Preventie- en handhavingsplan alcohol en drugs 2024 -2027

In het licht van de hoofdthema’s uit dit Preventie- en Handhavingsplan (leeftijdsgrens, dronkenschap) hebben de volgende aanvullende maatregelen een expliciete meerwaarde in het terugdringen van alcohol gerelateerde gezondheidsschade en verstoringen van de openbare orde: I. II. III. IV.

Beperken happy hours Voorwaarden stellen aan alcoholverstrekking evenementen Beperken schenktijden paracommercie Beperken alcoholverkoop in alcoholoverlastgebied

I. Beperken happy hours In artikel 25D van de Alcoholwet is een verordenende bevoegdheid opgenomen waarmee gemeenten ter bescherming van de volksgezondheid of in het belang van de openbare orde happy hours kunnen beperken. Met deze bevoegdheid kunnen de meest excessieve acties (meer dan 40% korting) worden verboden. Onderzoek laat zien dat de prijs van alcohol een belangrijke voorspeller is voor gebruik en dat met prijsinterventies gebruik kan worden beïnvloed. Het verhogen van alcoholprijzen heeft specifiek impact op mensen die veel alcohol consumeren. Het beperken van mogelijkheden om met prijzen voor alcoholhoudende dranken te stunten is daarmee een geschikt instrument om de stevige consumptie in het uitgaansleven te beperken en dronkenschap te voorkomen. De gemeente De Wolden heeft het voornemen om gebruik maken van deze bevoegdheid en de APV hierop aanpassen.

25

II.

Voorwaarden stellen aan alcoholverstrekking evenementen Risicoanalyse als basis Ter voorbereiding van ieder evenement wordt een risicoanalyse gemaakt m.b.t. de veiligheid en gezondheid van bezoekers. De organisator is hier in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor. (moeten we geen beperking in tijden van schenken van alcohol aanbrengen; en bij optochten: geen alcohol op de karren?) Welke risico’s het evenement met zich meebrengt en welke maatregelen de organisator wil nemen, dient hij vast te leggen in zijn veiligheidsplan. De gemeente en haar adviserende diensten moeten in het kader van de vergunningenprocedure het veiligheidsplan van de organisator toetsen, maar ook een eigen risicoanalyse maken. Hierbij moeten de doelen met betrekking tot gezondheid, publieksveiligheid en opsporing met elkaar in balans gebracht worden. II.A. Communicatie wettelijke kaders en huisregels Artikel 35 lid 2 van de Alcoholwet biedt burgemeesters de mogelijkheid om voorwaarden te stellen aan het verlenen van een ontheffing ten tijde van bijzondere gelegenheden van zeer tijdelijke aard, zoals evenementen en buurtfeesten. Artikel 35 gaat uitdrukkelijk alleen om verstrekking van zwak-alcoholhoudende dranken voor gebruik ter plaatse. Zo moeten bezoekers worden geïnformeerd over de wettelijke kaders en huisregels tijdens een evenement. M.i.v.

de vaststelling Preventie- en Handhavingsplan 2018-2022 zijn voorwaarden aan evenementen opgenomen. Zie bijlage V. Nieuw opgenomen zijn de verplichte huisregels t.a.v. drugs: • • •

Huisregels drugs Het is niet toegestaan drugs en overige geestverruimende middelen mee het terrein op te nemen of in bezit te hebben. Als drugs gevonden worden bij de toegangscontrole of op het terrein, worden deze in beslag genomen en de betreffende bezoeker wordt van het terrein verwijderd. Indien nodig wordt de politie ingeschakeld. Bezoekers onder invloed van drugs worden niet toegelaten tot het terrein.

II.B. Toezicht en handhaving M.i.v. de vaststelling Preventie- en Handhavingsplan 2018-2022 zijn de verantwoordelijkheden van de evenementenorganisatie en regels t.a.v. horeca, barmanagement, barpersoneel opgenomen. Zie bijlage VI. De regels t.a.v. onder invloed zijn van alcohol zijn uitgebreid met drugs: Onder invloed zijn Om de kans op incidenten op het evenemententerrein te verkleinen worden bezoekers die dronken of onder invloed zijn van drugs zijn niet toegelaten. Beveiligers zijn bekend met uiterlijke kenmerken van dronkenschap en het onder invloed zijn van drugs. Drugs, strikte of pragmatische handhaving Voor beleid t.a.v. handhaving drugs tijdens een evenementen wordt eerst gekozen voor een pragmatische aanpak. Zie bijlage Drugs, D2 evenementen 26

