Printversie transcript

TRANSCRIPT VAN DE RAADSCOMMISSIE VAN GEMEENTE DE WOLDEN d.d. 22 maart 2022

1.

Opening De voorzitter: Goedenavond. Goedenavond gemeenteraad, goedenavond, mensen thuis die meekijken en ook de gemeenteraad vergadert vanavond digitaal. Het is 22 maart, een extra ingelaste raadsvergadering vanavond in verband met de uitslag van de verkiezingen en het verzoek tot het hertellen van stemmen. Mag ik de gemeenteraad allereerst verzoeken om de microfoons uit te zetten en de camera’s aan te laten? Precies andersom. Alleen de microfoons moeten uit en de camera’s aan, graag. Ik zie dat het quorum ruimschoots aanwezig is, we zijn met volgens mij een voltallige raad vanavond. Hiermee heb ik dan ook de vergadering geopend.

2.

Vaststelling agenda De voorzitter: Allereerst agendapunt 2 dan, vaststellen van de agenda. De heer Brouwer zal het voorzitterschap van me overnemen bij agendapunt 3, omdat ik daar ook portefeuillehouder van ben. De raadsleden die het woord willen voeren, doen hun camera aan, maar laten hun microfoon uit. Is er iemand die iets nog wil opmerken naar aanleiding van het vaststellen van de agenda? Nee.

3.

Verzoek hertellen uitgebrachte stemmen gemeenteraadsverkiezingen 2022 De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 3, het verzoek tot hertellen van de uitgebrachte stemmen gemeenteraadsverkiezingen 2022. Ik geef het voorzitterschap over aan de heer Brouwer. De plv. voorzitter: Ja, dank u wel, voorzitter. Speciale gelegenheid, buitengewone vergadering. Het voorstel, of althans, er is geen voorstel, er is een verzoek binnengekomen van vier raadsleden om tijdens deze raadsvergadering een besluit te nemen om over te gaan, eventueel, tot hertelling van alle stemmen van de gemeenteraadsverkiezingen 2022. Dat zal moeten resulteren in een besluit van één, over te gaan tot dat hertellen, dan wel twee, om niet over te gaan tot dat hertellen. U heeft de stukken allemaal ontvangen. Van mijn kant, want ik zie al inderdaad heel veel camera’s uit. Ik zou degene die het woord wil voeren namens de fracties willen verzoeken om de camera even aan te zetten, zodat ik weet wie ik het woord kan geven. Want ondanks dat we heel geroutineerd zijn geraakt, de laatste twee jaren op het beeldscherm, vind ik het nog steeds een verschrikking. Ik heb de fractie van ChristenUnie even gemist. Ik ga er vanuit dat mijnheer Wiechers ook het woord wil voeren. Ik zie hem er niet bij. Ik kijk even naar de controlekamer hier achter mij. Mijnheer Wiechers is even afwezig. Ik zag hem net wel, maar … Daar is hij weer.

Ik neem aan dat mijnheer Wiechers straks ook het woord wil voeren namens de ChristenUnie, maar ik zou als eerste het woord willen geven aan een van de vier verzoekers en dat is van de fractie van de VVD, de heer Hulst. Aan u het woord. De heer Hulst: Dank u wel, voorzitter. Ja, een besluit nemen over het hertellen van uitgebrachte stemmen. Het is een bijzondere stap die niet onopgemerkt blijft en dat merken we zeker ook om ons heen. We zijn niet lichtvaardig gekomen tot dit verzoek, dat wil ik ook benadrukken. Het verschil echter in het aantal stemmen dat uiteindelijk bepaalt hoe de zetels verdeeld worden, is zo klein dat we uit het oogpunt van zorgvuldigheid gerelateerd aan het groter belang, toch aan de raad willen vragen om een hertelling van alle stemmen. Juist omdat het verschil zo klein is, zouden we iedere discussie willen uitsluiten en het nog eens nauwkeurig gecheckt willen hebben. Het is ook zeker niet zo dat we denken dat de mensen op het stembureau hun werk

