Programmabegroting 2023-2026.pdf
Tekst van het document
8.3 – Wonen en bouwen Activiteit
Aanpassen legesinkomsten vanwege invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en Omgevingswet.
Gevolgen voor de inwoners
Wijziging van landelijke wetgeving heeft tot gevolg dat er minder leges in rekening kunnen worden gebracht bij aanvragen omgevingsvergunningen.
Middelen, dekking uit rijksbijdrage (septembercirculaire 2022)
2023
2024 PM
2025 PM
2026 PM
I/S - Incidenteel PM Structureel
Toelichting: Categorie 1 De wijziging van de landelijke wetgeving heeft tot gevolg dat er minder leges in rekening kunnen worden gebracht bij aanvragen omgevingsvergunningen. De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en de Omgevingswet worden naar verwachting op 1 januari 2023 ingevoerd. (noot: de toegezegde 6 maanden vooraf duidelijkheid komt pas in oktober en hangt af van het oordeel van het adviescollege ICT-toetsing). De Wkb zorgt voor verschuiving van werk en verantwoordelijkheid van de gemeente naar de markt. Dit betekent ook dat we voor dat deel van het werk geen leges in rekening mogen brengen. We verwachten een minderopbrengst van 25% tot 40% voor de eerste jaren (over een heel jaar berekend). Dat is echter sterk afhankelijk van de keuzes die nog gemaakt moeten worden en van het aantal te vergunnen grote bouwprojecten in dat jaar. Daarbij verwachten we een piek in aanvragen eind 2022, zoals gebruikelijk bij grote wetswijzigingen. Die aanvragen moeten vervolgens begin 2023 worden behandeld. Om deze piek op te vangen is tijdelijk extra capaciteit nodig, om de dienstverlening op orde te houden. Hiertegen over staan de legesopbrengsten. Vanuit het gemeentefonds draagt het Rijk bij aan de voorbereidingen die gemeenten moeten treffen voor de inwerkingtreding van de WKB.
Voor De Wolden is dat € 72.243 in 2022 en € 29.406 voor de periode 2023-2026, maar de bedragen worden pas definitief in de septembercirculaire. De bijdrage van het Rijk en de legesinkomsten zorgen ervoor dat er, naar verwachting, momenteel geen financieel effect is. We stellen voor de rijksmiddelen voor 2022 te reserveren voor de extra inzet in 2023.
44
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
03 Wonen en Duurzaam
8.3 – Wonen en bouwen Activiteit
Toepassen 'Ja, tenzij' principe op gebied van de leefomgeving.
Gevolgen voor de inwoners
Meer maatwerk in de dienstverlening met betrekking tot de leefomgeving.
Middelen
2023 € 95.000 -
2024
2025 -
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 We zien steeds meer de behoefte aan maatwerk dienstverlening op het gebied van de fysieke leefomgeving. Dit komt tot uiting in het ‘ja, tenzij’ principe dat we hanteren conform het collegeprogramma en de visie Dienstverlening. We voorzien geen afname in aantal initiatieven, juist met de Omgevingswet zien we eerder een toename ontstaan. Met daarbij een toename in de ondersteunende administratieve taken. Wat de personele gevolgen zijn van de invoering van de Omgevingswet en de Wkb is nu nog niet duidelijk. De verwachting is dat de invoering van de Wkb leidt tot minder personele inzet, wat weer ruimte geeft voor de ‘ja, tenzij‘ aanvragen. Echter de vrijkomende capaciteit moet wel passen bij de competenties die nodig zijn voor de Omgevingswet (meer adviseren en meer maatwerk). We willen ook in 2023 voorzien in de behoefte aan maatwerkdienstverlening die er al enkele jaren is in De Wolden. We voeren in 2024 een impactanalyse uit die ons meer inzicht kan geven in de totaal benodigde personeelscapaciteit vanwege de invoering van de Omgevingswet en de Wkb. De resultaten daarvan nemen we mee in de Kadernota 2025-2028. Om goed in te kunnen spelen op het ‘ja, tenzij’ principe is voor 2023 € 95.000 nodig. Dit is incidenteel budget ter overbrugging naar een nieuw intern evenwicht. 8.3 – Wonen en bouwen Activiteit
Uitvoering geven aan de Wet Kwaliteitsborging bouwen (Wkb).
Gevolgen voor de inwoners
De gemeente is tijdig gereed voor de uitvoering van deze wet en kan de meldingen in kader van de Wkb ontvangen en afhandelen.
Middelen
2023 € 72.000 -€ 72.000 -
2024
2025
2026 -
-
-
I/S - Incidenteel Rijksbijdrage - Structureel
Met de Omgevingswet treedt ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking. Vanuit het gemeentefonds draagt het Rijk bij aan de voorbereidingen die gemeenten moeten treffen tot de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Hiermee wordt capaciteit georganiseerd voor het aanpassen van de werkprocessen en opleiding van de medewerkers. Bij de invoering van de Wkb verwachten we een piek in aanvragen eind 2022, zoals gebruikelijk bij grote wetswijzigingen. Dit heeft effect op de workload en legesopbrengsten begin 2023. We kunnen dit opvangen door tijdelijk extra capaciteit in te zetten. 8.3 – Wonen en bouwen Activiteit
Versnellingsteam woningbouw.
Gevolgen voor de inwoners
Versneld voorzien in de behoefte aan (betaalbare) woningen.
Middelen
2023 € 180.000 -
2024 € 180.000 -
2025 € 180.000 -
2026
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 De behoefte aan woningen is erg groot. Met name voor jongeren is het moeilijk om een betaalbare woning te vinden. Wij willen versnelling aanbrengen in zowel bestaande woningbouwplannen als Gemeente De Wolden
45
03 Wonen en Duurzaam
Programmabegroting 2023-2026
nieuwe woningbouwplannen. Om dit allemaal mogelijk te maken willen we in onze ambtelijke organisatie een apart team Woningbouw inrichten. Dit team houdt zich hoofdzakelijk bezig met woningbouwplannen in De Wolden en bestaat uit diverse disciplines die hierbij betrokken zijn. Het woningbouwteam zal deels bestaan uit de bestaande ambtelijke capaciteit die we op een andere manier inzetten. Op dit moment werken zij immers ook al aan woningbouwplannen. Om de benodigde versnelling te halen is daarnaast nog 1,5 fte aanvullende capaciteit nodig. Daarnaast is er budget nodig om acuut in te kunnen spelen op incidentele knelpunten. Het gaat dan bijvoorbeeld om het inhuren van een adviesbureau voor specifieke, projectgebonden vraagstukken. 8.3 – Wonen en bouwen Activiteit
Monitoring en evaluatie woonbehoefte en beleid.
Gevolgen voor de inwoners
Sneller inspelen op onverwachte ontwikkelingen op de woningmarkt.
Middelen
2023
2024 € 10.000 -
-
2025
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 Op dit moment is de druk op de woningmarkt erg hoog. Uit het woningmarktonderzoek blijkt dat de toekomstige woonbehoefte onzeker is. Vestiging in de regio is nu positief, maar fluctueert sterk met de economische ontwikkeling in Nederland. Geopolitieke ontwikkelingen kunnen bovendien grote invloed hebben op de woonbehoefte ten aanzien van bijvoorbeeld statushouders en arbeidsmigranten. Daarom evalueren wij de woonbehoefte en het woonplan iedere twee jaar en komen wij met voorstellen tot aanpassingen als de actualiteit daarom vraagt. Dit houdt ons flexibel en daarmee kunnen we sneller inspelen op onverwachte ontwikkelingen op de woningmarkt. En kunnen we woningbouwplannen op- en afschalen wanneer nodig. Voor het monitoren en evalueren is het noodzakelijk om tussentijds de woonbehoefteraming te actualiseren. Hiervoor is de inhuur van externe expertise noodzakelijk. 8.3 – Wonen en bouwen Activiteit
Reservering actualisatie Woonvisie.
Gevolgen voor de inwoners
Actueel woonbeleid.