III. Beperken schenktijden paracommercie In de Verordening paracommerciële horeca voor de gemeente De Wolden 2014 is opgenomen: Artikel 2 Schenktijden Een paracommerciële rechtspersoon kan alcoholhoudende drank uitsluitend verstrekken vanaf 1 uur voor de aanvang en tot uiterlijk 1 uur na afloop van een activiteit die wordt uitgeoefend in verband met de statutaire doelen van de rechtspersoon. Artikel 3 Bijeenkomsten van persoonlijke aard 1. Een paracommerciële rechtspersoon verstrekt geen alcoholhoudende drank tijdens bijeenkomsten van persoonlijke aard. 2. Een dorpshuis mag tijdens maximaal 12 bijeenkomsten van persoonlijke aard per jaar alcoholhoudende drank verstrekken als aan de volgende voorwaarden voldaan wordt: a. Er is een relatie tussen de organisator van de bijeenkomst en het dorpshuis; b. Er is sprake van een besloten bijeenkomst met maximaal 30 gasten van 18 jaar of ouder; c. De mogelijkheid van een bijeenkomst van persoonlijke aard wordt niet actief aangeprezen; d. Het dorpshuis doet uiterlijk tien werkdagen voor een bijeenkomst van persoonlijke aard melding hiervan aan de burgemeester. IV.

Beperken alcoholverkoop in alcoholoverlastgebied In artikel 25F van de Alcoholwet is een verordenende bevoegdheid opgenomen waarmee gemeenten in geval van ernstige aantasting van de openbare orde, de leefomgeving of de volksgezondheid een gebied kan aanwijzen als alcoholoverlastgebied. Met deze bevoegdheid kan de gemeente in alcoholoverlastgebieden de verkoop van alcoholhoudende dranken in detailhandel verbieden of beperken en vergunningen weigeren. Onderzoek laat zien dat het beperken van verkooptijden de alcoholconsumptie en daaraan gerelateerde gezondheidsschade en verstoringen voor de openbare orde vermindert. Het beperken van de verkoop van alcohol is daarmee een geschikt instrument om de stevige consumptie en daarmee gepaard gaande overlast in dergelijke gebieden te verminderen. De gemeente De Wolden heeft het voornemen om gebruik maken van deze bevoegdheid en de APV hierop aanpassen.

7.3. Toezicht en handhaving De Alcoholwet heeft zowel een gezondheids- als een openbare orde en veiligheidsperspectief. Het doel van de gemeente is om door middel van naleving van de wet bij te dragen aan het voorkomen van gezondheidsschade en verstoringen van de openbare orde. Sinds 1 januari 2013 is de gemeente verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de wet en heeft daarmee een belangrijk instrument in handen. Onderzoek laat zien dat handhaving noodzakelijk is om het gewenste effect te bereiken van maatregelen zoals de leeftijdsgrens voor alcohol en het verbod op doorschenken. 7.3.1. Handhavingsprioriteiten De focus van het toezicht ligt op de leeftijdsgrens, het voorkomen van dronkenschap en het beheersen van de beschikbaarheid. Het betreft de volgende bepalingen: 27

1. Leeftijdsgrens 18 jaar a. Artikel 20, lid 1 Alcoholwet. Oftewel het bedrijfsmatig of anders dan om niet verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. Eveneens wordt begrepen het verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van 18 jaar of ouder, welke kennelijk bestemd is voor een persoon van wie de leeftijd niet is vastgesteld. b. Artikel 45 Alcoholwet. Het verbod op het aanwezig hebben van alcohol onder de 18 jaar op voor publiek toegankelijke plaatsen. c. Artikel 45a, lid 1 Alcoholwet. Het verbod voor volwassenen om op publiek toegankelijke plaatsen anders dan bedrijfsmatig alcohol te verstrekken aan een persoon die de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt, ook bekend als wederverstrekking. 2. Dronkenschap/doorschenken a. Artikel 20, lid 4 Alcoholwet. Het verbod om personen in kennelijke staat van dronkenschap toe te laten in een horecazaak, op het terras of in een slijterij. b. Artikel 20, lid 5 van de Drank- en Horecawet. Het verbod om in kennelijke staat dienst te doen in een horecazaak, op het terras of in een slijterij. c. Artikel 252 Wetboek van Strafrecht (in samenwerking met de politie). Verbod om personen in kennelijke staat van dronkenschap alcohol te verkopen of toe te dienen. d. Artikel 453 Wetboek van Strafrecht (in samenwerking met de politie).