niet goed hebben gedaan, maar wanneer de marges zo klein zijn, is het beter het zekere voor het onzekere te nemen. Dat is ook de achtergrond van dit verzoek, voorzitter. Tot zover. De plv. voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Hulst. Kort en krachtig, goede toelichting. Ik heb geen voorkeur met betrekking tot volgorde en dan begin ik dan voor mij daar in het beeldje linksboven in. Dat is mijnheer Mark Turksma van de Partij van de Arbeid. Aan u het woord. De heer Turksma: Ja, voorzitter, dank u wel. De verkiezingen zijn geweest en de uitslag is bekend. Op verzoek van de gehele VVD fractie wordt verzocht om deze … De extra raadsvergadering te houden met daarin het voorliggende besluit om tot hertelling over te gaan. Nu is de raad, nadat het centraal stembureau heeft geoordeeld dat de verkiezingen en de telling goed zijn verlopen, het enige gremium dat ongeclausuleerd tot hertelling kan beslissen. Ongeclausuleerd, maar daarmee niet zonder reden. Wat is nu de reden dat de VVD fractie wil hertellen? De VVD fractie merkt unaniem op dat de verschillen in de verdeling van de restzetels minimaal zijn. De heer Hulst heeft dat net nog even kort en krachtig toegelicht.

Maar is de uitslag daarmee dan ook onjuist? De fractie van de Partij van de Arbeid vraagt aan de VVD welke feiten en omstandigheden, buiten die van de uitslag, de VVD hebben doen besluiten om een dergelijke zware maatregel voor te leggen? En wanneer is de uitslag voor de VVD fractie dan wel acceptabel? De Partij van de Arbeid fractie hecht hier bijzonder aan, omdat het enkele feit van een nipte uitslag, deze niet per definitie tot een onjuiste maakt. Daarbij kan, na hertelling, het verschil nog steeds nipt zijn, of juist tot een groter verschil leiden, dan wel tot verschuivingen naar andere partijen toe. Dat zou dan ook weer tot een hertelling kunnen leiden. Deze raad heeft dan wel het recht om tot hertelling te beslissen, een dergelijk besluit neem je niet zomaar. Het schept immers een precedent. Afhankelijk van de antwoorden van de VVD fractie, zal onze fractie in tweede termijn tot een afweging komen. Dank u wel, voorzitter. De plv. voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Turksma. Ik kijk even naar de fractie van de VVD, want wellicht dat … Even zo redenerend zou het antwoord wat de VVD fractie aan u zou geven, misschien ook nuttig zijn voor de rest. Maar het is ook goed, wat mij betreft, mijnheer Hulster, dat ik u even oversla en eerst de andere partijen hoor. De heer Hulster: Dat is wat mij betreft prima, dan kunnen we als een soort van tweede termijn misschien dat doen.

De plv. voorzitter: Akkoord. Dan geef ik het woord aan de volgende bij mij in beeld, dat is mevrouw Petra Haanstra van Gemeentebelangen. Mevrouw Haanstra: Ja, dank u wel, voorzitter. Zoals zojuist gezegd, de gemeenteraadsverkiezingen zijn weer voorbij en de kiezer heeft gesproken. In een democratie zoals wij die kennen wordt een uitslag die exact weergeeft hoe de kiezer het had bedoeld. Met de juiste toewijzing van het aantal stemmen aan de betreffende partijen met een correcte zetelverdeling. De fractie van de VVD heeft verzocht om de stemmen die zijn uitgebracht tijdens de verkiezingen van vorige week, opnieuw te tellen. Het argument dat door hen wordt aangedragen is dat op basis van het proces-verbaal er sprake is van minimale verschillen voor de verdeling van de restzetels. Hieruit blijkt maar weer hoe belangrijk het is om als kiezer je stem niet verloren te laten gaan. Iedere stem telt en heeft invloed op het eindresultaat. Jouw stem, uw stem, kan daarbij heel bepalend zijn. Mijn fractie is expliciet van mening dat de mensen van de stembureaus fantastisch werk hebben gedaan, complimenten. Mochten we overgaan tot hertelling, dan wil dat absoluut niet zeggen dat er twijfel is over hun werk. Integendeel, Gemeentebelangen heeft er alle vertrouwen in dat een hertelling zal bevestigen dat alles goed was geteld.

