Oplegger herijking Sociaal Domein

Oplegger voor het raadsdebat Herijking sociaal domein Datum raadsdebat Agendapuntnummer Portefeuillehouders Onderwerp Opsteller

: 4 maart 2021 : : Wethouders Egbert van Dijk en Hilda Mulder : Herijking sociaal domein De Wolden : Henk Wind (SWO)

Aan de gemeenteraad

1.

Aanleiding

In het kader van het traject ‘Herijking sociaal domein’ staat er voor donderdag 4 maart 2021 een raadsdebat gepland. Zoals gebruikelijk is, wordt het raadsdebat mede gevoerd aan de hand van een oplegger over het onderwerp van het debat. Recente ontwikkelingen geven aanleiding om uw raad deze oplegger voor te leggen. 2.

Inleiding

Het hoofddoel van de herijking sociaal domein (bron: Plan van Aanpak; vastgesteld door college en gemeenteraad) is: Het vaststellen van een nieuwe balans tussen aan de ene kant het handhaven van een goede invulling van onze verantwoordelijkheid voor onze kwetsbare en minder zelfredzame inwoners en aan de andere kant een verantwoorde beheersing van de uitgaven in het sociaal domein. Met een ‘verantwoorde beheersing van de uitgaven’ wordt bedoeld dat de uitgaven in evenwicht moeten zijn met de inkomsten (rijksbijdrage). Daarmee streven we naar een toekomstbestendig sociaal domein De Wolden op zowel inhoud als financiën. Belangrijke uitgangspunten in het traject tot nu toe zijn: - Het geschetste evenwicht tussen uitgaven en inkomsten moet in 2023 zijn gerealiseerd; - Om dat te bereiken is in 2020 een financiële taakstelling van €1,2 miljoen vastgesteld; - Zoals uit de bijlage bij de Kaderbrief 2021-2024 en de tijdens de raadsbijeenkomst van 3 februari 2021 besproken financiële opties blijkt, moet die taakstelling in belangrijke mate worden ingevuld met maatregelen die inwoners rechtstreeks raken; - We willen inwoners niet meer maatregelen opleggen dan nodig is. Conform het geformuleerde hoofddoel gaat het in het traject ‘Herijking sociaal domein’ om een balans tussen inhoud (beleid) en financiën.

De inhoud is aan de orde geweest in de werksessies ‘Stem van het sociale veld’ op 25 november en 3 december 2020, en tijdens de raadsbijeenkomst op 27 januari 2021 toen een aantal personen, werkend in het voorliggend veld, in gesprek met de gemeenteraad was. 3.

Opzet vervolg oplegger

Hieronder staat een aantal stellingen en een vraag die betrekking hebben op financiën, proces en inhoud (beleid). Wat betreft stellingen/vraag die op inhoud betrekking hebben, wil het college graag input voor de beleidsontwikkeling. 1

Waar nodig staat onder elke stelling en vraag de achtergrond danwel een toelichting vermeld. Tot slot wordt er een voorstel gedaan voor een routekaart voor wat betreft het vervolgproces. 4.

Stellingen en vraag

Stelling 1 Gezien een aantal recente ontwikkelingen is een herberekening van het in 2020 vastgestelde en als noodzakelijk te bezuinigen bedrag van € 1,2 miljoen op zijn plaats. Achtergrond: Begin 2020 is het bedrag van €1,2 miljoen berekend en vastgesteld. Twee recente ontwikkelingen kunnen aanleiding geven om te onderzoeken of dat bedrag nog reel is. - Eerste beeld jaarrekening 2020 Na een eerste verkenning van de cijfers jaarrekening 2020 is de verwachting dat de financiële uitkomst over het sociaal domein gunstiger is dan vorig jaar is aangenomen. - Aanvullend budget uitvoering Jeugdwet Het is aannemelijk dat er op relatief korte termijn concrete informatie van de rijksoverheid komt over een structureel aanvullend budget voor de uitvoering van de Jeugdwet. Dit als vervolg op het AEF-rapport over de tekorten in de uitvoering van de Jeugdwet. Voor De Wolden zou het kunnen gaan om een substantieel bedrag. Omdat een van de uitgangspunten is om inwoners niet zwaarder met financiële maatregelen te belasten dan noodzakelijk is, is – gelet op de geschetste ontwikkelingen – een herberekening van het te bezuinigen bedrag serieus te overwegen. Stelling 2 Een herberekening van het noodzakelijk te bezuinigen bedrag mag geen afbreuk doen aan de te realiseren financiële doelstelling en geen vertraging met zich meebrengen in het bereiken van dat doel.