Middelen
2023
2024 -
2025 -
-
2026 I/S € 35.000 Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 1 Om goed in te kunnen spelen op de ontwikkelingen in de woningmarkt is het van belang dat wij beschikken over actueel woonbeleid. Sinds 1 januari 2022 zijn gemeenten bovendien wettelijk verplicht om een actuele woonvisie te hebben. Op dit moment zijn wij bezig met de actualisatie van de woonvisie. Deze woonvisie krijgt een looptijd van 2023-2027. In 2026 moeten wij de woonvisie daarom opnieuw actualiseren. Hiervoor is de inhuur van externe expertise essentieel. Voor de huidige actualisatie was een budget beschikbaar van € 27.500. Dit budget bleek beperkt en alleen toereikend doordat het woningmarktonderzoek recent (regionaal) is uitgevoerd en het overige beleid (zoals de toekomstvisie) recent geactualiseerd is. Daarom reserveren wij een bedrag van € 35.000 voor de volgende actualisatie van de woonvisie.
46
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
03 Wonen en Duurzaam
8.3 – Wonen en bouwen Activiteit
Programma Vitale Vakantieparken.
Gevolgen voor de inwoners
Vitale recreatieve parken en voorzieningen en transformatie naar wonen op nietvitale vakantieparken.
Middelen 2023
2024 PM -
2025 PM -
2026 PM -
I/S PM Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 Voor uitvoering van het programma Vitale Vakantieparken is incidenteel geld nodig in de periode 2023-2027. Ervaringen elders in het land, zoals op de Veluwe en bij collega-gemeenten in Drenthe, tonen aan dat gerichte inzet op vitalisering en transformatie na 3 à 4 jaar resultaten laten zien. Daarom is gekozen voor een programmastructuur die na 5 jaar overgaat in reguliere werkprocessen. Met name in het begin van dit programma is extra inzet, kennis en kunde nodig. Hierbij gaan de kosten voor de baten uit. Florerende vakantieparken leveren ons meer inkomsten op uit forensenbelasting en lokale bestedingen. De te transformeren parken leveren inkomsten op uit leges, OZB, de vereveningsbijdrage en gemeentelijke belastingen. In het eerste kwartaal 2023 wordt de gemeenteraad een voorstel voorgelegd met daarin verschillende scenario’s inclusief de gedetailleerde uitwerking hiervan. De verwachting is dat over een periode van 4 jaar de kosten circa € 1 miljoen zullen zijn.
Beleidsdocumenten Algemeen
• • •
Toekomstvisie 2005-2020, vastgesteld d.d. 22 december 2005. Raadsbreed Programma De Wolden 2022-2026 "We doen het samen", maart 2022. Collegeprogramma 2022-2026 'De Wolden geeft energie!', april 2022.
Wonen
• •
Woonplan 2017–2022, vastgesteld 6 juli 2017. Kadernotitie Vitale Vakantieparken, vastgesteld 30 november 2017.
Milieu & Duurzaamheid
• • • • • •
Actieplan Klimaat & energie 2021-2024 vastgesteld door de raad op 29 oktober 2020. Beleidsnotitie Alternatieve Energiebronnen, vastgesteld 29 september 2016. Nota Bodembeheer, vastgesteld door de raad op 27 mei 2021. Geurgebiedsvisie, vastgesteld door de raad op 10 juni 2010. Oplegger RES 1.0 regio Drenthe, vastgesteld door de raad op 24 juni 2021. RES 1.0 regio Drenthe, vastgesteld door de raad op 24 juni 2021.
Ruimtelijke Ontwikkeling
• • • • • •
Structuurvisie De Wolden 2010–2030, vastgesteld in maart 2011. Nota Grondbeleid gemeente De Wolden 2019-2022. Welstandsnota 2013, vastgesteld 13 december 2012. (facet)Bestemmingsplannen en beheersverordeningen. Landschappelijk Ontwikkelings Kader, vastgesteld door de raad op 29 november 2012 (aangevuld met deel 4 Wind- en zonne-energie in oktober 2017). Ambitiedocument Omgevingswet De Wolden, vastgesteld door de raad op 25 januari 2018.
Taakstelling en lopende projecten
Gemeente De Wolden
47
03 Wonen en Duurzaam
Programmabegroting 2023-2026
Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x 1000)
2021
2022
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Lasten 740 Milieubeheer
358
472
367
367
367
367
810 Ruimtelijke ordening
886
699
512
502
502
502
830 Wonen en bouwen
880
3.300
869
871
871
871
2.124
4.470
1.748
1.740
1.740
1.740
Totaal lasten
Baten 740 Milieubeheer
31
10
10
10
10
10
810 Ruimtelijke ordening
629
104
105
105
105
105
830 Wonen en bouwen
774
3.130
749
749
749
749
1.435
3.244
863
863
863
863
740 Milieubeheer
328
462
357
357
357
357
810 Ruimtelijke ordening
256
595
407
397
397
397
830 Wonen en bouwen
105
170
120
122
122
122
Totaal saldi
689
1.227
885
876
876
876
Totaal baten
Saldi
Toelichting op de lasten: 7.4 - Milieubeheer De daling van de lasten wordt vooral veroorzaakt door lagere begrote kosten voor Energiebeheer (€ 104.000 lager). Dit heeft de volgende oorzaken: • Er waren aanvullende middelen vanuit het Klimaatakkoord die voor 2023 € 48.000 lager waren ingeschat. De toekomstige middelen zijn nog niet bekend. • Er loopt een subsidie voor LED-verlichting af in 2022 van € 31.000. • Er is in 2022 een incidenteel budget overgeheveld voor het opleiden van woon- en energiecoaches van € 25.000. Na afloop van 2022 is het pas bekend hoeveel er over wordt geheveld naar 2023. 8.1 - Ruimtelijke ordening De daling van de lasten wordt vooral veroorzaakt door lagere begrote kosten voor personele doorbelasting (€ 187.000 lager). 8.3 - Wonen en bouwen Het verschil wordt veroorzaakt doordat de baten en lasten voor Proeftuin Ansen jaarlijks opnieuw worden opgevoerd in de begroting. Toelichting op de baten: 8.3 - Wonen en bouwen Het verschil wordt veroorzaakt doordat de baten en lasten voor Proeftuin Ansen jaarlijks opnieuw worden opgevoerd in de begroting.
48
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
03 Wonen en Duurzaam
Investeringen Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2023-2026 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Aankoop perceel van het waterschap de Baete te Ruinen
2023
€
138.000
Voorbereidingskrediet grondexploitatie de Baete te Ruinen
2023
€
50.000
Sportvoorzieningen en infrastructuur de Baete te Ruinen
2023
€
90.000
Voor een nadere toelichting op de verschillende investeringen, verwijzen we naar de betreffende speerpunten hiervoor.
Gemeente De Wolden
49
04 Samen vooruit
Programmabegroting 2023-2026
04 Samen vooruit Het programma Samen vooruit bestaat uit de beleidsonderwerpen economische zaken, landbouw, recreatie en toerisme, cultuurhistorie, groen en spelen. Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Economische zaken De Wolden is een plattelandsgemeente, gunstig gelegen in de economische groeiregio Zwolle. De gemeente bruist als het gaat om ondernemerschap, wat tot uiting komt in het hoge aantal inschrijvingen in de Kamer van Koophandel (3.310 op 24.514 inwoners). De meeste bedrijven hiervan zitten in de sectoren landbouw en handel. Opvallend is het hoge aantal ZZP-ers in De Wolden. Dit aantal is bijna drie keer zoveel als andere gemeenten in Nederland en ze hebben een hoger inkomen dan het Drents gemiddelde voor deze groep.