De procedures zijn goed gevolgd, maar de verschillen voor de verdeling van de

restzetels zijn heel minimaal. We willen niet dat dit de komende jaren boven de markt blijft hangen en daarom gaat Gemeentebelangen akkoord met een hertelling van de stemmen. Tot zover, voorzitter. De plv. voorzitter: Dank u wel, mevrouw Haanstra. Mijnheer Haar, D66. De heer Haar: Ja, dank u wel, voorzitter. Sinds wij vanaf 2009 weer met het rode potlood stemmen, is het mensenwerk. Geen computerwerk meer, maar mensenwerk. Bij mensenwerk, daar kunnen altijd, hoe zorgvuldig je ook bent, kunnen fouten worden gemaakt. Dat is mensen niet te verwijten, dat is inherent aan mensenwerk. Niemand is perfect. Dus ik sluit me wat dat betreft ook graag aan bij de woorden van mevrouw Haanstra, dat al die vrijwilligers die zich hebben ingezet om de verkiezingen goed te laten verlopen, dat die alleen maar hulde toekomt. Dit staat niet op zichzelf, dit verzoek om hertelling van de VVD fractie. Ook in andere gemeenten gebeurt dat. De voorbeelden uit andere gemeenten geven ook aan van dat dat inderdaad wel eens tot verschuivingen kan leiden, dat de tellingen, dat daar een verschil in zit. Wanneer die verschillen zo minimaal zijn, zoals bij de huidige uitslag in de gemeente De Wolden, dan is het denk ik verstandig om een check en een dubbel check te doen. Dat betekent dat D66 in principe voorstander is om tot hertelling over te gaan. De plv. voorzitter: Dank u wel, mijnheer Haar.

Ik neem aan dat u uw betoog besluit. Inderdaad, u doet de camera ook uit. Mevrouw Brouwer, CDA. Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja, dank u, voorzitter. Ja, wij hebben respect voor het centraal stembureau en haar uitslag, maar een verkiezingsuitslag die boven twijfel is verheven, dat gaat boven respect en boven het goede werk van het centrale stembureau. Een twijfel over een uitslag knaagt namelijk altijd aan de legitimiteit van de verkiezingen en dat vooral in een tijd met gebrek aan vertrouwen in de politiek en in de overheid. Daarom zijn we ook van mening dat die twijfel weggenomen moet worden, en met een hertelling is dat zeker mogelijk en daarom steunen we ook het verzoek van de VVD en we zijn uiteraard benieuwd naar de uitslag daarvan. De plv. voorzitter: Ja, dank u wel, mevrouw Brouwer. Het woord is aan mevrouw Imke Berghuis, GroenLinks. Mevrouw Berghuis-Wiersema: Ja, voorzitter, dank u wel. Ook voor GroenLinks geldt dat wij vertrouwen hebben in wat er is gebeurd rondom de gemeenteraadsverkiezingen. Wij hebben vertrouwen in de mensen op de stembureaus en hebben vertrouwen in de hele procedure. Alles is volgens de protocollen gedaan en geteld en gecheckt en gedubbelcheckt. Dus wat ons betreft is de verkiezingsuitslag, mensen hebben gestemd, de heer Haar zei het al, met het rode potlood. Ja, het ligt er zoals het er ligt.

