien van een van de ouders en parentificatie. Naar schatting hebben 80% van de kinderen en jongeren die gebruik maken van jeugdzorg gescheiden ouders. We willen de situatie voor kinderen en jongeren verbeteren en tegelijk een onnodig zwaar of lang beroep op jeugdhulp voorkomen. We draaien hiervoor een pilot van 3 jaar. Aangezien we eerst kiezen voor een tijdelijke aanpak financieren we dit uit onze reserve sociaal domein. Onderwijs Voor- en vroegschoolse educatie We willen dat kinderen al vanaf jonge leeftijd gelijke kansen krijgen om op te groeien vanuit een sterke en veilige basis voor hun verdere (school)loopbaan en maatschappelijke participatie.
Afgelopen jaar is er samen met onze partners rondom kinderopvang, onderwijs en jeugd gewerkt aan een nieuw beleidsplan voor- en vroegschoolse educatie (vve). Het beleid is klaar en wordt in 2024 aangeboden aan de raad. De inhoud van het nieuwe beleidsplan vve wordt vertaald naar financiën. Onderwijs- jeugd agenda De Wolden Samen met onze partners rondom kinderopvang, onderwijs en jeugd werken we aan een startnotitie voor het ontwikkelen van een Onderwijs – Jeugd Agenda. Het doel is om opgaven te identificeren, gezamenlijke ambities te formuleren en een agenda op te stellen om in de komende jaren uitvoering te geven aan deze ambities. We vergroten en bundelen daarmee de inzet vanuit kinderopvang, onderwijs, welzijn, gemeente en onze andere maatschappelijke partners. Dit sluit aan bij de lokale ontwikkelingen bijvoorbeeld rondom de Nota Jeugdhulp, voor- en vroegschoolse educatie en ontwikkelingen vanuit IZA/GALA. Hier wordt onder andere onderzocht op welke wijze een aanbod van naschoolse activiteiten/kinderwerk in het kader van een rijke schooldag bij kan dragen aan de brede maatschappelijke ontwikkeling en talent(h)erkenning van de (basisschool)jeugd. Doorstroompunt Gemeente De Wolden maakt deel uit van het Doorstroompunt Zuidwest-Drenthe (voorheen Regionaal Meld- en Coördinatiepunt - RMC), met de gemeenten Hoogeveen, Meppel en Westerveld.