50
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
04 Samen vooruit
Als gekeken wordt naar aantal banen zijn de grootste sectoren: • Zakelijke dienstverlening (28,6%) • Landbouw (19,6%) • Collectieve sector (16,3%) • Handel (14,4 %) • Industrie (14.1%) • Overige dienstverlening (6,9%) • Recreatie (6,5%). Landbouw De agrarische sector is als grootste grondgebruiker voor De Wolden zowel economisch als ruimtelijk/landschappelijk belangrijk. Het CBS telde in 2021 363 agrarische bedrijven in De Wolden, waarvan 155 melkveehouderijen, 86 overige rundveehouderijen, 45 akkerbouwbedrijven, 22 varkenshouderijen, 21 pluimveehouderijen en nog een aantal overige sectoren/mengvormen. Het overgrote deel van de bedrijven zijn grondgebonden familiebedrijven. Nederlandse agrarische bedrijven, ook die in De Wolden, behoren tot de wereldtop als het gaat om efficiëntie en een lage impact op het milieu per kilogram product. De productie per hectare en per dier is hoog en dat heeft effect op de omgeving. Vanuit Europese en landelijke beleidskaders worden daarom steeds strengere normen opgelegd als het gaat om bijvoorbeeld het gebruik van mest, gewasbeschermingsmiddelen, diergeneesmiddelen, stikstof- en CO2-uitstoot en water. Het landelijk gebied is daarnaast ook in beeld voor verdere natuurontwikkeling, productie van groene energie, waterberging en woningbouw. De ruimte voor landbouwproductie staat onder druk.
De besluiten die van invloed zijn op de toekomst van de landbouw liggen veelal op landelijk, provinciaal of Europees niveau. Als gemeente kunnen we een belangrijke rol spelen in het ondersteunen van innovatie en toekomstbestendige bedrijfsontwikkeling. Ook zullen agrarische ondernemers met toekomstvragen en ideeën vaker aankloppen bij de gemeente in verband met vergunningen, subsidies, (planologische) ruimte voor innovatie en andere verdienmodellen. Dit bleek uit dialoogbijeenkomsten en een onderzoek onder agrarische ondernemers. Inmiddels is een transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw ingesteld waar een subsidieregeling aan gekoppeld wordt. Ook werken we samen met andere partners aan innovatie, ruimte voor de landbouw en ondersteuning van de landbouwtransitie. Om de agrarische ondernemers goed te kunnen bedienen is het nodig onze organisatie aan te vullen met een agrarisch contactpersoon. Toerisme en recreatie De Wolden is een toeristische gemeente. Het Dwingelderveld, Reestdal, Boswachterij Ruinen en de typisch Drentse dorpen zijn belangrijke toeristische trekpleisters. De regionale ligging van De Wolden maakt de gemeente tot een aantrekkelijke plaats om te verblijven. De gemeente vormt een goede uitvalsbasis om in de regio trekkers als Nationale Parken, attractiepark Slagharen, Wildlands, Drents Museum en Giethoorn te bezoeken.
Recreatie en toerisme is een belangrijke economische pijler en de vooruitzichten zijn positief, binnenlands toerisme zit, mede door Covid19, in de lift. Er zijn ongeveer 150 bedrijven die overnachtingsmogelijkheden bieden (bron: cijfers Toeristenbelasting 2021 De Wolden). Volgens de cijfers in het meest recente Ecorys rapport uit 2019, zijn er in De Wolden circa 850 werkzame personen direct gelieerd aan de sector. We stimuleren het toerisme en de recreatie ter versterking van de lokale economie, werkgelegenheid en het voorzieningenniveau. We bieden ruimte voor innovatie aan ondernemers die inspelen op actuele trends en ontwikkelingen. Samenwerking Het stimuleren van de economie en ondernemerschap is niet af te dwingen met wetten en regels. Het vraagt om goede samenwerking en om het faciliteren van goede ontwikkelingen en initiatieven. Als gemeente werken we daarom intensief samen met de volgende partners: • Ondernemersplatform De Wolden • Ondernemersverenigingen en brancheorganisaties • Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe • Recreatieschap • Marketing Drenthe • Vereniging Gebiedspromotie De Wolden • Regio Zwolle en Kennispoort Regio Zwolle • Ik Ben Drents Ondernemer
Gemeente De Wolden
51
04 Samen vooruit
Programmabegroting 2023-2026
Cultuurhistorie Het cultureel erfgoed in de gemeente De Wolden is rijk en divers. Het omvat het gebouwde erfgoed, archeologie en immaterieel erfgoed. Maar ook het historisch cultuurlandschap van de veenontginningen, het esdorpenlandschap en de jonge ontginningen en ruilverkavelingen. We zien steeds meer aandacht voor en interesse in jonger erfgoed. Bijvoorbeeld voor erfgoed gerelateerd aan de Tweede Wereldoorlog, het jonge landschap van Drenthe en post65 erfgoed (periode 1965 tot 1990). De jonge laag van het Drentse cultuurlandschap wordt provincie breed geïnventariseerd en onderzocht in een project waarvan De Wolden in de werkgroep vertegenwoordigd is. De informatie levert nieuwe kennis voor de cultuurhistorische waardenkaart op, die gebruikt kan worden voor ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. De eerste resultaten zijn inmiddels opgeleverd en in 2023 verwachten we deze breder te kunnen delen met de organisatie en inwoners. We participeren in een pilot van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed over post65 erfgoed. De pilot in Drenthe concentreert zich met name op het buitengebied en sluit daarmee aan op het onderzoek naar het jonge landschap. Gelijktijdig onderzoekt de provincie ook de bebouwing uit deze post65 periode.
Door de opgave waar de agrarische sector voor staat wat stikstof, biodiversiteit en verdere verduurzaming betreft kan dit een kans zijn om cultuurlandschappen te herstellen of te versterken. Om die kansen te benutten is het delen van kennis over cultuurhistorie, door middel van de Cultuurhistorische Waardenkaart, met de agrarische sector, de interne organisatie en belanghebbenden erg belangrijk. De Cultuurhistorische Waardenkaart zullen we ook gebruiken bij het opstellen van het omgevingsplan in het kader van de Omgevingswet. Mogelijk leidt dit nog tot aanvullingen op de Cultuurhistorische Waardenkaart. In 2022 is de Hunnenkloosterberg in Boswachterij Ruinen als aardkundig monument door de provincie aangewezen. Hierbij wordt in oktober 2022 een informatiebord geplaatst. De locatie van dit aardkundig monument is aangesloten aan het bestaande wandelknooppuntennetwerk door dit gebied. Deze locatie is een van de vele locaties die “Het Verhaal van De Wolden” vertelt, in het kader van Gemeente De Wolden culturele gemeente Drenthe 2023-2024. Groen Bij het uitvoeren van werkzaamheden in de openbare ruimte krijgt een bedrijf al gauw te maken met beschermde soorten onder de Wet natuurbescherming. In veel gevallen is een ontheffing Wet natuurbescherming nodig voor het uitvoeren van werkzaamheden.
Met een vastgestelde gedragscode hoeft voor veel werkzaamheden geen ontheffingsprocedure te worden doorlopen wat tijdwinst oplevert, de administratieve lasten beperkt en kosten bespaart. Ook geeft de gedragscode een duidelijke, uniforme werkwijze voor een organisatie: hoe wordt binnen de kaders van de Flora- en faunawet gewerkt en hoe wordt zorgvuldig handelen geborgd. Daarmee wordt de kans op overtreding van de Flora- en faunawet verkleind en de kans op vertraging, stil leggen van werkzaamheden en eventuele negatieve publiciteit beperkt. De gedragscode schept ook duidelijkheid in de verplichtingen en taakverdeling tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers. We vinden het noodzakelijk als gemeente een gedragscode bestendig beheer te hebben voor onderhoudswerkzaamheden in de openbare ruimte. In 2022 is daarom begonnen met de uitwerking van een leidraad. In de eerste helft van 2023 stellen we de gedragscode bestendigbeheer De Wolden en de Leidraad (interne instructie) vast. Dit zal consequentie hebben voor opleiding van medewerkers, uitvoering van werk en werkmethode. Een grote impact op de voorbereiding en uitvoering zal voortkomen uit verplichte ecologisch werkprotocollen. In een ecologisch werkprotocol wordt vastgelegd hoe tijdens de werkzaamheden rekening moet worden gehouden met de natuurwaarden.