Het verzoek van de VVD, daar hebben we ook respect voor en we begrijpen dat. Mocht de raad in deze vergadering besluiten, bij meerderheid van stemmen, om een hertelling, dan is GroenLinks daarmee akkoord. De plv. voorzitter: Dank u wel, mevrouw Berghuis. Keurig netjes allemaal korte reacties. Ik kijk in mijn beeld en ik zie alleen de letters JW staan en ik roep eigenlijk mijnheer Wiechers op om zijn camera even aan te zetten, omdat ik er vanuit ga dat mijnheer Wiechers het woord wil voeren namens de ChristenUnie. De heer Wiechers: Ik snap er niets van, mijnheer de voorzitter. Nou ben ik er wel en ik ‘…’. Dus ik snap er helemaal niets van. Volgens mij is het scherm op het beeld aan. De plv. voorzitter: Zet uw verbazing opzij, zou ik zeggen. Aan u is het woord, mijnheer Wiechers.

De heer Wiechers: Ja, nou, ik kan eigenlijk meegaan met meerdere mensen in deze raad. Ik twijfel helemaal niet aan de kundigheid van alle stembureaus. Zelf heb ik vele jaren ervaring op het stembureau gehad. Ik zal een voorbeeld noemen wat mijzelf ooit eens een keer overkomen is. Wij controleren namelijk altijd al de blanco stemmen dubbel. Een keer is het voorkomen, bij de controle van de blanco stemmen, dat we ineens toch zagen dat er iets vaag rood gekleurd was. Dus dat was wel een geldige stem die alsnog toegevoegd is. Er is twijfel vanwege het enorm kleine verschil tussen twee partijen. Ik kan me voorstellen dat dat gaat wroeten bij mensen en ik vind dat al die twijfel moet worden weggenomen. De heer Haar gaf al aan dat er toch ook wel voorbeelden in den lande zijn dat het geleid heeft tot verandering. Die twijfel moet helemaal worden weggenomen en daarom zal ook de ChristenUnie voor een hertelling stemmen. De plv. voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wiechers. Luid en duidelijk in beeld, gelukkig maar. Alle fracties heb ik gehad om dit moment. Er is gevraagd om een tweede termijn door mijnheer Turksma. Ik kijk even naar mijn rechterzijde, want normaal gesproken is het, voordat we een tweede termijn beginnen, gebruikelijk dat de portefeuillehouder het woord krijgt. Maar ik kan me voorstellen, in dit geval, en ze knikt ook, dat dat niet hoeft. Het mag wel.

Mevrouw Nieuwenhuizen: Nou, voorzitter, volgens mij is het op dit moment niet … Ik heb geen vragen aan mij nog gehoord, dus is dat niet noodzakelijk. De plv. voorzitter: Juist, dank u wel. Het is ook zo, omdat de vraag die er gesteld is, gericht is aan het adres van de fractie van de VVD en in dit geval aan de persoon van mijnheer Hulst. Aan u het woord, mijnheer Hulst. De heer Hulst: Dank u wel, voorzitter. Nou, allereerst ben ik blij dat de meeste mensen in de raad toch ook respect hebben voor onze vragen en ook wel meewillen in dit verzoek om hertelling. Ik wil ook van mijn kant nogmaals benadrukken, ik heb het net ook gezegd, wij twijfelen inderdaad niet aan de stembureaus en de mensen op de stembureaus, daar hebben we groot respect voor, wat zij daar doen. Het zit hem er gewoon meer in dat er zulke minieme verschillen zijn, en de heer Haar merkte ook al op, het is mensenwerk en zeker bij zulke minieme verschillen zou het toch goed zijn om het dan toch nog maar eens dubbel te checken, om het zo maar te zeggen. Want ja, het grote belang is natuurlijk dat die verdeling van deze zetels is voor een heel lange periode, en op basis van zo’n miniem verschil, dan moeten we heel zeker zijn dat het klopt. We hebben vandaag zelfs nog een voorbeeld gezien, ik dacht dat het in Putten was, waar eigenlijk ook een hertelling tot een andere verdeling leidde.