Verbod om zich in kennelijke staat van dronkenschap op de openbare weg te bevinden. 3. Beheersen beschikbaarheid/voorkomen blurring. (Blurring is het combineren van activiteiten binnen een bedrijf op het gebied van horeca, retail, cultuur, dienstverlening en andere functies) a. Art. 25 lid 1 van de Alcoholwet. Verbod op het aanwezig hebben van alcoholhoudende drank in een voor het publiek (niet) toegankelijke ruimte, niet zijnde een slijtersbedrijf, horecabedrijf of een ruimte waarin rechtmatig alcohol aan particulieren wordt verstrekt voor gebruik elders dan ter plaatse. b. Art. 25 lid 2 van de Alcoholwet. Verbod op het toelaten dat alcoholhoudende drank wordt genuttigd in een voor het publiek toegankelijke ruimte, niet zijnde een horecabedrijf of het laten proeven in een slijtersbedrijf op verzoek van een klant. 4. Deelname aan het verkeer onder invloed van alcohol en/of drugs. a. Artikel 8 lid 1 van de Wegenverkeerswet. Het is eenieder verboden een voertuig te besturen, als bestuurder te doen besturen of als begeleider op te treden, terwijl hij verkeert onder zodanige invloed van een stof, waarvan hij weet of redelijkerwijs moet weten, dat het gebruik daarvan - al dan niet in combinatie met het gebruik van een andere stof - de rijvaardigheid kan verminderen, dat hij niet tot behoorlijk besturen of tot behoorlijk te begeleiden in staat moet worden geacht. 7.3.2.

Controles Risico gestuurd toezicht De toezichtcapaciteit van de gemeente wordt zo efficiënt mogelijk ingezet. Risico gestuurd toezicht vormt daarbij het uitgangspunt. Op basis van een jaarlijkse risicoanalyse wordt voor elk verkooppunt van alcoholhoudende drank een risicoscore bepaald. Deze score is gebaseerd op het type bedrijf, risico’s voor de omgeving, meldingen, naleving en gedrag van de ondernemer. Bedrijven met nagenoeg geen risico worden weinig of niet gecontroleerd. Bedrijven met een hogere risicoscore worden vaker gecontroleerd. 28

Basiscontrole Voordat de leeftijdsgrens/dronkenschap inspecties worden uitgevoerd is het zaak de vergunningen van in ieder geval de hotspots (locaties met permanent een beperkt risico) actueel te hebben. Met een basiscontrole wordt jaarlijks vastgesteld of de vergunning nog op orde is en of de leidinggevende aanwezig is. Controle op leeftijdsgrens en dronkenschap Het streven is om hotspots met een hoge risicoscore meerdere keren per jaar te controleren. Voor de hotspots met een beperkt risico kan worden volstaan met minder inspecties, deze inspecties blijven echter noodzakelijk om de naleving effectief te beïnvloeden. Voor de categorie met een beperkt risico kan worden volstaan met een enkele of geen controle. De controles zullen met name in de weekenden plaatsvinden, tenzij de risicoanalyse anders bepaalt. Voor de controles op de leeftijdsgrens zet de gemeente de testkopermethode in. Bij de testkopermethode worden jongeren (minderjarig of meerderjarig) die niet onmiskenbaar 18 jaar of ouder zijn, ingezet om te constateren of de leeftijd goed wordt vastgesteld en of er al dan niet aan hen alcohol wordt verkocht of verstrekt. De boa van de gemeente neemt de testkoper(s) mee en laat deze een aankooppoging doen.

De boa observeert de aankooppoging en wanneer hij of zij constateert dat de leeftijd niet op de juiste manier wordt vastgesteld, treedt de gemeente handhavend op volgens de sanctiestrategie. Voor de dronkenschap inspecties wordt actief samengewerkt met de politie. De burgemeester kan op basis van bevindingen van de gemeentelijke boa handhavend op te treden op basis van artikel 20 lid 5 en 6 (aanwezigheid toestaan aan dronken personen en dronken dienstdoen in horecalokaliteit). Handhaving met betrekking tot het door-schenken aan dronken personen en dronkenschap in de openbare ruimte is voorbehouden aan de toezichthouder. Voor de veiligheid van de boa maakt de gemeente afspraken met de politie over gezamenlijke controles en ondersteuning op afroep bij risicovolle situaties. Controle op verkeersdeelname Er gaat extra worden gecontroleerd op deelname aan het verkeer onder invloed van alcohol en drugs. Zie ook 7.3.5. Toezichtcapaciteit Beperking De gemeente kan, gezien de beperkingen in capaciteit, niet alles controleren. Bij het vaststellen van handhavingsprioriteiten zal kritisch worden gekeken hoe de beschikbare capaciteit wordt ingezet. De toezichtcapaciteit kan in samenwerking met (buurgemeenten/regio) worden georganiseerd.