Gedegen onderzoek naar de aanwezigheid van beschermde soorten is een belangrijke basis voor het ecologisch werkprotocol. We verwachten hierdoor in de toekomst extra budget nodig te hebben om dit protocol uit te kunnen voeren. Plan invasieve soorten Er geldt een Europees verbod op bezit, handel, kweek, transport en import van een aantal schadelijke exotische planten en dieren. Deze soorten staan op de zogenoemde Unielijst. Gemeente De Wolden heeft geen vastgestelde aanpak en bijbehorende financiële middelen voor het behandelen van soorten op de Unielijst. Een Plan invasieve soorten zal worden opgesteld 52
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
04 Samen vooruit
(opstellen in nader te bepalen periode) om beleidsmatig en beheersmatig afspraken vast te leggen wat de aanpak is. Daarin zal ook, vanwege de overlast, de aanpak van Japanse duizendknoop worden meegenomen ondanks dat deze niet meer op de Unielijst staat. Naar verwachting is in de toekomst extra budget nodig voor de uitvoering hiervan. Beleids- en beheerplannen vernieuwen Momenteel wordt met behulp van een extern bureau gewerkt aan het opstellen van een Nota kapitaalgoederen (wettelijke plicht). Na vaststelling van de Nota zullen diverse beleids- en beheerplannen moeten worden geactualiseerd. De volgorde en planning hiervan moet nog nader bepaald worden. Met ingang van 2023 starten we met vernieuwen van deze plannen. Evaluatie Eikenprocessierups bestrijdingsmethode De huidige methode is tot op heden niet geëvalueerd en wordt al enkele jaren toegepast. Eind 2022 tot begin 2023 willen we dit beleid evalueren en zo nodig met voorstellen komen voor bijstelling inclusief de gevolgen voor het beschikbare budget. Spelen Uit de evaluatie van het speelruimtebeleid in 2020 is gebleken dat veel speeltoestellen zijn verouderd en vervangen moeten worden. Om de veiligheid van de speelvoorzieningen te waarborgen geven we invulling aan de vervanging van speeltoestellen, door de verenigingen, stichtingen en scholen actief te benaderen en, waar nodig, ondersteuning te bieden.
Hiervoor is jaarlijks een krediet beschikbaar van € 67.500 die ingezet kan worden als cofinanciering bij de vervanging van speeltoestellen. Schoolpleinen Revolutie Drenthe IVN Noord, Stichting Kunst & Cultuur en SportDrenthe gaan, in opdracht van de provincie Drenthe, de komende jaren aan de slag met het project ‘Schoolpleinen Revolutie Drenthe’. Het doel van dit project is om schoolpleinen om te zetten in ‘buitenlokalen’: groene en gezonde speel- en leeromgevingen, die de zintuigen prikkelen en kinderen de ruimte geven om te bewegen en ontdekken. In 2022 is CBS De Arendsvleugel in Ruinerwold geselecteerd en ontvangt € 20.000 voor het uitvoeren van haar plannen.
Trends en ontwikkelingen Economische zaken De regionale economie en vrijetijdseconomie zijn onderhevig aan diverse meer algemene trends en ontwikkelingen, zoals: • Vergrijzing, ontgroening en krimp beroepsbevolking. • Covid-19-pandemie. • Stijgende energie- en grondstofprijzen. • Inflatie. • Tekorten op de arbeidsmarkt. • Next Economy: smart industrie, open innovatie, automatisering en robotisering, smart logistics en circulaire economie. • Energietransitie en duurzaamheid. Deze ontwikkelingen vragen aanpassingen van bedrijven maar bieden ook nieuwe marktkansen. Impact Covid-19 op economie Het is nog onzeker of we ook aankomende winter weer met lock-downs te maken krijgen. Het Rijk heeft de afgelopen twee jaar een steunpakket aangeboden en de economische cijfers geven een gunstig beeld. Er zijn weinig faillissementen, een lage werkloosheid en er is sprake van economische groei. Dat neemt niet weg dat een aantal ondernemers hard zijn geraakt. Daarnaast is het de vraag of de ondernemers die eerder verleende steun (of uitgestelde belastingschulden) terug moeten betalen daardoor in de problemen komen. Het blijven onzekere tijden waardoor we ook in 2023 geconfronteerd kunnen worden met veranderende economische omstandigheden. Bedrijventerreinen We willen ondernemers de mogelijkheid bieden om in De Wolden te starten, te wonen en te werken op dezelfde plek.
Er blijkt veel vraag naar nieuw vestiging op de bedrijventerreinen bij de kern-
Gemeente De Wolden
53
04 Samen vooruit
Programmabegroting 2023-2026
dorpen. We investeren daarom in de revitalisering en het daarmee toekomstbestendig maken en houden van de bedrijventerreinen. Indien nodig bij aantoonbare behoefte verkennen we de mogelijkheid om bestaande bedrijventerreinen uit te breiden. Op dit moment zijn we al (met eventueel private partijen) bezig met de uitbreiding van Ruinerwold (Hoge Akkers II) en Ruinen (Voor de Blanken). In voorfase van behoefteonderzoek zijn we bezig met Zuidwolde en Koekange. In 2023 zullen we een bedrijventerreinenvisie opstellen waar wij nader in gaan op de bedrijventerreinen in De Wolden. Toerisme en recreatie Door Covid-19 trok vorig jaar de binnenlandse kampeersector juist sterk aan en zaten alle campings vol. Daarnaast zagen we ook een andere ontwikkeling, de workation, vakantie houden en werken tegelijk. Nu de coronamaatregelen van de baan zijn en buitenlandse bestemmingen ook weer tot de mogelijkheden behoren zien we dat dit vooral effect heeft op de kampeersector en deze een mindere bezetting kent dan het voorgaande jaar. De vakantiehuisjes en B&B’s daarentegen zijn wel goed bezet. De coronacrisis heeft een behoorlijke impact op de evenementen branche en culturele instellingen gehad. Desondanks worden er nu toch weer leuke en nieuwe evenementen georganiseerd en staan er diverse evenementen voor 2023 op de planning.
We blijven een ondernemende gemeente die nieuwe initiatieven positief tegemoet treedt en die mee wil werken om kansen te benutten. We staan open voor initiatieven, zoals een onderscheidende en vernieuwende hotelvoorziening evenals andere bijzondere verblijfsaccommodaties die een toevoeging zijn aan het toeristisch profiel van (Zuidwest-)Drenthe en De Wolden. Daarnaast willen we in 2023 beleid ontwikkelen voor onder andere de vestiging van camperplaatsen, minicampings, B&B’s en recreatiewoningen. Dit ook om de kwaliteit en kleinschaligheid te borgen. Tevens zijn we bezig te onderzoeken op welke manier afdracht van toeristenbelasting door AirBnb locaties kunnen zeker stellen. Zie voor een concreet speerpunt de paragraaf Algemene dekkingsmiddelen. Gebiedsplan Ruinen Het aantrekken van toeristen levert een positieve bijdrage aan de economie van De Wolden, maar er zijn ook negatieve effecten zoals toenemende drukte en soms (verkeers)overlast. Met name het gebied tussen het Dwingelderveld en Ruinen vraagt extra aandacht voor een goede balans tussen toerisme en leefbaarheid. In 2021 is een notitie opgeleverd waarin 5 kansen zijn benoemd die kunnen dienen als uitgangspunt voor een gebiedsontwikkeling/kwaliteitsimpuls: 1. Verkeersgeleiding N375 2. Doorontwikkeling Buitencentrum De Poort 3. Reconstructie Benderse 4. Reconstructie Oude Benderseweg 5.
Routelandschap Ruinen - Dwingelderveld Midden 2022 heeft de gemeente opdracht gegeven aan een verkeerskundig- en communicatiebureau om nader onderzoek uit te voeren naar de verkeersbewegingen en de verkeerstechnische oplossingen. Het bureau moet inzicht geven over haalbare invullingen van de kansen en maatregelen. Het verkeersonderzoek zal meer duiding geven aan de inhoud van de maatregelen. De provincie Drenthe heeft aangegeven om samen met de beide gemeenten en overige instanties te willen investeren in het gebied. Om het gehele overzicht te houden en alle partijen te verbinden gaan wij op zoek naar een externe projectleider om het proces te begeleiden. De dekking van deze kosten brengen we hiervoor in beeld. Zowel de provinciale Taskforce Vitale Vakantieparken als de gemeenten De Wolden en Westerveld zullen moeten bijdragen aan de bekostiging.