Dus het komt dus ook gewoon voor. Op de vraag van de heer Turksma van ja, wat gebeurt er dan op het moment dat het verschil misschien wel groter wordt? Want dat kan ook allemaal. Het hoeft helemaal niet te leiden tot een nieuwe uitslag, het kan alle kanten op, natuurlijk. Dat is iets, uiteraard, op het moment dat er herteld is en het geval is dat de verhouding juist uit elkaar schuift, in plaats van dat het in elkaar schuift, of wat dan ook, dan is dat zo. Dan hebben we dat ook vastgesteld. Dan is dat ook goed geweest, dan hebben we dat gedaan en dan weten we zeker dat het is zoals het is. De andere kant van het verhaal is, als blijkt dat er toch uit deze hertelling wat veranderingen optreden, dan kun je ook stellen dat het goed is geweest dat we het hebben gedaan. Ja, of het dan zo zal zijn dat op het moment dat er dan iets verandert, dat andere partijen weer een hertelling kunnen vragen. Ik weet niet precies hoe dat geregeld is, maar tegelijkertijd hebben we het wel zo geregeld met elkaar dat dat kan en daar zal op zich niks op tegen zijn dan, wat dat betreft. Maar ja, hoelang ga je dan daarmee door? Dat is wel zo. Maar het is wel zo dat als de hertelling is geweest en hij blijkt bijvoorbeeld niet als het ware, ik noem het maar, ten gunste van ons uit te vallen, dan gaan we niet nog eens een keer. Zo is het ook.

Het is een check, check, dubbel check en dan is het ook wel helder. Zo moeten we het zien, denk ik.

De plv. voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Hulst, voor uw toelichting. U steekt uw hand op, mijnheer Turksma, maar u heeft uiteraard zo van mij het woord. Ik constateer wel even aan de hand van alle bijdragen van de fracties, dat er een behoefte aan een tweede termijn alleen nog maar bij u heerst. Dus ik geef u nu op dit moment het woord. Mijnheer Turksma. De heer Turksma: Ja, voorzitter, of u dat nou een tweede termijn moet noemen, weet ik niet. Ik dank de heer Hulst voor zijn verdere uitleg ook nog omtrent de omstandigheden. Er zijn dus, constaterende eigenlijk geen andere omstandigheden dan is het wel zeker zo, omdat het zo dicht bij elkaar ligt. Nou, dat hadden wij natuurlijk ook al gezien en ik begrijp die beweegredenen ook wel. Ik wil alleen wel voorkomen dat we niet in een soort spiraal zouden komen van dat, wat er ook uitkomt, er wellicht dan daarna wellicht andere partijen zich gaan afvragen, goh, had het misschien toch niet anders gemoeten. Volgens mij is het zo dat wij maar één keer de uitslagen kunnen hertellen. Wat mij betreft moeten we het daar dan ook bij laten en in dat geval, en ook door de toelichting nog van de heer Hulst, kan ook de Partij van de Arbeid fractie zich vinden in een hertelling. Dank u wel. De plv. voorzitter: Ja, u ook bedankt, mijnheer Turksma, dank u wel.

Ik kijk even naar de andere raadsleden of er misschien nog iemand anders voor een tweede keer het woord wil. Nee. Dan verzoek ik eigenlijk alle raadsleden om hun camera weer aan te zetten. De griffier heeft haar bekende bakje eigenlijk met betrekking tot stembriefjes en uiteindelijk datgene wat we hebben voorbereid, om hoofdelijk te stemmen. Maar als ik uitga van de bijdragen van alle fracties, mag ik dan, dat moet met uw instemming zijn, concluderen dat eigenlijk iedereen wel voor een hertelling is? Ik kijk even rond, ik zie knikkende gezichten. Ik wacht daar even mee. Mooi, dan mag ik concluderen dat de gemeenteraad vanavond heeft besloten, het besluit genomen om over te gaan tot hertellen van alle stemmen van de gemeenteraadsverkiezingen 2022. Naast mij zitten de griffier en de burgemeester en die zullen nu hier ter plekke dit besluit ook ondertekenen. Dat was natuurlijk een vreemde situatie dat dat natuurlijk geen collegevoorstel was en u dus niet akkoord kon gaan ergens mee, maar echt gewoon moest aangeven al dan niet akkoord te gaan met hertelling. Tekenen jullie dat nu? Nee, het is geen collegevoorstel, absoluut niet. Het is een besluit van de gemeenteraad die dus nu door de burgemeester en de griffier worden ondertekend. Ja, dank u wel.