Achtergrond: De afspraak is dat er in 2023 weer een financiële balans is tussen uitgaven en inkomsten sociaal domein (zie hierboven onder 2. Inleiding’). Om dat te bereiken moet de gemeenteraad een aantal besluiten nemen. De uitvoering van die besluiten ondervindt geen vertraging bij een herberekening van het te bezuinigen bedrag. Het tijdsbestek waarbinnen die besluiten moeten worden genomen, heeft nog wel de nodige flexibiliteit. Dat wordt mede ingegeven door het concept-pakket maatregelen om de financiële taakstelling in te vullen. De belangrijkste (lees: meeste geld opleverende) maatregelen komen overeen met het pakket maatregelen bij de Kaderbrief en die maatregelen zijn – op onderdelen geactualiseerd – op 3 februari 2021 in de raadsbijeenkomst aan de orde geweest. Die maatregelen hebben een direct effect op een deel van onze inwoners. Om die reden kunnen ze niet eerder dan 1 januari 2022 worden uitgevoerd. Uiteraard is het goed om de besluiten die uitvoering per 1 januari 2022 mogelijk maken, tijdig te nemen. Op dit moment zit daar speelruimte in en dat komt ook omdat de concept-maatregelen qua raadsvoorbereiding min of meer ‘klaarliggen’. Stelling 3 Bij een voorstel tot invulling van de taakstelling van € 600.000 over 2021 mag een beroep worden gedaan op de Reserve Sociaal Domein.

2

Achtergrond: In de begroting 2021 is een taakstelling van € 600.000 voor het sociaal domein opgenomen. Hierboven is onder stelling 2 aangegeven dat de maatregelen die in financieel opzicht het meeste opleveren maar ook een deel van de inwoners rechtstreeks raken, niet eerder dan per 1 januari 2022 kunnen worden in- en uitgevoerd. In de zoektocht naar de invulling van dat bedrag zou het college ook willen kijken naar een bijdrage vanuit de Reserve Sociaal Domein. Die reserve is onder andere bedoeld om fluctuaties in de exploitatie op te vangen. Stelling 4 Investeren in het voorliggend veld is goed voor onze inwoners en ‘betaalt’ zich (op den duur) dubbel en dwars terug. Achtergrond: De gemeente investeert in het voorliggende veld (preventie) met als doelstellingen dat onze inwoners daar baat bij hebben en dat het minder leidt tot een beroep doen op geïndiceerd, duurdere zorg/ondersteuning. Tijdens de raadsbijeenkomst op 27 januari 2021 heeft de gemeenteraad kennis kunnen nemen van wat er zoal gebeurt in het voorliggende veld. Onder het motto ‘meten is weten’ zouden we (meer) moeten kijken naar het meten van de effecten van inzet in het voorliggend veld.

Vraag 5 Aan welke vijf onderwerpen uit de werksessies moet in ieder geval aandacht worden besteden in de beleidsontwikkeling ‘herijking sociaal domein’? Achtergrond: Op 25 november en 3 december 2021 zijn er werksessies ‘Stem van het sociale veld’ gehouden. Daarvan is een verslag gemaakt dat onlangs naar de gemeenteraad is gestuurd. Ook is de gemeenteraad op 27 januari 2021 tijdens een ‘werksessie’ in gesprek gegaan met mensen die werkzaam zijn in het ‘voorliggend veld’. Het college wil graag van de gemeenteraad horen welke thema’s zij belangrijk vindt om in het verdere proces mee te nemen. 5.

Vervolg

Er is een planning opgesteld en gedeeld met onder andere de gemeenteraad. Anticiperend op een reactie op de stellingen/vragen zou de routekaart die als bijlage bij deze oplegger is gevoegd, voor het vervolg kunnen worden gevolgd.

3

Bijlage bij oplegger voor het raadsdebat Herijking sociaal domein Concept-routekaart Nr.

Wanneer?

Wat?

1

4 maart 2021

Openbaar raadsdebat

Gemeenteraad

2

5 t/m 22 april 2021

Voorbereiding openbare raadsvergadering 23 april

College

3

23 april 2021

Openbare raadsvergadering met: a. Besluitvorming over: 1. Herberekening bedrag financiële taakstelling; 2. Invulling taakstelling 2021 € 600.000; 3. Hoofdrichtingen beleid sociaal domein.

Gemeenteraad

Wie?

b. Opiniërende behandeling financiële maatregelen om taakstelling in te vullen. 4

19 april t/m 28 mei 2021

Adviesperiode adviesraden (Adviesraad Sociaal Domein en Clientraden Wmo, Jeugd en Participatie & Wsw)

ASD/CR-en

5

29 mei t/m 23 juni 2021

Voorbereiding openbare raadsvergadering 24 juni

College

6

24 juni 2021

Openbare raadsvergadering met besluiten over:  Nieuwe beleidskaders sociaal domein De Wolden;  Financiële maatregelen.

Gemeenteraad

7

September/oktober 2021

Besluitvorming over aangepaste verordeningen en beleidsregels

College/ gemeenteraad

8

1 januari 2022

Uitvoering ‘Herijking sociaal domein’

4