Onderlinge uitwisseling van boa’s maakt de kans kleiner dat zij worden herkend tijdens controles in burger op bijvoorbeeld de naleving van de leeftijdsgrens en dronkenschap. Extra capaciteit

29

Indien de situatie zich voordoet, dat de risicoanalyse of andere signalen uitwijzen dat extra inzet, boven het beschikbare aantal fte’s, nodig is, kan dit worden ingezet. Dit na goedkeuring van de burgemeester. 7.3.3. Sanctiestrategie De sanctiestrategie is een belangrijk onderdeel van de handhaving. In de sanctiestrategie is vastgelegd hoe de gemeente reageert wanneer zij constateert dat regels uit de alcoholwet niet wordt nageleefd. Belangrijk is dat de gemeente vooraf kenbaar maakt hoe ze gebruik maakt van de bevoegdheid tot het opleggen van sancties. Deze bevoegdheid wordt gebruikt met inachtneming van wettelijke bepalingen en algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Degene die niet naleeft kan in de sanctiestrategie lezen welke overheidsreactie hij kan verwachten. De horeca heeft een grote eigen verantwoordelijkheid om de regels van de alcoholwet na te leven. Ondernemers, evenementenorganisatoren en de paracommercie moeten in de eerste plaats zelf het toezicht op zich nemen. Professionele alcoholverstrekkers worden geacht op de hoogte te zijn van de alcoholwet. Organisatoren van evenementen waar alcohol wordt verstrekt, worden gewezen op hun verantwoordelijkheid en de regels. Deze regels staan in de drank- en horecavergunning. In deze vergunning wordt omschreven op welke wijze de organisator maatregelen treft ten aanzien van alcoholmatiging.

Controle hierop gebeurt steekproefsgewijs. Indien er overtredingen worden geconstateerd, zal dit besproken worden met de organisator en zal er opgetreden worden volgens de sanctiestrategie. Controles vinden steekproefsgewijs, gericht (hotspots) en n.a.v. signalen (intern of extern) plaats. Er wordt vastgesteld, of betrokkenen zich aan de regels houden. Is dat niet het geval, dan wordt opgetreden en beboet. Op deze manier kan toezicht en handhaving effectief worden ingezet en dient het als sluitstuk van het alcoholwet -beleid. De afhandeling De afhandeling van de geconstateerde overtredingen voor leeftijdsgrens en dronkenschap (doorschenken) zal plaatsvinden volgens het handhavingsstappenplan. Dit is vastgesteld in het Preventie- en Handhavingsplan 2018-2022. Zie bijlage VII. Toegevoegd wordt de regel t.a.v. de subsidierelatie: Subsidie De organisatie kan bij de organisatie van een evenement in aanmerking komen voor subsidie vanuit de gemeente. De subsidie wordt de eerste keer verstrekt met de voorwaarde zich aan de huisregels van het evenement te houden. Indien deze voorwaarde niet wordt nageleefd en dus de huisregels worden overtreden is het mogelijk dat de organisatie de volgende keer niet meer in aanmerking komt voor de subsidie. Toegevoegd wordt de regel t.a.v.

de jongerenketen Keten (keten United) Wanneer blijkt dat er alcohol wordt gedronken door/ geschonken aan jongeren in de keten aan -18-jarigen en de perceeleigenaren staan dit toe, dan worden de jongeren en de perceeleigenaar hierop aangesproken. Bij geen verbetering kan dit betekenen dat de deelname aan keten United wordt beëindigd en de keet moet worden verwijderd. 30

Opiumwet Bij geconstateerde handel, kweek, dealen of verkoop van drugs zal altijd worden opgetreden volgens de Opiumwet.

31

8.

Samenhang

Om het effect van afzonderlijke handhavings- of preventieve interventies te versterken worden deze zoveel mogelijk in samenhang ingezet. Hiervoor komt de werkgroep Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en Drugs minimaal 2 maal per jaar bij elkaar. Dit onder aansturing van de te benoemen ambtelijk coördinator. De ambtelijk coördinator zorgt ook voor de jaarlijkse risicoanalyse. Zie 6. Indien nodig vindt er extra overleg en afstemming plaats en worden er acties ondernomen. Daarmee is het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en Drugs een dynamisch plan met een vaste structuur.

Bronnen: • Preventie- en Handhavingsplan voor de uitvoering van de Alcoholwet Modelplan voor gemeenten VERSIE 4.1 (februari 2022) Trimbosinstituut. • Alcohol en drugs bij evenementen. Leidraad voor gemeenten. 2016. Trimbos instituut, opdrachtgever Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport. • Diverse publicaties Trimbosinstituut, Jellinek. Bijlage: • Drugs als onderdeel van het Preventie- en Handhavingsplan gemeente De Wolden 2024 – 2027. • Bijlages Preventie- en Handhavingsplan 2024-2027. I t/m VIII.

32