Ik neem het woord nog even een keer terug, want deze vergadering zal nu moeten worden geschorst en heropend worden donderdagavond om half acht. Dat hebben jullie ook kunnen lezen allemaal. Maar het lijkt me verstandig dat ik het woord weer teruggeef aan onze voorzitter, aan onze burgemeester Inge Nieuwenhuizen, want er gaat het nodige gebeuren en het is wel handig om dat even toegelicht te krijgen. Het woord is aan de burgemeester. Mevrouw Nieuwenhuizen: Ja, dank u wel. Ja, even kort wat betreft de procedure die nu gevolgd wordt. Er staat ook wel een korte … In het raadsvoorstel staat natuurlijk ook wel kort uitgelijnd wat de procedure is op dit moment. Het is zo dat aanstaande donderdag 24 maart de hertelling zal plaatsvinden. Wij gaan alles in orde brengen, dat betekent natuurlijk de stembureauleden, zorgen dat ze er zijn. De zalen gereserveerd zijn, et cetera. Het is een openbare telling, dus iedereen kan daar ook bij aanwezig zijn. De exacte aanvangstijd zullen we nog publiceren, maar ik vermoed dat die rond negen uur ligt. Wij zullen dan vervolgens de hertelling natuurlijk doen. De verwachting is dat dat tot in de vroege middaguren duurt en wij hopen dan ‘s avonds bij u als gemeenteraad weer terug te komen. Dat is ook exact aansluitend bij wat mijn collega voorzitter net zei.

Dus dat betekent voor dit moment het schorsen van de vergadering en die zal dan donderdagavond zal de raadsvergadering worden hervat om half acht. De voorzitter: Dan dank ik iedereen voor het kijken. Ik weet niet of hier nog vragen over zijn. Zag ik dat goed, of niet? De heer Turksma.

De heer Turksma: Ja, voorzitter, even voor de goede orde. Wij hadden oorspronkelijk op donderdag iets anders staan. Begrijp ik goed dat dat dan niet doorgaat en het tweede deel van deze vergadering ook digitaal zal plaatsvinden? De voorzitter: Daar volgt nog apart een bericht over, mijnheer Turksma. Dan schors ik de vergadering … Oh, de heer De Wit zie ik ook nog, sorry. Uw microfoon, mijnheer De Wit. De heer De Wit: Ik heb een magisch dubbel knopje, dat is altijd fout. Ik vroeg me nog even af hoe de bevolking dat openbare tellen te horen krijgt, want ik had zelf even aangenomen dat het één telgroep was die in het gemeentehuis bijvoorbeeld zou gaan tellen. Maar nu begrijp ik dat alle oorspronkelijke stembureaus weer gaan tellen? De voorzitter: Nee hoor, het zal een samengestelde groep van stembureauleden zijn die beschikbaar ook zijn op donderdag. Ik dacht u moet denken aan zo’n dertig, veertig mensen. Er zullen ongetwijfeld ook mensen van de stembureaus bij zijn, er zullen ook ambtenaren, volgens mij, bij zijn. Die worden morgen nog benoemd, dus dat moet nog gebeuren, naar aanleiding van uw besluit. Ik weet dat zowel de tellingen vinden plaats op het gemeentehuis, ik dacht in de raadzaal en de twee aanpalende vergaderzalen. De heer De Wit: Dank u. De voorzitter: Ja. Zijn er nog meer vragen? Wij gaan er natuurlijk ook nog publiciteit aangeven, dat zult u begrijpen.

Andere vragen nog? Nee? 4.

Sluiting De voorzitter: Dan schors ik de raadsvergadering van 22 maart en zien we u graag donderdag terug in de raadzaal om half acht. Publiek thuis, dank voor het meekijken. Gemeenteraad, dank voor het vergaderen.