54
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
04 Samen vooruit
Stikstof Om de natuurdoelen in Natura 2000 gebieden te kunnen halen moet de stikstofuitstoot, ook bij de landbouw, verminderen. De provincie heeft van het Rijk de opdracht gekregen om gebiedsplannen op te stellen. Deze ontwikkeling heeft grote gevolgen voor de toekomst van (Woldense) agrarische bedrijven. De provincie Drenthe is aan zet om met alle betrokken partners te komen tot een plan voor Drenthe. Ook de gemeenten worden hierbij betrokken. De stikstofaanpak wordt onderdeel van het Nationaal Programma Landelijk Gebied, waar ook maatregelen gericht op het verminderen van de CO2-uitstoot en de waterkwaliteit onder vallen. Important Bird Area Reestdal In oktober 2019 publiceerden Vogelbescherming Nederland en SOVON Vogelonderzoek Nederland een nieuw rapport over Important Bird Areas (IBA) in the Netherlands 2019. In het rapport worden 39 nieuwe IBA’s geïdentificeerd, waaronder het Reestdal en de voormalige vloeivelden in Slagharen-de Krim. In het verleden werden vrijwel alle IBA’s in Nederland aangewezen als Natura 2000 gebieden. De natuurdoelstellingen in Natura 2000 gebieden kunnen onvoorziene gevolgen hebben voor functies buiten die gebieden, daarom willen we op dit moment geen nieuwe Natura 2000 gebieden in onze gemeente.
Samen met de gemeentes Staphorst en Hardenberg, en met organisaties in de landbouw en bouwsector, hebben we in 2020 een brief naar de minister van LNV gestuurd, met het verzoek om voorlopig geen nieuwe Natura 2000 gebieden aan te wijzen. Het Reestdal gebied is aangemerkt als ‘Important Bird Area’ als gevolg van de grote populatie ooievaars in het gebied. In het collegeprogramma staat dat we willen weten wat de mogelijke invloed is van deze vogels en andere dieren op de biodiversiteit in het gebied. Daarom willen we hier een gezamenlijk onderzoek voor instellen samen met onder andere natuur- en landbouworganisaties. In 2022 heeft de vogelgriep hard toegeslagen bij de ooievaars. We beginnen daarom met verkennende gesprekken met diverse organisaties, waaronder provincie Drenthe, Landschapsbeheer Drenthe (weidevogelwerkgroep), jagersverenigingen en onze buurgemeenten Meppel, Hardenberg en Staphorst. Die gesprekken leiden tot een nadere probleemdefinitie, inkadering van de onderzoeksvraag en inzicht in de kosten. Daarna kan besloten worden of een onderzoek op dit moment wenselijk en haalbaar is. Biodiversiteit Om de biodiversiteit in Nederland te verbeteren ligt er niet alleen een opgave in natuurgebieden. Ook in bermen, watergangen, plantsoenen, tuinen, akkers en weilanden kan de biodiversiteit worden verbeterd.
Provincie Drenthe is gestart met de aanpak Basiskwaliteit Natuur om de natuurwaarden buiten de natuurgebieden te vergroten. Cultuurhistorie Vanuit cultuurhistorie zijn er verbindingen met andere programma's. Binnen de culturele agenda van De Wolden bestaat een pijler 'het verhaal van De Wolden'. De combinatie tussen cultuur en erfgoed is zeer kansrijk en we zien een toename van initiatieven met een erfgoedcomponent. Binnen de pijler zetten we ons in voor het versterken van het aandeel van cultuurhistorie in initiatieven vanuit de culturele sector. Binnen het ruimtelijk domein dienen cultuurhistorische waarden als inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen en zijn in sommige gevallen zelfs leidend. Het delen van kennis over erfgoed blijft belangrijk. Daarom gaan we onderzoeken op welke manier we de informatie die in de cultuurhistorische en archeologische beleidskaarten staat, op een laagdrempelige manier kunnen delen met inwoners, toeristen en vooral ook het onderwijs. Vanuit het primair onderwijs komt een duidelijke behoefte naar voren op het gebied van erfgoededucatie. Voor de Open Monumentendag 2023 zal de samenwerking met scholen aan worden gegaan, om ook met erfgoed aan te sluiten bij het educatief programma van “het verhaal van De Wolden” in kader De Wolden culturele gemeente Drenthe 2023/2024.
Groen Als gevolg van extreem weer in Nederland (hevige neerslag en lange periodes van hitte en droogte) dient de openbare ruimte te worden aangepast aan de effecten van klimaatverandering. Nieuwe openbare ruimte dient klimaatadaptief en natuurinclusief ontwikkeld te worden. Vergroening van de openbare ruimte is hiervoor essentieel. Onder vergroening van de openbare ruimte kan worden verstaan: toepassen van open verharding, (klimaat)bomen, gevelbeplanting, groene daken, oeverbeplanting, (klimaat)beplanting.
Gemeente De Wolden
55
04 Samen vooruit
Programmabegroting 2023-2026
Beleidsdoelen Economische zaken • Stimuleren van bedrijvigheid. • Bijdragen aan het aantrekkelijk houden van het winkelgebied. • Bijdragen aan het verbeteren van het ondernemers- en vestigingsklimaat. • Onderhouden van een goede relatie met het bedrijfsleven. • Streven naar een ondernemersgerichte dienstverlening. • Bevorderen van de overgang naar een toekomstgerichte landbouwsector. Toerisme en recreatie • Stimuleren van toerisme en recreatie in De Wolden. Om het ambitieniveau te duiden, streven we samen met de sector, naar groei van de bestedingen boven het Drents gemiddelde. • Bijdragen aan het leefklimaat voor onze inwoners door de aanleg van recreatievoorzieningen te stimuleren/realiseren. Dit draagt indirect bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven. • Belevingswaarde van cultuurhistorie vergroten onder ander door het 'beleefbaarder' en toegankelijker te maken van cultuurhistorie en erfgoed. Cultuurhistorie • Onze cultuurhistorische waarden behouden en benutten. • Cultuurhistorie als stimulans gebruiken voor het toeristisch-recreatief beleid. • Cultuurhistorie als onderlegger en drager voor ruimtelijke kwaliteit bij gebiedsontwikkeling en maken omgevingsplan. • Cultuurhistorie onder de aandacht brengen in de eigen organisatie en in het bijzonder als afwegingsfactor bij het inrichten van de openbare ruimte.
• Het verhogen van de publieke kennis en verhogen van laagdrempelige verspreiding van kennis van en over cultureel erfgoed richting inwoners, bezoekers/toeristen en (potentiële) bedrijven. • Het verhogen van de betrokkenheid en verbinding door actieve promotie, evenementen, voorlichting, educatie van passieve en actieve betrokkenheid van inwoners en bedrijven in cultureel erfgoed. Groen • De openbare ruimte onderhouden op het vastgestelde kwaliteitsniveau. • Werken aan een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. • Een veilige, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving behouden. • Bermen ecologisch beheren daar waar het meest kansrijk is in meer samenhang. Als gevolg hiervan op natuurlijke wijze beheersing van de eikenprocessierups. Spelen • De speeltuinverenigingen en scholen ondersteuning bieden bij het beheer en onderhoud van de speelvoorzieningen. • Scholen ondersteunen bij het ontwikkelen van plannen voor het project ‘Schoolpleinen Revolutie Drenthe’.
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Recreatieschap Drenthe te Dwingeloo - taakveld 05.70.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen.
56
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
04 Samen vooruit
'Samen vooruit' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Functiemenging in %
2021
45,3%
53,3%
Vestigingen (van bedrijven) per 1.000 inwoners 15-64 jr
2021
199,3
165,1
Banen per 1.000 inwoners 15-75 jr
2021
481,8
685,7
Netto arbeidsparticipatie in % van de beroepsbevolking
2020
69,8%
68,4%
Functiemenging: De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen nul (alleen wonen) en honderd (alleen werken). Bij een waarde van vijftig zijn er evenveel woningen als banen.
Speerpunten 3.1 – Economische ontwikkeling Activiteit
Uitvoeringsbudget toekomstbestendige bedrijventerreinen.
Gevolgen voor de inwoners
Aantrekkelijke vestigingsplaats voor ondernemers en behoud/uitbreiding van werkgelegenheid.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2023 € 20.000 -
2024
2025 -
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 In opdracht van de Regio Zwolle en de provincie Drenthe is onderzoek gedaan naar de toekomstbestendigheid van de bestaande bedrijventerreinen. Om de bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken zijn aanbevelingen gedaan. Om deze aanbevelingen om te kunnen zetten in concrete maatregelen, of ondernemers te stimuleren om maatregelen te nemen, is behoefte aan middelen voor communicatie en procesbegeleiding. We maken op dit moment een start met het bedrijventerrein Hoge Akkers in Ruinerwold. In de begroting van 2022 is het incidentele budget voor 2023 en 2024 als PM-post opgenomen. Op dit moment is inzichtelijk dat we ook voor 2023 geld beschikbaar moeten stellen voor het toekomstbestendig houden/maken van de overige bedrijventerreinen. In 2023 willen we een start maken op het bedrijventerrein in Zuidwolde. 3.1 – Economische ontwikkeling Activiteit
Opstellen bedrijventerreinenvisie gemeente.
Gevolgen voor de inwoners
Aantrekkelijke vestigingsplaats voor ondernemers en behoud/uitbreiding van werkgelegenheid.
Middelen
2023 € 25.000 -
2024
2025 -
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 De provincie heeft recent een behoefteonderzoek en behoefteraming uit laten voeren naar de bedrijventerreinen voor de provincie Drenthe. Hier vloeit naar alle waarschijnlijkheid uit voort dat, om als gemeente in aanmerking te komen voor toekomstige uitbreiding of nieuwe realisatie van een bedrijventerrein, de gemeente op gemeentelijk niveau met een visie moeten komen. Hieruit moet een duidelijke aantoonbare behoefte blijken, hetgeen niet opgevangen kan worden op andere bedrijventerreinen binnen de gemeente of in de regio. In het collegeprogramma is afgesproken om een bedrijventerreinvisie op te stellen die naast de bedrijventerreinen ook ingaat op de invloed van bedrijventerrein op het landschap en de mobiliteitsstromen. Het realiseren van voldoende bedrijfskavels en ruimte voor ondernemen vormt een van de speerpunten van het Economisch Actieplan. Gemeente De Wolden
57
04 Samen vooruit
Programmabegroting 2023-2026
Voor het schrijven van de visie is de inhuur van een deskundig bureau nodig. Het vraagt specialistische kennis die wij niet in huis hebben om door middel van data-analyse de bedrijventerreinen en mobiliteitsstromen in kaart te brengen. En daarnaast ook de toekomstige ontwikkelingen, denk hierbij aan onder andere ontwikkelingen in de economie, de verstedelijksstrategie en netcongestie te kunnen wegen en de impact daarvan mee te kunnen nemen in de visie. 3.1 – Economische ontwikkeling Activiteit
Versterken OndernemersPlatform.
Gevolgen voor de inwoners
Aantrekkelijke vestigingsplaats voor ondernemers en behoud/uitbreiding van werkgelegenheid.
Middelen
2023 € 6.000 -
2024
2025 -
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 In 2022 is het OndernemersPlatform geformaliseerd en gaat verder onder de naam OndernemersPlatform De Wolden. De Wolden heeft in het verleden alle structurele en incidentele kosten gedragen rondom het OndernemersPlatform. De komende jaren wil het platform de ambities vergroten en het platform nog verder versterken door het organiseren van extra bijeenkomsten voor alle ondernemers van De Wolden. Hiervoor is extra geld noodzakelijk. Het OndernemersPlatform heeft als streven ook andere geldstromen aan te boren. De komende jaren gaan we gebruiken om hier gezamenlijk een goede balans in te vinden. Het is voor ons als gemeente van groot belang om een sterk OndernemersPlatform te hebben voor onze ondernemers, dat bouwt aan een krachtig netwerk en zich daarmee inzet voor de belangen van alle ondernemers. 3.1 – Economische ontwikkeling Activiteit
Voortzetten ondernemersapp.
Gevolgen voor de inwoners
Aantrekkelijke vestigingsplaats voor ondernemers en behoud/uitbreiding van werkgelegenheid.
Middelen
2023 € 5.000 -
2024
2025 -
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 Vanaf 2021 kunnen alle ondernemers in De Wolden, op verzoek van het OndernemersPlatform, met een speciale app met elkaar communiceren en nieuws uitwisselen. De gemeente gebruikt deze app voor al haar communicatie van relevante informatie van (en naar) ondernemers in De Wolden. Het gebruik van deze app heeft voor een belangrijke efficiëntieslag gezorgd in de communicatie tussen gemeente en ondernemers. Daarom wordt er samen met het OndernemersPlatform gewerkt aan het verder vergroten van het bereik en gebruik onder de ondernemers. Als de ondernemers en ondernemersverenigingen, via het ondernemersplatform en de gemeente deze functionaliteit wil blijven aanbieden, zullen de kosten van circa € 6.500 per jaar voor het in de lucht houden van de app moeten worden afgedekt. In deze opstartfase neemt de gemeente nog een deel (€ 5.000) van de kosten voor haar rekening. Ondernemersverenigingen zullen naar rato bijdragen in het resterende bedrag. Gekeken wordt om in de toekomst te komen tot een evenwichtige financiële verdeling tussen gemeente en ondernemersverenigingen.
58
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
04 Samen vooruit
3.1 – Economische ontwikkeling Activiteit
Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw structureel maken.
Gevolgen voor de inwoners
Een toekomstbestendige en duurzame agrarische productie.
Middelen
2023
2024 -
2025 -
2026 -
I/S - Incidenteel PM Structureel
Toelichting: Categorie 3 De agrarische sector staat voor een grote transitieopgave. Het financieren van innovatieve projecten is een van de maatregelen die een gemeente kan treffen om agrarische bedrijven te ondersteunen. In de begroting 2022-2025 is € 300.000 beschikbaar gesteld voor een Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw. Na 2025 zal het fonds vermoedelijk leeg zijn. Op basis van de evaluatie van dit fonds komt het college met een voorstel om het fonds structureel te vullen. 3.1 – Economische ontwikkeling Activiteit
Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw eenmalig ophogen.
Gevolgen voor de inwoners
Een toekomstbestendige en duurzame agrarische productie.
Middelen
2023 -
2024 250.000 -
2025
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 Bij de start van het fonds in 2023 is er € 300.000 beschikbaar. In het collegeprogramma is er aangegeven dat we de mogelijkheden onderzoeken om de grootte van het Transitiefonds eenmalig te verhogen. Deze eenmalige verhoging passen we in 2024 toe. Gezien de huidige uitdagingen binnen de landbouw geven we nu concreet invulling aan dit voornemen. Met deze verhoging willen we een vliegende start van het fonds bewerkstelligen. We willen hiermee bereiken dat de agrarische bedrijven in De Wolden voorlopers kunnen zijn in de landbouwtransitie. 3.1 – Economische ontwikkeling Activiteit
Agrarisch contactpersoon.
Gevolgen voor de inwoners
Een toekomstbestendige en duurzame agrarische productie.
Middelen
2023
2024
2025
€ 85.000
€ 85.000
€ 85.000
2026
I/S - Incidenteel € 85.000 Structureel
Toelichting: Categorie 3 Als gemeente kunnen we een belangrijke rol spelen in het ondersteunen van innovatie en toekomstbestendige bedrijfsontwikkeling. In 2021 voerde stichting Stimuland in opdracht van De Wolden en Westerveld een onderzoek uit onder agrarische ondernemers. Daaruit bleek dat ondernemers vaak hun gemeente nodig hebben om hun toekomstgerichte plannen te realiseren. Enerzijds gaat het dan om subsidies, anderzijds om ruimte in regels of om hulp bij vergunningen. Om deze ondernemers goed van dienst te kunnen zijn is het nodig de SWO structureel te versterken met een agrarisch contactpersoon binnen het team Economische Zaken.
Gemeente De Wolden
59
04 Samen vooruit
Programmabegroting 2023-2026
5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie Activiteit
Hogere bijdrage Recreatieschap Drenthe.
Gevolgen voor de inwoners
Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2023
2024
€ 2.426
2025
€ 2.426
2026
€ 2.426
I/S - Incidenteel € 2.426 Structureel
Toelichting: Categorie 1 Op grond van de begroting van het Recreatieschap 2023 stijgt de bijdrage van gemeente De Wolden aan het Recreatieschap in 2023 met € 2.426. Hierbij is uitgegaan van indexering conform de loonvoet sector Overheid en de materiële overheidsconsumptie. 5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie Activiteit
Externe projectleiding ten behoeve van gebiedsplan Ruinen.
Gevolgen voor de inwoners
Betere balans aanbrengen in het gebied tussen toerisme en leefbaarheid.
Middelen
2023
2024 PM -
2025 -
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 We zijn bezig met het opstellen van een aanpak in Ruinen om uitvoering te geven aan het gebiedsplan. Dit proces willen we laten begeleiden door een externe projectleider. De komende periode onderzoeken we wat de totale kosten zijn en hoe de dekking gaat plaatsvinden. De kosten zullen gedeeld moeten worden tussen de gemeenten De Wolden en Westerveld en de Taskforce Vitale Vakantieparken. Het is daarom op dit moment nog onduidelijk wat de exacte gemeentelijke bijdrage is. Daarom voor nu als PM opgenomen. 5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie Activiteit
Landschapsbeheer door bewoners- en vrijwilligersgroepen.
Gevolgen voor de inwoners
Het behouden en onderhouden van een vrijwilligersnetwerk voor het beheer van onder andere heideterreinen, bospercelen en overige landschapselementen.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2023 € 6.000
2024 € 6.000
2025 € 6.000
2026
I/S - Incidenteel € 6.000 Structureel
Toelichting: Categorie 2 Landschapsbeheer voert al vele jaren met bewoners- en vrijwilligersgroepen werkzaamheden uit aan diverse landschapselementen. In de gemeente De Wolden zijn ruim 50 groepen actief. Hieruit blijkt dat de inwoners van De Wolden het belangrijk vinden dat landschapselementen blijven behouden. Wij willen deze groepen samen met bijdragen van de provincie en de Nationale Postcode Loterij blijven ondersteunen. In 2021 zijn vier nieuwe bewonersgroepen opgericht. Het reguliere budget is onvoldoende toereikend om de werkzaamheden uit de jaarplannen in de komende jaren verder uit te kunnen voeren. Om alle bewoners- en vrijwilligersgroepen ook in de toekomst te kunnen blijven ondersteunen stellen we een aanvullend budget van € 6.000 beschikbaar.
60
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
04 Samen vooruit
5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie Activiteit
Opstellen gedragscode flora en fauna.
Gevolgen voor de inwoners
Bescherming en het behoud van in de leefomgeving levende planten- en diersoorten.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2023 € 6.000 -
2024
2025 -
-
2026 I/S € 7.000 Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 In 2021 en 2022 wordt gewerkt aan de leidraad flora en fauna. Implementatie naar gedragscode is gepland voor juni 2023. Dan vervalt de huidige gedragscode. In 2026 moet er wederom een gedragscode worden opgesteld. De gedragscode (o.b.v. artikel 3.31 lid 1, Wet natuurbescherming) "Soortbescherming voor Gemeenten" moet dan in werking treden. Daarvoor is inhuur van externe expertise gewenst zoals ook is ingezet bij het opstellen van de leidraad. Om dit te realiseren nemen we voor 2023 incidenteel € 6.000 en voor 2026 € 7.000 op. 5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie Activiteit
Op peil houden onderhoudsbudgetten 'openbaar groen en speeltuinen' door prijsstijgingen en indexeringen.
Gevolgen voor de inwoners
Veilige en toegankelijke leefomgeving.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers) Beheerprogramma's Stichting WID Leerwerkbedrijf Stark
2023
2024
2025
2026
€ 108.767 € 33.092 € 19.390
€ 108.767 € 33.092 € 19.390
€ 108.767 € 33.092 € 19.390
€ 108.767 € 33.092 € 19.390
I/S Incidenteel Structureel Structureel Structureel
Toelichting: Categorie 2 Om het onderhoud op het afgesproken kwaliteitsniveau te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk dat de beschikbare budgetten op peil blijven. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op grond van de tot nu toe beschikbare informatie. Vanaf 2021 tot heden zien we prijsstijgingen van veel materialen als gevolg van Covid-19 (schaarste in productie), crisis Oekraïne (olie- en gasprijzen) en schaarste in grondstoffen. De prijsstijging is een zo goed mogelijke inschatting van prijsontwikkelingen en verwachtingen zoals ze momenteel kunnen worden gemaakt. Er is rekening gehouden met een prijsindex van 18% x € 604.261 (budgetten beheersprogramma groen € 587.440 en budget speelruimtebeheersplan € 16.821). Voor inleenvergoeding van medewerkers van de Stichting Werkgelegenheidsinitiatieven De Wolden (voormalig Reestmond) die werkzaamheden verrichten met betrekking tot het onderhouden van het openbaar groen verhogen we het beschikbare budget met € 33.092. Daarnaast verhogen wij het beschikbare budget voor het onderhoudsbestek Zuidwolde en omstreken dat door het leerwerkbedrijf Stark wordt uitgevoerd met € 19.390. 5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie Activiteit
Veiligheidsinspecties speeltoestellen.
Gevolgen voor de inwoners
Veilige speeltoestellen.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
Gemeente De Wolden
2023 € 6.600 -
2024
2025 -
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
61
04 Samen vooruit
Programmabegroting 2023-2026
Toelichting: Categorie 1 Speeltoestellen moeten veilig zijn en volgens het Warenwetbesluit Attractie- en speeltoestellen regelmatig geïnspecteerd worden. Om te beoordelen of deze speeltoestellen veilig zijn, vindt jaarlijks door een interne medewerker een veiligheidsinspectie plaats waarbij de speelplaats, het toestel en de speelzone gekeurd worden. Om bedrijfsblindheid te voorkomen is het verstandig en wenselijk om deze inspectie incidenteel uit te laten voeren door een extern inspectiebureau. Om deze werkzaamheden in 2023 extern uit te laten voeren nemen we hiervoor incidenteel € 6.600 op.
Beleidsdocumenten Economische zaken
• • • • •
Economisch Actieplan De Wolden 2018-2022, vastgesteld 30 november 2017. Evenementenbeleid, vastgesteld d.d. 12 januari 2021. Ambitiedocument Vitaal Platteland, vastgesteld d.d. 12 juni 2014. Standplaatsenbeleid, vastgesteld d.d. 24 september 2019. Inkoop- en aanbestedingsbeleid, vastgesteld d.d. 14 januari 2020.
Cultuurhistorie
• Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente De Wolden, vastgesteld 13 maart 2014. • Archeologisch erfgoed in de gemeente De Wolden, vastgesteld 26 januari 2012. • Karakteristieke panden in welstandsvrij gebied, vastgesteld juni 2021. Groen
• Kwaliteitsvisie openbare ruimte 2012. • Waardevollebomenlijst 2018. • Beleidsnota ecologisch bermbeheer. Spelen • Evaluatie speelruimtebeleid 2020.
Taakstelling en lopende projecten
Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x 1000)
2021
2022
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Lasten 310 Economische ontwikkeling
312
403
404
307
307
307
330 Bedrijvenloket en bedrijfsregel.
82
85
84
85
85
85
550 Cultureel erfgoed
68
60
60
60
60
60
2.346
2.337
2.528
2.519
2.526
2.540
40
50
50
50
50
50
2.847
2.935
3.127
3.020
3.027
3.041
570 Openb.groen en (openl.) recr. 830 Wonen en bouwen Totaal lasten
62
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
Product
04 Samen vooruit
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x 1000)
2021
2022
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Baten 310 Economische ontwikkeling
0
0
0
0
0
0
330 Bedrijvenloket en bedrijfsregel.
0
4
4
4
4
4
550 Cultureel erfgoed
5
0
0
0
0
0
570 Openb.groen en (openl.) recr.
31
5
5
5
5
5
830 Wonen en bouwen
0
0
0
0
0
0
37
9
9
9
9
9
310 Economische ontwikkeling
311
403
404
307
307
307
330 Bedrijvenloket en bedrijfsregel.
82
81
80
80
80
80
550 Cultureel erfgoed
63
60
60
60
60
60
2.314
2.332
2.523
2.514
2.521
2.535
40
50
50
50
50
50
2.810
2.926
3.117
3.011
3.018
3.032
Totaal baten
Saldi
570 Openbaar groen en (openl.) recr. 830 Wonen en bouwen Totaal saldi
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie De begrote lasten in 2023 zijn € 183.000 hoger dan 2022 en zijn benoemd in de speerpunten. Toelichting baten (voor zover van toepassing): N.v.t.
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2023-2026 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021) *1
2023
€ 67.500
Vervangen speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2024
€ 67.500
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2025
€ 67.500
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2026
€ 67.500
*1 Met ‘dateert uit begroting 2021’ wordt bedoeld dat de besluitvorming over dit onderwerp heeft plaatsgevonden in de begroting 2021 (speerpunt 2021).
Gemeente De Wolden
63
05 Solide basis voor De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
05 Solide basis voor De Wolden Het programma Solide basis voor De Wolden bestaat uit de beleidsonderwerpen afval, financiële zelfredzaamheid en grondbeleid. Programmahouder: Egbert van Dijk Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Afval Wereldwijd en regionaal worden grondstoffen schaarser en daarmee vaak kostbaarder. Hierdoor wordt afval niet meer (alleen) gezien als een ongewenst en negatief bijproduct van onze maatschappij, maar ook als een bron voor bepaalde grondstoffen. Een groot deel van het vroegere ‘ongewenste afval’ is nu een gewenst product waar vraag naar is. Het hergebruiken van grondstoffen vermindert de schaarste en heeft een economische waarde. Maar veel grondstoffen verdwijnen helaas nog steeds in het huishoudelijk restafval. Per 2021 maken we gebruik van Diftar. Dit zorgt voor een betere afvalscheiding waardoor minder restafval ontstaat. De gemeente De Wolden stelt als doel maximaal 100 kilogram restafval per inwoner per jaar (landelijk werd gestreefd om dit in 2020 al te halen). Een tweede doel is een afvalscheiding van 80% (landelijk wordt gestreefd naar 75%). De maatregelen om deze doelen te bereiken staan verwoord in het Grondstoffenplan 2020-2025. Inwoners worden gestimuleerd hun verantwoordelijkheid te nemen en hun scheidingsgedrag verder te verbeteren. Aanpassingen van de inzamelstructuur ter ondersteuning van de afvalscheiding en de afname van de hoeveelheid restafval, mogen echter niet ten koste gaan van de dienstverlening. Het aanbieden van afval moet voor inwoners van De Wolden laagdrempelig en toegankelijk zijn en blijven.
Verder streven we naar de toepassing van technieken waarbij afval zoveel mogelijk wordt hergebruikt dan wel een nuttige toepassing krijgt. Inzameling oud papier en karton Vanaf 1 januari 2023 wordt oud papier en karton in De Wolden door middel van zijladers ingezameld door de reguliere inzameldienst en niet meer met behulp van beladers van vrijwilligersorganisaties. Tijdens de raadsbijeenkomst van 30 juni 2022 heeft het college door een aangenomen amendement de opdracht gekregen de afbouwregeling voor de vrijwilligersorganisaties te verlengen van drie naar vier jaar en in 2023 met de vrijwilligersorganisaties in gesprek te gaan tijdens fysieke bijeenkomsten.
64
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
05 Solide basis voor De Wolden
Het doel van deze gesprekken is te onderzoeken of er mogelijkheden zijn vrijwilligersorganisaties (en dan niet alleen de huidige bij de OPK-inzameling betrokken partijen, maar alle vrijwilligersorganisaties in de gemeente) tegen een - vanuit de afvalstoffenheffing te bekostigen vergoeding een bijdrage te laten leveren aan de VANG-doelstellingen (Van Afval Naar Grondstoffen). Zwerfafval De gemeente De Wolden ondersteunt het bewonersinitiatief 'ploggen'. Hierbij ruimen inwoners tijdens een wandeling zwerfafval op. Inwoners die dit regelmatig doen kunnen van de gemeente inzamelmiddelen krijgen zoals een veiligheidshesje, handschoenen, een afvalknijper en afvalzakken. Bij inwoners die nog een stapje verder gaan en een stuk berm adopteren haalt de gemeente op verzoek ook het ingezamelde zwerfvuil op. Het 'ploggen' en ‘adopteer je eigen berm’ zijn initiatieven van Ploggen in Drenthe. Oprichter en organisator is een inwoner uit Ruinen. De gemeente ondersteunt Ploggen in Drenthe ook in haar communicatie door het delen van berichten via de gemeentelijke website en social media. Financiële zelfredzaamheid We willen de financiële zelfredzaamheid van onze inwoners vergroten. Dat betekent niet dat mensen aan hun lot worden overgelaten en zichzelf maar moeten redden. Het beleid is erop gericht dat onze inwoners ontdekken en ervaren dat zij veel meer kunnen dan ze zelf misschien verwachten.
Dit gevoel van grip op de eigen situatie geeft mensen zelfvertrouwen en betekent een echte stap vooruit. Hierbij leveren we maatwerk. Dit betekent dat we niet alleen inkomensondersteuningen zoals minimaregelingen en energietoeslag bieden, maar ook in gesprek gaan om te kijken of er mogelijkheden zijn de problematische financiële situatie van de klant duurzaam te verbeteren. Zeker in deze tijden van hoge inflatie en stijgende energiekosten is het belangrijk samen met onze inwoners naar oplossingen te zoeken. Energietoeslag We worden door het Rijk gecompenseerd voor de ondersteuning die we bieden aan onze inwoners die in de problemen (dreigen) te raken als gevolg van de stijgende energielasten en de hoge inflatie. Naast directe financiële ondersteuning (bij het niet kunnen betalen van de energierekening), zijn er ook middelen beschikbaar voor het laten nemen van energiebesparende maatregelen. Minimaregelingen De gemeente De Wolden heeft van oudsher een ruimhartig en sociaal minimabeleid. Met onze regelingen proberen we zoveel mogelijk onze kwetsbare inwoners een steuntje in de rug te geven, zowel materieel als immaterieel. We vinden het belangrijk dat onze inwoners niet aan de kant komen te staan, maar volop kunnen participeren in de samenleving.
Kindpakket Om kinderen niet in armoede te laten opgroeien en hen gelijke kansen te bieden ten opzichte van kinderen uit gezinnen die het financieel breder hebben, hebben we het Kindpakket ontwikkeld. Door gebruik te maken van de instrumenten uit het Kindpakket wordt deze kinderen de mogelijkheid geboden te sporten, schoolbenodigdheden aan te schaffen en volop mee te doen. Grondbeleid Er gebeurt momenteel veel in het fysieke domein. Grondbeleid van de gemeentelijke overheden is volop in beweging. Tijdens de vorige economische en vastgoedcrisis was actief grondbeleid nogal omstreden. Veel gemeentes kwamen vanwege hun actieve rol in de problemen met hun grondexploitaties. Voor gemeente De Wolden heeft dit vanwege voorzichtig grondbeleid niet geresulteerd in financiële problemen. Echter landelijk heeft wel de discussie gespeeld of gemeenten wel actief grondbeleid moeten hanteren. Dat zou geen kerntaak moeten zijn voor gemeentelijke overheden. Dat is veel meer een taak voor de ‘markt’. De overheid zou zich moeten richten op het actief faciliteren van ontwikkelingen. De afgelopen periode zien we dat gemeenten nadrukkelijk weer grondposities in willen of gaan nemen. Dit met het oog op het woningtekort, gemeentelijke invloed op de ruimtelijke ontwikkelingen en potentiële verdienmogelijkheden. Ook voor De Wolden gelden deze dilemma's. Het huidige grondbeleid heeft maatwerk als insteek.